১০. ৰিতক্কসণ্ঠানসুত্তং
২১৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘অধিচিত্তমনুযুত্তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা পঞ্চ নিমিত্তানি কালেন কালং মনসি কাতব্বানি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো যং নিমিত্তং আগম্ম যং নিমিত্তং মনসিকরোতো উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তম্হা নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসি কাতব্বং কুসলূপসংহিতং. তস্স তম্হা নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসিকরোতো কুসলূপসংহিতং যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি [একোদিভোতি (স্যা. ক.)] সমাধিযতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দক্খো পলগণ্ডো ৰা পলগণ্ডন্তেৰাসী ৰা সুখুমায আণিযা ওল়ারিকং আণিং অভিনিহনেয্য অভিনীহরেয্য অভিনিৰত্তেয্য [অভিনিৰজ্জেয্য (সী. পী.)]; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো যং নিমিত্তং আগম্ম যং নিমিত্তং মনসিকরোতো উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তম্হা নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসি কাতব্বং কুসলূপসংহিতং. তস্স তম্হা নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসিকরোতো কুসলূপসংহিতং যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি.
২১৭. ‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো তম্হা নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসিকরোতো কুসলূপসংহিতং উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেসং ৰিতক্কানং আদীনৰো উপপরিক্খিতব্বো – ‘ইতিপিমে ৰিতক্কা অকুসলা, ইতিপিমে ৰিতক্কা সাৰজ্জা, ইতিপিমে ৰিতক্কা দুক্খৰিপাকা’তি. তস্স তেসং ৰিতক্কানং আদীনৰং উপপরিক্খতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, ইত্থী ৰা পুরিসো ৰা দহরো যুৰা মণ্ডনকজাতিকো অহিকুণপেন ৰা কুক্কুরকুণপেন ৰা মনুস্সকুণপেন ৰা কণ্ঠে আসত্তেন অট্টিযেয্য হরাযেয্য জিগুচ্ছেয্য; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, তস্স চে ভিক্খুনো তম্হাপি নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসিকরোতো কুসলূপসংহিতং উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেসং ৰিতক্কানং আদীনৰো উপপরিক্খিতব্বো – ‘ইতিপিমে ৰিতক্কা অকুসলা, ইতিপিমে ৰিতক্কা সাৰজ্জা, ইতিপিমে ৰিতক্কা দুক্খৰিপাকা’তি. তস্স তেসং ৰিতক্কানং আদীনৰং উপপরিক্খতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি.
২১৮. ‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো তেসম্পি ৰিতক্কানং আদীনৰং উপপরিক্খতো উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেসং ৰিতক্কানং অসতিঅমনসিকারো আপজ্জিতব্বো. তস্স তেসং ৰিতক্কানং অসতিঅমনসিকারং আপজ্জতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, চক্খুমা পুরিসো আপাথগতানং রূপানং অদস্সনকামো অস্স; সো নিমীলেয্য ৰা অঞ্ঞেন ৰা অপলোকেয্য. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, তস্স চে ভিক্খুনো তেসম্পি ৰিতক্কানং আদীনৰং উপপরিক্খতো উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি.
২১৯. ‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো তেসম্পি ৰিতক্কানং অসতিঅমনসিকারং আপজ্জতো উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা তেসং ৰিতক্কানং ৰিতক্কসঙ্খারসণ্ঠানং মনসিকাতব্বং. তস্স তেসং ৰিতক্কানং ৰিতক্কসঙ্খারসণ্ঠানং মনসিকরোতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো সীঘং গচ্ছেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘কিং নু খো অহং সীঘং গচ্ছামি? যংনূনাহং সণিকং গচ্ছেয্য’ন্তি. সো সণিকং গচ্ছেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘কিং নু খো অহং সণিকং গচ্ছামি? যংনূনাহং তিট্ঠেয্য’ন্তি. সো তিট্ঠেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘কিং নু খো অহং ঠিতো? যংনূনাহং নিসীদেয্য’ন্তি. সো নিসীদেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘কিং নু খো অহং নিসিন্নো? যংনূনাহং নিপজ্জেয্য’ন্তি. সো নিপজ্জেয্য. এৰঞ্হি সো, ভিক্খৰে, পুরিসো ওল়ারিকং ওল়ারিকং ইরিযাপথং অভিনিৰজ্জেত্ৰা [অভিনিস্সজ্জেত্ৰা (স্যা.)] সুখুমং সুখুমং ইরিযাপথং কপ্পেয্য. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, তস্স চে ভিক্খুনো তেসম্পি ৰিতক্কানং অসতিঅমনসিকারং আপজ্জতো উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি.
২২০. ‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো তেসম্পি ৰিতক্কানং ৰিতক্কসঙ্খারসণ্ঠানং মনসিকরোতো উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি. তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা দন্তেভিদন্তমাধায [দন্তে + অভিদন্তং + আধাযাতি টীকাযং পদচ্ছেদো, দন্তেভীতি পনেত্থ করণত্থো যুত্তো ৰিয দিস্সতি] জিৰ্হায তালুং আহচ্চ চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হিতব্বং অভিনিপ্পীল়েতব্বং অভিসন্তাপেতব্বং. তস্স দন্তেভিদন্তমাধায জিৰ্হায তালুং আহচ্চ চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হতো অভিনিপ্পীল়যতো অভিসন্তাপযতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, বলৰা পুরিসো দুব্বলতরং পুরিসং সীসে ৰা গলে ৰা খন্ধে ৰা গহেত্ৰা অভিনিগ্গণ্হেয্য অভিনিপ্পীল়েয্য অভিসন্তাপেয্য; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, তস্স চে ভিক্খুনো তেসম্পি ৰিতক্কানং ৰিতক্কসঙ্খারসণ্ঠানং মনসিকরোতো উপ্পজ্জন্তেৰ পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি. তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা দন্তেভিদন্তমাধায জিৰ্হায তালুং আহচ্চ চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হিতব্বং অভিনিপ্পীল়েতব্বং অভিসন্তাপেতব্বং. তস্স দন্তেভিদন্তমাধায জিৰ্হায তালুং আহচ্চ চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হতো অভিনিপ্পীল়যতো অভিসন্তাপযতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি.
২২১. ‘‘যতো খো [যতো চ খো (স্যা. ক.)], ভিক্খৰে, ভিক্খুনো যং নিমিত্তং আগম্ম যং নিমিত্তং মনসিকরোতো উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি, তস্স তম্হা নিমিত্তা অঞ্ঞং নিমিত্তং মনসিকরোতো কুসলূপসংহিতং যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. তেসম্পি ৰিতক্কানং আদীনৰং উপপরিক্খতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. তেসম্পি ৰিতক্কানং অসতিঅমনসিকারং আপজ্জতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. তেসম্পি ৰিতক্কানং ৰিতক্কসঙ্খারসণ্ঠানং মনসিকরোতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. দন্তেভিদন্তমাধায জিৰ্হায তালুং আহচ্চ চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হতো অভিনিপ্পীল়যতো অভিসন্তাপযতো যে পাপকা অকুসলা ৰিতক্কা ছন্দূপসংহিতাপি দোসূপসংহিতাপি মোহূপসংহিতাপি তে পহীযন্তি তে অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৰ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰসী ৰিতক্কপরিযাযপথেসু. যং ৰিতক্কং আকঙ্খিস্সতি তং ৰিতক্কং ৰিতক্কেস্সতি, যং ৰিতক্কং নাকঙ্খিস্সতি ন তং ৰিতক্কং ৰিতক্কেস্সতি. অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৰিৰত্তযি [ৰাৰত্তযি (সী. পী.)] সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
ৰিতক্কসণ্ঠানসুত্তং নিট্ঠিতং দসমং.
সীহনাদৰগ্গো নিট্ঠিতো দুতিযো.