২. ইদ্ধিকথা
৯. কা ইদ্ধি? কতি ইদ্ধিযো? ইদ্ধিযা কতি ভূমিযো, কতি পাদা, কতি পদানি, কতি মূলানি? কা ইদ্ধীতি? ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি. কতি ইদ্ধিযোতি? দস ইদ্ধিযো. ইদ্ধিযা কতি ভূমিযোতি? ইদ্ধিযা চতস্সো ভূমিযো, চত্তারো পাদা, অট্ঠ পদানি, সোল়স মূলানি.
১০. কতমা দস ইদ্ধিযো? অধিট্ঠানা ইদ্ধি, ৰিকুব্বনা ইদ্ধি, মনোমযা ইদ্ধি, ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি, সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি, অরিযা ইদ্ধি, কম্মৰিপাকজা ইদ্ধি, পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি, ৰিজ্জামযা ইদ্ধি, তত্থ তত্থ সম্মা পযোগপচ্চযা [সম্মপ্পযোগপচ্চযা (স্যা. ক.)] ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি.
ইদ্ধিযা কতমা চতস্সো ভূমিযো? ৰিৰেকজাভূমি পঠমং ঝানং, পীতিসুখভূমি দুতিযং ঝানং, উপেক্খাসুখভূমি ততিযং ঝানং, অদুক্খমসুখাভূমি চতুত্থং ঝানং. ইদ্ধিযা ইমা চতস্সো ভূমিযো ইদ্ধিলাভায ইদ্ধিপটিলাভায ইদ্ধিৰিকুব্বনতায ইদ্ধিৰিসৰিতায ইদ্ধিৰসীভাৰায ইদ্ধিৰেসারজ্জায সংৰত্তন্তীতি.
ইদ্ধিযা কতমে চত্তারো পাদা? ইধ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি, চিত্তসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি, ৰীরিযসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি, ৰীমংসাসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি. ইদ্ধিযা ইমে চত্তারো পাদা ইদ্ধিলাভায ইদ্ধিপটিলাভায ইদ্ধিৰিকুব্বনতায ইদ্ধিৰিসৰিতায ইদ্ধিৰসীভাৰায ইদ্ধিৰেসারজ্জায সংৰত্তন্তীতি.
ইদ্ধিযা কতমানি অট্ঠ পদানি? ছন্দং চে ভিক্খু নিস্সায লভতি সমাধিং, লভতি চিত্তস্স একগ্গতং. ছন্দো ন সমাধি, সমাধি ন ছন্দো. অঞ্ঞো ছন্দো, অঞ্ঞো সমাধি. ৰীরিযং চে ভিক্খু নিস্সায লভতি সমাধিং, লভতি চিত্তস্স একগ্গতং. ৰীরিযং ন সমাধি, সমাধি ন ৰীরিযং. অঞ্ঞং ৰীরিযং, অঞ্ঞো সমাধি. চিত্তং চে ভিক্খু নিস্সায লভতি সমাধিং, লভতি চিত্তস্স একগ্গতং. চিত্তং ন সমাধি, সমাধি ন চিত্তং. অঞ্ঞং চিত্তং, অঞ্ঞো সমাধি. ৰীমংসং চে ভিক্খু নিস্সায লভতি সমাধিং, লভতি চিত্তস্স একগ্গতং. ৰীমংসা ন সমাধি, সমাধি ন ৰীমংসা. অঞ্ঞা ৰীমংসা, অঞ্ঞো সমাধি. ইদ্ধিযা ইমানি অট্ঠ পদানি ইদ্ধিলাভায ইদ্ধিপটিলাভায ইদ্ধিৰিকুব্বনতায ইদ্ধিৰিসৰিতায ইদ্ধিৰসীভাৰায ইদ্ধিৰেসারজ্জায সংৰত্তন্তীতি.
ইদ্ধিযা কতমানি সোল়স মূলানি? অনোনতং [অনোণতং (ক.)] চিত্তং কোসজ্জে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. অনুন্নতং [(অনুণ্ণতং (ক.)] চিত্তং উদ্ধচ্চে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. অনভিনতং চিত্তং রাগে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. অনপনতং চিত্তং ব্যাপাদে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. অনিস্সিতং চিত্তং দিট্ঠিযা ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. অপ্পটিবদ্ধং চিত্তং ছন্দরাগে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. ৰিপ্পমুত্তং চিত্তং কামরাগে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. ৰিসঞ্ঞুত্তং চিত্তং কিলেসে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. ৰিমরিযাদিকতং চিত্তং কিলেসমরিযাদে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. একত্তগতং [একগ্গতং (স্যা.)] চিত্তং নানত্তকিলেসেহি [নানত্তকিলেসে (স্যা.)] ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. সদ্ধায পরিগ্গহিতং চিত্তং অস্সদ্ধিযে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. ৰীরিযেন পরিগ্গহিতং চিত্তং কোসজ্জে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. সতিযা পরিগ্গহিতং চিত্তং পমাদে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. সমাধিনা পরিগ্গহিতং চিত্তং উদ্ধচ্চে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. পঞ্ঞায পরিগ্গহিতং চিত্তং অৰিজ্জায ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. ওভাসগতং চিত্তং অৰিজ্জন্ধকারে ন ইঞ্জতীতি – আনেঞ্জং. ইদ্ধিযা ইমানি সোল়স মূলানি ইদ্ধিলাভায ইদ্ধিপটিলাভায ইদ্ধিৰিকুব্বনতায ইদ্ধিৰিসৰিতায ইদ্ধিৰসীভাৰায ইদ্ধিৰেসারজ্জায সংৰত্তন্তীতি.
দসইদ্ধিনিদ্দেসো
১০. কতমা অধিট্ঠানা ইদ্ধি? ইধ ভিক্খু অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোতি – একোপি হুত্ৰা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৰা একো হোতি; আৰিভাৰং তিরোভাৰং; তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি, সেয্যথাপি আকাসে. পথৰিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোতি, সেয্যথাপি উদকে. উদকেপি অভিজ্জমানে [অভিজ্জমানো (ক.) দী. নি. ১.২৩৮ পস্সিতব্বা] গচ্ছতি, সেয্যথাপি পথৰিযং. আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমতি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো. ইমেপি চন্দিমসূরিযে এৰংমহিদ্ধিকে এৰংমহানুভাৰে পাণিনা পরামসতি পরিমজ্জতি. যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেতীতি.
ইধাতি ইমিস্সা দিট্ঠিযা ইমিস্সা খন্তিযা ইমিস্সা রুচিযা ইমস্মিং আদাযে ইমস্মিং ধম্মে ইমস্মিং ৰিনযে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ইমস্মিং পাৰচনে ইমস্মিং ব্রহ্মচরিযে ইমস্মিং সত্থুসাসনে. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘ইধা’’তি. ভিক্খূতি পুথুজ্জনকল্যাণকো ৰা হোতি ভিক্খু সেখো ৰা অরহা ৰা অকুপ্পধম্মো. অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোতীতি নানপ্পকারং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোতি. একোপি হুত্ৰা বহুধা হোতীতি পকতিযা একো বহুকং আৰজ্জতি, সতং ৰা সহস্সং ৰা সতসহস্সং ৰা আৰজ্জতি. আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘বহুলো হোমী’’তি [হোতূতি (ক.)]. বহুলো হোতি. যথাযস্মা চূল়পন্থকো [চুল্লপন্থকো (স্যা.)] একোপি হুত্ৰা বহুধা হোতি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো একোপি হুত্ৰা বহুধা হোতি. বহুধাপি হুত্ৰা একো হোতীতি পকতিযা বহুকো একং আৰজ্জতি; আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘একো হোমী’’তি. একো হোতি. যথাযস্মা চূল়পন্থকো বহুধাপি হুত্ৰা একো হোতি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো বহুধাপি হুত্ৰা একো হোতি.
১১. আৰিভাৰন্তি কেনচি অনাৰটং হোতি অপ্পটিচ্ছন্নং ৰিৰটং পাকটং. তিরোভাৰন্তি কেনচি আৰটং হোতি পটিচ্ছন্নং পিহিতং পটিকুজ্জিতং. তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি, সেয্যথাপি আকাসেতি পকতিযা আকাসকসিণসমাপত্তিযা লাভী হোতি. তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং আৰজ্জতি. আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘আকাসো হোতূ’’তি. আকাসো হোতি. তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি. যথা মনুস্সা পকতিযা অনিদ্ধিমন্তো কেনচি অনাৰটে অপরিক্খিত্তে অসজ্জমানা গচ্ছন্তি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো তিরোকুট্টং তিরোপাকারং তিরোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি, সেয্যথাপি আকাসে.
পথৰিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোতি, সেয্যথাপি উদকেতি পকতিযা আপোকসিণসমাপত্তিযা লাভী হোতি. পথৰিং আৰজ্জতি. আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘উদকং হোতূ’’তি. উদকং হোতি. সো পথৰিযা উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোতি. যথা মনুস্সা পকতিযা অনিদ্ধিমন্তো উদকে উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোন্তি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো পথৰিযা উম্মুজ্জনিমুজ্জং করোতি, সেয্যথাপি উদকে.
উদকেপি অভিজ্জমানে গচ্ছতি, সেয্যথাপি পথৰিযন্তি পকতিযা পথৰীকসিণসমাপত্তিযা লাভী হোতি. উদকং আৰজ্জতি. আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘পথৰী হোতূ’’তি. পথৰী হোতি. সো অভিজ্জমানে উদকে গচ্ছতি. যথা মনুস্সা পকতিযা অনিদ্ধিমন্তো অভিজ্জমানায পথৰিযা গচ্ছন্তি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো অভিজ্জমানে উদকে গচ্ছতি, সেয্যথাপি পথৰিযং.
আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমতি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণোতি পকতিযা পথৰীকসিণসমাপত্তিযা লাভী হোতি. আকাসং আৰজ্জতি. আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘পথৰী হোতূ’’তি. পথৰী হোতি. সো আকাসে অন্তলিক্খে চঙ্কমতিপি তিট্ঠতিপি নিসীদতিপি সেয্যম্পি কপ্পেতি. যথা মনুস্সা পকতিযা অনিদ্ধিমন্তো পথৰিযা চঙ্কমন্তিপি তিট্ঠন্তিপি নিসীদন্তিপি সেয্যম্পি কপ্পেন্তি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো আকাসে অন্তলিক্খে চঙ্কমতিপি তিট্ঠতিপি নিসীদতিপি সেয্যম্পি কপ্পেতি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো.
১২. ইমেপি চন্দিমসূরিযে এৰংমহিদ্ধিকে এৰংমহানুভাৰে পাণিনা পরামসতি পরিমজ্জতীতি ইধ সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো নিসিন্নকো ৰা নিপন্নকো ৰা চন্দিমসূরিযে আৰজ্জতি. আৰজ্জিত্ৰা ঞাণেন অধিট্ঠাতি – ‘‘হত্থপাসে হোতূ’’তি. হত্থপাসে হোতি. সো নিসিন্নকো ৰা নিপন্নকো ৰা চন্দিমসূরিযে পাণিনা আমসতি পরামসতি পরিমজ্জতি. যথা মনুস্সা পকতিযা অনিদ্ধিমন্তো কিঞ্চিদেৰ রূপগতং হত্থপাসে আমসন্তি পরামসন্তি পরিমজ্জন্তি, এৰমেৰং সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো নিসিন্নকো ৰা নিপন্নকো ৰা চন্দিমসূরিযে পাণিনা আমসতি পরামসতি পরিমজ্জতি.
যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেতীতি সচে সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো ব্রহ্মলোকং গন্তুকামো হোতি, দূরেপি সন্তিকে অধিট্ঠাতি – ‘‘সন্তিকে হোতূ’’তি. সন্তিকে হোতি. সন্তিকেপি দূরে অধিট্ঠাতি – ‘‘দূরে হোতূ’’তি. দূরে হোতি. বহুকম্পি থোকং অধিট্ঠাতি – ‘‘থোকং হোতূ’’তি. থোকং হোতি. থোকম্পি বহুকং অধিট্ঠাতি – ‘‘বহুকং হোতূ’’তি. বহুকং হোতি. দিব্বেন চক্খুনা তস্স ব্রহ্মুনো রূপং পস্সতি. দিব্বায সোতধাতুযা তস্স ব্রহ্মুনো সদ্দং সুণাতি. চেতোপরিযঞাণেন তস্স ব্রহ্মুনো চিত্তং পজানাতি. সচে সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো দিস্সমানেন কাযেন ব্রহ্মলোকং গন্তুকামো হোতি, কাযৰসেন চিত্তং পরিণামেতি, কাযৰসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি. কাযৰসেন চিত্তং পরিণামেত্ৰা, কাযৰসেন চিত্তং অধিট্ঠহিত্ৰা, সুখসঞ্ঞঞ্চ লহুসঞ্ঞঞ্চ ওক্কমিত্ৰা দিস্সমানেন কাযেন ব্রহ্মলোকং গচ্ছতি. সচে সো ইদ্ধিমা চেতোৰসিপ্পত্তো অদিস্সমানেন কাযেন ব্রহ্মলোকং গন্তুকামো হোতি, চিত্তৰসেন কাযং পরিণামেতি, চিত্তৰসেন কাযং অধিট্ঠাতি. চিত্তৰসেন কাযং পরিণামেত্ৰা, চিত্তৰসেন কাযং অধিট্ঠহিত্ৰা সুখসঞ্ঞঞ্চ লহুসঞ্ঞঞ্চ ওক্কমিত্ৰা অদিস্সমানেন কাযেন ব্রহ্মলোকং গচ্ছতি. সো তস্স ব্রহ্মুনো পুরতো রূপিং [রূপং (স্যা. ক.) দী. নি. ১.২৩৬ পস্সিতব্বা] অভিনিম্মিনাতি মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং [সব্বঙ্গপচ্চঙ্গং (স্যা. ক.)] অহীনিন্দ্রিযং. সচে সো ইদ্ধিমা চঙ্কমতি, নিম্মিতোপি তত্থ চঙ্কমতি. সচে সো ইদ্ধিমা তিট্ঠতি, নিম্মিতোপি তত্থ তিট্ঠতি. সচে সো ইদ্ধিমা নিসীদতি, নিম্মিতোপি তত্থ নিসীদতি. সচে সো ইদ্ধিমা সেয্যং কপ্পেতি, নিম্মিতোপি তত্থ সেয্যং কপ্পেতি. সচে সো ইদ্ধিমা ধূমাযতি, নিম্মিতোপি তত্থ ধূমাযতি. সচে সো ইদ্ধিমা পজ্জলতি, নিম্মিতোপি তত্থ পজ্জলতি. সচে সো ইদ্ধিমা ধম্মং ভাসতি, নিম্মিতোপি তত্থ ধম্মং ভাসতি. সচে সো ইদ্ধিমা পঞ্হং পুচ্ছতি, নিম্মিতোপি তত্থ পঞ্হং পুচ্ছতি. সচে সো ইদ্ধিমা পঞ্হং পুট্ঠো ৰিসজ্জেতি, নিম্মিতোপি তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো ৰিসজ্জেতি. সচে সো ইদ্ধিমা তেন ব্রহ্মুনা সদ্ধিং সন্তিট্ঠতি সল্লপতি সাকচ্ছং সমাপজ্জতি, নিম্মিতোপি তত্থ তেন ব্রহ্মুনা সদ্ধিং সন্তিট্ঠতি সল্লপতি সাকচ্ছং সমাপজ্জতি. যঞ্ঞদেৰ সো ইদ্ধিমা করোতি, তং তদেৰ হি সো নিম্মিতো করোতীতি – অযং অধিট্ঠানা ইদ্ধি.
১৩. কতমা ৰিকুব্বনা ইদ্ধি? সিখিস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স অভিভূ নাম সাৰকো ব্রহ্মলোকে ঠিতো সহস্সিলোকধাতুং [সহস্সীলোকধাতুং (স্যা.) ৰত্থু সং. নি. ১.১৮৫] সরেন ৰিঞ্ঞাপেসি. সো দিস্সমানেনপি কাযেন ধম্মং দেসেসি; অদিস্সমানেনপি কাযেন ধম্মং দেসেসি; দিস্সমানেনপি হেট্ঠিমেন উপড্ঢকাযেন অদিস্সমানেনপি উপরিমেন উপড্ঢকাযেন ধম্মং দেসেসি. দিস্সমানেনপি উপরিমেন উপড্ঢকাযেন, অদিস্সমানেনপি হেট্ঠিমেন উপড্ঢকাযেন ধম্মং দেসেসি. সো পকতিৰণ্ণং ৰিজহিত্ৰা কুমারকৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, নাগৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, সুপণ্ণৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, যক্খৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, ইন্দৰণ্ণং ৰা [অসুরৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, ইন্দৰণ্ণং ৰা (স্যা.)] দস্সেতি, দেৰৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, ব্রহ্মৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, সমুদ্দৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, পব্বতৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, ৰনৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, সীহৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, ব্যগ্ঘৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, দীপিৰণ্ণং ৰা দস্সেতি, হত্থিম্পি দস্সেতি, অস্সম্পি দস্সেতি, রথম্পি দস্সেতি, পত্তিম্পি দস্সেতি, ৰিৰিধম্পি সেনাব্যূহং দস্সেতীতি – অযং ৰিকুব্বনা ইদ্ধি.
১৪. কতমা মনোমযা ইদ্ধি? ইধ ভিক্খু ইমম্হা কাযা অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনাতি রূপিং মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং অহীনিন্দ্রিযং. সেয্যথাপি পুরিসো মুঞ্জম্হা ঈসিকং পৰাহেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘‘অযং মুঞ্জো, অযং ঈসিকা. অঞ্ঞো মুঞ্জো, অঞ্ঞা ঈসিকা. মুঞ্জম্হা ত্ৰেৰ ঈসিকা পৰাল়্হা’’তি. সেয্যথা ৰা পন পুরিসো অসিং কোসিযা পৰাহেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘‘অযং অসি, অযং কোসি. অঞ্ঞো অসি, অঞ্ঞা কোসি. কোসিযা ত্ৰেৰ অসি পৰাল়্হো’’তি. সেয্যথা ৰা পন পুরিসো অহিং করণ্ডা উদ্ধরেয্য. তস্স এৰমস্স – ‘‘অযং অহি, অযং করণ্ডো. অঞ্ঞো অহি, অঞ্ঞো করণ্ডো. করণ্ডা ত্ৰেৰ অহি উব্ভতো’’তি. এৰমেৰং ভিক্খু ইমম্হা কাযা অঞ্ঞং কাযং অভিনিম্মিনাতি রূপিং মনোমযং সব্বঙ্গপচ্চঙ্গিং অহীনিন্দ্রিযং. অযং মনোমযা ইদ্ধি.
১৫. কতমা ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি? অনিচ্চানুপস্সনা নিচ্চসঞ্ঞায পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি. দুক্খানুপস্সনা সুখসঞ্ঞায… অনত্তানুপস্সনা অত্তসঞ্ঞায… নিব্বিদানুপস্সনায নন্দিযা… ৰিরাগানুপস্সনায রাগস্স… নিরোধানুপস্সনায সমুদযস্স… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনায আদানস্স পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি. আযস্মতো বাকুলস্স ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি, আযস্মতো সংকিচ্চস্স ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি, আযস্মতো ভূতপালস্স ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি. অযং ঞাণৰিপ্ফারা ইদ্ধি.
১৬. কতমা সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি? পঠমেন ঝানেন নীৰরণানং পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি. দুতিযেন ঝানেন ৰিতক্কৰিচারানং পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি. ততিযেন ঝানেন পীতিযা পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি…পে… চতুত্থেন ঝানেন সুখদুক্খানং পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি…পে… আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা রূপসঞ্ঞায পটিঘসঞ্ঞায নানত্তসঞ্ঞায পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি…পে… ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞায পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞায পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞায পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি. আযস্মতো সারিপুত্তস্স সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি, আযস্মতো সঞ্জীৰস্স সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি, আযস্মতো খাণুকোণ্ডঞ্ঞস্স সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি, উত্তরায উপাসিকায সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি, সামাৰতিযা উপাসিকায সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি. অযং সমাধিৰিপ্ফারা ইদ্ধি.
১৭. কতমা অরিযা ইদ্ধি? ইধ ভিক্খু [ম. নি. ৩.৪৬২ পস্সিতব্বা] সচে আকঙ্খতি – ‘‘পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি. সচে আকঙ্খতি – ‘‘অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি. সচে আকঙ্খতি – ‘‘পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি. সচে আকঙ্খতি – ‘‘অপ্পটিকূলে চ পটিকূলে চ পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি. সচে আকঙ্খতি – ‘‘পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ তদুভযং অভিনিৰজ্জেত্ৰা উপেক্খকো ৰিহরেয্যং সতো সম্পজানো’’তি, উপেক্খকো তত্থ ৰিহরতি সতো সম্পজানো.
কথং পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি? অনিট্ঠস্মিং ৰত্থুস্মিং মেত্তায ৰা ফরতি, ধাতুতো ৰা উপসংহরতি. এৰং পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি.
কথং অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি? ইট্ঠস্মিং ৰত্থুস্মিং অসুভায ৰা ফরতি, অনিচ্চতো ৰা উপসংহরতি. এৰং অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি.
কথং পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি? অনিট্ঠস্মিঞ্চ ইট্ঠস্মিঞ্চ ৰত্থুস্মিং মেত্তায ৰা ফরতি, ধাতুতো ৰা উপসংহরতি. এৰং পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি.
কথং অপ্পটিকূলে চ পটিকূলে চ পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি? ইট্ঠস্মিঞ্চ অনিট্ঠস্মিঞ্চ ৰত্থুস্মিং অসুভায ৰা ফরতি, অনিচ্চতো ৰা উপসংহরতি. এৰং অপ্পটিকূলে চ পটিকূলে চ পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি.
কথং পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ তদুভযং অভিনিৰজ্জেত্ৰা উপেক্খকো ৰিহরতি সতো সম্পজানো? ইধ ভিক্খু চক্খুনা রূপং দিস্ৰা নেৰ সুমনো হোতি ন দুম্মনো, উপেক্খকো ৰিহরতি সতো সম্পজানো. সোতেন সদ্দং সুত্ৰা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৰা… জিৰ্হায রসং সাযিত্ৰা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৰা… মনসা ধম্মং ৰিঞ্ঞায নেৰ সুমনো হোতি ন দুম্মনো, উপেক্খকো ৰিহরতি সতো সম্পজানো. এৰং পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ তদুভযং অভিনিৰজ্জেত্ৰা উপেক্খকো ৰিহরতি সতো সম্পজানো. অযং অরিযা ইদ্ধি.
১৮. কতমা কম্মৰিপাকজা ইদ্ধি? সব্বেসং পক্খীনং, সব্বেসং দেৰানং, একচ্চানং মনুস্সানং, একচ্চানং ৰিনিপাতিকানং. অযং কম্মৰিপাকজা ইদ্ধি.
কতমা পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি? রাজা চক্কৰত্তী [চক্কৰত্তি (স্যা.)] ৰেহাসং গচ্ছতি সদ্ধিং চতুরঙ্গিনিযা সেনায, অন্তমসো অস্সবন্ধগোপুরিসে [অস্সবন্ধগোপকে পুরিসে (স্যা.)] উপাদায. জোতিকস্স গহপতিস্স পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি, জটিলস্স গহপতিস্স পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি, মেণ্ডকস্স গহপতিস্স পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি, ঘোসিতস্স গহপতিস্স পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি, পঞ্চন্নং মহাপুঞ্ঞানং পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি. অযং পুঞ্ঞৰতো ইদ্ধি.
কতমা ৰিজ্জামযা ইদ্ধি? ৰিজ্জাধরা ৰিজ্জং পরিজপ্পেত্ৰা ৰেহাসং গচ্ছন্তি, আকাসে অন্তলিক্খে হত্থিম্পি দস্সেন্তি, অস্সম্পি দস্সেন্তি, রথম্পি দস্সেন্তি, পত্তিম্পি দস্সেন্তি, ৰিৰিধম্পি সেনাব্যূহং দস্সেন্তি. অযং ৰিজ্জামযা ইদ্ধি.
কথং তত্থ তত্থ সম্মা পযোগপচ্চযা ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দস্স পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – তত্থ তত্থ সম্মা পযোগপচ্চযা ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি. অব্যাপাদেন ব্যাপাদস্স পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – তত্থ তত্থ সম্মা পযোগপচ্চযা ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি…পে… অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসানং পহানট্ঠো ইজ্ঝতীতি – তত্থ তত্থ সম্মা পযোগপচ্চযা ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি. এৰং তত্থ তত্থ সম্মা পযোগপচ্চযা ইজ্ঝনট্ঠেন ইদ্ধি. ইমা দস ইদ্ধিযো.
ইদ্ধিকথা নিট্ঠিতা.