২. সব্বাসৰসুত্তং

১৪. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘সব্বাসৰসংৰরপরিযাযং ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

১৫. ‘‘জানতো অহং, ভিক্খৰে, পস্সতো আসৰানং খযং ৰদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো. কিঞ্চ, ভিক্খৰে, জানতো কিঞ্চ পস্সতো আসৰানং খযং ৰদামি? যোনিসো চ মনসিকারং অযোনিসো চ মনসিকারং. অযোনিসো, ভিক্খৰে, মনসিকরোতো অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৰা পৰড্ঢন্তি; যোনিসো চ খো, ভিক্খৰে, মনসিকরোতো অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা ন উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৰা পহীযন্তি.

১৬. ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, আসৰা দস্সনা পহাতব্বা, অত্থি আসৰা সংৰরা পহাতব্বা, অত্থি আসৰা পটিসেৰনা পহাতব্বা, অত্থি আসৰা অধিৰাসনা পহাতব্বা, অত্থি আসৰা পরিৰজ্জনা পহাতব্বা, অত্থি আসৰা ৰিনোদনা পহাতব্বা, অত্থি আসৰা ভাৰনা পহাতব্বা.

দস্সনা পহাতব্বাসৰা

১৭. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা দস্সনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো – অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো অরিযধম্মে অৰিনীতো, সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো – মনসিকরণীযে ধম্মে নপ্পজানাতি, অমনসিকরণীযে ধম্মে নপ্পজানাতি. সো মনসিকরণীযে ধম্মে অপ্পজানন্তো অমনসিকরণীযে ধম্মে অপ্পজানন্তো, যে ধম্মা ন মনসিকরণীযা, তে ধম্মে মনসি করোতি, যে ধম্মা মনসিকরণীযা তে ধম্মে ন মনসি করোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা ন মনসিকরণীযা যে ধম্মে মনসি করোতি? যস্স, ভিক্খৰে, ধম্মে মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো ৰা কামাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা কামাসৰো পৰড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো পৰড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো পৰড্ঢতি – ইমে ধম্মা ন মনসিকরণীযা যে ধম্মে মনসি করোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা মনসিকরণীযা যে ধম্মে ন মনসি করোতি? যস্স, ভিক্খৰে, ধম্মে মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো ৰা কামাসৰো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা কামাসৰো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো পহীযতি – ইমে ধম্মা মনসিকরণীযা যে ধম্মে ন মনসি করোতি.

‘‘তস্স অমনসিকরণীযানং ধম্মানং মনসিকারা মনসিকরণীযানং ধম্মানং অমনসিকারা অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ আসৰা পৰড্ঢন্তি.

১৮. ‘‘সো এৰং অযোনিসো মনসি করোতি – ‘অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধানং? ন নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং? কিং নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং? কথং নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং? কিং হুত্ৰা কিং অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধানং? ভৰিস্সামি নু খো অহং অনাগতমদ্ধানং? ন নু খো ভৰিস্সামি অনাগতমদ্ধানং? কিং নু খো ভৰিস্সামি অনাগতমদ্ধানং? কথং নু খো ভৰিস্সামি অনাগতমদ্ধানং? কিং হুত্ৰা কিং ভৰিস্সামি নু খো অহং অনাগতমদ্ধান’ন্তি? এতরহি ৰা পচ্চুপ্পন্নমদ্ধানং [পচ্চুপ্পন্নমদ্ধানং আরব্ভ (স্যা.)] অজ্ঝত্তং কথংকথী হোতি – ‘অহং নু খোস্মি? নো নু খোস্মি? কিং নু খোস্মি? কথং নু খোস্মি? অযং নু খো সত্তো কুতো আগতো? সো কুহিং গামী ভৰিস্সতী’তি?

১৯. ‘‘তস্স এৰং অযোনিসো মনসিকরোতো ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতরা দিট্ঠি উপ্পজ্জতি. ‘অত্থি মে অত্তা’তি ৰা অস্স [ৰাস্স (সী. স্যা. পী.)] সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘নত্থি মে অত্তা’তি ৰা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘অত্তনাৰ অত্তানং সঞ্জানামী’তি ৰা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘অত্তনাৰ অনত্তানং সঞ্জানামী’তি ৰা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘অনত্তনাৰ অত্তানং সঞ্জানামী’তি ৰা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অথ ৰা পনস্স এৰং দিট্ঠি হোতি – ‘যো মে অযং অত্তা ৰদো ৰেদেয্যো তত্র তত্র কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৰিপাকং পটিসংৰেদেতি সো খো পন মে অযং অত্তা নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৰ ঠস্সতী’তি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারং দিট্ঠিৰিসূকং দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং. দিট্ঠিসংযোজনসংযুত্তো, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো ন পরিমুচ্চতি জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি; ‘ন পরিমুচ্চতি দুক্খস্মা’তি ৰদামি.

২০. ‘‘সুতৰা চ খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো – অরিযানং দস্সাৰী অরিযধম্মস্স কোৰিদো অরিযধম্মে সুৰিনীতো, সপ্পুরিসানং দস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স কোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে সুৰিনীতো – মনসিকরণীযে ধম্মে পজানাতি অমনসিকরণীযে ধম্মে পজানাতি. সো মনসিকরণীযে ধম্মে পজানন্তো অমনসিকরণীযে ধম্মে পজানন্তো যে ধম্মা ন মনসিকরণীযা তে ধম্মে ন মনসি করোতি, যে ধম্মা মনসিকরণীযা তে ধম্মে মনসি করোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা ন মনসিকরণীযা যে ধম্মে ন মনসি করোতি? যস্স, ভিক্খৰে, ধম্মে মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো ৰা কামাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা কামাসৰো পৰড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো পৰড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো পৰড্ঢতি – ইমে ধম্মা ন মনসিকরণীযা, যে ধম্মে ন মনসি করোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা মনসিকরণীযা যে ধম্মে মনসি করোতি? যস্স, ভিক্খৰে, ধম্মে মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো ৰা কামাসৰো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা কামাসৰো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা ভৰাসৰো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৰা অৰিজ্জাসৰো পহীযতি – ইমে ধম্মা মনসিকরণীযা যে ধম্মে মনসি করোতি.

‘‘তস্স অমনসিকরণীযানং ধম্মানং অমনসিকারা মনসিকরণীযানং ধম্মানং মনসিকারা অনুপ্পন্না চেৰ আসৰা ন উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৰা পহীযন্তি.

২১. ‘‘সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোনিসো মনসি করোতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যোনিসো মনসি করোতি, ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি যোনিসো মনসি করোতি, ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যোনিসো মনসি করোতি. তস্স এৰং যোনিসো মনসিকরোতো তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপরামাসো. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা দস্সনা পহাতব্বা.

সংৰরা পহাতব্বাসৰা

২২. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা সংৰরা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো চক্খুন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি. যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, চক্খুন্দ্রিযসংৰরং অসংৰুতস্স ৰিহরতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, চক্খুন্দ্রিযসংৰরং সংৰুতস্স ৰিহরতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. পটিসঙ্খা যোনিসো সোতিন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি…পে… ঘানিন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি…পে… জিৰ্হিন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি…পে… কাযিন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি…পে… মনিন্দ্রিযসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি. যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, মনিন্দ্রিযসংৰরং অসংৰুতস্স ৰিহরতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, মনিন্দ্রিযসংৰরং সংৰুতস্স ৰিহরতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, সংৰরং অসংৰুতস্স ৰিহরতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, সংৰরং সংৰুতস্স ৰিহরতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা সংৰরা পহাতব্বা.

পটিসেৰনা পহাতব্বাসৰা

২৩. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা পটিসেৰনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো চীৰরং পটিসেৰতি – ‘যাৰদেৰ সীতস্স পটিঘাতায, উণ্হস্স পটিঘাতায, ডংসমকসৰাতাতপসরীংসপ- [সিরিংসপ (সী. স্যা. পী.)] সম্ফস্সানং পটিঘাতায, যাৰদেৰ হিরিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনত্থং’.

‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো পিণ্ডপাতং পটিসেৰতি – ‘নেৰ দৰায, ন মদায, ন মণ্ডনায, ন ৰিভূসনায, যাৰদেৰ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায, ৰিহিংসূপরতিযা, ব্রহ্মচরিযানুগ্গহায, ইতি পুরাণঞ্চ ৰেদনং পটিহঙ্খামি নৰঞ্চ ৰেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্রা চ মে ভৰিস্সতি অনৰজ্জতা চ ফাসুৰিহারো চ’ [চাতি (সী.)].

‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো সেনাসনং পটিসেৰতি – ‘যাৰদেৰ সীতস্স পটিঘাতায, উণ্হস্স পটিঘাতায, ডংসমকসৰাতাতপসরীংসপসম্ফস্সানং পটিঘাতায, যাৰদেৰ উতুপরিস্সযৰিনোদনপটিসল্লানারামত্থং’.

‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পটিসেৰতি – ‘যাৰদেৰ উপ্পন্নানং ৰেয্যাবাধিকানং ৰেদনানং পটিঘাতায, অব্যাবজ্ঝপরমতায’ [অব্যাপজ্ঝপরমতায (সী. স্যা. পী.), অব্যাপজ্জপরমতায (ক.)].

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, অপ্পটিসেৰতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, পটিসেৰতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা পটিসেৰনা পহাতব্বা.

অধিৰাসনা পহাতব্বাসৰা

২৪. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা অধিৰাসনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স, জিঘচ্ছায পিপাসায. ডংসমকসৰাতাতপসরীংসপসম্ফস্সানং, দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথানং, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং [তিপ্পানং (সী. স্যা. পী.)] খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসকজাতিকো হোতি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, অনধিৰাসযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, অধিৰাসযতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা অধিৰাসনা পহাতব্বা.

পরিৰজ্জনা পহাতব্বাসৰা

২৫. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা পরিৰজ্জনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো চণ্ডং হত্থিং পরিৰজ্জেতি, চণ্ডং অস্সং পরিৰজ্জেতি, চণ্ডং গোণং পরিৰজ্জেতি, চণ্ডং কুক্কুরং পরিৰজ্জেতি, অহিং খাণুং কণ্টকট্ঠানং সোব্ভং পপাতং চন্দনিকং ওল়িগল্লং. যথারূপে অনাসনে নিসিন্নং যথারূপে অগোচরে চরন্তং যথারূপে পাপকে মিত্তে ভজন্তং ৰিঞ্ঞূ সব্রহ্মচারী পাপকেসু ঠানেসু ওকপ্পেয্যুং, সো তঞ্চ অনাসনং তঞ্চ অগোচরং তে চ পাপকে মিত্তে পটিসঙ্খা যোনিসো পরিৰজ্জেতি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, অপরিৰজ্জযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, পরিৰজ্জযতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা পরিৰজ্জনা পহাতব্বা.

ৰিনোদনা পহাতব্বাসৰা

২৬. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা ৰিনোদনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতি পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি, উপ্পন্নং ব্যাপাদৰিতক্কং…পে… উপ্পন্নং ৰিহিংসাৰিতক্কং…পে… উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে নাধিৰাসেতি পজহতি ৰিনোদেতি ব্যন্তীকরোতি অনভাৰং গমেতি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, অৰিনোদযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, ৰিনোদযতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা ৰিনোদনা পহাতব্বা.

ভাৰনা পহাতব্বাসৰা

২৭. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, আসৰা ভাৰনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং; পটিসঙ্খা যোনিসো ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি…পে… ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৰে, অভাৰযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা, ভাৰযতো এৰংস তে আসৰা ৰিঘাতপরিল়াহা ন হোন্তি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, আসৰা ভাৰনা পহাতব্বা.

২৮. ‘‘যতো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো যে আসৰা দস্সনা পহাতব্বা তে দস্সনা পহীনা হোন্তি, যে আসৰা সংৰরা পহাতব্বা তে সংৰরা পহীনা হোন্তি, যে আসৰা পটিসেৰনা পহাতব্বা তে পটিসেৰনা পহীনা হোন্তি, যে আসৰা অধিৰাসনা পহাতব্বা তে অধিৰাসনা পহীনা হোন্তি, যে আসৰা পরিৰজ্জনা পহাতব্বা তে পরিৰজ্জনা পহীনা হোন্তি, যে আসৰা ৰিনোদনা পহাতব্বা তে ৰিনোদনা পহীনা হোন্তি, যে আসৰা ভাৰনা পহাতব্বা তে ভাৰনা পহীনা হোন্তি; অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে – ‘ভিক্খু সব্বাসৰসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি, অচ্ছেচ্ছি [অচ্ছেজ্জি (ক.)] তণ্হং, ৰিৰত্তযি [ৰাৰত্তযি (সী. পী.)] সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

সব্বাসৰসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.