১৫-১৬. ভৰ-ৰিভৰদিট্ঠিনিদ্দেসো

১৪৮. ওলীযনাভিনিৰেসো ভৰদিট্ঠি. অতিধাৰনাভিনিৰেসো ৰিভৰদিট্ঠি. অস্সাদদিট্ঠিযা পঞ্চতিংসায আকারেহি অভিনিৰেসো কতি ভৰদিট্ঠিযো, কতি ৰিভৰদিট্ঠিযো? অত্তানুদিট্ঠিযা ৰীসতিযা আকারেহি অভিনিৰেসো কতি ভৰদিট্ঠিযো কতি ৰিভৰদিট্ঠিযো…পে… লোকৰাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা অট্ঠহি আকারেহি অভিনিৰেসো কতি ভৰদিট্ঠিযো কতি ৰিভৰদিট্ঠিযো?

অস্সাদদিট্ঠিযা পঞ্চতিংসায আকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো. অত্তানুদিট্ঠিযা ৰীসতিযা আকারেহি অভিনিৰেসো পন্নরস ভৰদিট্ঠিযো, পঞ্চ ৰিভৰদিট্ঠিযো. মিচ্ছাদিট্ঠিযা দসহি আকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ৰিভৰদিট্ঠিযো. সক্কাযদিট্ঠিযা ৰীসতিযা আকারেহি অভিনিৰেসো পন্নরস ভৰদিট্ঠিযো, পঞ্চ ৰিভৰদিট্ঠিযো. সক্কাযৰত্থুকায সস্সতদিট্ঠিযা পন্নরসহি আকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ভৰদিট্ঠিযো. সক্কাযৰত্থুকায উচ্ছেদদিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ৰিভৰদিট্ঠিযো.

‘‘সস্সতো লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ভৰদিট্ঠিযো. ‘‘অসস্সতো লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ৰিভৰদিট্ঠিযো. ‘‘অন্তৰা লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো. ‘‘অনন্তৰা লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো. ‘‘তং জীৰং তং সরীর’’ন্তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ৰিভৰদিট্ঠিযো. ‘‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’’ন্তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ভৰদিট্ঠিযো. ‘‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ভৰদিট্ঠিযো. ‘‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ৰিভৰদিট্ঠিযো. ‘‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো ‘‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো.

পুব্বন্তানুদিট্ঠিযা অট্ঠারসহি আকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো. অপরন্তানুদিট্ঠিযা চতুচত্তারীসায আকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো. সঞ্ঞোজনিকায দিট্ঠিযা অট্ঠারসহি আকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো. অহন্তি – মানৰিনিবন্ধায দিট্ঠিযা অট্ঠারসহি আকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ৰিভৰদিট্ঠিযো. মমন্তি – মানৰিনিবন্ধায দিট্ঠিযা অট্ঠারসহি আকারেহি অভিনিৰেসো সব্বাৰ তা ভৰদিট্ঠিযো. অত্তৰাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা ৰীসতিযা আকারেহি অভিনিৰেসো পন্নরস ভৰদিট্ঠিযো, পঞ্চ ৰিভৰদিট্ঠিযো. লোকৰাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা অট্ঠহি আকারেহি অভিনিৰেসো সিযা ভৰদিট্ঠিযো, সিযা ৰিভৰদিট্ঠিযো.

সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো অস্সাদদিট্ঠিযো. সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো অত্তানুদিট্ঠিযো. সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো মিচ্ছাদিট্ঠিযো. সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো সক্কাযদিট্ঠিযো. সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠিযো. সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো সঞ্ঞোজনিকা দিট্ঠিযো. সব্বাৰ তা দিট্ঠিযো অত্তৰাদপটিসংযুত্তা দিট্ঠিযো.

ভৰঞ্চ দিট্ঠিং ৰিভৰঞ্চ দিট্ঠিং, এতং দ্ৰযং তক্কিকা নিস্সিতাসে;

তেসং নিরোধম্হি ন হত্থি ঞাণং, যত্থাযং লোকো ৰিপরীতসঞ্ঞীতি.

১৪৯. ‘‘দ্ৰীহি, ভিক্খৰে, দিট্ঠিগতেহি পরিযুট্ঠিতা দেৰমনুস্সা ওলীযন্তি [ওলিযন্তি (স্যা. ক.) ইতিৰু. ৪৯ পস্সিতব্বা] একে, অতিধাৰন্তি একে; চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ওলীযন্তি একে? ভৰারামা, ভিক্খৰে, দেৰমনুস্সা ভৰরতা ভৰসম্মুদিতা. তেসং ভৰনিরোধায ধম্মে দেসিযমানে চিত্তং ন পক্খন্দতি ন পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ওলীযন্তি একে.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অতিধাৰন্তি একে? ভৰেনেৰ খো পনেকে অট্টীযমানা [অট্টিযমানা (স্যা. ক.) ইতিৰু. ৪৯ পস্সিতব্বা] হরাযমানা জিগুচ্ছমানা ৰিভৰং অভিনন্দন্তি – ‘‘যতো কির, ভো, অযং অত্তা কাযস্স ভেদা পরং মরণা উচ্ছিজ্জতি ৰিনস্সতি ন হোতি পরং মরণা, এতং সন্তং এতং পণীতং এতং যাথাৰন্তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, অতিধাৰন্তি একে.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ভূতং ভূততো পস্সতি. ভূতং ভূততো দিস্ৰা ভূতস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি.

‘‘যো [অযং গাথা ইতিৰু. ৪৯ দিস্সতি] ভূতং ভূততো দিস্ৰা, ভূতস্স চ অতিক্কমং;

যথাভূতেধিমুচ্চতি, ভৰতণ্হা পরিক্খযা.

‘‘স ৰে ভূতপরিঞ্ঞাতো, ৰীততণ্হো ভৰাভৰে;

ভূতস্স ৰিভৰা ভিক্খু, নাগচ্ছতি পুনব্ভৰ’’ন্তি.

১৫০. তযো পুগ্গলা ৰিপন্নদিট্ঠী, তযো পুগ্গলা সম্পন্নদিট্ঠী. কতমে তযো পুগ্গলা ৰিপন্নদিট্ঠী? তিত্থিযো চ, তিত্থিযসাৰকো চ, যো চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো – ইমে তযো পুগ্গলা ৰিপন্নদিট্ঠী.

কতমে তযো পুগ্গলা সম্পন্নদিট্ঠী? তথাগতো চ, তথাগতসাৰকো চ, যো চ সম্মাদিট্ঠিকো – ইমে তযো পুগ্গলা সম্পন্নদিট্ঠী.

‘‘কোধনো উপনাহী চ, পাপমক্খী চ যো নরো;

ৰিপন্নদিট্ঠি মাযাৰী, তং জঞ্ঞা ৰসলো ইতি’’ [ইমে (স্যা.) সু. নি. ১১৬ পস্সিতব্বা].

অক্কোধনো অনুপনাহী, ৰিসুদ্ধো [অমক্খী (স্যা.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] সুদ্ধতং গতো;

সম্পন্নদিট্ঠি মেধাৰী, তং জঞ্ঞা অরিযো ইতীতি.

তিস্সো ৰিপন্নদিট্ঠিযো, তিস্সো সম্পন্নদিট্ঠিযো. কতমা তিস্সো ৰিপন্নদিট্ঠিযো? এতং মমাতি – ৰিপন্নদিট্ঠি. এসোহমস্মীতি – ৰিপন্নদিট্ঠি. এসো মে অত্তাতি – ৰিপন্নদিট্ঠি. ইমা তিস্সো ৰিপন্নদিট্ঠিযো.

কতমা তিস্সো সম্পন্নদিট্ঠিযো? নেতং মমাতি – সম্পন্নদিট্ঠি. নেসোহমস্মীতি – সম্পন্নদিট্ঠি. ন মেসো অত্তাতি – সম্পন্নদিট্ঠি. ইমা তিস্সো সম্পন্নদিট্ঠিযো.

এতং মমাতি – কা দিট্ঠি, কতি দিট্ঠিযো, কতমন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো? এসোহমস্মীতি – কা দিট্ঠি, কতি দিট্ঠিযো, কতমন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো? এসো মে অত্তাতি – কা দিট্ঠি, কতি দিট্ঠিযো, কতমন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো?

এতং মমাতি – পুব্বন্তানুদিট্ঠি. অট্ঠারস দিট্ঠিযো. পুব্বন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো. এসোহমস্মীতি – অপরন্তানুদিট্ঠি. চতুচত্তারীসং দিট্ঠিযো. অপরন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো. এসো মে অত্তাতি – ৰীসতিৰত্থুকা অত্তানুদিট্ঠি. ৰীসতিৰত্থুকা সক্কাযদিট্ঠি. সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখানি [সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখেন (স্যা.)] দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. পুব্বন্তাপরন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো.

১৫১. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি নিট্ঠং গতা, সব্বে তে দিট্ঠিসম্পন্না. তেসং দিট্ঠিসম্পন্নানং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা? সত্তক্খত্তুপরমস্স, কোলংকোলস্স, একবীজিস্স, সকদাগামিস্স, যো চ দিট্ঠেৰ ধম্মে অরহা – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা.

‘‘কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা? অন্তরাপরিনিব্বাযিস্স, উপহচ্চপরিনিব্বাযিস্স, অসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, সসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, উদ্ধংসোতস্স, অকনিট্ঠগামিনো – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা.

‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি নিট্ঠং গতা, সব্বে তে দিট্ঠিসম্পন্না. তেসং দিট্ঠিসম্পন্নানং ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা.

‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি অৰেচ্চপ্পসন্না, সব্বে তে সোতাপন্না. তেসং সোতাপন্নানং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা? সত্তক্খত্তুপরমস্স, কোলংকোলস্স, একবীজিস্স, সকদাগামিস্স, যো চ দিট্ঠেৰ ধম্মে অরহা – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা.

‘‘কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা? অন্তরাপরিনিব্বাযিস্স, উপহচ্চপরিনিব্বাযিস্স, অসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, সসঙ্খারপরিনিব্বাযিস্স, উদ্ধংসোতস্স, অকনিট্ঠগামিনো – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠা.

‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, মযি অৰেচ্চপ্পসন্না, সব্বে তে সোতাপন্না. তেসং সোতাপন্নানং ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা. ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৰিহায নিট্ঠাতি’’.

ভৰৰিভৰদিট্ঠিনিদ্দেসো সোল়সমো.

দিট্ঠিকথা নিট্ঠিতা.