৪. মঞ্জিট্ঠকৰগ্গো
১. মঞ্জিট্ঠকৰিমানৰত্থু
৬৮৯. ‘‘মঞ্জিট্ঠকে [মঞ্জেট্ঠকে (সী.)] ৰিমানস্মিং, সোণ্ণৰালুকসন্থতে [সোৰণ্ণৰালুকসন্থতে (স্যা. পী.), সোৰণ্ণৰালিকসন্থতে (ক.)];
পঞ্চঙ্গিকে তুরিযেন [তুরিযেন (সী. স্যা. পী.)], রমসি সুপ্পৰাদিতে.
৬৯০. ‘‘তম্হা ৰিমানা ওরুয্হ, নিম্মিতা রতনামযা;
ওগাহসি সালৰনং, পুপ্ফিতং সব্বকালিকং.
৬৯১. ‘‘যস্স যস্সেৰ সালস্স, মূলে তিট্ঠসি দেৰতে;
সো সো মুঞ্চতি পুপ্ফানি, ওনমিত্ৰা দুমুত্তমো.
৬৯২. ‘‘ৰাতেরিতং সালৰনং, আধুতং [আধূতং (সী.)] দিজসেৰিতং;
ৰাতি গন্ধো দিসা সব্বা, রুক্খো মঞ্জূসকো যথা.
৬৯৩. ‘‘ঘাযসে তং সুচিগন্ধং, রূপং পস্সসি অমানুসং;
দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.
৬৯৪. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, দাসী অযিরকুলে [অয্যিরকুলে (স্যা. ক.)] অহুং;
বুদ্ধং নিসিন্নং দিস্ৰান, সালপুপ্ফেহি ওকিরিং.
৬৯৫. ‘‘ৰটংসকঞ্চ সুকতং, সালপুপ্ফমযং অহং;
বুদ্ধস্স উপনামেসিং, পসন্না সেহি পাণিভি.
৬৯৬. ‘‘তাহং কম্মং করিত্ৰান, কুসলং বুদ্ধৰণ্ণিতং;
অপেতসোকা সুখিতা, সম্পমোদামনামযা’’তি.
মঞ্জিট্ঠকৰিমানং পঠমং.
২. পভস্সরৰিমানৰত্থু
৬৯৭. ‘‘পভস্সরৰরৰণ্ণনিভে, সুরত্তৰত্থৰসনে [ৰত্থনিৰাসনে (সী. স্যা.)];
মহিদ্ধিকে চন্দনরুচিরগত্তে, কা ত্ৰং সুভে দেৰতে ৰন্দসে মমং.
৬৯৮. ‘‘পল্লঙ্কো চ তে মহগ্ঘো, নানারতনচিত্তিতো রুচিরো;
যত্থ ত্ৰং নিসিন্না ৰিরোচসি, দেৰরাজারিৰ নন্দনে ৰনে.
৬৯৯. ‘‘কিং ত্ৰং পুরে সুচরিতমাচরী ভদ্দে, কিস্স কম্মস্স ৰিপাকং;
অনুভোসি দেৰলোকস্মিং, দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ;
কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.
৭০০. ‘‘পিণ্ডায তে চরন্তস্স, মালং ফাণিতঞ্চ অদদং ভন্তে;
তস্স কম্মস্সিদং ৰিপাকং, অনুভোমি দেৰলোকস্মিং.
৭০১. ‘‘হোতি চ মে অনুতাপো, অপরদ্ধং [অপরাধং (স্যা.)] দুক্খিতঞ্চ [দুক্কটঞ্চ (সী.)] মে ভন্তে;
সাহং ধম্মং নাস্সোসিং, সুদেসিতং ধম্মরাজেন.
৭০২. ‘‘তং তং ৰদামি ভদ্দন্তে, ‘যস্স মে অনুকম্পিযো কোচি;
ধম্মেসু তং সমাদপেথ’, সুদেসিতং ধম্মরাজেন.
৭০৩. ‘‘যেসং অত্থি সদ্ধা বুদ্ধে, ধম্মে চ সঙ্ঘরতনে;
তে মং অতিৰিরোচন্তি, আযুনা যসসা সিরিযা.
৭০৪. ‘‘পতাপেন ৰণ্ণেন উত্তরিতরা,
অঞ্ঞে মহিদ্ধিকতরা মযা দেৰা’’তি;
পভস্সরৰিমানং দুতিযং.
৩. নাগৰিমানৰত্থু
৭০৫. ‘‘অলঙ্কতা মণিকঞ্চনাচিতং, সোৰণ্ণজালচিতং মহন্তং;
অভিরুয্হ গজৰরং সুকপ্পিতং, ইধাগমা ৰেহাযসং [ৰেহাসযং (সী.)] অন্তলিক্খে.
৭০৬. ‘‘নাগস্স দন্তেসু দুৰেসু নিম্মিতা, অচ্ছোদকা [অচ্ছোদিকা (সী. ক.)] পদুমিনিযো সুফুল্লা;
পদুমেসু চ তুরিযগণা পভিজ্জরে, ইমা চ নচ্চন্তি মনোহরাযো.
৭০৭. ‘‘দেৰিদ্ধিপত্তাসি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭০৮. ‘‘বারাণসিযং উপসঙ্কমিত্ৰা, বুদ্ধস্সহং ৰত্থযুগং অদাসিং;
পাদানি ৰন্দিত্ৰা [ৰন্দিত্ৰ (সী.)] ছমা নিসীদিং, ৰিত্তা চহং অঞ্জলিকং অকাসিং.
৭০৯. ‘‘বুদ্ধো চ মে কঞ্চনসন্নিভত্তচো, অদেসযি সমুদযদুক্খনিচ্চতং;
অসঙ্খতং দুক্খনিরোধসস্সতং, মগ্গং অদেসযি [অদেসেসি (সী.)] যতো ৰিজানিসং;
৭১০. ‘‘অপ্পাযুকী কালকতা ততো চুতা, উপপন্না তিদসগণং যসস্সিনী;
সক্কস্সহং অঞ্ঞতরা পজাপতি, যসুত্তরা নাম দিসাসু ৰিস্সুতা’’তি.
নাগৰিমানং ততিযং.
৪. অলোমৰিমানৰত্থু
৭১১. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;
ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.
৭১২. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো…পে…
ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭১৪. সা দেৰতা অত্তমনা…পে… যস্স কম্মস্সিদং ফলং.
৭১৫. ‘‘অহঞ্চ বারাণসিযং, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;
অদাসিং সুক্খকুম্মাসং, পসন্না সেহি পাণিভি.
৭১৬. ‘‘সুক্খায অলোণিকায চ, পস্স ফলং কুম্মাসপিণ্ডিযা;
অলোমং সুখিতং দিস্ৰা, কো পুঞ্ঞং ন করিস্সতি.
৭১৭. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো…পে… ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
অলোমৰিমানং চতুত্থং.
৫. কঞ্জিকদাযিকাৰিমানৰত্থু
৭১৯. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন…পে… ওসধী ৰিয তারকা.
৭২০. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো…পে…ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭২২. সা দেৰতা অত্তমনা…পে… যস্স কম্মস্সিদং ফলং.
৭২৩. ‘‘অহং অন্ধকৰিন্দম্হি, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;
অদাসিং কোলসম্পাকং, কঞ্জিকং তেলধূপিতং.
৭২৪. ‘‘পিপ্ফল্যা লসুণেন চ, মিস্সং লামঞ্জকেন চ;
অদাসিং উজুভূতস্মিং [উজুভূতেসু (ক.)], ৰিপ্পসন্নেন চেতসা.
৭২৫. ‘‘যা মহেসিত্তং কারেয্য, চক্কৰত্তিস্স রাজিনো;
নারী সব্বঙ্গকল্যাণী, ভত্তু চানোমদস্সিকা;
একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সিং.
৭২৬. ‘‘সতং নিক্খা সতং অস্সা, সতং অস্সতরীরথা;
সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, আমুত্তমণিকুণ্ডলা;
একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘন্তি সোল়সিং.
৭২৭. ‘‘সতং হেমৰতা নাগা, ঈসাদন্তা উরূল়্হৰা;
সুৰণ্ণকচ্ছা মাতঙ্গা, হেমকপ্পনৰাসসা;
একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘন্তি সোল়সিং.
৭২৮. ‘‘চতুন্নমপি দীপানং, ইস্সরং যোধ কারযে;
একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সি’’ন্তি.
কঞ্জিকদাযিকাৰিমানং পঞ্চমং.
৬. ৰিহারৰিমানৰত্থু
৭২৯. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন…পে… ওসধী ৰিয তারকা.
৭৩০. ‘‘তস্সা তে নচ্চমানায, অঙ্গমঙ্গেহি সব্বসো;
দিব্বা সদ্দা নিচ্ছরন্তি, সৰনীযা মনোরমা.
৭৩১. ‘‘তস্সা তে নচ্চমানায, অঙ্গমঙ্গেহি সব্বসো;
দিব্বা গন্ধা পৰাযন্তি, সুচিগন্ধা মনোরমা.
৭৩২. ‘‘ৰিৰত্তমানা কাযেন, যা ৰেণীসু পিল়ন্ধনা;
তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তুরিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.
৭৩৩. ‘‘ৰটংসকা ৰাতধুতা, ৰাতেন সম্পকম্পিতা;
তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তুরিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.
৭৩৪. ‘‘যাপি তে সিরস্মিং মালা, সুচিগন্ধা মনোরমা;
ৰাতি গন্ধো দিসা সব্বা, রুক্খো মঞ্জূসকো যথা.
৭৩৫. ‘‘ঘাযসে তং সুচিগন্ধং, রূপং পস্সসি অমানুসং;
দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.
৭৩৬. ‘‘সাৰত্থিযং ময্হং সখী ভদন্তে, সঙ্ঘস্স কারেসি মহাৰিহারং;
তত্থপ্পসন্না অহমানুমোদিং, দিস্ৰা অগারঞ্চ পিযঞ্চ মেতং.
৭৩৭. ‘‘তাযেৰ মে সুদ্ধনুমোদনায, লদ্ধং ৰিমানব্ভুতদস্সনেয্যং;
সমন্ততো সোল়সযোজনানি, ৰেহাযসং গচ্ছতি ইদ্ধিযা মম.
৭৩৮. ‘‘কূটাগারা নিৰেসা মে, ৰিভত্তা ভাগসো মিতা;
দদ্দল্লমানা আভন্তি, সমন্তা সতযোজনং.
৭৩৯. ‘‘পোক্খরঞ্ঞো চ মে এত্থ, পুথুলোমনিসেৰিতা;
অচ্ছোদকা [অচ্ছোদিকা (সী.)] ৰিপ্পসন্না, সোণ্ণৰালুকসন্থতা.
৭৪০. ‘‘নানাপদুমসঞ্ছন্না, পুণ্ডরীকসমোততা [পণ্ডরীকসমোনতা (সী.)];
সুরভী সম্পৰাযন্তি, মনুঞ্ঞা মালুতেরিতা.
৭৪১. ‘‘জম্বুযো পনসা তালা, নাল়িকেরৰনানি চ;
অন্তোনিৰেসনে জাতা, নানারুক্খা অরোপিমা.
৭৪২. ‘‘নানাতূরিযসঙ্ঘুট্ঠং, অচ্ছরাগণঘোসিতং;
যোপি মং সুপিনে পস্সে, সোপি ৰিত্তো সিযা নরো.
৭৪৩. ‘‘এতাদিসং অব্ভুতদস্সনেয্যং, ৰিমানং সব্বসোপভং;
মম কম্মেহি নিব্বত্তং, অলং পুঞ্ঞানি কাতৰে’’তি.
৭৪৪. ‘‘তাযেৰ তে সুদ্ধনুমোদনায, লদ্ধং ৰিমানব্ভুতদস্সনেয্যং;
যা চেৰ সা দানমদাসি নারী, তস্সা গতিং ব্রূহি কুহিং উপ্পন্না [উপপন্না (ক.)] সা’’তি.
৭৪৫. ‘‘যা সা অহু ময্হং সখী ভদন্তে, সঙ্ঘস্স কারেসি মহাৰিহারং;
ৰিঞ্ঞাতধম্মা সা অদাসি দানং, উপ্পন্না নিম্মানরতীসু দেৰেসু.
৭৪৬. ‘‘পজাপতী তস্স সুনিম্মিতস্স, অচিন্তিযা কম্মৰিপাকা তস্স;
যমেতং পুচ্ছসি কুহিং উপ্পন্না [উপপন্না (ক.)] সাতি, তং তে ৰিযাকাসিং অনঞ্ঞথা অহং.
৭৪৭. ‘‘তেনহঞ্ঞেপি সমাদপেথ, সঙ্ঘস্স দানানি দদাথ ৰিত্তা;
ধম্মঞ্চ সুণাথ পসন্নমানসা, সুদুল্লভো লদ্ধো মনুস্সলাভো.
৭৪৮. ‘‘যং মগ্গং মগ্গাধিপতী অদেসযি [মগ্গাধিপত্যদেসযি (সী.)], ব্রহ্মস্সরো কঞ্চনসন্নিভত্তচো;
সঙ্ঘস্স দানানি দদাথ ৰিত্তা, মহপ্ফলা যত্থ ভৰন্তি দক্খিণা.
৭৪৯. [খু. পা. ৬.৬; সু. নি. ২২৯] ‘‘যে পুগ্গলা অট্ঠ সতং পসত্থা, চত্তারি এতানি যুগানি হোন্তি;
তে দক্খিণেয্যা সুগতস্স সাৰকা, এতেসু দিন্নানি মহপ্ফলানি.
৭৫০. [ৰি. ৰ. ৬৪১] ‘‘চত্তারো চ পটিপন্না, চত্তারো চ ফলে ঠিতা;
এস সঙ্ঘো উজুভূতো, পঞ্ঞাসীলসমাহিতো.
৭৫১. [ৰি. ৰ. ৬৪২] ‘‘যজমানানং মনুস্সানং, পুঞ্ঞপেক্খান পাণিনং;
করোতং ওপধিকং পুঞ্ঞং, সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলং.
৭৫২. [ৰি. ৰ. ৬৪৩] ‘‘এসো হি সঙ্ঘো ৰিপুলো মহগ্গতো, এসপ্পমেয্যো উদধীৰ সাগরো;
এতেহি সেট্ঠা নরৰীরসাৰকা, পভঙ্করা ধম্মমুদীরযন্তি [নত্থেত্থ পাঠভেদো].
৭৫৩. [ৰি. ৰ. ৬৪৪] ‘‘তেসং সুদিন্নং সুহুতং সুযিট্ঠং, যে সঙ্ঘমুদ্দিস্স দদন্তি দানং;
সা দক্খিণা সঙ্ঘগতা পতিট্ঠিতা, মহপ্ফলা লোকৰিদূন [লোকৰিদূহি (ক.)] ৰণ্ণিতা.
৭৫৪. ‘‘এতাদিসং যঞ্ঞমনুস্সরন্তা, যে ৰেদজাতা ৰিচরন্তি লোকে;
ৰিনেয্য মচ্ছেরমলং সমূলং, অনিন্দিতা সগ্গমুপেন্তি ঠান’’ন্তি.
ৰিহারৰিমানং ছট্ঠং.
ভাণৰারং দুতিযং নিট্ঠিতং.
৭. চতুরিত্থিৰিমানৰত্থু
৭৫৫. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন…পে…ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭৫৮. সা দেৰতা অত্তমনা…পে… যস্স কম্মস্সিদং ফলং.
৭৫৯. ‘‘ইন্দীৰরানং হত্থকং অহমদাসিং, ভিক্খুনো পিণ্ডায চরন্তস্স;
এসিকানং উণ্ণতস্মিং, নগরৰরে পণ্ণকতে রম্মে.
৭৬০. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো…পে…ৰণ্ণো চ মে সব্বদিস্সা পভাসতী’’তি.
৭৬২. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন…পে…ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭৬৫. সা দেৰতা অত্তমনা…পে… যস্স কম্মস্সিদং ফলং.
৭৬৬. ‘‘নীলুপ্পলহত্থকং অহমদাসিং, ভিক্খুনো পিণ্ডায চরন্তস্স;
এসিকানং উণ্ণতস্মিং, নগরৰরে পণ্ণকতে রম্মে.
৭৬৭. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো…পে…ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭৬৯. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন…পে…ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.