৫২. চেতোপরিযঞাণনিদ্দেসো

১০৪. কথং তিণ্ণং চিত্তানং ৰিপ্ফারত্তা ইন্দ্রিযানং পসাদৰসেন নানত্তেকত্তৰিঞ্ঞাণচরিযাপরিযোগাহণে পঞ্ঞা চেতোপরিযঞাণং? ইধ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি, ৰীরিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৰীমংসাসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি. সো ইমেসু চতূসু ইদ্ধিপাদেসু চিত্তং পরিভাৰেতি পরিদমেতি, মুদুং করোতি কম্মনিযং. সো ইমেসু চতূসু ইদ্ধিপাদেসু চিত্তং পরিভাৰেত্ৰা পরিদমেত্ৰা, মুদুং করিত্ৰা কম্মনিযং এৰং পজানাতি – ‘‘ইদং রূপং সোমনস্সিন্দ্রিযসমুট্ঠিতং, ইদং রূপং দোমনস্সিন্দ্রিযসমুট্ঠিতং, ইদং রূপং উপেক্খিন্দ্রিযসমুট্ঠিত’’ন্তি. সো তথাভাৰিতেন চিত্তেন পরিসুদ্ধেন পরিযোদাতেন চেতোপরিযঞাণায চিত্তং অভিনীহরতি অভিনিন্নামেতি. সো পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানাতি – সরাগং ৰা চিত্তং ‘‘সরাগং চিত্ত’’ন্তি পজানাতি, ৰীতরাগং ৰা চিত্তং ‘‘ৰীতরাগং চিত্ত’’ন্তি পজানাতি, সদোসং ৰা চিত্তং…পে… ৰীতদোসং ৰা চিত্তং… সমোহং ৰা চিত্তং… ৰীতমোহং ৰা চিত্তং… সংখিত্তং ৰা চিত্তং… ৰিক্খিত্তং ৰা চিত্তং… মহগ্গতং ৰা চিত্তং… অমহগ্গতং ৰা চিত্তং… সউত্তরং ৰা চিত্তং… অনুত্তরং ৰা চিত্তং… সমাহিতং ৰা চিত্তং… অসমাহিতং ৰা চিত্তং… ৰিমুত্তং ৰা চিত্তং… অৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ‘‘অৰিমুত্তং চিত্তন্তি পজানাতি. তং ঞাতট্ঠেন ঞাণং, পজাননট্ঠেন পঞ্ঞা. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘তিণ্ণং চিত্তানং ৰিপ্ফারত্তা ইন্দ্রিযানং পসাদৰসেন নানত্তেকত্তৰিঞ্ঞাণচরিযাপরিযোগাহণে পঞ্ঞা চেতোপরিযঞাণং’’.

চেতোপরিযঞাণনিদ্দেসো দ্ৰেপঞ্ঞাসমো.