১৭. চরিযানানত্তঞাণনিদ্দেসো

৬৮. কথং চরিযাৰৰত্থানে পঞ্ঞা চরিযানানত্তে ঞাণং? চরিযাতি তিস্সো চরিযাযো – ৰিঞ্ঞাণচরিযা, অঞ্ঞাণচরিযা, ঞাণচরিযা.

কতমা ৰিঞ্ঞাণচরিযা? দস্সনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা রূপেসু, দস্সনট্ঠো চক্খুৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণচরিযা রূপেসু, দিট্ঠত্তা অভিনিরোপনা ৰিপাকমনোধাতু [অভিনিরোপনৰিপাকমনোধাতু (স্যা.)] ৰিঞ্ঞাণচরিযা রূপেসু, অভিনিরোপিতত্তা ৰিপাকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা রূপেসু. সৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা সদ্দেসু, সৰনত্থো সোতৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণচরিযা সদ্দেসু, সুতত্তা অভিনিরোপনা ৰিপাকমনোধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা সদ্দেসু, অভিনিরোপিতত্তা ৰিপাকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা সদ্দেসু. ঘাযনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা গন্ধেসু, ঘাযনট্ঠো [ঘাযনত্থো (স্যা. ক.)] ঘানৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণচরিযা গন্ধেসু, ঘাযিতত্তা অভিনিরোপনা ৰিপাকমনোধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা গন্ধেসু, অভিনিরোপিতত্তা ৰিপাকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা গন্ধেসু. সাযনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা রসেসু, সাযনট্ঠো জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণচরিযা রসেসু, সাযিতত্তা অভিনিরোপনা ৰিপাকমনোধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা রসেসু, অভিনিরোপিতত্তা ৰিপাকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা রসেসু. ফুসনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা ফোট্ঠব্বেসু, ফুসনট্ঠো কাযৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণচরিযা ফোট্ঠব্বেসু, ফুট্ঠত্তা অভিনিরোপনা ৰিপাকমনোধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা ফোট্ঠব্বেসু, অভিনিরোপিতত্তা ৰিপাকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা ফোট্ঠব্বেসু. ৰিজাননত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা ধম্মেসু, ৰিজাননট্ঠো মনোৰিঞ্ঞাণং ৰিঞ্ঞাণচরিযা ধম্মেসু, ৰিঞ্ঞাতত্তা অভিনিরোপনা ৰিপাকমনোধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা ধম্মেসু, অভিনিরোপিতত্তা ৰিপাকমনোৰিঞ্ঞাণধাতু ৰিঞ্ঞাণচরিযা ধম্মেসু.

৬৯. ৰিঞ্ঞাণচরিযাতি কেনট্ঠেন ৰিঞ্ঞাণচরিযা? নীরাগা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. নিদ্দোসা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. নিম্মোহা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. নিম্মানা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. নিদ্দিট্ঠি চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা নিউদ্ধচ্চা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. নিব্বিচিকিচ্ছা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. নানুসযা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. রাগৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. দোসৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. মোহৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. মানৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. উদ্ধচ্চৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. ৰিচিকিচ্ছাৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. অনুসযৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. কুসলেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. অকুসলেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. সাৰজ্জেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. অনৰজ্জেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. কণ্হেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. সুক্কেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. সুখুদ্রযেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. দুক্খুদ্রযেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. সুখৰিপাকেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. দুক্খৰিপাকেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. ৰিঞ্ঞাতে চরতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. ৰিঞ্ঞাণস্স এৰরূপা চরিযা হোতীতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. পকতিপরিসুদ্ধমিদং চিত্তং নিক্কিলেসট্ঠেনাতি – ৰিঞ্ঞাণচরিযা. অযং ৰিঞ্ঞাণচরিযা.

কতমা অঞ্ঞাণচরিযা? মনাপিযেসু রূপেসু রাগস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; রাগস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. অমনাপিযেসু রূপেসু দোসস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; দোসস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. তদুভযেন অসমপেক্খনস্মিং ৰত্থুস্মিং মোহস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; মোহস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. ৰিনিবন্ধস্স মানস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; মানস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. পরামট্ঠায দিট্ঠিযা জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; দিট্ঠিযা জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. ৰিক্খেপগতস্স উদ্ধচ্চস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; উদ্ধচ্চস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. অনিট্ঠঙ্গতায ৰিচিকিচ্ছায জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; ৰিচিকিচ্ছায জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. থামগতস্স অনুসযস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; অনুসযস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা.

মনাপিযেসু সদ্দেসু…পে… মনাপিযেসু গন্ধেসু…পে… মনাপিযেসু রসেসু…পে… মনাপিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… মনাপিযেসু ধম্মেসু রাগস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; রাগস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. অমনাপিযেসু ধম্মেসু দোসস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; দোসস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. তদুভযেন অসমপেক্খনস্মিং ৰত্থুস্মিং মোহস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; মোহস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. ৰিনিবন্ধস্স মানস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; মানস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. পরামট্ঠায দিট্ঠিযা জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; দিট্ঠিযা জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. ৰিক্খেপগতস্স উদ্ধচ্চস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; উদ্ধচ্চস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা; অনিট্ঠঙ্গতায ৰিচিকিচ্ছায জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; ৰিচিকিচ্ছায জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা. থামগতস্স অনুসযস্স জৰনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; অনুসযস্স জৰনা অঞ্ঞাণচরিযা.

৭০. অঞ্ঞাণচরিযাতি কেনট্ঠেন অঞ্ঞাণচরিযা? সরাগা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সদোসা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সমোহা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সমানা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সদিট্ঠি চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সউদ্ধচ্চা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সৰিচিকিচ্ছা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সানুসযা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. রাগসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. দোসসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. মোহসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. মানসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. দিট্ঠিসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. উদ্ধচ্চসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. অনুসযসম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. কুসলেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. অকুসলেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সাৰজ্জেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. অনৰজ্জেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. কণ্হেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সুক্কেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সুখুদ্রযেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. দুক্খুদ্রযেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. সুখৰিপাকেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. দুক্খৰিপাকেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. অঞ্ঞাতে চরতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. অঞ্ঞাণস্স এৰরূপা চরিযা হোতীতি – অঞ্ঞাণচরিযা. অযং অঞ্ঞাণচরিযা.

৭১. কতমা ঞাণচরিযা? অনিচ্চানুপস্সনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; অনিচ্চানুপস্সনা ঞাণচরিযা. দুক্খানুপস্সনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; দুক্খানুপস্সনা ঞাণচরিযা. অনত্তানুপস্সনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; অনত্তানুপস্সনা ঞাণচরিযা. নিব্বিদানুপস্সনত্থায…পে… ৰিরাগানুপস্সনত্থায… নিরোধানুপস্সনত্থায… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনত্থায… খযানুপস্সনত্থায… ৰযানুপস্সনত্থায… ৰিপরিণামানুপস্সনত্থায… অনিমিত্তানুপস্সনত্থায… অপ্পণিহিতানুপস্সনত্থায… সুঞ্ঞতানুপস্সনত্থায… অধিপঞ্ঞাধম্মানুপস্সনত্থায… যথাভূতঞাণদস্সনত্থায… আদীনৰানুপস্সনত্থায… পটিসঙ্খানুপস্সনত্থায আৰজ্জনকিরিযাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণচরিযা; পটিসঙ্খানুপস্সনা ঞাণচরিযা. ৰিৰট্টনানুপস্সনা ঞাণচরিযা. সোতাপত্তিমগ্গো ঞাণচরিযা. সোতাপত্তিফলসমাপত্তি ঞাণচরিযা. সকদাগামিমগ্গো ঞাণচরিযা. সকদাগামিফলসমাপত্তি ঞাণচরিযা. অনাগামিমগ্গো ঞাণচরিযা. অনাগামিফলসমাপত্তি ঞাণচরিযা. অরহত্তমগ্গো ঞাণচরিযা. অরহত্তফলসমাপত্তি ঞাণচরিযা.

ঞাণচরিযাতি কেনট্ঠেন ঞাণচরিযা? নীরাগা চরতীতি – ঞাণচরিযা. নিদ্দোসা চরতীতি – ঞাণচরিযা…পে… নানুসযা চরতীতি – ঞাণচরিযা. রাগৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ঞাণচরিযা. দোসৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ঞাণচরিযা. মোহৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ঞাণচরিযা. মানৰিপ্পযুত্তা…পে… দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তা… উদ্ধচ্চৰিপ্পযুত্তা… ৰিচিকিচ্ছাৰিপ্পযুত্তা… অনুসযৰিপ্পযুত্তা… কুসলেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… অকুসলেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা… সাৰজ্জেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা… অনৰজ্জেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… কণ্হেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা… সুক্কেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… সুখুদ্রযেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… দুক্খুদ্রযেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা… সুখৰিপাকেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চরতীতি – ঞাণচরিযা. দুক্খৰিপাকেহি কম্মেহি ৰিপ্পযুত্তা চরতীতি – ঞাণচরিযা. ঞাতে চরতীতি – ঞাণচরিযা. ঞাণস্স এৰরূপা চরিযা হোতীতি – ঞাণচরিযা. অযং ঞাণচরিযা. অঞ্ঞা ৰিঞ্ঞাণচরিযা, অঞ্ঞা অঞ্ঞাণচরিযা, অঞ্ঞা ঞাণচরিযাতি. তং ঞাতট্ঠেন ঞাণং, পজাননট্ঠেন পঞ্ঞা. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘চরিযাৰৰত্থানে পঞ্ঞা চরিযানানত্তে ঞাণং’’.

চরিযানানত্তঞাণনিদ্দেসো সত্তরসমো.