২. চিত্তলতাৰগ্গো

১. দাসিৰিমানৰত্থু

১৫৭. ‘‘অপি সক্কোৰ দেৰিন্দো, রম্মে চিত্তলতাৰনে;

সমন্তা অনুপরিযাসি, নারীগণপুরক্খতা;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

১৫৮. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৫৯. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

১৬০. সা দেৰতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.

১৬১. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, দাসী অহোসিং পরপেস্সিযা [পরপেসিযা (ক.)] কুলে.

১৬২. ‘‘উপাসিকা চক্খুমতো, গোতমস্স যসস্সিনো;

তস্সা মে নিক্কমো আসি, সাসনে তস্স তাদিনো.

১৬৩. ‘‘কামং ভিজ্জতুযং কাযো, নেৰ অত্থেত্থ সণ্ঠনং [সন্থনং (সী. স্যা. পী.)];

সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং, মগ্গো সোৰত্থিকো সিৰো.

১৬৪. ‘‘অকণ্টকো অগহনো, উজু সব্ভি পৰেদিতো;

নিক্কমস্স ফলং পস্স, যথিদং পাপুণিত্থিকা.

১৬৫. ‘‘আমন্তনিকা রঞ্ঞোম্হি, সক্কস্স ৰসৰত্তিনো;

সট্ঠি তুরিয [তুরিয (সী. স্যা. পী.)] সহস্সানি, পটিবোধং করোন্তি মে.

১৬৬. ‘‘আলম্বো গগ্গরো [গগ্গমো (স্যা.), ভগ্গরো (ক.)] ভীমো [ভিম্মো (ক.)], সাধুৰাদী চ সংসযো;

পোক্খরো চ সুফস্সো চ, ৰিণামোক্খা [ৰিলামোক্খা (ক.)] চ নারিযো.

১৬৭. ‘‘নন্দা চেৰ সুনন্দা চ, সোণদিন্না সুচিম্হিতা [সুচিম্ভিকা (স্যা.)];

অলম্বুসা মিস্সকেসী চ, পুণ্ডরীকাতি দারুণী.

১৬৮. ‘‘এণীফস্সা সুফস্সা চ, সুভদ্দা মুদুৰাদিনী;

এতা চঞ্ঞা চ সেয্যাসে, অচ্ছরানং পবোধিকা.

১৬৯. ‘‘তা মং কালেনুপাগন্ত্ৰা, অভিভাসন্তি দেৰতা;

হন্দ নচ্চাম গাযাম, হন্দ তং রমযামসে.

১৭০. ‘‘নযিদং অকতপুঞ্ঞানং, কতপুঞ্ঞানমেৰিদং;

অসোকং নন্দনং রম্মং, তিদসানং মহাৰনং.

১৭১. ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞানং, ইধ নত্থি পরত্থ চ;

সুখঞ্চ কতপুঞ্ঞানং, ইধ চেৰ পরত্থ চ.

১৭২. ‘‘তেসং সহব্যকামানং, কত্তব্বং কুসলং বহুং;

কতপুঞ্ঞা হি মোদন্তি, সগ্গে ভোগসমঙ্গিনো’’তি.

দাসিৰিমানং পঠমং.

২. লখুমাৰিমানৰত্থু

১৭৩. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

১৭৪. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৭৫. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

১৭৬. সা দেৰতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.

১৭৭. ‘‘কেৰট্টদ্ৰারা নিক্খম্ম, অহু ময্হং নিৰেসনং;

তত্থ সঞ্চরমানানং, সাৰকানং মহেসিনং.

১৭৮. ‘‘ওদনং কুম্মাসং [সাকং (সী.)] ডাকং, লোণসোৰীরকঞ্চহং;

অদাসিং উজুভূতেসু, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা.

১৭৯. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;

পাটিহারিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.

১৮০. ‘‘উপোসথং উপৰসিস্সং, সদা সীলেসু সংৰুতা;

সঞ্ঞমা সংৰিভাগা চ, ৰিমানং আৰসামহং.

১৮১. ‘‘পাণাতিপাতা ৰিরতা, মুসাৰাদা চ সঞ্ঞতা;

থেয্যা চ অতিচারা চ, মজ্জপানা চ আরকা.

১৮২. ‘‘পঞ্চসিক্খাপদে রতা, অরিযসচ্চান কোৰিদা;

উপাসিকা চক্খুমতো, গোতমস্স যসস্সিনো.

১৮৩. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো…পে… ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতীতি.

‘‘মম চ, ভন্তে, ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দেয্যাসি – ‘লখুমা নাম,ভন্তে,উপাসিকা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতী’তি. অনচ্ছরিযং খো পনেতং, ভন্তে, যং মং ভগৰা অঞ্ঞতরস্মিং সামঞ্ঞফলে ব্যাকরেয্য [ব্যাকরেয্যাতি (?)]. তং ভগৰা সকদাগামিফলে ব্যাকাসী’’তি.

লখুমাৰিমানং দুতিযং.

৩. আচামদাযিকাৰিমানৰত্থু

১৮৫. ‘‘পিণ্ডায তে চরন্তস্স, তুণ্হীভূতস্স তিট্ঠতো;

দলিদ্দা কপণা নারী, পরাগারং অপস্সিতা [অৰস্সিতা (সী.)].

১৮৬. ‘‘যা তে অদাসি আচামং, পসন্না সেহি পাণিভি;

সা হিত্ৰা মানুসং দেহং, কং নু সা দিসতং গতা’’তি.

১৮৭. ‘‘পিণ্ডায মে চরন্তস্স, তুণ্হীভূতস্স তিট্ঠতো;

দলিদ্দা কপণা নারী, পরাগারং অপস্সিতা.

১৮৮. ‘‘যা মে অদাসি আচামং, পসন্না সেহি পাণিভি;

সা হিত্ৰা মানুসং দেহং, ৰিপ্পমুত্তা ইতো চুতা.

১৮৯. ‘‘নিম্মানরতিনো নাম, সন্তি দেৰা মহিদ্ধিকা;

তত্থ সা সুখিতা নারী, মোদতাচামদাযিকা’’তি.

১৯০. ‘‘অহো দানং ৰরাকিযা, কস্সপে সুপ্পতিট্ঠিতং;

পরাভতেন দানেন, ইজ্ঝিত্থ ৰত দক্খিণা.

১৯১. ‘‘যা মহেসিত্তং কারেয্য, চক্কৰত্তিস্স রাজিনো;

নারী সব্বঙ্গকল্যাণী, ভত্তু চানোমদস্সিকা;

এতস্সাচামদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সিং.

১৯২. ‘‘সতং নিক্খা সতং অস্সা, সতং অস্সতরীরথা;

সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, আমুত্তমণিকুণ্ডলা;

এতস্সাচামদানস্স, কলং নাগ্ঘন্তি সোল়সিং.

১৯৩. ‘‘সতং হেমৰতা নাগা, ঈসাদন্তা উরূল়্হৰা;

সুৰণ্ণকচ্ছা মাতঙ্গা, হেমকপ্পনৰাসসা [হেমকপ্পনিৰাসসা (স্যা. ক.)];

এতস্সাচামদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সিং.

১৯৪. ‘‘চতুন্নমপি দীপানং, ইস্সরং যোধ কারযে;

এতস্সাচামদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সি’’ন্তি.

আচামদাযিকাৰিমানং ততিযং.

৪. চণ্ডালিৰিমানৰত্থু

১৯৫. ‘‘চণ্ডালি ৰন্দ পাদানি, গোতমস্স যসস্সিনো;

তমেৰ [তৰেৰ (সী.)] অনুকম্পায, অট্ঠাসি ইসিসত্তমো [ইসিসুত্তমো (সী.)].

১৯৬. ‘‘অভিপ্পসাদেহি মনং, অরহন্তম্হি তাদিনি [তাদিনে (স্যা. ক.)];

খিপ্পং পঞ্জলিকা ৰন্দ, পরিত্তং তৰ জীৰিত’’ন্তি.

১৯৭. চোদিতা ভাৰিতত্তেন, সরীরন্তিমধারিনা;

চণ্ডালী ৰন্দি পাদানি, গোতমস্স যসস্সিনো.

১৯৮. তমেনং অৰধী গাৰী, চণ্ডালিং পঞ্জলিং ঠিতং;

নমস্সমানং সম্বুদ্ধং, অন্ধকারে পভঙ্করন্তি.

১৯৯. ‘‘খীণাসৰং ৰিগতরজং অনেজং, একং অরঞ্ঞম্হি রহো নিসিন্নং;

দেৰিদ্ধিপত্তা উপসঙ্কমিত্ৰা, ৰন্দামি তং ৰীর মহানুভাৰ’’ন্তি.

২০০. ‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণা জলিতা মহাযসা, ৰিমানমোরুয্হ অনেকচিত্তা;

পরিৰারিতা অচ্ছরাসঙ্গণেন [অচ্ছরানং গণেন (সী.)], কা ত্ৰং সুভে দেৰতে ৰন্দসে মম’’ন্তি.

২০১. ‘‘অহং ভদ্দন্তে চণ্ডালী, তযা ৰীরেন [থেরেন (ক.)] পেসিতা;

ৰন্দিং অরহতো পাদে, গোতমস্স যসস্সিনো.

২০২. ‘‘সাহং ৰন্দিত্ৰা [ৰন্দিত্ৰ (সী.)] পাদানি, চুতা চণ্ডালযোনিযা;

ৰিমানং সব্বতো ভদ্দং, উপপন্নম্হি নন্দনে.

২০৩. ‘‘অচ্ছরানং সতসহস্সং, পুরক্খত্ৰান [পুরক্খিত্ৰা মং (স্যা. ক.)] তিট্ঠতি;

তাসাহং পৰরা সেট্ঠা, ৰণ্ণেন যসসাযুনা.

২০৪. ‘‘পহূতকতকল্যাণা, সম্পজানা পটিস্সতা [পতিস্সতা (সী. স্যা.)];

মুনিং কারুণিকং লোকে, তং ভন্তে ৰন্দিতুমাগতা’’তি.

২০৫. ইদং ৰত্ৰান চণ্ডালী, কতঞ্ঞূ কতৰেদিনী;

ৰন্দিত্ৰা অরহতো পাদে, তত্থেৰন্তরধাযথাতি [তত্থেৰন্তরধাযতীতি (স্যা. ক.)].

চণ্ডালিৰিমানং চতুত্থং.

৫. ভদ্দিত্থিৰিমানৰত্থু

২০৬. ‘‘নীলা পীতা চ কাল়া চ, মঞ্জিট্ঠা [মঞ্জেট্ঠা (সী.), মঞ্জট্ঠা (পী.)] অথ লোহিতা;

উচ্চাৰচানং ৰণ্ণানং, কিঞ্জক্খপরিৰারিতা.

২০৭. ‘‘মন্দারৰানং পুপ্ফানং, মালং ধারেসি মুদ্ধনি;

নযিমে অঞ্ঞেসু কাযেসু, রুক্খা সন্তি সুমেধসে.

২০৮. ‘‘কেন কাযং উপপন্না, তাৰতিংসং যসস্সিনী;

দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.

২০৯. ‘‘ভদ্দিত্থিকাতি [ভদ্দিত্থীতি (সী.)] মং অঞ্ঞংসু, কিমিলাযং উপাসিকা;

সদ্ধা সীলেন সম্পন্না, সংৰিভাগরতা সদা.

২১০. ‘‘অচ্ছাদনঞ্চ ভত্তঞ্চ, সেনাসনং পদীপিযং;

অদাসিং উজুভূতেসু, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা.

২১১. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;

পাটিহারিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.

২১২. ‘‘উপোসথং উপৰসিস্সং, সদা সীলেসু সংৰুতা;

সঞ্ঞমা সংৰিভাগা চ, ৰিমানং আৰসামহং.

২১৩. ‘‘পাণাতিপাতা ৰিরতা, মুসাৰাদা চ সঞ্ঞতা;

থেয্যা চ অতিচারা চ, মজ্জপানা চ আরকা.

২১৪. ‘‘পঞ্চসিক্খাপদে রতা, অরিযসচ্চান কোৰিদা;

উপাসিকা চক্খুমতো, অপ্পমাদৰিহারিনী.

কতাৰাসা কতকুসলা ততো চুতা [কতাৰকাসা কতকুসলা (ক.)],

সযং পভা অনুৰিচরামি নন্দনং.

২১৫. ‘‘ভিক্খূ চাহং পরমহিতানুকম্পকে, অভোজযিং তপস্সিযুগং মহামুনিং;

কতাৰাসা কতকুসলা ততো চুতা [কতাৰকাসা কতকুসলা (ক.)], সযং পভা অনুৰিচরামি নন্দনং.

২১৬. ‘‘অট্ঠঙ্গিকং অপরিমিতং সুখাৰহং, উপোসথং সততমুপাৰসিং অহং;

কতাৰাসা কতকুসলা ততো চুতা [কতাৰকাসা কতকুসলা (ক.)], সযং পভা অনুৰিচরামি নন্দন’’ন্তি.

ভদ্দিত্থিৰিমানং [ভদ্দিত্থিকাৰিমানং (স্যা.)] পঞ্চমং.

৬. সোণদিন্নাৰিমানৰত্থু

২১৭. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

২১৮. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

২১৯. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

২২০. সা দেৰতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং.

২২১. ‘‘সোণদিন্নাতি মং অঞ্ঞংসু, নাল়ন্দাযং উপাসিকা;

সদ্ধা সীলেন সম্পন্না, সংৰিভাগরতা সদা.

২২২. ‘‘অচ্ছাদনঞ্চ ভত্তঞ্চ, সেনাসনং পদীপিযং;

অদাসিং উজুভূতেসু, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা.

২২৩. ‘‘চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং, যা চ পক্খস্স অট্ঠমী;

পাটিহারিযপক্খঞ্চ, অট্ঠঙ্গসুসমাগতং.

২২৪. ‘‘উপোসথং উপৰসিস্সং, সদা সীলেসু সংৰুতা;