১৯. পঞ্ঞাসনিপাতো

১. তালপুটত্থেরগাথা

১০৯৪. ‘‘কদা নুহং পব্বতকন্দরাসু, একাকিযো অদ্দুতিযো ৰিহস্সং;

অনিচ্চতো সব্বভৰং ৰিপস্সং, তং মে ইদং তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১০৯৫. ‘‘কদা নুহং ভিন্নপটন্ধরো মুনি, কাসাৰৰত্থো অমমো নিরাসো;

রাগঞ্চ দোসঞ্চ তথেৰ মোহং, হন্ত্ৰা সুখী পৰনগতো ৰিহস্সং.

১০৯৬. ‘‘কদা অনিচ্চং ৰধরোগনীল়ং, কাযং ইমং মচ্চুজরাযুপদ্দুতং;

ৰিপস্সমানো ৰীতভযো ৰিহস্সং, একো ৰনে তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১০৯৭. ‘‘কদা নুহং ভযজননিং দুখাৰহং, তণ্হালতং বহুৰিধানুৰত্তনিং;

পঞ্ঞামযং তিখিণমসিং গহেত্ৰা, ছেত্ৰা ৰসে তম্পি কদা ভৰিস্সতি.

১০৯৮. ‘‘কদা নু পঞ্ঞামযমুগ্গতেজং, সত্থং ইসীনং সহসাদিযিত্ৰা;

মারং সসেনং সহসা ভঞ্জিস্সং, সীহাসনে তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১০৯৯. ‘‘কদা নুহং সব্ভি সমাগমেসু, দিট্ঠো ভৰে ধম্মগরূহি তাদিভি;

যাথাৰদস্সীহি জিতিন্দ্রিযেহি, পধানিযো তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০০. ‘‘কদা নু মং তন্দি খুদা পিপাসা, ৰাতাতপা কীটসরীসপা ৰা;

ন বাধযিস্সন্তি ন তং গিরিব্বজে, অত্থত্থিযং তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০১. ‘‘কদা নু খো যং ৰিদিতং মহেসিনা, চত্তারি সচ্চানি সুদুদ্দসানি;

সমাহিতত্তো সতিমা অগচ্ছং, পঞ্ঞায তং তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০২. ‘‘কদা নু রূপে অমিতে চ সদ্দে, গন্ধে রসে ফুসিতব্বে চ ধম্মে;

আদিত্ততোহং সমথেহি যুত্তো, পঞ্ঞায দচ্ছং তদিদং কদা মে.

১১০৩. ‘‘কদা নুহং দুব্বচনেন ৰুত্তো, ততোনিমিত্তং ৰিমনো ন হেস্সং;

অথো পসত্থোপি ততোনিমিত্তং, তুট্ঠো ন হেস্সং তদিদং কদা মে.

১১০৪. ‘‘কদা নু কট্ঠে চ তিণে লতা চ, খন্ধে ইমেহং অমিতে চ ধম্মে;

অজ্ঝত্তিকানেৰ চ বাহিরানি চ, সমং তুলেয্যং তদিদং কদা মে.

১১০৫. ‘‘কদা নু মং পাৰুসকালমেঘো, নৰেন তোযেন সচীৰরং ৰনে;

ইসিপ্পযাতম্হি পথে ৰজন্তং, ওৰস্সতে তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০৬. ‘‘কদা মযূরস্স সিখণ্ডিনো ৰনে, দিজস্স সুত্ৰা গিরিগব্ভরে রুতং;

পচ্চুট্ঠহিত্ৰা অমতস্স পত্তিযা, সংচিন্তযে তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০৭. ‘‘কদা নু গঙ্গং যমুনং সরস্সতিং, পাতালখিত্তং ৰল়ৰামুখঞ্চ [বলৰামুখঞ্চ (ক.)];

অসজ্জমানো পতরেয্যমিদ্ধিযা, ৰিভিংসনং তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০৮. ‘‘কদা নু নাগোৰ অসঙ্গচারী, পদালযে কামগুণেসু ছন্দং;

নিব্বজ্জযং সব্বসুভং নিমিত্তং, ঝানে যুতো তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১০৯. ‘‘কদা ইণট্টোৰ দলিদ্দকো [দল়িদ্দকো (সী.)] নিধিং, আরাধযিত্ৰা ধনিকেহি পীল়িতো;

তুট্ঠো ভৰিস্সং অধিগম্ম সাসনং, মহেসিনো তং নু কদা ভৰিস্সতি.

১১১০. ‘‘বহূনি ৰস্সানি তযাম্হি যাচিতো, ‘অগারৰাসেন অলং নু তে ইদং’;

তং দানি মং পব্বজিতং সমানং, কিংকারণা চিত্ত তুৰং ন যুঞ্জসি.

১১১১. ‘‘ননু অহং চিত্ত তযাম্হি যাচিতো, ‘গিরিব্বজে চিত্রছদা ৰিহঙ্গমা’;

মহিন্দঘোসত্থনিতাভিগজ্জিনো, তে তং রমেস্সন্তি ৰনম্হি ঝাযিনং.

১১১২. ‘‘কুলম্হি মিত্তে চ পিযে চ ঞাতকে, খিড্ডারতিং কামগুণঞ্চ লোকে;

সব্বং পহায ইমমজ্ঝুপাগতো, অথোপি ত্ৰং চিত্ত ন ময্হ তুস্সসি.

১১১৩. ‘‘মমেৰ এতং ন হি ত্ৰং পরেসং, সন্নাহকালে পরিদেৰিতেন কিং;

সব্বং ইদং চলমিতি পেক্খমানো, অভিনিক্খমিং অমতপদং জিগীসং.

১১১৪. ‘‘সুযুত্তৰাদী দ্ৰিপদানমুত্তমো, মহাভিসক্কো নরদম্মসারথি [সারথী (সী.)];

‘চিত্তং চলং মক্কটসন্নিভং ইতি, অৰীতরাগেন সুদুন্নিৰারযং’.

১১১৫. ‘‘কামা হি চিত্রা মধুরা মনোরমা, অৰিদ্দসূ যত্থ সিতা পুথুজ্জনা;

তে দুক্খমিচ্ছন্তি পুনব্ভৰেসিনো, চিত্তেন নীতা নিরযে নিরাকতা.

১১১৬. ‘‘‘মযূরকোঞ্চাভিরুতম্হি কাননে, দীপীহি ব্যগ্ঘেহি পুরক্খতো ৰসং;

কাযে অপেক্খং জহ মা ৰিরাধয’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১১৭. ‘‘‘ভাৰেহি ঝানানি চ ইন্দ্রিযানি চ, বলানি বোজ্ঝঙ্গসমাধিভাৰনা;

তিস্সো চ ৰিজ্জা ফুস বুদ্ধসাসনে’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১১৮. ‘‘‘ভাৰেহি মগ্গং অমতস্স পত্তিযা, নিয্যানিকং সব্বদুখক্খযোগধং;

অট্ঠঙ্গিকং সব্বকিলেসসোধনং’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১১৯. ‘‘‘দুক্খন্তি খন্ধে পটিপস্স যোনিসো, যতো চ দুক্খং সমুদেতি তং জহ;

ইধেৰ দুক্খস্স করোহি অন্তং’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১২০. ‘‘‘অনিচ্চং দুক্খন্তি ৰিপস্স যোনিসো, সুঞ্ঞং অনত্তাতি অঘং ৰধন্তি চ;

মনোৰিচারে উপরুন্ধ চেতসো’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১২১. ‘‘‘মুণ্ডো ৰিরূপো অভিসাপমাগতো, কপালহত্থোৰ কুলেসু ভিক্খসু;

যুঞ্জস্সু সত্থুৰচনে মহেসিনো’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১২২. ‘‘‘সুসংৰুতত্তো ৰিসিখন্তরে চরং, কুলেসু কামেসু অসঙ্গমানসো;

চন্দো যথা দোসিনপুণ্ণমাসিযা’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১২৩. ‘‘‘আরঞ্ঞিকো হোহি চ পিণ্ডপাতিকো, সোসানিকো হোহি চ পংসুকূলিকো;

নেসজ্জিকো হোহি সদা ধুতে রতো’, ইতিস্সু মং চিত্ত পুরে নিযুঞ্জসি.

১১২৪. ‘‘রোপেত্ৰ রুক্খানি যথা ফলেসী, মূলে তরুং ছেত্তু তমেৰ ইচ্ছসি;

তথূপমং চিত্তমিদং করোসি, যং মং অনিচ্চম্হি চলে নিযুঞ্জসি.

১১২৫. ‘‘অরূপ দূরঙ্গম একচারি, ন তে করিস্সং ৰচনং ইদানিহং;

দুক্খা হি কামা কটুকা মহব্ভযা, নিব্বানমেৰাভিমনো চরিস্সং.

১১২৬. ‘‘নাহং অলক্খ্যা অহিরিক্কতায ৰা, ন চিত্তহেতূ ন চ দূরকন্তনা;

আজীৰহেতূ চ অহং ন নিক্খমিং, কতো চ তে চিত্ত পটিস্সৰো মযা.

১১২৭. ‘‘‘অপ্পিচ্ছতা সপ্পুরিসেহি ৰণ্ণিতা, মক্খপ্পহানং ৰূপসমো দুখস্স’;

ইতিস্সু মং চিত্ত তদা নিযুঞ্জসি, ইদানি ত্ৰং গচ্ছসি পুব্বচিণ্ণং.

১১২৮. ‘‘তণ্হা অৰিজ্জা চ পিযাপিযঞ্চ, সুভানি রূপানি সুখা চ ৰেদনা;

মনাপিযা কামগুণা চ ৰন্তা, ৰন্তে অহং আৰমিতুং ন উস্সহে.

১১২৯. ‘‘সব্বত্থ তে চিত্ত ৰচো কতং মযা, বহূসু জাতীসু ন মেসি কোপিতো;

অজ্ঝত্তসম্ভৰো কতঞ্ঞুতায তে, দুক্খে চিরং সংসরিতং তযা কতে.

১১৩০. ‘‘ত্ৰঞ্ঞেৰ নো চিত্ত করোসি ব্রাহ্মণো [ব্রাহ্মণে (সী.), ব্রাহ্মণং (?) ভাৰলোপ-তপ্পধানতা গহেতব্বা], ত্ৰং খত্তিযো রাজদসী [রাজদিসী (স্যা. ক.)] করোসি;

ৰেস্সা চ সুদ্দা চ ভৰাম একদা, দেৰত্তনং ৰাপি তৰেৰ ৰাহসা.

১১৩১. ‘‘তৰেৰ হেতূ অসুরা ভৰামসে, ত্ৰংমূলকং নেরযিকা ভৰামসে;

অথো তিরচ্ছানগতাপি একদা, পেতত্তনং ৰাপি তৰেৰ ৰাহসা.

১১৩২. ‘‘ননু দুব্ভিস্সসি মং পুনপ্পুনং, মুহুং মুহুং চারণিকংৰ দস্সযং;

উম্মত্তকেনেৰ মযা পলোভসি, কিঞ্চাপি তে চিত্ত ৰিরাধিতং মযা.

১১৩৩. ‘‘ইদং পুরে চিত্তমচারি চারিকং, যেনিচ্ছকং যত্থকামং যথাসুখং;

তদজ্জহং নিগ্গহেস্সামি যোনিসো, হত্থিপ্পভিন্নং ৰিয অঙ্কুসগ্গহো.

১১৩৪. ‘‘সত্থা চ মে লোকমিমং অধিট্ঠহি, অনিচ্চতো অদ্ধুৰতো অসারতো;

পক্খন্দ মং চিত্ত জিনস্স সাসনে, তারেহি ওঘা মহতা সুদুত্তরা.

১১৩৫. ‘‘ন তে ইদং চিত্ত যথা পুরাণকং, নাহং অলং তুয্হ ৰসে নিৰত্তিতুং [ৰসেন ৰত্তিতুং (?)];

মহেসিনো পব্বজিতোম্হি সাসনে, ন মাদিসা হোন্তি ৰিনাসধারিনো.

১১৩৬. ‘‘নগা সমুদ্দা সরিতা ৰসুন্ধরা, দিসা চতস্সো ৰিদিসা অধো দিৰা;

সব্বে অনিচ্চা তিভৰা উপদ্দুতা, কুহিং গতো চিত্ত সুখং রমিস্সসি.

১১৩৭. ‘‘ধিতিপ্পরং কিং মম চিত্ত কাহিসি, ন তে অলং চিত্ত ৰসানুৰত্তকো;

ন জাতু ভস্তং উভতোমুখং ছুপে, ধিরত্থু পূরং নৰ সোতসন্দনিং.

১১৩৮. ‘‘ৰরাহএণেয্যৰিগাল়্হসেৰিতে, পব্ভারকুট্টে পকতেৰ সুন্দরে;

নৰম্বুনা পাৰুসসিত্থকাননে, তহিং গুহাগেহগতো রমিস্সসি.

১১৩৯. ‘‘সুনীলগীৰা সুসিখা সুপেখুনা, সুচিত্তপত্তচ্ছদনা ৰিহঙ্গমা;

সুমঞ্জুঘোসত্থনিতাভিগজ্জিনো, তে তং রমেস্সন্তি ৰনম্হি ঝাযিনং.

১১৪০. ‘‘ৰুট্ঠম্হি দেৰে চতুরঙ্গুলে তিণে, সংপুপ্ফিতে মেঘনিভম্হি কাননে;

নগন্তরে ৰিটপিসমো সযিস্সং, তং মে মুদূ হেহিতি তূলসন্নিভং.

১১৪১. ‘‘তথা তু কস্সামি যথাপি ইস্সরো, যং লব্ভতি তেনপি হোতু মে অলং;

ন তাহং কস্সামি যথা অতন্দিতো, বিল়ারভস্তংৰ যথা সুমদ্দিতং.

১১৪২. ‘‘তথা তু কস্সামি যথাপি ইস্সরো, যং লব্ভতি তেনপি হোতু মে অলং;

ৰীরিযেন তং ময্হ ৰসানযিস্সং, গজংৰ মত্তং কুসলঙ্কুসগ্গহো.

১১৪৩. ‘‘তযা সুদন্তেন অৰট্ঠিতেন হি, হযেন যোগ্গাচরিযোৰ উজ্জুনা;

পহোমি মগ্গং পটিপজ্জিতুং সিৰং, চিত্তানুরক্খীহি সদা নিসেৰিতং.

১১৪৪. ‘‘আরম্মণে তং বলসা নিবন্ধিসং, নাগংৰ থম্ভম্হি দল়্হায রজ্জুযা;

তং মে সুগুত্তং সতিযা সুভাৰিতং, অনিস্সিতং সব্বভৰেসু হেহিসি.

১১৪৫. ‘‘পঞ্ঞায ছেত্ৰা ৰিপথানুসারিনং, যোগেন নিগ্গয্হ পথে নিৰেসিয;

দিস্ৰা সমুদযং ৰিভৰঞ্চ সম্ভৰং, দাযাদকো হেহিসি অগ্গৰাদিনো.

১১৪৬. ‘‘চতুব্বিপল্লাসৰসং অধিট্ঠিতং, গামণ্ডলংৰ পরিনেসি চিত্ত মং;

ননু [নূন (সী.)] সংযোজনবন্ধনচ্ছিদং, সংসেৰসে কারুণিকং মহামুনিং.

১১৪৭. ‘‘মিগো যথা সেরি সুচিত্তকাননে, রম্মং গিরিং পাৰুসঅব্ভমালিনিং [মালিং (?)];

অনাকুলে তত্থ নগে রমিস্সং [রমিস্সসি (স্যা. ক.)], অসংসযং চিত্ত পরা ভৰিস্সসি.

১১৪৮. ‘‘যে তুয্হ ছন্দেন ৰসেন ৰত্তিনো, নরা চ নারী চ অনুভোন্তি যং সুখং;

অৰিদ্দসূ মারৰসানুৰত্তিনো, ভৰাভিনন্দী তৰ চিত্ত সাৰকা’’তি.

… তালপুটো থেরো….

পঞ্ঞাসনিপাতো নিট্ঠিতো.