৪. সুদ্ধট্ঠকসুত্তনিদ্দেসো

অথ সুদ্ধট্ঠকসুত্তনিদ্দেসং ৰক্খতি –

২৩. পস্সামি সুদ্ধং পরমং অরোগং,দিট্ঠেন সংসুদ্ধি নরস্স হোতি;

এৰাভিজানং পরমন্তি ঞত্ৰা, সুদ্ধানুপস্সীতি পচ্চেতি ঞাণং.

পস্সামি সুদ্ধং পরমং অরোগন্তি. পস্সামি সুদ্ধন্তি পস্সামি সুদ্ধং, দক্খামি সুদ্ধং, ওলোকেমি সুদ্ধং, নিজ্ঝাযামি সুদ্ধং, উপপরিক্খামি সুদ্ধং. পরমং অরোগন্তি পরমং আরোগ্যপ্পত্তং তাণপ্পত্তং লেণপ্পত্তং সরণপ্পত্তং অভযপ্পত্তং অচ্চুতপ্পত্তং অমতপ্পত্তং নিব্বানপ্পত্তন্তি – পস্সামি সুদ্ধং পরমং অরোগং.

দিট্ঠেন সংসুদ্ধি নরস্স হোতীতি. চক্খুৰিঞ্ঞাণং [চক্খুৰিঞ্ঞাণেন (সী. স্যা.)] রূপদস্সনেন নরস্স সুদ্ধি ৰিসুদ্ধি পরিসুদ্ধি, মুত্তি ৰিমুত্তি পরিমুত্তি হোতি, নরো সুজ্ঝতি ৰিসুজ্ঝতি পরিসুজ্ঝতি, মুচ্চতি ৰিমুচ্চতি পরিমুচ্চতীতি – দিট্ঠেন সংসুদ্ধি নরস্স হোতি.

এৰাভিজানং পরমন্তি ঞত্ৰাতি. এৰং অভিজানন্তো আজানন্তো ৰিজানন্তো পটিৰিজানন্তো পটিৰিজ্ঝন্তো. ‘‘ইদং পরমং অগ্গং সেট্ঠং ৰিসিট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৰর’’ন্তি ঞত্ৰা জানিত্ৰা তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰাতি – এৰাভিজানং পরমন্তি ঞত্ৰা.

সুদ্ধানুপস্সীতি পচ্চেতি ঞাণন্তি. যো সুদ্ধং পস্সতি, সো সুদ্ধানুপস্সী, পচ্চেতিঞাণন্তি চক্খুৰিঞ্ঞাণং রূপদস্সনেন ঞাণন্তি পচ্চেতি, মগ্গোতি পচ্চেতি, পথোতি পচ্চেতি, নিয্যানন্তি পচ্চেতীতি – সুদ্ধানুপস্সী পচ্চেতি ঞাণং.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘পস্সামি সুদ্ধং পরমং অরোগং, দিট্ঠেন সংসুদ্ধি নরস্স হোতি;

এৰাভিজানং পরমন্তি ঞত্ৰা, সুদ্ধানুপস্সীতি পচ্চেতি ঞাণ’’ন্তি.

২৪. দিট্ঠেন চে সুদ্ধি নরস্স হোতি,ঞাণেন ৰা সো পজহাতি দুক্খং;

অঞ্ঞেন সো সুজ্ঝতি সোপধীকো, দিট্ঠী হি নং পাৰ তথা ৰদানং.

দিট্ঠেন চে সুদ্ধি নরস্স হোতীতি. চক্খুৰিঞ্ঞাণং রূপদস্সনেন চে নরস্স সুদ্ধি ৰিসুদ্ধি পরিসুদ্ধি, মুত্তি ৰিমুত্তি পরিমুত্তি হোতি, নরো সুজ্ঝতি ৰিসুজ্ঝতি পরিসুজ্ঝতি, মুচ্চতি ৰিমুচ্চতি পরিমুচ্চতীতি – দিট্ঠেন চে সুদ্ধি নরস্স হোতি.

ঞাণেন ৰা সো পজহাতি দুক্খন্তি চক্খুৰিঞ্ঞাণং রূপদস্সনেন চে নরো জাতিদুক্খং পজহতি, জরাদুক্খং পজহতি, ব্যাধিদুক্খং পজহতি, মরণদুক্খং পজহতি, সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসদুক্খং পজহতীতি – ঞাণেন ৰা সো পজহাতি দুক্খং.

অঞ্ঞেন সো সুজ্ঝতি সোপধীকোতি. অঞ্ঞেন অসুদ্ধিমগ্গেন মিচ্ছাপটিপদায অনিয্যানিকপথেন অঞ্ঞত্র সতিপট্ঠানেহি অঞ্ঞত্র সম্মপ্পধানেহি অঞ্ঞত্র ইদ্ধিপাদেহি অঞ্ঞত্র ইন্দ্রিযেহি অঞ্ঞত্র বলেহি অঞ্ঞত্র বোজ্ঝঙ্গেহি অঞ্ঞত্র অরিযা অট্ঠঙ্গিকা মগ্গা নরো সুজ্ঝতি ৰিসুজ্ঝতি পরিসুজ্ঝতি, মুচ্চতি ৰিমুচ্চতি পরিমুচ্চতি. সোপধীকোতি সরাগো সদোসো সমোহো সমানো সতণ্হো সদিট্ঠি সকিলেসো সউপাদানোতি – অঞ্ঞেন সো সুজ্ঝতি সোপধীকো.

দিট্ঠী হি নং পাৰ তথা ৰদানন্তি. সাৰ দিট্ঠি তং পুগ্গলং পাৰদতি – ইতি ৰাযং পুগ্গলো মিচ্ছাদিট্ঠিকো ৰিপরীতদস্সনো. তথা ৰদানন্তি তথা ৰদন্তং কথেন্তং ভণন্তং দীপযন্তং ৰোহরন্তং. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি তথা ৰদন্তং কথেন্তং ভণন্তং দীপযন্তং ৰোহরন্তং. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… অন্তৰা লোকো… অনন্তৰা লোকো… তং জীৰং তং সরীরং… অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরং… হোতি তথাগতো পরং মরণা… ন হোতি তথাগতো পরং মরণা… হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা… নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি তথা ৰদন্তং কথেন্তং ভণন্তং দীপযন্তং ৰোহরন্তন্তি – দিট্ঠী হি নং পাৰ তথা ৰদানং.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘দিট্ঠেন চে সুদ্ধি নরস্স হোতি, ঞাণেন ৰা সো পজহাতি দুক্খং;

অঞ্ঞেন সো সুজ্ঝতি সোপধীকো, দিট্ঠী হি নং পাৰ তথা ৰদান’’ন্তি.

২৫. ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহ,দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা;

পুঞ্ঞে চ পাপে চ অনূপলিত্তো, অত্তঞ্জহো নযিধ পকুব্বমানো.

ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহ দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰাতি. নাতি পটিক্খেপো. ব্রাহ্মণোতি সত্তন্নং ধম্মানং বাহিতত্তা ব্রাহ্মণো – সক্কাযদিট্ঠি বাহিতা হোতি, ৰিচিকিচ্ছা বাহিতা হোতি, সীলব্বতপরামাসো বাহিতো হোতি, রাগো বাহিতো হোতি, দোসো বাহিতো হোতি, মোহো বাহিতো হোতি, মানো বাহিতো হোতি. বাহিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সংকিলেসিকা পোনোভৰিকা সদরা দুক্খৰিপাকা আযতিং জাতিজরামরণিযা.

বাহিত্ৰা সব্বপাপকানি, [সভিযাতি ভগৰা]

ৰিমলো সাধুসমাহিতো ঠিতত্তো;

সংসারমতিচ্চ কেৰলী সো, অসিতো [অনিস্সিতো (স্যা.)] তাদি পৰুচ্চতে স ব্রহ্মা.

ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহাতি. ব্রাহ্মণো অঞ্ঞেন অসুদ্ধিমগ্গেন মিচ্ছাপটিপদায অনিয্যানিকপথেন অঞ্ঞত্র সতিপট্ঠানেহি অঞ্ঞত্র সম্মপ্পধানেহি অঞ্ঞত্র ইদ্ধিপাদেহি অঞ্ঞত্র ইন্দ্রিযেহি অঞ্ঞত্র বলেহি অঞ্ঞত্র বোজ্ঝঙ্গেহি অঞ্ঞত্র অরিযেন অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং, নাহ ন কথেতি ন ভণতি ন দীপযতি ন ৰোহরতীতি – ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহ.

দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰাতি. সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠিসুদ্ধিকা. তে একচ্চানং রূপানং দস্সনং মঙ্গলং পচ্চেন্তি, একচ্চানং রূপানং দস্সনং অমঙ্গলং পচ্চেন্তি. কতমেসং রূপানং দস্সনং মঙ্গলং পচ্চেন্তি? তে কালতো ৰুট্ঠহিত্ৰা অভিমঙ্গলগতানি রূপানি পস্সন্তি – চাটকসকুণং [ৰাতসকুণং (স্যা.), চাপসকুণং (ক.)] পস্সন্তি, ফুস্সৰেল়ুৰলট্ঠিং পস্সন্তি, গব্ভিনিত্থিং পস্সন্তি, কুমারকং খন্ধে আরোপেত্ৰা গচ্ছন্তং পস্সন্তি, পুণ্ণঘটং পস্সন্তি, রোহিতমচ্ছং পস্সন্তি, আজঞ্ঞং পস্সন্তি, আজঞ্ঞরথং পস্সন্তি, উসভং পস্সন্তি, গোকপিলং পস্সন্তি. এৰরূপানং রূপানং দস্সনং মঙ্গলং পচ্চেন্তি. কতমেসং রূপানং দস্সনং অমঙ্গলং পচ্চেন্তি? পলালপুঞ্জং পস্সন্তি, তক্কঘটং পস্সন্তি, রিত্তঘটং পস্সন্তি, নটং পস্সন্তি, নগ্গসমণকং পস্সন্তি, খরং পস্সন্তি, খরযানং পস্সন্তি, একযুত্তযানং পস্সন্তি, কাণং পস্সন্তি, কুণিং পস্সন্তি, খঞ্জং পস্সন্তি, পক্খহতং [পক্খপাদং (ক.)] পস্সন্তি, জিণ্ণকং পস্সন্তি, ব্যাধিকং [ব্যাধিতং (সী.)] পস্সন্তি. এৰরূপানং রূপানং দস্সনং অমঙ্গলং পচ্চেন্তি. ইমে তে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠিসুদ্ধিকা. তে দিট্ঠেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং পচ্চেন্তি.

সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা সুতসুদ্ধিকা. তে একচ্চানং সদ্দানং সৰনং মঙ্গলং পচ্চেন্তি, একচ্চানং সদ্দানং সৰনং অমঙ্গলং পচ্চেন্তি. কতমেসং সদ্দানং সৰনং মঙ্গলং পচ্চেন্তি? তে কালতো ৰুট্ঠহিত্ৰা অভিমঙ্গলগতানি সদ্দানি সুণন্তি – ৰড্ঢাতি ৰা ৰড্ঢমানাতি ৰা পুণ্ণাতি ৰা ফুস্সাতি ৰা অসোকাতি ৰা সুমনাতি ৰা সুনক্খত্তাতি ৰা সুমঙ্গলাতি ৰা সিরীতি ৰা সিরীৰড্ঢাতি ৰা. এৰরূপানং সদ্দানং সৰনং মঙ্গলং পচ্চেন্তি. কতমেসং সদ্দানং সৰনং অমঙ্গলং পচ্চেন্তি? কাণোতি ৰা কুণীতি ৰা খঞ্জোতি ৰা পক্খহতোতি ৰা জিণ্ণকোতি ৰা ব্যাধিকোতি ৰা মতোতি ৰা ছিন্দন্তি ৰা ভিন্দন্তি ৰা দড্ঢন্তি ৰা নট্ঠন্তি ৰা নত্থীতি ৰা. এৰরূপানং সদ্দানং সৰনং অমঙ্গলং পচ্চেন্তি. ইমে তে সমণব্রাহ্মণা সুতসুদ্ধিকা. তে সুতেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং পচ্চেন্তি.

সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা সীলসুদ্ধিকা. তে সীলমত্তেন সংযমমত্তেন সংৰরমত্তেন অৰীতিক্কমমত্তেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং পচ্চেন্তি. সমণোমুণ্ডিকাপুত্তো [সমণো মণ্ডিকাপুত্তো (সী.), সমণমুণ্ডিকাপুত্তো (স্যা.)] এৰমাহ – ‘‘চতূহি খো অহং, গহপতি [থপতি (সী. স্যা.) এৰমুপরিপি], ধম্মেহি সমন্নাগতং পুরিসপুগ্গলং পঞ্ঞাপেমি সম্পন্নকুসলং পরমকুসলং উত্তমপত্তিপ্পত্তং সমণং অযোজ্জং. কতমেহি চতূহি? ইধ, গহপতি, ন কাযেন পাপকং কম্মং করোতি, ন পাপকং ৰাচং ভাসতি, ন পাপকং সঙ্কপ্পং সঙ্কপ্পতি, ন পাপকং আজীৰং আজীৰতি. ইমেহি খো অহং, গহপতি, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতং পুরিসপুগ্গলং পঞ্ঞাপেমি সম্পন্নকুসলং পরমকুসলং উত্তমপত্তিপ্পত্তং সমণং অযোজ্জং’’. এৰমেৰ সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা সীলসুদ্ধিকা, তে সীলমত্তেন সংযমমত্তেন সংৰরমত্তেন অৰীতিক্কমমত্তেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং পচ্চেন্তি.

সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা ৰতসুদ্ধিকা. তে হত্থিৰতিকা ৰা হোন্তি, অস্সৰতিকা ৰা হোন্তি, গোৰতিকা ৰা হোন্তি, কুক্কুরৰতিকা ৰা হোন্তি, কাকৰতিকা ৰা হোন্তি, ৰাসুদেৰৰতিকা ৰা হোন্তি, বলদেৰৰতিকা ৰা হোন্তি, পুণ্ণভদ্দৰতিকা ৰা হোন্তি, মণিভদ্দৰতিকা ৰা হোন্তি, অগ্গিৰতিকা ৰা হোন্তি, নাগৰতিকা ৰা হোন্তি, সুপণ্ণৰতিকা ৰা হোন্তি, যক্খৰতিকা ৰা হোন্তি, অসুরৰতিকা ৰা হোন্তি, গন্ধব্বৰতিকা ৰা হোন্তি, মহারাজৰতিকা ৰা হোন্তি, চন্দৰতিকা ৰা হোন্তি, সূরিযৰতিকা ৰা হোন্তি, ইন্দৰতিকা ৰা হোন্তি, ব্রহ্মৰতিকা ৰা হোন্তি, দেৰৰতিকা ৰা হোন্তি, দিসাৰতিকা ৰা হোন্তি. ইমে তে সমণব্রাহ্মণা ৰতসুদ্ধিকা. তে ৰতেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং পচ্চেন্তি.

সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা মুতসুদ্ধিকা. তে কালতো উট্ঠহিত্ৰা পথৰিং আমসন্তি, হরিতং আমসন্তি, গোমযং আমসন্তি, কচ্ছপং আমসন্তি, ফালং অক্কমন্তি, তিলৰাহং আমসন্তি, ফুস্সতিলং খাদন্তি, ফুস্সতেলং মক্খেন্তি, ফুস্সদন্তকট্ঠং খাদন্তি, ফুস্সমত্তিকায ন্হাযন্তি, ফুস্সসাটকং নিৰাসেন্তি, ফুস্সৰেঠনং ৰেঠেন্তি. ইমে তে সমণব্রাহ্মণা মুতসুদ্ধিকা. তে মুতেন সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং পচ্চেন্তি. ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহ.

দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰাতি. ব্রাহ্মণো দিট্ঠসুদ্ধিযাপি সুদ্ধিং নাহ, সুতসুদ্ধিযাপি সুদ্ধিং নাহ, সীলসুদ্ধিযাপি সুদ্ধিং নাহ, ৰতসুদ্ধিযাপি সুদ্ধিং নাহ, মুতসুদ্ধিযাপি সুদ্ধিং নাহ ন কথেতি ন ভণতি ন দীপযতি ন ৰোহরতীতি – ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহ দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা.

পুঞ্ঞে চ পাপে চ অনূপলিত্তোতি. পুঞ্ঞং ৰুচ্চতি যং কিঞ্চি তেধাতুকং কুসলাভিসঙ্খারং, অপুঞ্ঞং ৰুচ্চতি সব্বং অকুসলং. যতো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো চ অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারো চ আনেঞ্জাভিসঙ্খারো চ পহীনা হোন্তি উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা; এত্তাৰতা পুঞ্ঞে চ পাপে চ ন লিম্পতি ন পলিম্পতি ন উপলিম্পতি অলিত্তো অপলিত্তো অনূপলিত্তো নিক্খন্তো নিস্সটো ৰিপ্পমুত্তো ৰিসঞ্ঞুত্তো ৰিমরিযাদিকতেন চেতসা ৰিহরতীতি – পুঞ্ঞে চ পাপে চ অনূপলিত্তো.

অত্তঞ্জহো নযিধ পকুব্বমানোতি. অত্তঞ্জহোতি অত্তদিট্ঠিজহো. অত্তঞ্জহোতি গাহং জহো [গাহজহো (সী. স্যা.), অত্তগাহং জহো (ক.)]. অত্তঞ্জহোতি তণ্হাৰসেন দিট্ঠিৰসেন গহিতং পরামট্ঠং অভিনিৰিট্ঠং অজ্ঝোসিতং অধিমুত্তং, সব্বং তং চত্তং হোতি ৰন্তং মুত্তং পহীনং পটিনিস্সট্ঠং. নযিধ পকুব্বমানোতি পুঞ্ঞাভিসঙ্খারং ৰা অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারং ৰা আনেঞ্জাভিসঙ্খারং ৰা অপকুব্বমানো অজনযমানো অসঞ্জনযমানো অনিব্বত্তযমানো অনভিনিব্বত্তযমানোতি – অত্তঞ্জহো নযিধ পকুব্বমানো.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘ন ব্রাহ্মণো অঞ্ঞতো সুদ্ধিমাহ, দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা;

পুঞ্ঞে চ পাপে চ অনূপলিত্তো, অত্তঞ্জহো নযিধ পকুব্বমানো’’তি.

২৬. পুরিমং পহায অপরং সিতাসে,এজানুগা তে ন তরন্তি সঙ্গং;

তে উগ্গহাযন্তি নিরস্সজন্তি, কপীৰ সাখং পমুঞ্চং [পমুখং (সী. স্যা.)] গহায.

পুরিমং পহায অপরং সিতাসেতি. পুরিমং সত্থারং পহায পরং সত্থারং নিস্সিতা; পুরিমং ধম্মক্খানং পহায অপরং ধম্মক্খানং নিস্সিতা; পুরিমং গণং পহায অপরং গণং নিস্সিতা; পুরিমং দিট্ঠিং পহায অপরং দিট্ঠিং নিস্সিতা; পুরিমং পটিপদং পহায অপরং পটিপদং নিস্সিতা; পুরিমং মগ্গং পহায অপরং মগ্গং নিস্সিতা সন্নিস্সিতা অল্লীনা উপগতা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – পুরিমং পহায অপরং সিতাসে.

এজানুগা তে ন তরন্তি সঙ্গন্তি. এজা ৰুচ্চতি তণ্হা. যো রাগো সারাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. এজানুগাতি এজানুগা এজানুগতা এজানুসটা এজায পন্না পতিতা অভিভূতা পরিযাদিন্নচিত্তা. তে ন তরন্তি সঙ্গন্তি রাগসঙ্গং দোসসঙ্গং মোহসঙ্গং মানসঙ্গং দিট্ঠিসঙ্গং কিলেসসঙ্গং দুচ্চরিতসঙ্গং ন তরন্তি ন উত্তরন্তি ন পতরন্তি ন সমতিক্কমন্তি ন ৰীতিৰত্তন্তীতি – এজানুগা তে ন তরন্তি সঙ্গং.

তে উগ্গহাযন্তি নিরস্সজন্তীতি সত্থারং গণ্হন্তি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং সত্থারং গণ্হন্তি; ধম্মক্খানং গণ্হন্তি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং ধম্মক্খানং গণ্হন্তি; গণং গণ্হন্তি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং গণং গণ্হন্তি; দিট্ঠিং গণ্হন্তি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং দিট্ঠিং গণ্হন্তি; পটিপদং গণ্হন্তি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং পটিপদং গণ্হন্তি; মগ্গং গণ্হন্তি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং মগ্গং গণ্হন্তি; গণ্হন্তি চ মুঞ্চন্তি চ আদিযন্তি চ নিরস্সজন্তি চাতি – তে উগ্গহাযন্তি নিরস্সজন্তি.

কপীৰ সাখং পমুঞ্চং গহাযাতি. যথা মক্কটো অরঞ্ঞে পৰনে চরমানো সাখং গণ্হাতি, তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং সাখং গণ্হাতি. এৰমেৰ পুথুসমণব্রাহ্মণা পুথুদিট্ঠিগতানি গণ্হন্তি চ মুঞ্চন্তি চ আদিযন্তি চ নিরস্সজন্তি চাতি – কপীৰ সাখং পমুঞ্চং গহায.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘পুরিমং পহায অপরং সিতাসে, এজানুগা তে ন তরন্তি সঙ্গং;

তে উগ্গহাযন্তি নিরস্সজন্তি, কপীৰ সাখং পমুঞ্চং গহাযা’’তি.

২৭. সযং সমাদায ৰতানি জন্তু, উচ্চাৰচং গচ্ছতি সঞ্ঞসত্তো;

ৰিদ্ৰা চ ৰেদেহি সমেচ্চ ধম্মং, ন উচ্চাৰচং গচ্ছতি ভূরিপঞ্ঞো.

সযং সমাদায ৰতানি জন্তূতি. সযং সমাদাযাতি সামং সমাদায. ৰতানীতি হত্থিৰতং ৰা অস্সৰতং ৰা গোৰতং ৰা কুক্কূরৰতং ৰা কাকৰতং ৰা ৰাসুদেৰৰতং ৰা বলদেৰৰতং ৰা পুণ্ণভদ্দৰতং ৰা মণিভদ্দৰতং ৰা অগ্গিৰতং ৰা নাগৰতং ৰা সুপণ্ণৰতং ৰা যক্খৰতং ৰা অসুরৰতং ৰা…পে… দিসাৰতং ৰা আদায সমাদায আদিযিত্ৰা সমাদিযিত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা. জন্তূতি সত্তো নরো …পে… মনুজোতি – সযং সমাদায ৰতানি জন্তু.

উচ্চাৰচং গচ্ছতি সঞ্ঞসত্তোতি সত্থারতো সত্থারং গচ্ছতি; ধম্মক্খানতো ধম্মক্খানং গচ্ছতি; গণতো গণং গচ্ছতি; দিট্ঠিযা দিট্ঠিং গচ্ছতি; পটিপদায পটিপদং গচ্ছতি; মগ্গতো মগ্গং গচ্ছতি. সঞ্ঞসত্তোতি কামসঞ্ঞায ব্যাপাদসঞ্ঞায ৰিহিংসাসঞ্ঞায দিট্ঠিসঞ্ঞায সত্তো ৰিসত্তো আসত্তো লগ্গো লগ্গিতো পলিবুদ্ধো. যথা ভিত্তিখিলে ৰা নাগদন্তে ৰা ভণ্ডং সত্তং ৰিসত্তং আসত্তং লগ্গং লগ্গিতং পলিবুদ্ধং, এৰমেৰ কামসঞ্ঞায ব্যাপাদসঞ্ঞায ৰিহিংসাসঞ্ঞায দিট্ঠিসঞ্ঞায সত্তো ৰিসত্তো আসত্তো লগ্গো লগ্গিতো পলিবুদ্ধোতি – উচ্চাৰচং গচ্ছতি সঞ্ঞসত্তো.

ৰিদ্ৰা চ ৰেদেহি সমেচ্চ ধম্মন্তি. ৰিদ্ৰাতি ৰিদ্ৰা ৰিজ্জাগতো ঞাণী ৰিভাৰী মেধাৰী. ৰেদেহীতি ৰেদা ৰুচ্চন্তি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্রিযং পঞ্ঞাবলং ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ৰীমংসা ৰিপস্সনা সম্মাদিট্ঠি. তেহি ৰেদেহি জাতিজরামরণস্স অন্তগতো অন্তপ্পত্তো, কোটিগতো কোটিপ্পত্তো, পরিযন্তগতো পরিযন্তপ্পত্তো, ৰোসানগতো ৰোসানপ্পত্তো, তাণগতো তাণপ্পত্তো, লেণগতো লেণপ্পত্তো, সরণগতো সরণপ্পত্তো, অভযগতো অভযপ্পত্তো, অচ্চুতগতো অচ্চুতপ্পত্তো, অমতগতো অমতপ্পত্তো, নিব্বানগতো নিব্বানপ্পত্তো. ৰেদানং ৰা অন্তগতোতি ৰেদগূ, ৰেদেহি ৰা অন্তগতোতি ৰেদগূ, সত্তন্নং ৰা ধম্মানং ৰিদিতত্তা ৰেদগূ. সক্কাযদিট্ঠি ৰিদিতা হোতি, ৰিচিকিচ্ছা ৰিদিতা হোতি, সীলব্বতপরামাসো ৰিদিতো হোতি, রাগো ৰিদিতো হোতি, দোসো ৰিদিতো হোতি, মোহো ৰিদিতো হোতি, মানো ৰিদিতো হোতি, ৰিদিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সংকিলেসিকা পোনোভৰিকা সদরা দুক্খৰিপাকা আযতিং জাতিজরামরণিযা.

ৰেদানি ৰিচেয্য কেৰলানি, [সভিযাতি ভগৰা]

সমণানং যানীধত্থি [যানিপত্থি (সী. স্যা.) সু. নি. ৫৩৪] ব্রাহ্মণানং;

সব্বৰেদনাসু ৰীতরাগো, সব্বং ৰেদমতিচ্চ ৰেদগূ সোতি.

ৰিদ্ৰা চ ৰেদেহি সমেচ্চ ধম্মন্তি. সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং. সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; সব্বে সঙ্খারা দুক্খাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; সব্বে ধম্মা অনত্তাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণন্তি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপন্তি…পে… নামরূপপচ্চযা সল়াযতনন্তি… সল়াযতনপচ্চযা ফস্সোতি… ফস্সপচ্চযা ৰেদনাতি… ৰেদনাপচ্চযা তণ্হাতি… তণ্হাপচ্চযা উপাদানন্তি… উপাদানপচ্চযা ভৰোতি… ভৰপচ্চযা জাতীতি… জাতিপচ্চযা জরামরণন্তি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; অৰিজ্জানিরোধা সঙ্খারনিরোধোতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; সঙ্খারনিরোধা ৰিঞ্ঞাণনিরোধোতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; ৰিঞ্ঞাণনিরোধা নামরূপনিরোধোতি… নামরূপনিরোধা সল়াযতননিরোধোতি… সল়াযতননিরোধা ফস্সনিরোধোতি… ফস্সনিরোধা ৰেদনানিরোধোতি… ৰেদনানিরোধা তণ্হানিরোধোতি… তণ্হানিরোধা উপাদাননিরোধোতি… উপাদাননিরোধা ভৰনিরোধোতি… ভৰনিরোধা জাতিনিরোধোতি… জাতিনিরোধা জরামরণনিরোধোতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; ইদং দুক্খন্তি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; অযং দুক্খসমুদযোতি… অযং দুক্খনিরোধোতি… অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; ইমে আসৰাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; অযং আসৰসমুদযোতি… অযং আসৰনিরোধোতি… অযং আসৰনিরোধগামিনী পটিপদাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞেয্যাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং; ইমে ধম্মা পরিঞ্ঞেয্যাতি… ইমে ধম্মা পহাতব্বাতি… ইমে ধম্মা ভাৰেতব্বাতি … ইমে ধম্মা সচ্ছিকাতব্বাতি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং. ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং. পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং. চতুন্নং মহাভূতানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মং. যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিরোধধম্মন্তি সমেচ্চ অভিসমেচ্চ ধম্মন্তি – ৰিদ্ৰা চ ৰেদেহি সমেচ্চ ধম্মং.

ন উচ্চাৰচং গচ্ছতি ভূরিপঞ্ঞোতি ন সত্থারতো সত্থারং গচ্ছতি, ন ধম্মক্খানতো ধম্মক্খানং গচ্ছতি, ন গণতো গণং গচ্ছতি, ন দিট্ঠিযা দিট্ঠিং গচ্ছতি, ন পটিপদায পটিপদং গচ্ছতি, ন মগ্গতো মগ্গং গচ্ছতি. ভূরিপঞ্ঞোতি ভূরিপঞ্ঞো মহাপঞ্ঞো পুথুপঞ্ঞো হাসপঞ্ঞো জৰনপঞ্ঞো তিক্খপঞ্ঞো নিব্বেধিকপঞ্ঞো. ভূরি ৰুচ্চতি পথৰী. তায পথৰিসমায পঞ্ঞায ৰিপুলায ৰিত্থতায সমন্নাগতোতি – ন উচ্চাৰচং গচ্ছতি ভূরিপঞ্ঞো.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘সযং সমাদায ৰতানি জন্তু, উচ্চাৰচং গচ্ছতি সঞ্ঞসত্তো;

ৰিদ্ৰা চ ৰেদেহি সমেচ্চ ধম্মং, ন উচ্চাৰচং গচ্ছতি ভূরিপঞ্ঞো’’তি.

২৮. স সব্বধম্মেসু ৰিসেনিভূতো,যং কিঞ্চি দিট্ঠং ৰ সুতং মুতং ৰা;

তমেৰ দস্সিং ৰিৰটং চরন্তং, কেনীধ লোকস্মি ৰিকপ্পযেয্য.

স সব্বধম্মেসু ৰিসেনিভূতো যং কিঞ্চি দিট্ঠং ৰ সুতং মুতং ৰাতি. সেনা ৰুচ্চতি মারসেনা. কাযদুচ্চরিতং মারসেনা, ৰচীদুচ্চরিতং মারসেনা, মনোদুচ্চরিতং মারসেনা, রাগো মারসেনা, দোসো মারসেনা, মোহো মারসেনা, কোধো মারসেনা, উপনাহো…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খারা মারসেনা.

ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –

‘‘কামা তে পঠমা সেনা, দুতিযা অরতি ৰুচ্চতি;

ততিযা খুপ্পিপাসা তে, চতুত্থী তণ্হা ৰুচ্চতি.

‘‘পঞ্চমী থিনমিদ্ধং তে, ছট্ঠা ভীরূ পৰুচ্চতি;

সত্তমী ৰিচিকিচ্ছা তে, মক্খো থম্ভো তে অট্ঠমো.

‘‘লাভো সিলোকো সক্কারো, মিচ্ছালদ্ধো চ যো যসো;

যো চত্তানং সমুক্কংসে, পরে চ অৰজানতি.

‘‘এসা নমুচি তে সেনা, কণ্হস্সাভিপ্পহারিনী;

ন নং অসুরো জিনাতি, জেত্ৰাৰ লভতে সুখ’’ন্তি.

যতো চতূহি অরিযমগ্গেহি সব্বা চ মারসেনা সব্বে চ পটিসেনিকরা কিলেসা জিতা চ পরাজিতা চ ভগ্গা ৰিপ্পলুগ্গা পরম্মুখা, সো ৰুচ্চতি ৰিসেনিভূতো. সো দিট্ঠে ৰিসেনিভূতো, সুতে ৰিসেনিভূতো, মুতে ৰিসেনিভূতো, ৰিঞ্ঞাতে ৰিসেনিভূতোতি – স সব্বধম্মেসু ৰিসেনিভূতো যং কিঞ্চি দিট্ঠং ৰ সুতং মুতং ৰা.

তমেৰ দস্সিং ৰিৰটং চরন্তন্তি. তমেৰ সুদ্ধদস্সিং ৰিসুদ্ধদস্সিং পরিসুদ্ধদস্সিং ৰোদাতদস্সিং পরিযোদাতদস্সিং. অথ ৰা, সুদ্ধদস্সনং ৰিসুদ্ধদস্সনং পরিসুদ্ধদস্সনং ৰোদাতদস্সনং পরিযোদাতদস্সনং. ৰিৰটন্তি তণ্হাছদনং দিট্ঠিছদনং কিলেসছদনং দুচ্চরিতছদনং অৰিজ্জাছদনং. তানি ছদনানি ৰিৰটানি হোন্তি ৰিদ্ধংসিতানি উগ্ঘাটিতানি সমুগ্ঘাটিতানি পহীনানি সমুচ্ছিন্নানি ৰূপসন্তানি পটিপস্সদ্ধানি অভব্বুপ্পত্তিকানি ঞাণগ্গিনা দড্ঢানি. চরন্তন্তি চরন্তং ৰিচরন্তং ৰিহরন্তং ইরিযন্তং ৰত্তেন্তং পালেন্তং যপেন্তং যাপেন্তন্তি – তমেৰ দস্সিং ৰিৰটং চরন্তং.

কেনীধ লোকস্মি ৰিকপ্পযেয্যাতি. কপ্পাতি দ্ৰে কপ্পা – তণ্হাকপ্পো চ দিট্ঠিকপ্পো চ…পে… অযং তণ্হাকপ্পো…পে… অযং দিট্ঠিকপ্পো. তস্স তণ্হাকপ্পো পহীনো, দিট্ঠিকপ্পো পটিনিস্সট্ঠো. তণ্হাকপ্পস্স পহীনত্তা দিট্ঠিকপ্পস্স পটিনিস্সট্ঠত্তা কেন রাগেন কপ্পেয্য, কেন দোসেন কপ্পেয্য, কেন মোহেন কপ্পেয্য, কেন মানেন কপ্পেয্য, কায দিট্ঠিযা কপ্পেয্য, কেন উদ্ধচ্চেন কপ্পেয্য, কায ৰিচিকিচ্ছায কপ্পেয্য, কেহি অনুসযেহি কপ্পেয্য – রত্তোতি ৰা দুট্ঠোতি ৰা মূল়্হোতি ৰা ৰিনিবদ্ধোতি ৰা পরামট্ঠোতি ৰা ৰিক্খেপগতোতি ৰা অনিট্ঠঙ্গতোতি ৰা থামগতোতি ৰা. তে অভিসঙ্খারা পহীনা. অভিসঙ্খারানং পহীনত্তা গতিযো কেন কপ্পেয্য – নেরযিকোতি ৰা তিরচ্ছানযোনিকোতি ৰা পেত্তিৰিসযিকোতি ৰা মনুস্সোতি ৰা দেৰোতি ৰা রূপীতি ৰা অরূপীতি ৰা সঞ্ঞীতি ৰা অসঞ্ঞীতি ৰা নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীতি ৰা. সো হেতু নত্থি, পচ্চযো নত্থি, কারণং নত্থি, যেন কপ্পেয্য ৰিকপ্পেয্য ৰিকপ্পং আপজ্জেয্য. লোকস্মিন্তি অপাযলোকে মনুস্সলোকে দেৰলোকে খন্ধলোকে ধাতুলোকে আযতনলোকেতি – কেনীধ লোকস্মিং ৰিকপ্পযেয্য.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘স সব্বধম্মেসু ৰিসেনিভূতো, যং কিঞ্চি দিট্ঠং ৰ সুতং মুতং ৰা;

তমেৰ দস্সিং ৰিৰটং চরন্তং, কেনীধ লোকস্মি ৰিকপ্পযেয্যা’’তি.

২৯. ন কপ্পযন্তি ন পুরেক্খরোন্তি, অচ্চন্তসুদ্ধীতি ন তে ৰদন্তি;

আদানগন্থং গথিতং ৰিসজ্জ, আসং ন কুব্বন্তি কুহিঞ্চি লোকে.

ন কপ্পযন্তি ন পুরেক্খরোন্তীতি. কপ্পাতি দ্ৰে কপ্পা – তণ্হাকপ্পো চ দিট্ঠিকপ্পো চ…পে… অযং তণ্হাকপ্পো…পে… অযং দিট্ঠিকপ্পো. তেসং তণ্হাকপ্পো পহীনো, দিট্ঠিকপ্পো পটিনিস্সট্ঠো. তণ্হাকপ্পস্স পহীনত্তা, দিট্ঠিকপ্পস্স পটিনিস্সট্ঠত্তা তণ্হাকপ্পং ৰা দিট্ঠিকপ্পং ৰা ন কপ্পেন্তি ন জনেন্তি ন সঞ্জনেন্তি ন নিব্বত্তেন্তি নাভিনিব্বত্তেন্তীতি – ন কপ্পযন্তি. ন পুরেক্খরোন্তীতি. পুরেক্খারাতি দ্ৰে পুরেক্খারা – তণ্হাপুরেক্খারো চ দিট্ঠিপুরেক্খারো চ…পে… অযং তণ্হাপুরেক্খারো…পে… অযং দিট্ঠিপুরেক্খারো. তেসং তণ্হাপুরেক্খারো পহীনো, দিট্ঠিপুরেক্খারো পটিনিস্সট্ঠো. তণ্হাপুরেক্খারস্স পহীনত্তা, দিট্ঠিপুরেক্খারস্স পটিনিস্সট্ঠত্তা ন তণ্হং ৰা ন দিট্ঠিং ৰা পুরতো কত্ৰা চরন্তি, ন তণ্হাধজা ন তণ্হাকেতূ ন তণ্হাধিপতেয্যা, ন দিট্ঠিধজা ন দিট্ঠিকেতূ ন দিট্ঠাধিপতেয্যা, ন তণ্হায ৰা ন দিট্ঠিযা ৰা পরিৰারিতা চরন্তীতি – ন কপ্পযন্তি ন পুরেক্খরোন্তি.

অচ্চন্তসুদ্ধীতি ন তে ৰদন্তীতি অচ্চন্তসুদ্ধিং সংসারসুদ্ধিং অকিরিযদিট্ঠিং সস্সতৰাদং ন ৰদন্তি ন কথেন্তি ন ভণন্তি ন দীপযন্তি ন ৰোহরন্তীতি – অচ্চন্তসুদ্ধীতি ন তে ৰদন্তি.

আদানগন্থং গথিতং ৰিসজ্জাতি. গন্থাতি চত্তারো গন্থা – অভিজ্ঝা কাযগন্থো, ব্যাপাদো কাযগন্থো, সীলব্বতপরামাসো কাযগন্থো, ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থো. অত্তনো দিট্ঠিযা রাগো অভিজ্ঝা কাযগন্থো; পরৰাদেসু আঘাতো অপ্পচ্চযো ব্যাপাদো কাযগন্থো; অত্তনো সীলং ৰা ৰতং ৰা সীলৰতং ৰা পরামসন্তীতি সীলব্বতপরামাসো কাযগন্থো, অত্তনো দিট্ঠি ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থো. কিংকারণা ৰুচ্চতি আদানগন্থো? তেহি গন্থেহি রূপং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি; ৰেদনং…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং… গতিং … উপপত্তিং… পটিসন্ধিং… ভৰং… সংসারৰট্টং আদিযন্তি উপাদিযন্তি গণ্হন্তি পরামসন্তি অভিনিৰিসন্তি. তংকারণা ৰুচ্চতি আদানগন্থো. ৰিসজ্জাতি গন্থে ৰোসজ্জিত্ৰা ৰা – ৰিসজ্জ. অথ ৰা গন্থে গধিতে গন্থিতে বন্ধে ৰিবন্ধে আবন্ধে লগ্গে লগ্গিতে পলিবুদ্ধে বন্ধনে পোটযিত্ৰা – [ফোটযিত্ৰা (স্যা.)] ৰিসজ্জ. যথা ৰয্হং ৰা রথং ৰা সকটং ৰা সন্দমানিকং ৰা সজ্জং ৰিসজ্জং করোন্তি ৰিকোপেন্তি; এৰমেৰ গন্থে ৰোসজ্জিত্ৰা – ৰিসজ্জ. অথ ৰা গন্থে গধিতে গন্থিতে বন্ধে ৰিবন্ধে আবন্ধে লগ্গে লগ্গিতে পলিবুদ্ধে বন্ধনে পোটযিত্ৰা ৰিসজ্জাতি – আদানগন্থং গথিতং ৰিসজ্জ.

আসং ন কুব্বন্তি কুহিঞ্চি লোকেতি. আসা ৰুচ্চতি তণ্হা যো রাগো সারাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. আসং ন কুব্বন্তীতি আসং ন কুব্বন্তি ন জনেন্তি ন সঞ্জনেন্তি ন নিব্বত্তেন্তি ন অভিনিব্বত্তেন্তি. কুহিঞ্চীতি কুহিঞ্চি কিম্হিচি কত্থচি অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰা. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকেতি – আসং ন কুব্বন্তি কুহিঞ্চি লোকে.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘ন কপ্পযন্তি ন পুরেক্খরোন্তি, অচ্চন্তসুদ্ধীতি ন তে ৰদন্তি;

আদানগন্থং গথিতং ৰিসজ্জ, আসং ন কুব্বন্তি কুহিঞ্চি লোকে’’তি.

৩০. সীমাতিগো ব্রাহ্মণো তস্স নত্থি, ঞত্ৰা চ দিস্ৰা চ সমুগ্গহীতং;

ন রাগরাগী ন ৰিরাগরত্তো, তস্সীধ নত্থি পরমুগ্গহীতং.

সীমাতিগো ব্রাহ্মণো তস্স নত্থি, ঞত্ৰা চ দিস্ৰা চ সমুগ্গহীতন্তি. সীমাতি চতস্সো সীমাযো – সক্কাযদিট্ঠি, ৰিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপরামাসো, দিট্ঠানুসযো, ৰিচিকিচ্ছানুসযো, তদেকট্ঠা চ কিলেসা – অযং পঠমা সীমা. ওল়ারিকং কামরাগসঞ্ঞোজনং, পটিঘসঞ্ঞোজনং, ওল়ারিকো কামরাগানুসযো, পটিঘানুসযো, তদেকট্ঠা চ কিলেসা – অযং দুতিযা সীমা. অনুসহগতং কামরাগসঞ্ঞোজনং, পটিঘসঞ্ঞোজনং, অনুসহগতো কামরাগানুসযো, পটিঘানুসযো, তদেকট্ঠা চ কিলেসা – অযং ততিযা সীমা. রূপরাগো অরূপরাগো মানো উদ্ধচ্চং অৰিজ্জা, মানানুসযো ভৰরাগানুসযো অৰিজ্জানুসযো, তদেকট্ঠা চ কিলেসা – অযং চতুত্থা সীমা. যতো চ চতূহি অরিযমগ্গেহি ইমা চতস্সো সীমাযো অতিক্কন্তো হোতি সমতিক্কন্তো ৰীতিৰত্তো, সো ৰুচ্চতি সীমাতিগো. ব্রাহ্মণোতি সত্তন্নং ধম্মানং বাহিতত্তা ব্রাহ্মণো – সক্কাযদিট্ঠি বাহিতা হোতি, ৰিচিকিচ্ছা বাহিতা হোতি, সীলব্বতপরামাসো বাহিতো হোতি…পে… অসিতো তাদি পৰুচ্চতে স ব্রহ্মা. তস্সাতি অরহতো খীণাসৰস্স.

ঞত্ৰাতি পরচিত্তঞাণেন ৰা ঞত্ৰা পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণেন ৰা ঞত্ৰা. দিস্ৰাতি মংসচক্খুনা ৰা দিস্ৰা দিব্বচক্খুনা ৰা দিস্ৰা. সীমাতিগো ব্রাহ্মণো তস্স নত্থি, ঞত্ৰা চ দিস্ৰা চ সমুগ্গহীতন্তি. তস্স ইদং পরমং অগ্গং সেট্ঠং ৰিসিট্ঠং [ৰিসেট্ঠং (সী. স্যা.)] পামোক্খং উত্তমং পৰরন্তি গহিতং পরামট্ঠং অভিনিৰিট্ঠং অজ্ঝোসিতং অধিমুত্তং নত্থি ন সন্তি ন সংৰিজ্জতি নুপলব্ভতি, পহীনং সমুচ্ছিন্নং ৰূপসন্তং পটিপস্সদ্ধং অভব্বুপ্পত্তিকং ঞাণগ্গিনা দড্ঢন্তি – সীমাতিগো ব্রাহ্মণো তস্স নত্থি ঞত্ৰা চ দিস্ৰা চ সমুগ্গহীতং.

ন রাগরাগী ন ৰিরাগরত্তোতি. রাগরত্তা ৰুচ্চন্তি যে পঞ্চসু কামগুণেসু রত্তা গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধা. ৰিরাগরত্তা ৰুচ্চন্তি যে রূপাৰচরঅরূপাৰচরসমাপত্তীসু রত্তা গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধা. ন রাগরাগী ন ৰিরাগরত্তোতি যতো কামরাগো চ রূপরাগো চ অরূপরাগো চ পহীনা হোন্তি উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা [অনভাৰকতা (সী.), অনভাৰংগতা (স্যা.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এত্তাৰতা ন রাগরাগী ন ৰিরাগরত্তো.

তস্সীধ নত্থি পরমুগ্গহীতন্তি. তস্সাতি অরহতো খীণাসৰস্স. তস্স ইদং পরমং অগ্গং সেট্ঠং ৰিসিট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৰরন্তি গহিতং পরামট্ঠং অভিনিৰিট্ঠং অজ্ঝোসিতং অধিমুত্তং নত্থি ন সন্তি ন সংৰিজ্জতি নুপলব্ভতি, পহীনং সমুচ্ছিন্নং ৰূপসন্তং পটিপস্সদ্ধং অভব্বুপ্পত্তিকং ঞাণগ্গিনা দড্ঢন্তি – তস্সীধ নত্থি পরমুগ্গহীতং.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘সীমাতিগো ব্রাহ্মণো তস্স নত্থি, ঞত্ৰা চ দিস্ৰা চ সমুগ্গহীতং;

ন রাগরাগী ন ৰিরাগরত্তো, তস্সীধ নত্থি পরমুগ্গহীত’’ন্তি.

সুদ্ধট্ঠকসুত্তনিদ্দেসো চতুত্থো.