৩. ধম্মদাযাদসুত্তং

২৯. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৰে, ভৰথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৰকা ধম্মদাযাদা ভৰেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’তি. তুম্হে চ মে, ভিক্খৰে, আমিসদাযাদা ভৰেয্যাথ নো ধম্মদাযাদা, তুম্হেপি তেন আদিযা [আদিস্সা (সী. স্যা. পী.)] ভৰেয্যাথ – ‘আমিসদাযাদা সত্থুসাৰকা ৰিহরন্তি, নো ধম্মদাযাদা’তি; অহম্পি তেন আদিযো ভৰেয্যং – ‘আমিসদাযাদা সত্থুসাৰকা ৰিহরন্তি, নো ধম্মদাযাদা’তি. তুম্হে চ মে, ভিক্খৰে, ধম্মদাযাদা ভৰেয্যাথ, নো আমিসদাযাদা, তুম্হেপি তেন ন আদিযা ভৰেয্যাথ – ‘ধম্মদাযাদা সত্থুসাৰকা ৰিহরন্তি, নো আমিসদাযাদা’তি; অহম্পি তেন ন আদিযো ভৰেয্যং – ‘ধম্মদাযাদা সত্থুসাৰকা ৰিহরন্তি, নো আমিসদাযাদা’তি. তস্মাতিহ মে, ভিক্খৰে, ধম্মদাযাদা ভৰথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৰকা ধম্মদাযাদা ভৰেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’তি.

৩০. ‘‘ইধাহং, ভিক্খৰে, ভুত্তাৰী অস্সং পৰারিতো পরিপুণ্ণো পরিযোসিতো সুহিতো যাৰদত্থো; সিযা চ মে পিণ্ডপাতো অতিরেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো [ছড্ডিযধম্মো (সী. স্যা. পী.)]. অথ দ্ৰে ভিক্খূ আগচ্ছেয্যুং জিঘচ্ছাদুব্বল্য- [জিঘচ্ছাদুব্বল্ল (সী. পী.)] পরেতা. ত্যাহং এৰং ৰদেয্যং – ‘অহং খোম্হি, ভিক্খৰে, ভুত্তাৰী পৰারিতো পরিপুণ্ণো পরিযোসিতো সুহিতো যাৰদত্থো; অত্থি চ মে অযং পিণ্ডপাতো অতিরেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে আকঙ্খথ, ভুঞ্জথ, নো চে তুম্হে ভুঞ্জিস্সথ [সচে তুম্হে ন ভুঞ্জিস্সথ (সী. স্যা. পী.)], ইদানাহং অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেস্সামি, অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেস্সামী’তি. তত্রেকস্স ভিক্খুনো এৰমস্স – ‘ভগৰা খো ভুত্তাৰী পৰারিতো পরিপুণ্ণো পরিযোসিতো সুহিতো যাৰদত্থো; অত্থি চাযং ভগৰতো পিণ্ডপাতো অতিরেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে মযং ন ভুঞ্জিস্সাম, ইদানি ভগৰা অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেস্সতি, অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেস্সতি’. ৰুত্তং খো পনেতং ভগৰতা – ‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৰে, ভৰথ, মা আমিসদাযাদা’তি. আমিসঞ্ঞতরং খো পনেতং, যদিদং পিণ্ডপাতো. যংনূনাহং ইমং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৰা ইমিনাৰ জিঘচ্ছাদুব্বল্যেন এৰং ইমং রত্তিন্দিৰং [রত্তিদিৰং (ক.)] ৰীতিনামেয্য’’ন্তি. সো তং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৰা তেনেৰ জিঘচ্ছাদুব্বল্যেন এৰং তং রত্তিন্দিৰং ৰীতিনামেয্য. অথ দুতিযস্স ভিক্খুনো এৰমস্স – ‘ভগৰা খো ভুত্তাৰী পৰারিতো পরিপুণ্ণো পরিযোসিতো সুহিতো যাৰদত্থো; অত্থি চাযং ভগৰতো পিণ্ডপাতো অতিরেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে মযং ন ভুঞ্জিস্সাম, ইদানি ভগৰা অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেস্সতি, অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেস্সতি. যংনূনাহং ইমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৰিনোদেত্ৰা [পটিৰিনেত্ৰা (সী. স্যা. পী.)] এৰং ইমং রত্তিন্দিৰং ৰীতিনামেয্য’ন্তি. সো তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৰিনোদেত্ৰা এৰং তং রত্তিন্দিৰং ৰীতিনামেয্য. কিঞ্চাপি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৰিনোদেত্ৰা এৰং তং রত্তিন্দিৰং ৰীতিনামেয্য, অথ খো অসুযেৰ মে পুরিমো ভিক্খু পুজ্জতরো চ পাসংসতরো চ. তং কিস্স হেতু? তঞ্হি তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো দীঘরত্তং অপ্পিচ্ছতায সন্তুট্ঠিযা সল্লেখায সুভরতায ৰীরিযারম্ভায সংৰত্তিস্সতি. তস্মাতিহ মে, ভিক্খৰে, ধম্মদাযাদা ভৰথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৰকা ধম্মদাযাদা ভৰেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান [ৰত্ৰা (সী. পী.) এৰমীদিসেসু ঠানেসু] সুগতো উট্ঠাযাসনা ৰিহারং পাৰিসি.

৩১. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো অচিরপক্কন্তস্স ভগৰতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –

‘‘কিত্তাৰতা নু খো, আৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকং নানুসিক্খন্তি, কিত্তাৰতা চ পন সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকমনুসিক্খন্তী’’তি? ‘‘দূরতোপি খো মযং, আৰুসো, আগচ্ছাম আযস্মতো সারিপুত্তস্স সন্তিকে এতস্স ভাসিতস্স অত্থমঞ্ঞাতুং. সাধু ৰতাযস্মন্তংযেৰ সারিপুত্তং পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো; আযস্মতো সারিপুত্তস্স সুত্ৰা ভিক্খূ ধারেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হাৰুসো, সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –

‘‘কিত্তাৰতা নু খো, আৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকং নানুসিক্খন্তি? ইধাৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকং নানুসিক্খন্তি, যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ, তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তি, বাহুলিকা [বাহুল্লিকা (স্যা.)] চ হোন্তি, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৰিৰেকে নিক্খিত্তধুরা. তত্রাৰুসো, থেরা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি গারয্হা ভৰন্তি. ‘সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকং নানুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন থেরা ভিক্খূ গারয্হা ভৰন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন থেরা ভিক্খূ গারয্হা ভৰন্তি. ‘বাহুলিকা চ, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৰিৰেকে নিক্খিত্তধুরা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন থেরা ভিক্খূ গারয্হা ভৰন্তি. থেরা, আৰুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি গারয্হা ভৰন্তি. তত্রাৰুসো, মজ্ঝিমা ভিক্খূ…পে… নৰা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি গারয্হা ভৰন্তি. ‘সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকং নানুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন নৰা ভিক্খূ গারয্হা ভৰন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন নৰা ভিক্খূ গারয্হা ভৰন্তি. ‘বাহুলিকা চ হোন্তি, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৰিৰেকে নিক্খিত্তধুরা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন নৰা ভিক্খূ গারয্হা ভৰন্তি. নৰা, আৰুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি গারয্হা ভৰন্তি. এত্তাৰতা খো, আৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকং নানুসিক্খন্তি.

৩২. ‘‘কিত্তাৰতা চ, পনাৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকমনুসিক্খন্তি? ইধাৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকমনুসিক্খন্তি – যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তি; ন চ বাহুলিকা হোন্তি, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুরা পৰিৰেকে পুব্বঙ্গমা. তত্রাৰুসো, থেরা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৰন্তি. ‘সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকমনুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন থেরা ভিক্খূ পাসংসা ভৰন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন থেরা ভিক্খূ পাসংসা ভৰন্তি. ‘ন চ বাহুলিকা, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুরা পৰিৰেকে পুব্বঙ্গমা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন থেরা ভিক্খূ পাসংসা ভৰন্তি. থেরা, আৰুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৰন্তি. তত্রাৰুসো, মজ্ঝিমা ভিক্খূ…পে… নৰা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৰন্তি. ‘সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকমনুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন নৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৰন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন নৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৰন্তি. ‘ন চ বাহুলিকা, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুরা পৰিৰেকে পুব্বঙ্গমা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন নৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৰন্তি. নৰা, আৰুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৰন্তি. এত্তাৰতা খো, আৰুসো, সত্থু পৰিৰিত্তস্স ৰিহরতো সাৰকা ৰিৰেকমনুসিক্খন্তি.

৩৩. ‘‘তত্রাৰুসো, লোভো চ পাপকো দোসো চ পাপকো. লোভস্স চ পহানায দোসস্স চ পহানায অত্থি মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকরণী ঞাণকরণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. কতমা চ সা, আৰুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকরণী ঞাণকরণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং [সেয্যথীদং (সী. স্যা. পী.)] – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৰাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৰো সম্মাৰাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো সা, আৰুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকরণী ঞাণকরণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

‘‘তত্রাৰুসো, কোধো চ পাপকো উপনাহো চ পাপকো…পে… মক্খো চ পাপকো পল়াসো চ পাপকো, ইস্সা চ পাপিকা মচ্ছেরঞ্চ পাপকং, মাযা চ পাপিকা সাঠেয্যঞ্চ পাপকং, থম্ভো চ পাপকো সারম্ভো চ পাপকো, মানো চ পাপকো অতিমানো চ পাপকো, মদো চ পাপকো পমাদো চ পাপকো. মদস্স চ পহানায পমাদস্স চ পহানায অত্থি মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকরণী ঞাণকরণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. কতমা চ সা, আৰুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকরণী ঞাণকরণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৰাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৰো সম্মাৰাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো সা, আৰুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকরণী ঞাণকরণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততী’’তি.

ইদমৰোচাযস্মা সারিপুত্তো. অত্তমনা তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

ধম্মদাযাদসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.