৪. ৰোদানঞাণনিদ্দেসো
১৫৮. কতমানি তেরস ৰোদানে ঞাণানি? অতীতানুধাৰনং চিত্তং ৰিক্খেপানুপতিতং; তং ৰিৰজ্জযিত্ৰা একট্ঠানে সমাদহতি – এৰম্পি চিত্তং ন ৰিক্খেপং গচ্ছতি. অনাগতপটিকঙ্খনং চিত্তং ৰিকম্পিতং; তং ৰিৰজ্জযিত্ৰা তত্থেৰ অধিমোচেতি – এৰম্পি চিত্তং ন ৰিক্খেপং গচ্ছতি. লীনং চিত্তং কোসজ্জানুপতিতং; তং পগ্গণ্হিত্ৰা কোসজ্জং পজহতি – এৰম্পি চিত্তং ন ৰিক্খেপং গচ্ছতি. অতিপগ্গহিতং চিত্তং উদ্ধচ্চানুপতিতং; তং ৰিনিগ্গণ্হিত্ৰা উদ্ধচ্চং পজহতি – এৰম্পি চিত্তং ন ৰিক্খেপং গচ্ছতি. অভিনতং চিত্তং রাগানুপতিতং; তং সম্পজানো হুত্ৰা রাগং পজহতি – এৰম্পি চিত্তং ন ৰিক্খেপং গচ্ছতি. অপনতং চিত্তং ব্যাপাদানুপতিতং; তং সম্পজানো হুত্ৰা ব্যাপাদং পজহতি – এৰম্পি চিত্তং ন ৰিক্খেপং গচ্ছতি. ইমেহি ছহি ঠানেহি পরিসুদ্ধং চিত্তং পরিযোদাতং একত্তগতং হোতি.
কতমে তে একত্তা? দানৰোসগ্গুপট্ঠানেকত্তং, সমথনিমিত্তুপট্ঠানেকত্তং, ৰযলক্খণুপট্ঠানেকত্তং, নিরোধুপট্ঠানেকত্তং. দানৰোসগ্গুপট্ঠানেকত্তং চাগাধিমুত্তানং, সমথনিমিত্তুপট্ঠানেকত্তঞ্চ অধিচিত্তমনুযুত্তানং, ৰযলক্খণুপট্ঠানেকত্তঞ্চ ৰিপস্সকানং, নিরোধুপট্ঠানেকত্তঞ্চ অরিযপুগ্গলানং – ইমেহি চতূহি ঠানেহি একত্তগতং চিত্তং পটিপদাৰিসুদ্ধিপক্খন্দঞ্চেৰ হোতি, উপেক্খানুব্রূহিতঞ্চ, ঞাণেন চ সম্পহংসিতং.
পঠমস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং? পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি, উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পরিযোসানং. পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি. আদিস্স কতি লক্খণানি? আদিস্স তীণি লক্খণানি. যো তস্স পরিপন্থো ততো চিত্তং ৰিসুজ্ঝতি, ৰিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. যঞ্চ পরিপন্থতো চিত্তং ৰিসুজ্ঝতি, যঞ্চ ৰিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, যঞ্চ পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি. আদিস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘পঠমং ঝানং আদিকল্যাণঞ্চেৰ হোতি লক্খণসম্পন্নঞ্চ’’.
পঠমস্স ঝানস্স উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে. মজ্ঝস্স কতি লক্খণানি? মজ্ঝস্স তীণি লক্খণানি. ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. যঞ্চ ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি – পঠমস্স ঝানস্স উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে. মজ্ঝস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘পঠমং ঝানং মজ্ঝেকল্যাণঞ্চেৰ হোতি লক্খণসম্পন্নঞ্চ’’.
পঠমস্স ঝানস্স সম্পহংসনা পরিযোসানং. পরিযোসানস্স কতি লক্খণানি? পরিযোসানস্স চত্তারি লক্খণানি. তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন সম্পহংসনা, ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন সম্পহংসনা, তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন সম্পহংসনা, আসেৰনট্ঠেন সম্পহংসনা. পঠমস্স ঝানস্স সম্পহংসনা পরিযোসানং. পরিযোসানস্স ইমানি চত্তারি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘পঠমং ঝানং পরিযোসানকল্যাণঞ্চেৰ হোতি লক্খণসম্পন্নঞ্চ’’. এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৰিতক্কসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি ৰিচারসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
দুতিযস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং? দুতিযস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি, উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পরিযোসানং…পে… এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং পীতিসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
ততিযস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং…পে… এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং সুখসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
চতুত্থস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং…পে… এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নঞ্চ উপেক্খাসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা…পে… ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং…পে… এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং উপেক্খাসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নং চ…পে… পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
অনিচ্চানুপস্সনায কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং…পে… এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৰিতক্কসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি ৰিচারসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ. দুক্খানুপস্সনায…পে… অনত্তানুপস্সনায… নিব্বিদানুপস্সনায… ৰিরাগানুপস্সনায… নিরোধানুপস্সনায… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনায… খযানুপস্সনায… ৰযানুপস্সনায… ৰিপরিণামানুপস্সনায… অনিমিত্তানুপস্সনায… অপ্পণিহিতানুপস্সনায… সুঞ্ঞতানুপস্সনায… অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনায… যথাভূতঞাণদস্সনায… আদীনৰানুপস্সনায… পটিসঙ্খানুপস্সনায… ৰিৰট্টনানুপস্সনায… পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
সোতাপত্তিমগ্গস্স…পে… সকদাগামিমগ্গস্স… অনাগামিমগ্গস্স… অরহত্তমগ্গস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং? অরহত্তমগ্গস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পরিযোসানং. অরহত্তমগ্গস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি. আদিস্স কতি লক্খণানি? আদিস্স তীণি লক্খণানি. যো তস্স পরিপন্থো ততো চিত্তং ৰিসুজ্ঝতি, ৰিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. যঞ্চ পরিপন্থতো চিত্তং ৰিসুজ্ঝতি, যঞ্চ ৰিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, যঞ্চ পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি – অরহত্তমগ্গস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি. আদিস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘অরহত্তমগ্গো আদিকল্যাণো চেৰ হোতি লক্খণসম্পন্নো চ’’.
অরহত্তমগ্গস্স উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে. মজ্ঝস্স কতি লক্খণানি? মজ্ঝস্স তীণি লক্খণানি. ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. যঞ্চ ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘অরহত্তমগ্গো মজ্ঝেকল্যাণো চেৰ হোতি লক্খণসম্পন্নো চ’’.
অরহত্তমগ্গস্স সম্পহংসনা পরিযোসানং. পরিযোসানস্স কতি লক্খণানি? পরিযোসানস্স চত্তারি লক্খণানি. তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন সম্পহংসনা, ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন সম্পহংসনা, তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন সম্পহংসনা, আসেৰনট্ঠেন সম্পহংসনা. অরহত্তমগ্গস্স সম্পহংসনা পরিযোসানং. পরিযোসানস্স ইমানি চত্তারি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘অরহত্তমগ্গো পরিযোসানকল্যাণো চেৰ হোতি লক্খণসম্পন্নো চ’’. এৰং তিৰত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৰিতক্কসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি ৰিচারসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
১৫৯. নিমিত্তং অস্সাসপস্সাসা, অনারম্মণমেকচিত্তস্স;
অজানতো চ তযো ধম্মে, ভাৰনা নুপলব্ভতি.
নিমিত্তং অস্সাসপস্সাসা, অনারম্মণমেকচিত্তস্স;
জানতো চ তযো ধম্মে, ভাৰনা উপলব্ভতীতি.
কথং ইমে তযো ধম্মা একচিত্তস্স আরম্মণা ন হোন্তি, ন চিমে তযো ধম্মা অৰিদিতা হোন্তি, ন চ চিত্তং ৰিক্খেপং গচ্ছতি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি, ৰিসেসমধিগচ্ছতি? সেয্যথাপি রুক্খো সমে ভূমিভাগে নিক্খিত্তো. তমেনং পুরিসো ককচেন ছিন্দেয্য. রুক্খে ফুট্ঠককচদন্তানং ৰসেন পুরিসস্স সতি উপট্ঠিতা হোতি; ন আগতে ৰা গতে ৰা ককচদন্তে মনসি করোতি. ন আগতা ৰা গতা ৰা ককচদন্তা অৰিদিতা হোন্তি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি. যথা রুক্খো সমে ভূমিভাগে নিক্খিত্তো. এৰং উপনিবন্ধনা নিমিত্তং. যথা ককচদন্তা, এৰং অস্সাসপস্সাসা. যথা রুক্খে ফুট্ঠককচদন্তানং ৰসেন পুরিসস্স সতি উপট্ঠিতা হোতি, ন আগতে ৰা গতে ৰা ককচদন্তে মনসি করোতি, ন আগতা ৰা গতা ৰা ককচদন্তা অৰিদিতা হোন্তি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি. এৰমেৰং ভিক্খু নাসিকগ্গে ৰা মুখনিমিত্তে ৰা সতিং উপট্ঠপেত্ৰা নিসিন্নো হোতি, ন আগতে ৰা গতে ৰা অস্সাসপস্সাসে মনসি করোতি, ন আগতা ৰা গতা ৰা অস্সাসপস্সাসা অৰিদিতা হোন্তি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি. ৰিসেসমধিগচ্ছতি পধানঞ্চ.
কতমং পধানং? আরদ্ধৰীরিযস্স কাযোপি চিত্তম্পি কম্মনিযং হোতি – ইদং পধানং. কতমো পযোগো? আরদ্ধৰীরিযস্স উপক্কিলেসা পহীযন্তি, ৰিতক্কা ৰূপসমন্তি – অযং পযোগো. কতমো ৰিসেসো? আরদ্ধৰীরিযস্স সঞ্ঞোজনা পহীযন্তি, অনুসযা ব্যন্তীহোন্তি [অনুসযা ব্যাসন্তি (স্যা.)]. অযং ৰিসেসো. এৰং ইমে তযো ধম্মা একচিত্তস্স আরম্মণা ন হোন্তি, ন চিমে তযো ধম্মা অৰিদিতা হোন্তি, ন চ চিত্তং ৰিক্খেপং গচ্ছতি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি, ৰিসেসমধিগচ্ছতি.
১৬০. আনাপানস্সতি যস্স, পরিপুণ্ণা সুভাৰিতা;
অনুপুব্বং পরিচিতা, যথা বুদ্ধেন দেসিতা;
সো ইমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৰ চন্দিমাতি.
আনন্তি অস্সাসো, নো পস্সাসো. অপানন্তি [অপানন্তি (ক.)] পস্সাসো, নো অস্সাসো. অস্সাসৰসেন উপট্ঠানং সতি, পস্সাসৰসেন উপট্ঠানং সতি.
যো অস্সসতি তস্সুপট্ঠাতি, যো পস্সসতি তস্সুপট্ঠাতি. পরিপুণ্ণাতি পরিগ্গহট্ঠেন পরিপুণ্ণা, পরিৰারট্ঠেন পরিপুণ্ণা, পরিপূরট্ঠেন পরিপুণ্ণা. সুভাৰিতাতি চতস্সো ভাৰনা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন ভাৰনা, ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন ভাৰনা, তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন ভাৰনা, আসেৰনট্ঠেন ভাৰনা. তস্সিমে চত্তারো ভাৰনট্ঠা যানীকতা হোন্তি ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা.
যানীকতাতি যত্থ যত্থ আকঙ্খতি তত্থ তত্থ ৰসিপ্পত্তো হোতি বলপ্পত্তো ৰেসারজ্জপ্পত্তো. তস্স মে তে ধম্মা আৰজ্জনপটিবদ্ধা [আৰজ্জনপটিবন্ধা (ক.) এৰমীদিসেসু পদেসু] হোন্তি আকঙ্খপটিবদ্ধা মনসিকারপটিবদ্ধা চিত্তুপ্পাদপটিবদ্ধা. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘যানীকতা’’তি. ৰত্থুকতাতি যস্মিং যস্মিং ৰত্থুস্মিং চিত্তং স্ৰাধিট্ঠিতং হোতি, তস্মিং তস্মিং ৰত্থুস্মিং সতি সুপট্ঠিতা হোতি. যস্মিং যস্মিং ৰা পন ৰত্থুস্মিং সতি সূপট্ঠিতা [সুপট্ঠিতা (ক.)] হোতি, তস্মিং তস্মিং ৰত্থুস্মিং চিত্তং স্ৰাধিট্ঠিতং হোতি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘ৰত্থুকতা’’তি. অনুট্ঠিতাতি ৰত্থুস্মিং যেন যেন চিত্তং অভিনীহরতি তেন তেন সতি অনুপরিৰত্ততি. যেন যেন ৰা পন সতি অনুপরিৰত্ততি তেন তেন চিত্তং অভিনীহরতি. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘অনুট্ঠিতা’’তি. পরিচিতাতি পরিগ্গহট্ঠেন পরিচিতা, পরিৰারট্ঠেন পরিচিতা, পরিপূরট্ঠেন পরিচিতা. সতিযা পরিগ্গণ্হন্তো জিনাতি পাপকে অকুসলে ধম্মে. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘পরিচিতা’’তি. সুসমারদ্ধাতি চত্তারো সুসমারদ্ধা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন সুসমারদ্ধা, ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন সুসমারদ্ধা, তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন সুসমারদ্ধা, তপ্পচ্চনীকানং কিলেসানং সুসমূহতত্তা [সুসমুহতত্তা (ক.)] সুসমারদ্ধা.
১৬১. সুসমন্তি অত্থি সমং, অত্থি সুসমং. কতমং সমং? যে তত্থ জাতা অনৰজ্জা কুসলা বোধিপক্খিযা – ইদং সমং. কতমং সুসমং? যং তেসং তেসং ধম্মানং আরম্মণং নিরোধো নিব্বানং – ইদং সুসমং. ইতি ইদঞ্চ সমং ইদঞ্চ সুসমং ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৰিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায. আরদ্ধং হোতি ৰীরিযং অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মূল়া [অপমুট্ঠা (স্যা.)], পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘সুসমারদ্ধা’’তি.
অনুপুব্বং পরিচিতাতি দীঘং অস্সাসৰসেন পুরিমা পুরিমা পরিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপরিচিতা. দীঘং পস্সাসৰসেন পুরিমা পুরিমা পরিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপরিচিতা. রস্সং অস্সাসৰসেন পুরিমা পুরিমা পরিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপরিচিতা. রস্সং পস্সাসৰসেন পুরিমা পুরিমা পরিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপরিচিতা…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সাসৰসেন পুরিমা পুরিমা পরিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপরিচিতা. পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সাসৰসেন পুরিমা পুরিমা পরিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপরিচিতা. সব্বাপি সোল়সৰত্থুকা আনাপানস্সতিযো অঞ্ঞমঞ্ঞং পরিচিতা চেৰ হোন্তি অনুপরিচিতা চ. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘অনুপুব্বপরিচিতা’’তি.
যথাতি দস যথত্থা – অত্তদমথত্থো যথত্থো, অত্তসমথত্থো যথত্থো, অত্তপরিনিব্বাপনত্থো যথত্থো, অভিঞ্ঞত্থো যথত্থো, পরিঞ্ঞত্থো যথত্থো, পহানত্থো যথত্থো, ভাৰনত্থো যথত্থো, সচ্ছিকিরিযত্থো যথত্থো, সচ্চাভিসমযত্থো যথত্থো, নিরোধে পতিট্ঠাপকত্থো যথত্থো.
বুদ্ধোতি যো সো ভগৰা সযম্ভূ অনাচরিযকো পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু সামং সচ্চানি অভিসম্বুজ্ঝি, তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতং পাপুণি, বলেসু চ ৰসীভাৰং.
১৬২. বুদ্ধোতি কেনট্ঠেন বুদ্ধো? বুজ্ঝিতা সচ্চানীতি – বুদ্ধো. বোধেতা পজাযাতি – বুদ্ধো. সব্বঞ্ঞুতায বুদ্ধো. সব্বদস্সাৰিতায বুদ্ধো. অনঞ্ঞনেয্যতায বুদ্ধো. ৰিসৰিতায [ৰিকতিতায (স্যা.)] বুদ্ধো. খীণাসৰসঙ্খাতেন বুদ্ধো. নিরুপলেপসঙ্খাতেন [নিরুপক্কিলেসসঙ্খাতেন (স্যা.)] বুদ্ধো. একন্তৰীতরাগোতি – বুদ্ধো. একন্তৰীতদোসোতি – বুদ্ধো. একন্তৰীতমোহোতি – বুদ্ধো. একন্তনিক্কিলেসোতি – বুদ্ধো. একাযনমগ্গং গতোতি – বুদ্ধো. একো অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি – বুদ্ধো. অবুদ্ধিৰিহতত্তা বুদ্ধিপটিলাভা – বুদ্ধো. বুদ্ধোতি নেতং নামং মাতরা কতং, ন পিতরা কতং, ন ভাতরা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং, ন সমণব্রাহ্মণেহি কতং, ন দেৰতাহি কতং. ৰিমোক্খন্তিকমেতং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং বোধিযা মূলে সহ সব্বঞ্ঞুতঞাণস্স পটিলাভা সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং – বুদ্ধোতি. দেসিতাতি অত্তদমথত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো, অত্তসমথত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো, অত্তপরিনিব্বাপনত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো…পে… নিরোধে পতিট্ঠাপকত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো.
সোতি গহট্ঠো ৰা হোতি পব্বজিতো ৰা. লোকোতি. খন্ধলোকো ধাতুলোকো আযতনলোকো ৰিপত্তিভৰলোকো ৰিপত্তিসম্ভৰলোকো সম্পত্তিভৰলোকো সম্পত্তিসম্ভৰলোকো. একো লোকো – সব্বে সত্তা আহারট্ঠিতিকা…পে… অট্ঠারস লোকা – অট্ঠারস ধাতুযো. পভাসেতীতি অত্তদমথত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি. অত্তসমথত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি. অত্তপরিনিব্বাপনত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি…পে… নিরোধে পতিট্ঠাপকত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি.
অব্ভা মুত্তোৰ চন্দিমাতি যথা অব্ভা, এৰং কিলেসা. যথা চন্দো, এৰং অরিযঞাণং. যথা চন্দিমা দেৰপুত্তো, এৰং ভিক্খু. যথা চন্দো অব্ভা মুত্তো মহিকা মুত্তো ধূমরজা মুত্তো রাহুগহণা [রাহুপাণা (স্যা.)] ৰিপ্পমুত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতে [ৰিরোচতি (স্যা.)] চ, এৰমেৰং ভিক্খু সব্বকিলেসেহি ৰিপ্পমুত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৰিরোচতে চ. তেন ৰুচ্চতি – অব্ভা মুত্তোৰ চন্দিমাতি. ইমানি তেরস ৰোদানে ঞাণানি.
ৰোদানঞাণনিদ্দেসো চতুত্থো.
ভাণৰারো.