২. উব্বরিৰগ্গো

১. সংসারমোচকপেতিৰত্থু

৯৫. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে [উপ্পাসুল়িকে (ক.)] কিসিকে, কা নু ত্ৰং ইধ তিট্ঠসী’’তি.

৯৬. ‘‘অহং ভদন্তে পেতীম্হি, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং করিত্ৰান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

৯৭. ‘‘কিং নু কাযেন ৰাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্স কম্মৰিপাকেন, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

৯৮. ‘‘অনুকম্পকা ময্হং নাহেসুং ভন্তে, পিতা চ মাতা অথৰাপি ঞাতকা;

যে মং নিযোজেয্যুং দদাহি দানং, পসন্নচিত্তা সমণব্রাহ্মণানং.

৯৯. ‘‘ইতো অহং ৰস্সসতানি পঞ্চ, যং এৰরূপা ৰিচরামি নগ্গা;

খুদায তণ্হায চ খজ্জমানা, পাপস্স কম্মস্স ফলং মমেদং.

১০০. ‘‘ৰন্দামি তং অয্য পসন্নচিত্তা, অনুকম্প মং ৰীর মহানুভাৰ;

দত্ৰা চ মে আদিস যং হি কিঞ্চি, মোচেহি মং দুগ্গতিযা ভদন্তে’’তি.

১০১. সাধূতি সো পটিস্সুত্ৰা, সারিপুত্তোনুকম্পকো;

ভিক্খূনং আলোপং দত্ৰা, পাণিমত্তঞ্চ চোল়কং;

থালকস্স চ পানীযং, তস্সা দক্খিণমাদিসি.

১০২. সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ৰিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনচ্ছাদনপানীযং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১০৩. ততো সুদ্ধা সুচিৰসনা, কাসিকুত্তমধারিনী;

ৰিচিত্তৰত্থাভরণা, সারিপুত্তং উপসঙ্কমি.

১০৪. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

১০৫. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১০৬. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

১০৭. ‘‘উপ্পণ্ডুকিং কিসং ছাতং, নগ্গং সম্পতিতচ্ছৰিং [আপতিতচ্ছৰিং (সী.)];

মুনি কারুণিকো লোকে, তং মং অদ্দক্খি দুগ্গতং.

১০৮. ‘‘ভিক্খূনং আলোপং দত্ৰা, পাণিমত্তঞ্চ চোল়কং;

থালকস্স চ পানীযং, মম দক্খিণমাদিসি.

১০৯. ‘‘আলোপস্স ফলং পস্স, ভত্তং ৰস্সসতং দস;

ভুঞ্জামি কামকামিনী, অনেকরসব্যঞ্জনং.

১১০. ‘‘পাণিমত্তস্স চোল়স্স, ৰিপাকং পস্স যাদিসং;

যাৰতা নন্দরাজস্স, ৰিজিতস্মিং পটিচ্ছদা.

১১১. ‘‘ততো বহুতরা ভন্তে, ৰত্থানচ্ছাদনানি মে;

কোসেয্যকম্বলীযানি, খোমকপ্পাসিকানি চ.

১১২. ‘‘ৰিপুলা চ মহগ্ঘা চ, তেপাকাসেৰলম্বরে;

সাহং তং পরিদহামি, যং যং হি মনসো পিযং.

১১৩. ‘‘থালকস্স চ পানীযং, ৰিপাকং পস্স যাদিসং;

গম্ভীরা চতুরস্সা চ, পোক্খরঞ্ঞো সুনিম্মিতা.

১১৪. ‘‘সেতোদকা সুপ্পতিত্থা, সীতা অপ্পটিগন্ধিযা;

পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, ৰারিকিঞ্জক্খপূরিতা.

১১৫. ‘‘সাহং রমামি কীল়ামি, মোদামি অকুতোভযা;

মুনিং কারুণিকং লোকে, ভন্তে ৰন্দিতুমাগতা’’তি.

সংসারমোচকপেতিৰত্থু পঠমং.

২. সারিপুত্তত্থেরমাতুপেতিৰত্থু

১১৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৰং ইধ তিট্ঠসি’’.

১১৭. ‘‘অহং তে সকিযা মাতা, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু;

উপপন্না পেত্তিৰিসযং, খুপ্পিপাসসমপ্পিতা.

১১৮. ‘‘ছড্ডিতং খিপিতং খেল়ং, সিঙ্ঘাণিকং সিলেসুমং;

ৰসঞ্চ ডয্হমানানং, ৰিজাতানঞ্চ লোহিতং.

১১৯. ‘‘ৰণিকানঞ্চ যং ঘান-সীসচ্ছিন্নান লোহিতং;

খুদাপরেতা ভুঞ্জামি, ইত্থিপুরিসনিস্সিতং.

১২০. ‘‘পুব্বলোহিতং ভক্খামি [পুব্বলোহিতভক্খাস্মি (সী.)], পসূনং মানুসান চ;

অলেণা অনগারা চ, নীলমঞ্চপরাযণা.

১২১. ‘‘দেহি পুত্তক মে দানং, দত্ৰা অন্ৰাদিসাহি মে;

অপ্পেৰ নাম মুচ্চেয্যং, পুব্বলোহিতভোজনা’’তি.

১২২. মাতুযা ৰচনং সুত্ৰা, উপতিস্সোনুকম্পকো;

আমন্তযি মোগ্গল্লানং, অনুরুদ্ধঞ্চ কপ্পিনং.

১২৩. চতস্সো কুটিযো কত্ৰা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

কুটিযো অন্নপানঞ্চ, মাতু দক্খিণমাদিসী.

১২৪. সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ৰিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনং পানীযং ৰত্থং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১২৫. ততো সুদ্ধা সুচিৰসনা, কাসিকুত্তমধারিনী;

ৰিচিত্তৰত্থাভরণা, কোলিতং উপসঙ্কমি.

১২৬. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

১২৭. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১২৮. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

১২৯. ‘‘সারিপুত্তস্সাহং মাতা, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু;

উপপন্না পেত্তিৰিসযং, খুপ্পিপাসসমপ্পিতা.

১৩০. ‘‘ছড্ডিতং খিপিতং খেল়ং, সিঙ্ঘাণিকং সিলেসুমং;

ৰসঞ্চ ডয্হমানানং, ৰিজাতানঞ্চ লোহিতং.

১৩১. ‘‘ৰণিকানঞ্চ যং ঘান-সীসচ্ছিন্নান লোহিতং;

খুদাপরেতা ভুঞ্জামি, ইত্থিপুরিসনিস্সিতং.

১৩২. ‘‘পুব্বলোহিতং ভক্খিস্সং, পসূনং মানুসান চ;

অলেণা অনগারা চ, নীলমঞ্চপরাযণা.

১৩৩. ‘‘সারিপুত্তস্স দানেন, মোদামি অকুতোভযা;

মুনিং কারুণিকং লোকে, ভন্তে ৰন্দিতুমাগতা’’তি.

সারিপুত্তত্থেরস্স মাতুপেতিৰত্থু দুতিযং.

৩. মত্তাপেতিৰত্থু

১৩৪. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৰং ইধ তিট্ঠসী’’তি.

১৩৫. ‘‘অহং মত্তা তুৰং তিস্সা, সপত্তী তে পুরে অহুং;

পাপকম্মং করিত্ৰান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

১৩৬. ‘‘কিং নু কাযেন ৰাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্স কম্মৰিপাকেন, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

১৩৭. ‘‘চণ্ডী চ ফরুসা চাসিং, ইস্সুকী মচ্ছরী সঠা [সঠী (সী.)];

তাহং দুরুত্তং ৰত্ৰান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

১৩৮. সব্বং [সচ্চং (ক.)] অহম্পি জানামি, যথা ত্ৰং চণ্ডিকা অহু;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি পংসুকুন্থিতা’’তি.

১৩৯. ‘‘সীসংন্হাতা তুৰং আসি, সুচিৰত্থা অলঙ্কতা;

অহঞ্চ খো [খো তং (সী. ক.)] অধিমত্তং, সমলঙ্কততরা তযা.

১৪০. ‘‘তস্সা মে পেক্খমানায, সামিকেন সমন্তযি;

ততো মে ইস্সা ৰিপুলা, কোধো মে সমজাযথ.

১৪১. ‘‘ততো পংসুং গহেত্ৰান, পংসুনা তং হি ওকিরিং [তং ৰিকীরিহং (স্যা. ক.)];

তস্স কম্মৰিপাকেন, তেনম্হি পংসুকুন্থিতা’’তি.

১৪২. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, পংসুনা মং ত্ৰমোকিরি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেন খজ্জসি কচ্ছুযা’’তি.

১৪৩. ‘‘ভেসজ্জহারী উভযো, ৰনন্তং অগমিম্হসে;

ত্ৰঞ্চ ভেসজ্জমাহরি, অহঞ্চ কপিকচ্ছুনো.

১৪৪. ‘‘তস্সা ত্যাজানমানায, সেয্যং ত্যাহং সমোকিরিং;

তস্স কম্মৰিপাকেন, তেন খজ্জামি কচ্ছুযা’’তি.

১৪৫. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, সেয্যং মে ত্ৰং সমোকিরি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি নগ্গিযা তুৰ’’ন্তি.

১৪৬. ‘‘সহাযানং সমযো আসি, ঞাতীনং সমিতী অহু;

ত্ৰঞ্চ আমন্তিতা আসি, সসামিনী নো চ খো অহং.

১৪৭. ‘‘তস্সা ত্যাজানমানায, দুস্সং ত্যাহং অপানুদিং;

তস্স কম্মৰিপাকেন, তেনম্হি নগ্গিযা অহ’’ন্তি.

১৪৮. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, দুস্সং মে ত্ৰং অপানুদি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি গূথগন্ধিনী’’তি.

১৪৯. ‘‘তৰ গন্ধঞ্চ মালঞ্চ, পচ্চগ্ঘঞ্চ ৰিলেপনং;

গূথকূপে অধারেসিং [অধারেসিং (ক.)], তং পাপং পকতং মযা;

তস্স কম্মৰিপাকেন, তেনম্হি গূথগন্ধিনী’’তি.

১৫০. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, তং পাপং পকতং তযা;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি দুগ্গতা তুৰ’’ন্তি.

১৫১. ‘‘উভিন্নং সমকং আসি, যং গেহে ৰিজ্জতে ধনং;

সন্তেসু দেয্যধম্মেসু, দীপং নাকাসিমত্তনো;

তস্স কম্মৰিপাকেন, তেনম্হি দুগ্গতা অহং.

১৫২. ‘‘তদেৰ মং ত্ৰং অৰচ, ‘পাপকম্মং নিসেৰসি;

ন হি পাপেহি কম্মেহি, সুলভা হোতি সুগ্গতী’’’তি.

১৫৩. ‘‘ৰামতো মং ত্ৰং পচ্চেসি, অথোপি মং উসূযসি;

পস্স পাপানং কম্মানং, ৰিপাকো হোতি যাদিসো.

১৫৪. ‘‘তে ঘরা তা চ দাসিযো [তে ঘরদাসিযো আসুং (সী. স্যা.), তে ঘরে দাসিযো চেৰ (ক.)], তানেৰাভরণানিমে;

তে অঞ্ঞে পরিচারেন্তি, ন ভোগা হোন্তি সস্সতা.

১৫৫. ‘‘ইদানি ভূতস্স পিতা, আপণা গেহমেহিতি;

অপ্পেৰ তে দদে কিঞ্চি, মা সু তাৰ ইতো অগা’’তি.

১৫৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণরূপাম্হি, কিসা ধমনিসন্থতা;

কোপীনমেতং ইত্থীনং, মা মং ভূতপিতাদ্দসা’’তি.

১৫৭. ‘‘হন্দ কিং ৰা ত্যাহং [কিং ত্যাহং (সী. স্যা.), কিং ৰতাহং (ক.)] দম্মি, কিং ৰা তেধ [কিং ৰা চ তে (সী. স্যা.), কিং ৰিধ তে (ক.)] করোমহং;

যেন ত্ৰং সুখিতা অস্স, সব্বকামসমিদ্ধিনী’’তি.

১৫৮. ‘‘চত্তারো ভিক্খূ সঙ্ঘতো, চত্তারো পন পুগ্গলা;

অট্ঠ ভিক্খূ ভোজযিত্ৰা, মম দক্খিণমাদিস;

তদাহং সুখিতা হেস্সং, সব্বকামসমিদ্ধিনী’’তি.

১৫৯. সাধূতি সা পটিস্সুত্ৰা, ভোজযিত্ৰাট্ঠ ভিক্খৰো;

ৰত্থেহচ্ছাদযিত্ৰান, তস্সা দক্খিণমাদিসী.

১৬০. সমনন্তরানুদ্দিট্ঠে, ৰিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনচ্ছাদনপানীযং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১৬১. ততো সুদ্ধা সুচিৰসনা, কাসিকুত্তমধারিনী;

ৰিচিত্তৰত্থাভরণা, সপত্তিং উপসঙ্কমি.

১৬২. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

১৬৩. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৬৪. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.