৪. ভযভেরৰসুত্তং
৩৪. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো জাণুস্সোণি ব্রাহ্মণো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং [সারাণীযং (সী. স্যা. পী.)] ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জাণুস্সোণি ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যেমে, ভো গোতম, কুলপুত্তা ভৰন্তং গোতমং উদ্দিস্স সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতা, ভৰং তেসং গোতমো পুব্বঙ্গমো, ভৰং তেসং গোতমো বহুকারো, ভৰং তেসং গোতমো সমাদপেতা [সমাদাপেতা (?)]; ভোতো চ পন গোতমস্স সা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতী’’তি. ‘‘এৰমেতং, ব্রাহ্মণ, এৰমেতং, ব্রাহ্মণ! যে তে, ব্রাহ্মণ, কুলপুত্তা মমং উদ্দিস্স সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতা, অহং তেসং পুব্বঙ্গমো, অহং তেসং বহুকারো, অহং তেসং সমাদপেতা; মম চ পন সা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতী’’তি. ‘‘দুরভিসম্ভৰানি হি খো, ভো গোতম, অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্করং পৰিৰেকং, দুরভিরমং একত্তে, হরন্তি মঞ্ঞে মনো ৰনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’’তি. ‘‘এৰমেতং, ব্রাহ্মণ, এৰমেতং, ব্রাহ্মণ! দুরভিসম্ভৰানি হি খো, ব্রাহ্মণ, অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্করং পৰিৰেকং, দুরভিরমং একত্তে, হরন্তি মঞ্ঞে মনো ৰনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’’তি.
৩৫. ‘‘ময্হম্পি খো, ব্রাহ্মণ, পুব্বেৰ সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৰ সতো এতদহোসি – ‘দুরভিসম্ভৰানি হি খো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্করং পৰিৰেকং, দুরভিরমং একত্তে, হরন্তি মঞ্ঞে মনো ৰনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’তি. তস্স ময্হং ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অপরিসুদ্ধকাযকম্মন্তা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, অপরিসুদ্ধকাযকম্মন্তসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অপরিসুদ্ধকাযকম্মন্তো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; পরিসুদ্ধকাযকম্মন্তোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা পরিসুদ্ধকাযকম্মন্তা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, পরিসুদ্ধকাযকম্মতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৩৬. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অপরিসুদ্ধৰচীকম্মন্তা…পে… অপরিসুদ্ধমনোকম্মন্তা …পে… অপরিসুদ্ধাজীৰা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, অপরিসুদ্ধাজীৰসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অপরিসুদ্ধাজীৰো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; পরিসুদ্ধাজীৰোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা পরিসুদ্ধাজীৰা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, পরিসুদ্ধাজীৰতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৩৭. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অভিজ্ঝালূ কামেসু তিব্বসারাগা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, অভিজ্ঝালুকামেসুতিব্বসারাগসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসারাগো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; অনভিজ্ঝালূহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা অনভিজ্ঝালূ অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, অনভিজ্ঝালুতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৩৮. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা ব্যাপন্নচিত্তা পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, ব্যাপন্নচিত্তপদুট্ঠমনসঙ্কপ্পসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; মেত্তচিত্তোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা মেত্তচিত্তা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, মেত্তচিত্ততং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৩৯. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা থীনমিদ্ধপরিযুট্ঠিতা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, থীনমিদ্ধপরিযুট্ঠানসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং থীনমিদ্ধপরিযুট্ঠিতো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; ৰিগতথীনমিদ্ধোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা ৰিগতথীনমিদ্ধা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, ৰিগতথীনমিদ্ধতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪০. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা উদ্ধতা অৰূপসন্তচিত্তা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, উদ্ধতঅৰূপসন্তচিত্তসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং উদ্ধতো অৰূপসন্তচিত্তো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; ৰূপসন্তচিত্তোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা ৰূপসন্তচিত্তা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, ৰূপসন্তচিত্ততং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪১. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা কঙ্খী ৰিচিকিচ্ছী অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, কঙ্খিৰিচিকিচ্ছিসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং কঙ্খী ৰিচিকিচ্ছী অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; তিণ্ণৰিচিকিচ্ছোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা তিণ্ণৰিচিকিচ্ছা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, তিণ্ণৰিচিকিচ্ছতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪২. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অত্তুক্কংসকা পরৰম্ভী অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, অত্তুক্কংসনপরৰম্ভনসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অত্তুক্কংসকো পরৰম্ভী অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; অনত্তুক্কংসকো অপরৰম্ভীহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা অনত্তুক্কংসকা অপরৰম্ভী অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, অনত্তুক্কংসকতং অপরৰম্ভিতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪৩. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা ছম্ভী ভীরুকজাতিকা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, ছম্ভিভীরুকজাতিকসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং ছম্ভী ভীরুকজাতিকো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; ৰিগতলোমহংসোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা ৰিগতলোমহংসা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, ৰিগতলোমহংসতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪৪. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা লাভসক্কারসিলোকং নিকামযমানা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, লাভসক্কারসিলোকনিকামন [নিকামযমান (সী. স্যা.)] সন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং লাভসক্কারসিলোকং নিকামযমানো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; অপ্পিচ্ছোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা অপ্পিচ্ছা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, অপ্পিচ্ছতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪৫. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা কুসীতা হীনৰীরিযা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, কুসীতহীনৰীরিযসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং কুসীতো হীনৰীরিযো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; আরদ্ধৰীরিযোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা আরদ্ধৰীরিযা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, আরদ্ধৰীরিযতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪৬. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা মুট্ঠস্সতী অসম্পজানা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, মুট্ঠস্সতিঅসম্পজানসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; উপট্ঠিতস্সতিহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা উপট্ঠিতস্সতী অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, উপট্ঠিতস্সতিতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪৭. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অসমাহিতা ৰিব্ভন্তচিত্তা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, অসমাহিতৰিব্ভন্তচিত্তসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অসমাহিতো ৰিব্ভন্তচিত্তো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; সমাধিসম্পন্নোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা সমাধিসম্পন্না অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, সমাধিসম্পদং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
৪৮. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা দুপ্পঞ্ঞা এল়মূগা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি, দুপ্পঞ্ঞএল়মূগসন্দোসহেতু হৰে তে ভোন্তো সমণব্রাহ্মণা অকুসলং ভযভেরৰং অৰ্হাযন্তি. ন খো পনাহং দুপ্পঞ্ঞো এল়মূগো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি; পঞ্ঞাসম্পন্নোহমস্মি. যে হি ৰো অরিযা পঞ্ঞাসম্পন্না অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰন্তি তেসমহং অঞ্ঞতরো’তি. এতমহং, ব্রাহ্মণ, পঞ্ঞাসম্পদং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অরঞ্ঞে ৰিহারায.
সোল়সপরিযাযং নিট্ঠিতং.
৪৯. ‘‘তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং যা তা রত্তিযো অভিঞ্ঞাতা অভিলক্খিতা – চাতুদ্দসী পঞ্চদসী অট্ঠমী চ পক্খস্স – তথারূপাসু রত্তীসু যানি তানি আরামচেতিযানি ৰনচেতিযানি রুক্খচেতিযানি ভিংসনকানি সলোমহংসানি তথারূপেসু সেনাসনেসু ৰিহরেয্যং অপ্পেৰ নামাহং ভযভেরৰং পস্সেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, অপরেন সমযেন যা তা রত্তিযো অভিঞ্ঞাতা অভিলক্খিতা – চাতুদ্দসী পঞ্চদসী অট্ঠমী চ পক্খস্স – তথারূপাসু রত্তীসু যানি তানি আরামচেতিযানি ৰনচেতিযানি রুক্খচেতিযানি ভিংসনকানি সলোমহংসানি তথারূপেসু সেনাসনেসু ৰিহরামি. তত্থ চ মে, ব্রাহ্মণ, ৰিহরতো মগো ৰা আগচ্ছতি, মোরো ৰা কট্ঠং পাতেতি, ৰাতো ৰা পণ্ণকসটং [পণ্ণসটং (সী. পী.)] এরেতি; তস্স ময্হং ব্রাহ্মণ এতদহোসি [তস্স ময্হং এৰং হোতি (সী. স্যা.)] – ‘এতং নূন তং ভযভেরৰং আগচ্ছতী’তি. তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, এতদহোসি – ‘কিং নু খো অহং অঞ্ঞদত্থু ভযপটিকঙ্খী [ভযপাটিকঙ্খী (সী.)] ৰিহরামি? যংনূনাহং যথাভূতং যথাভূতস্স [যথাভূতস্স যথাভূতস্স (সী. স্যা.)] মে তং ভযভেরৰং আগচ্ছতি, তথাভূতং তথাভূতোৰ [যথাভূতো যথাভূতোৰ (সী. স্যা.)] তং ভযভেরৰং পটিৰিনেয্য’ন্তি. তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, চঙ্কমন্তস্স তং ভযভেরৰং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, নেৰ তাৰ তিট্ঠামি ন নিসীদামি ন নিপজ্জামি, যাৰ চঙ্কমন্তোৰ তং ভযভেরৰং পটিৰিনেমি. তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, ঠিতস্স তং ভযভেরৰং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, নেৰ তাৰ চঙ্কমামি ন নিসীদামি ন নিপজ্জামি. যাৰ ঠিতোৰ তং ভযভেরৰং পটিৰিনেমি. তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, নিসিন্নস্স তং ভযভেরৰং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, নেৰ তাৰ নিপজ্জামি ন তিট্ঠামি ন চঙ্কমামি, যাৰ নিসিন্নোৰ তং ভযভেরৰং পটিৰিনেমি. তস্স ময্হং, ব্রাহ্মণ, নিপন্নস্স তং ভযভেরৰং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, নেৰ তাৰ নিসীদামি ন তিট্ঠামি ন চঙ্কমামি, যাৰ নিপন্নোৰ তং ভযভেরৰং পটিৰিনেমি.
৫০. ‘‘সন্তি খো পন, ব্রাহ্মণ, একে সমণব্রাহ্মণা রত্তিংযেৰ সমানং দিৰাতি সঞ্জানন্তি, দিৰাযেৰ সমানং রত্তীতি সঞ্জানন্তি. ইদমহং তেসং সমণব্রাহ্মণানং সম্মোহৰিহারস্মিং ৰদামি. অহং খো পন, ব্রাহ্মণ, রত্তিংযেৰ সমানং রত্তীতি সঞ্জানামি, দিৰাযেৰ সমানং দিৰাতি সঞ্জানামি. যং খো তং, ব্রাহ্মণ, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অসম্মোহধম্মো সত্তো লোকে উপ্পন্নো বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি, মমেৰ তং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অসম্মোহধম্মো সত্তো লোকে উপ্পন্নো বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি.
৫১. ‘‘আরদ্ধং খো পন মে, ব্রাহ্মণ, ৰীরিযং অহোসি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা [অপ্পম্মুট্ঠা (স্যা.)], পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং. পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহাসিং, সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেসিং; যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং.
৫২. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৰট্টকপ্পে অনেকেপি ৰিৰট্টকপ্পে অনেকেপি সংৰট্টৰিৰট্টকপ্পে – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, রত্তিযা পঠমে যামে পঠমা ৰিজ্জা অধিগতা, অৰিজ্জা ৰিহতা ৰিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৰিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো.
৫৩. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি – ‘ইমে ৰত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা ৰচীদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং উপৰাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না. ইমে ৰা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচরিতেন সমন্নাগতা ৰচীসুচরিতেন সমন্নাগতা মনোসুচরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং অনুপৰাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, রত্তিযা মজ্ঝিমে যামে দুতিযা ৰিজ্জা অধিগতা, অৰিজ্জা ৰিহতা ৰিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৰিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো.
৫৪. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৰানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. ‘ইমে আসৰা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৰসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৰনিরোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৰনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. তস্স মে এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থ, ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থ, অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থ. ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং অহোসি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসিং. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, রত্তিযা পচ্ছিমে যামে ততিযা ৰিজ্জা অধিগতা, অৰিজ্জা ৰিহতা ৰিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৰিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো.
৫৫. ‘‘সিযা খো পন তে, ব্রাহ্মণ, এৰমস্স – ‘অজ্জাপি নূন সমণো গোতমো অৰীতরাগো অৰীতদোসো অৰীতমোহো, তস্মা অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰতী’তি. ন খো পনেতং, ব্রাহ্মণ, এৰং দট্ঠব্বং. দ্ৰে খো অহং, ব্রাহ্মণ, অত্থৰসে সম্পস্সমানো অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰামি – অত্তনো চ দিট্ঠধম্মসুখৰিহারং সম্পস্সমানো, পচ্ছিমঞ্চ জনতং অনুকম্পমানো’’তি.
৫৬. ‘‘অনুকম্পিতরূপা ৰতাযং ভোতা গোতমেন পচ্ছিমা জনতা, যথা তং অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন. অভিক্কন্তং, ভো গোতম! অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – ‘চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তী’তি; এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.
ভযভেরৰসুত্তং নিট্ঠিতং চতুত্থং.