১২. চূল়ৰিযূহসুত্তনিদ্দেসো

অথ চূল়ৰিযূহসুত্তনিদ্দেসং ৰক্খতি –

১১৩. সকং সকং দিট্ঠিপরিব্বসানা, ৰিগ্গয্হ নানা কুসলা ৰদন্তি;

যো এৰং জানাতি [এৰং পজানাতি (সী.)] স ৰেদি ধম্মং, ইদং পটিক্কোসমকেৰলী সো.

সকং সকং দিট্ঠিপরিব্বসানাতি. সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা; তে দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতানং অঞ্ঞতরঞ্ঞতরং দিট্ঠিগতং গহেত্ৰা উগ্গহেত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা সকায সকায দিট্ঠিযা ৰসন্তি সংৰসন্তি আৰসন্তি পরিৰসন্তি. যথা অগারিকা ঘরেসু ৰসন্তি, সাপত্তিকা ৰা আপত্তীসু ৰসন্তি, সকিলেসা ৰা কিলেসেসু ৰসন্তি; এৰমেৰ সন্তেকে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা, তে দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতানং অঞ্ঞতরঞ্ঞতরং দিট্ঠিগতং গহেত্ৰা উগ্গহেত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা সকায সকায দিট্ঠিযা ৰসন্তি সংৰসন্তি আৰসন্তি পরিৰসন্তীতি – সকং সকং দিট্ঠিপরিব্বসানা.

ৰিগ্গয্হ নানা কুসলা ৰদন্তীতি. ৰিগ্গয্হাতি গহেত্ৰা উগ্গহেত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা নানা ৰদন্তি ৰিৰিধং ৰদন্তি অঞ্ঞোঞ্ঞং ৰদন্তি পুথু [পুথুং (সী.)] ৰদন্তি, ন একং ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. কুসলাতি কুসলৰাদা পণ্ডিতৰাদা থিরৰাদা ঞাযৰাদা হেতুৰাদা লক্খণৰাদা কারণৰাদা ঠানৰাদা সকায লদ্ধিযাতি – ৰিগ্গয্হ নানা কুসলা ৰদন্তি.

যো এৰং জানাতি স ৰেদি ধম্মন্তি. যো ইমং [ইদং (সী. ক.)] ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং জানাতি সো ধম্মং ৰেদি অঞ্ঞাসি অপস্সি পটিৰিজ্ঝীতি – যো এৰং জানাতি স ৰেদি ধম্মং.

ইদং পটিক্কোসমকেৰলী সোতি. যো ইমং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং পটিক্কোসতি, অকেৰলী সো অসমত্তো সো অপরিপুণ্ণো সো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তোতি – ইদং পটিক্কোসমকেৰলী সো.

তেনাহ সো নিম্মিতো –

‘‘সকং সকং দিট্ঠিপরিব্বসানা, ৰিগ্গয্হ নানা কুসলা ৰদন্তি;

যো এৰং জানাতি স ৰেদি ধম্মং, ইদং পটিক্কোসমকেৰলী সো’’তি.

১১৪. এৰম্পি ৰিগ্গয্হ ৰিৰাদযন্তি, বালো পরো অক্কুসলোতি চাহু;

সচ্চো নু ৰাদো কতমো ইমেসং, সব্বেৰ হীমে কুসলাৰদানা.

এৰম্পি ৰিগ্গয্হ ৰিৰাদযন্তীতি. এৰং গহেত্ৰা উগ্গহেত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা ৰিৰাদযন্তি, কলহং করোন্তি, ভণ্ডনং করোন্তি, ৰিগ্গহং করোন্তি, ৰিৰাদং করোন্তি, মেধগং করোন্তি – ‘‘ন ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসী’’তি – এৰম্পি ৰিগ্গয্হ ৰিৰাদযন্তি.

বালো পরো অক্কুসলোতি চাহূতি. পরো বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তো অকুসলো অৰিদ্ৰা অৰিজ্জাগতো অঞ্ঞাণী অৰিভাৰী দুপ্পঞ্ঞোতি, এৰমাহংসু এৰং কথেন্তি এৰং ভণন্তি এৰং দীপযন্তি এৰং ৰোহরন্তীতি – বালো পরো অক্কুসলোতি চাহু.

সচ্চো নু ৰাদো কতমো ইমেসন্তি. ইমেসং সমণব্রাহ্মণানং ৰাদো কতমো সচ্চো তচ্ছো তথো ভূতো যাথাৰো অৰিপরীতোতি – সচ্চো নু ৰাদো কতমো ইমেসং.

সব্বেৰ হীমে কুসলাৰদানাতি. সব্বেৰিমে সমণব্রাহ্মণা কুসলৰাদা পণ্ডিতৰাদা থিরৰাদা ঞাযৰাদা হেতুৰাদা লক্খণৰাদা কারণৰাদা ঠানৰাদা সকায লদ্ধিযাতি – সব্বেৰ হীমে কুসলাৰদানা.

তেনাহ সো নিম্মিতো –

‘‘এৰম্পি ৰিগ্গয্হ ৰিৰাদযন্তি, বালো পরো অক্কুসলোতি চাহু;

সচ্চো নু ৰাদো কতমো ইমেসং, সব্বেৰ হীমে কুসলাৰদানা’’তি.

১১৫. পরস্স চে ধম্মমনানুজানং, বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞো;

সব্বেৰ বালা সুনিহীনপঞ্ঞা, সব্বেৰিমে দিট্ঠিপরিব্বসানা.

পরস্স চে ধম্মমনানুজানন্তি. পরস্স ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং অনানুজানন্তো অনানুপস্সন্তো অনানুমনন্তো অনানুমঞ্ঞন্তো অনানুমোদন্তোতি – পরস্স চে ধম্মমনানুজানং.

বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞোতি. পরো বালো হোতি হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তো, হীনপঞ্ঞো নিহীনপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো পরিত্তপঞ্ঞোতি – বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞো.

সব্বেৰ বালা সুনিহীনপঞ্ঞাতি. সব্বেৰিমে সমণব্রাহ্মণা বালা হীনা নিহীনা ওমকা লামকা ছতুক্কা পরিত্তা, সব্বেৰ হীনপঞ্ঞা নিহীনপঞ্ঞা ওমকপঞ্ঞা লামকপঞ্ঞা ছতুক্কপঞ্ঞা পরিত্তপঞ্ঞাতি – সব্বেৰ বালা সুনিহীনপঞ্ঞা.

সব্বেৰিমে দিট্ঠিপরিব্বসানাতি. সব্বেৰিমে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা; তে দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতানং অঞ্ঞতরঞ্ঞতরং দিট্ঠিগতং গহেত্ৰা উগ্গহেত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা সকায সকায দিট্ঠিযা ৰসন্তি সংৰসন্তি আৰসন্তি পরিৰসন্তি. যথা অগারিকা ৰা ঘরেসু ৰসন্তি, সাপত্তিকা ৰা আপত্তীসু ৰসন্তি, সকিলেসা ৰা কিলেসেসু ৰসন্তি; এৰমেৰ সব্বেৰিমে সমণব্রাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা…পে… পরিৰসন্তীতি – সব্বেৰিমে দিট্ঠিপরিব্বসানা.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘পরস্স চে ধম্মমনানুজানং, বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞো;

সব্বেৰ বালা সুনিহীনপঞ্ঞা, সব্বেৰিমে দিট্ঠিপরিব্বসানা’’তি.

১১৬. সন্দিট্ঠিযা চেৰ নৰীৰদাতা, [চেৰনৰেৰদাতা (সী.), চে পন ৰিৰদাতা (স্যা.)] সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমা;

ন তেসং কোচি পরিহীনপঞ্ঞো, দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তা.

সন্দিট্ঠিযা চেৰ নৰীৰদাতাতি. সকায দিট্ঠিযা সকায খন্তিযা সকায রুচিযা সকায লদ্ধিযা অনৰীৰদাতা অৰোদাতা অপরিযোদাতা সংকিলিট্ঠা সংকিলেসিকাতি – সন্দিট্ঠিযা চেৰ নৰীৰদাতা.

সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমাতি. সুদ্ধপঞ্ঞা ৰিসুদ্ধপঞ্ঞা পরিসুদ্ধপঞ্ঞা ৰোদাতপঞ্ঞা পরিযোদাতপঞ্ঞা. অথ ৰা সুদ্ধদস্সনা ৰিসুদ্ধদস্সনা পরিসুদ্ধদস্সনা ৰোদাতদস্সনা পরিযোদাতদস্সনাতি – সংসুদ্ধপঞ্ঞা. কুসলাতি কুসলা পণ্ডিতা পঞ্ঞৰন্তো ইদ্ধিমন্তো ঞাণিনো ৰিভাৰিনো মেধাৰিনোতি – সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা. মুতীমাতি মুতিমা পণ্ডিতা পঞ্ঞৰন্তো ইদ্ধিমন্তো ঞাণিনো ৰিভাৰিনো মেধাৰিনোতি – সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমা.

তেসং ন কোচি পরিহীনপঞ্ঞোতি. তেসং সমণব্রাহ্মণানং ন কোচি হীনপঞ্ঞো নিহীনপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো পরিত্তপঞ্ঞো অত্থি. সব্বেৰ সেট্ঠপঞ্ঞা ৰিসিট্ঠপঞ্ঞা পামোক্খপঞ্ঞা উত্তমপঞ্ঞা পৰরপঞ্ঞাতি – তেসং ন কোচি পরিহীনপঞ্ঞো.

দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তাতি. তেসং সমণব্রাহ্মণানং দিট্ঠি তথা সমত্তা সমাদিন্না গহিতা পরামট্ঠা অভিনিৰিট্ঠা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তা.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘সন্দিট্ঠিযা চেৰ নৰীৰদাতা, সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমা;

তেসং ন কোচি পরিহীনপঞ্ঞো, দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তা’’তি.

১১৭. ন ৰাহমেতং তথিযন্তি [তথিৰন্তি (স্যা.)] ব্রূমি, যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞং;

সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং, তস্মা হি বালোতি পরং দহন্তি.

ন ৰাহমেতং তথিযন্তি ব্রূমীতি. নাতি পটিক্খেপো. এতন্তি ‘‘দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতানি নাহং এতং তচ্ছং তথং ভূতং যাথাৰং অৰিপরীত’’ন্তি ব্রূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৰিৰরামি ৰিভজামি উত্তানীকরোমি পকাসেমীতি – ন ৰাহমেতং তথিযন্তি ব্রূমি.

যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞন্তি. মিথূতি দ্ৰে জনা, দ্ৰে কলহকারকা, দ্ৰে ভণ্ডনকারকা, দ্ৰে ভস্সকারকা, দ্ৰে ৰিৰাদকারকা, দ্ৰে অধিকরণকারকা, দ্ৰে ৰাদিনো, দ্ৰে সল্লপকা; তে অঞ্ঞমঞ্ঞং বালো [বালতো (সী. ক.) এৰমঞ্ঞেসু ছপ্পদেসুপি তোপচ্চযন্তৰসেন] হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তোতি, এৰমাহংসু এৰং কথেন্তি এৰং ভণন্তি এৰং দীপযন্তি এৰং ৰোহরন্তীতি – যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞং.

সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি – সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং. ‘‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি…পে… ‘‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি – সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং.

তস্মা হি বালোতি পরং দহন্তীতি. তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা পরং বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তোতি দহন্তি পস্সন্তি দক্খন্তি ওলোকেন্তি নিজ্ঝাযন্তি উপপরিক্খন্তীতি – তস্মা হি বালোতি পরং দহন্তি.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘ন ৰাহমেতং তথিযন্তি ব্রূমি, যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞং;

সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং, তস্মা হি বালোতি পরং দহন্তী’’তি.

১১৮. যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একে, তমাহু অঞ্ঞেপি [অঞ্ঞে (সী. ক.)] তুচ্ছং মুসাতি;

এৰম্পি ৰিগ্গয্হ ৰিৰাদযন্তি, কস্মা ন একং সমণা ৰদন্তি.

যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একেতি. যং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং একে সমণব্রাহ্মণা ‘‘ইদং সচ্চং তচ্ছং তথং ভূতং যাথাৰং অৰিপরীত’’ন্তি, এৰমাহংসু এৰং কথেন্তি এৰং ভণন্তি এৰং দীপযন্তি এৰং ৰোহরন্তীতি – যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একে.

তমাহু অঞ্ঞেপি তুচ্ছং মুসাতীতি. তমেৰ ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং একে সমণব্রাহ্মণা ‘‘তুচ্ছং এতং, মুসা এতং, অভূতং এতং, অলিকং এতং, অযাথাৰং এত’’ন্তি, এৰমাহংসু এৰং কথেন্তি এৰং ভণন্তি এৰং দীপযন্তি এৰং ৰোহরন্তীতি – তমাহু অঞ্ঞেপি তুচ্ছং মুসাতি.

কস্মা ন একং সমণা ৰদন্তীতি. কস্মাতি কস্মা কিংকারণা কিংহেতু কিংপচ্চযা কিংনিদানা কিংসমুদযা কিংজাতিকা কিংপভৰা ন একং ৰদন্তি নানা ৰদন্তি ৰিৰিধং ৰদন্তি অঞ্ঞোঞ্ঞং [অঞ্ঞোঞ্ঞে (ক.)] ৰদন্তি পুথু ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি – কস্মা ন একং সমণা ৰদন্তি.

তেনাহ সো নিম্মিতো –

‘‘যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একে, তমাহু অঞ্ঞেপি তুচ্ছং মুসাতি;

এৰম্পি ৰিগ্গয্হ ৰিৰাদযন্তি, কস্মা ন একং সমণা ৰদন্তী’’তি.

১১৯. একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থি, যস্মিং পজা নো ৰিৰদে পজানং;

নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি, তস্মা ন একং সমণা ৰদন্তি.

একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থীতি. একং সচ্চং ৰুচ্চতি দুক্খনিরোধো নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং. অথ ৰা একং সচ্চং ৰুচ্চতি – মগ্গসচ্চং, নিয্যানসচ্চং, দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৰাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৰো, সম্মাৰাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধীতি – একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থি.

যস্মিং পজা নো ৰিৰদে পজানন্তি. যস্মিন্তি যস্মিং সচ্চে. পজাতি সত্তাধিৰচনং. পজানন্তি [পজানং (সী. ক.), পজা (স্যা.)] যং সচ্চং পজানন্তা আজানন্তা ৰিজানন্তা পটিৰিজানন্তা পটিৰিজ্ঝন্তা ন কলহং করেয্যুং, ন ভণ্ডনং করেয্যুং, ন ৰিগ্গহং করেয্যুং, ন ৰিৰাদং করেয্যুং, ন মেধগং করেয্যুং, কলহং ভণ্ডনং ৰিগ্গহং ৰিৰাদং মেধগং পজহেয্যুং, ৰিনোদেয্যুং, ব্যন্তিং করেয্যুং [ব্যন্তীকরেয্যুং (সী. স্যা.)], অনভাৰং গমেয্যুন্তি – যস্মিং পজা নো ৰিৰদে পজানং.

নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তীতি. নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি সযং থুনন্তি ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি সযং থুনন্তি ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি – নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি.

তস্মা ন একং সমণা ৰদন্তীতি. তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা ন একং ৰদন্তি নানা ৰদন্তি ৰিৰিধং ৰদন্তি অঞ্ঞোঞ্ঞং ৰদন্তি পুথু ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি – তস্মা ন একং সমণা ৰদন্তি.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থি, যস্মিং পজা নো ৰিৰদে পজানং;

নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি, তস্মা ন একং সমণা ৰদন্তী’’তি.

১২০. কস্মা নু সচ্চানি ৰদন্তি নানা, পৰাদিযাসে কুসলাৰদানা;

সচ্চানি সুতানি বহূনি নানা, উদাহু তে তক্কমনুস্সরন্তি.

কস্মা নু সচ্চানি ৰদন্তি নানাতি. কস্মাতি কস্মা কিংকারণা কিংহেতু কিংপচ্চযা কিংনিদানা সচ্চানি নানা [নানানি (ক.)] ৰদন্তি, ৰিৰিধানি ৰদন্তি, অঞ্ঞোঞ্ঞানি ৰদন্তি, পুথূনি ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি – কস্মা নু সচ্চানি ৰদন্তি নানা.

পৰাদিযাসে কুসলাৰদানাতি. পৰাদিযাসেতি ৰিপ্পৰদন্তীতিপি পৰাদিযাসে. অথ ৰা সকং সকং দিট্ঠিগতং পৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি পৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি পৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. কুসলাৰদানাতি কুসলৰাদা পণ্ডিতৰাদা থিরৰাদা ঞাযৰাদা হেতুৰাদা লক্খণৰাদা কারণৰাদা ঠানৰাদা সকায লদ্ধিযাতি – পৰাদিযাসে কুসলাৰদানা.

সচ্চানি সুতানি বহূনি নানাতি সচ্চানি সুতানি বহুকানি নানানি ৰিৰিধানি অঞ্ঞোঞ্ঞানি পুথূনীতি – সচ্চানি সুতানি বহূনি নানা.

উদাহু তে তক্কমনুস্সরন্তীতি উদাহু তক্কেন সঙ্কপ্পেন যাযন্তি নীযন্তি ৰুয্হন্তি সংহরীযন্তীতি. এৰম্পি উদাহু তে তক্কমনুস্সরন্তি. অথ ৰা তক্কপরিযাহতং ৰীমংসানুচরিতং সযং পটিভানং ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি. এৰম্পি উদাহু তে তক্কমনুস্সরন্তি.

তেনাহ সো নিম্মিতো –

‘‘কস্মা নু সচ্চানি ৰদন্তি নানা, পৰাদিযাসে কুসলাৰদানা;

সচ্চানি সুতানি বহূনি নানা, উদাহু তে তক্কমনুস্সরন্তী’’তি.

১২১. ন হেৰ সচ্চানি বহূনি নানা, অঞ্ঞত্র সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকে;

তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৰা, সচ্চং মুসাতি দ্ৰযধম্মমাহু.

ন হেৰ সচ্চানি বহূনি নানাতি ন হেৰ সচ্চানি বহুকানি নানানি ৰিৰিধানি অঞ্ঞোঞ্ঞানি পুথূনীতি – ন হেৰ সচ্চানি বহূনি নানা.

অঞ্ঞত্র সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকেতি অঞ্ঞত্র সঞ্ঞায নিচ্চগ্গাহা একঞ্ঞেৰ সচ্চং লোকে কথীযতি ভণীযতি দীপীযতি ৰোহরীযতি – দুক্খনিরোধো নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং. অথ ৰা একং সচ্চং ৰুচ্চতি মগ্গসচ্চং, নিয্যানসচ্চং, দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি …পে… সম্মাসমাধীতি – অঞ্ঞত্র সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকে.

তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৰা, সচ্চং মুসাতি দ্ৰযধম্মমাহূতি. তক্কং ৰিতক্কং সঙ্কপ্পং তক্কযিত্ৰা ৰিতক্কযিত্ৰা সঙ্কপ্পযিত্ৰা দিট্ঠিগতানি জনেন্তি সঞ্জনেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি. দিট্ঠিগতানি জনেত্ৰা সঞ্জনেত্ৰা নিব্বত্তেত্ৰা অভিনিব্বত্তেত্ৰা ‘‘ময্হং সচ্চং তুয্হং মুসা’’তি, এৰমাহংসু এৰং কথেন্তি এৰং ভণন্তি এৰং দীপযন্তি এৰং ৰোহরন্তীতি – তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৰা সচ্চং মুসাতি দ্ৰযধম্মমাহু.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘ন হেৰ সচ্চানি বহূনি নানা, অঞ্ঞত্র সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকে;

তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৰা, সচ্চং মুসাতি দ্ৰযধম্মমাহূ’’তি.

১২২. দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা, এতে চ [এতেসু (সী.)] নিস্সায ৰিমানদস্সী;

ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা পহস্সমানো, বালো পরো অক্কুসলোতি চাহ.

দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা, এতে চ নিস্সায ৰিমানদস্সীতি. দিট্ঠং ৰা দিট্ঠসুদ্ধিং ৰা, সুতং ৰা সুতসুদ্ধিং ৰা, সীলং ৰা সীলসুদ্ধিং ৰা, ৰতং ৰা ৰতসুদ্ধিং ৰা, মুতং ৰা মুতসুদ্ধিং ৰা নিস্সায উপনিস্সায গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰাতি – দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা. এতে চ নিস্সায ৰিমানদস্সীতি. ন সম্মানেতীতিপি ৰিমানদস্সী. অথ ৰা দোমনস্সং জনেতীতিপি ৰিমানদস্সীতি – দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা এতে চ নিস্সায ৰিমানদস্সী.

ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা পহস্সমানোতি. ৰিনিচ্ছযা ৰুচ্চন্তি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. দিট্ঠিৰিনিচ্ছযে ৰিনিচ্ছযদিট্ঠিযা ঠত্ৰা পতিট্ঠহিত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰাতি – ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা. পহস্সমানোতি তুট্ঠো হোতি হট্ঠো পহট্ঠো অত্তমনো পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পো. অথ ৰা দন্তৰিদংসকং পহস্সমানোতি – ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা পহস্সমানো.

বালো পরো অক্কুসলোতি চাহাতি. পরো বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তো অকুসলো অৰিদ্ৰা অৰিজ্জাগতো অঞ্ঞাণী অৰিভাৰী অমেধাৰী দুপ্পঞ্ঞোতি, এৰমাহ এৰং কথেতি এৰং ভণতি এৰং দীপযতি এৰং ৰোহরতীতি – বালো পরো অক্কুসলোতি চাহ.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘দিট্ঠে সুতে সীলৰতে মুতে ৰা, এতে চ নিস্সায ৰিমানদস্সী;

ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা পহস্সমানো, বালো পরো অক্কুসলোতি চাহা’’তি.

১২৩. যেনেৰ বালোতি পরং দহাতি, তেনাতুমানং কুসলোতি চাহ;

সযমত্তনা সো কুসলাৰদানো, অঞ্ঞং ৰিমানেতি তদেৰ পাৰ.

যেনেৰ বালোতি পরং দহাতীতি. যেনেৰ হেতুনা যেন পচ্চযেন যেন কারণেন যেন পভৰেন পরং বালতো হীনতো নিহীনতো ওমকতো লামকতো ছতুক্কতো পরিত্ততো দহতি পস্সতি দক্খতি ওলোকেতি নিজ্ঝাযতি উপপরিক্খতীতি – যেনেৰ বালোতি পরং দহাতি.

তেনাতুমানং কুসলোতি চাহাতি. আতুমানো ৰুচ্চতি অত্তা. সোপি তেনেৰ হেতুনা তেন পচ্চযেন তেন কারণেন তেন পভৰেন অত্তানং অহমস্মি কুসলো পণ্ডিতো পঞ্ঞৰা বুদ্ধিমা ঞাণী ৰিভাৰী মেধাৰীতি – তেনাতুমানং কুসলোতি চাহ.

সযমত্তনা সো কুসলাৰদানোতি. সযমেৰ অত্তানং কুসলৰাদো পণ্ডিতৰাদো থিরৰাদো ঞাযৰাদো হেতুৰাদো লক্খণৰাদো কারণৰাদো ঠানৰাদো সকায লদ্ধিযাতি – সযমত্তনা সো কুসলাৰদানো.

অঞ্ঞং ৰিমানেতি তদেৰ পাৰাতি. ন সম্মানেতীতিপি অঞ্ঞং ৰিমানেতি. অথ ৰা দোমনস্সং জনেতীতিপি অঞ্ঞং ৰিমানেতি. তদেৰ পাৰাতি তদেৰ তং দিট্ঠিগতং পাৰদতি ‘‘ইতিপাযং পুগ্গলো মিচ্ছাদিট্ঠিকো ৰিপরীতদস্সনো’’তি – অঞ্ঞং ৰিমানেতি তদেৰ পাৰদ.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘যেনেৰ বালোতি পরং দহাতি, তেনাতুমানং কুসলোতি চাহ;

সযমত্তনা সো কুসলাৰদানো, অঞ্ঞং ৰিমানেতি তদেৰ পাৰা’’তি.

১২৪. অতিসারদিট্ঠিযা সো সমত্তো, মানেন মত্তো পরিপুণ্ণমানী;

সযমেৰ সামং মনসাভিসিত্তো, দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তা.

অতিসারদিট্ঠিযা সো সমত্তোতি. অতিসারদিট্ঠিযো ৰুচ্চন্তি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. কিংকারণা অতিসারদিট্ঠিযো ৰুচ্চন্তি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি? সব্বা তা দিট্ঠিযো কারণাতিক্কন্তা লক্খণাতিক্কন্তা ঠানাতিক্কন্তা, তংকারণা অতিসারদিট্ঠিযো ৰুচ্চন্তি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. সব্বাপি দিট্ঠিযো অতিসারদিট্ঠিযো [সব্বেপি তিত্থিযা অতিসারদিট্ঠিযা (স্যা.)]. কিংকারণা সব্বাপি দিট্ঠিযো ৰুচ্চন্তি অতিসারদিট্ঠিযো? তে [তা (ক.)] অঞ্ঞমঞ্ঞং অতিক্কমিত্ৰা সমতিক্কমিত্ৰা ৰীতিৰত্তিত্ৰা দিট্ঠিগতানি জনেন্তি সঞ্জনেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি, তংকারণা সব্বাপি দিট্ঠিযো ৰুচ্চন্তি অতিসারদিট্ঠিযো. অতিসারদিট্ঠিযা সো সমত্তোতি. অতিসারদিট্ঠিযা সমত্তো পরিপুণ্ণো অনোমোতি – অতিসারদিট্ঠিযা সো সমত্তো.

মানেন মত্তো পরিপুণ্ণমানীতি. সকায দিট্ঠিযা দিট্ঠিমানেন মত্তো পমত্তো উম্মত্তো অতিমত্তোতি – মানেন মত্তো. পরিপুণ্ণমানীতি পরিপুণ্ণমানী সমত্তমানী অনোমমানীতি – মানেন মত্তো পরিপুণ্ণমানী.

সযমেৰ সামং মনসাভিসিত্তোতি. সযমেৰ অত্তানং চিত্তেন অভিসিঞ্চতি ‘‘অহমস্মি কুসলো পণ্ডিতো পঞ্ঞৰা বুদ্ধিমা ঞাণী ৰিভাৰী মেধাৰী’’তি – সযমেৰ সামং মনসাভিসিত্তো.

দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তাতি. তস্স সা দিট্ঠি তথা সমত্তা সমাদিন্না গহিতা পরামট্ঠা অভিনিৰিট্ঠা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তা.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘অতিসারদিট্ঠিযা সো সমত্তো, মানেন মত্তো পরিপুণ্ণমানী;

সযমেৰ সামং মনসাভিসিত্তো, দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তা’’তি.

১২৫. পরস্স চে হি ৰচসা নিহীনো, তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞো;

অথ চে সযং ৰেদগূ হোতি ধীরো, ন কোচি বালো সমণেসু অত্থি.

পরস্স চে হি ৰচসা নিহীনোতি পরস্স চে ৰাচায ৰচনেন নিন্দিতকারণা গরহিতকারণা উপৰদিতকারণা পরো বালো হোতি হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তোতি – পরস্স চে হি ৰচসা নিহীনো. তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞোতি. সোপি তেনেৰ সহা হোতি হীনপঞ্ঞো নিহীনপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো পরিত্তপঞ্ঞোতি – তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞো.

অথ চে সযং ৰেদগূ হোতি ধীরোতি অথ চে সযং ৰেদগূ হোতি ধীরো পণ্ডিতো পঞ্ঞৰা বুদ্ধিমা ঞাণী ৰিভাৰী মেধাৰীতি – অথ চে সযং ৰেদগূ হোতি ধীরো.

ন কোচি বালো সমণেসু অত্থীতি. সমণেসু ন কোচি বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তো অত্থি, সব্বেৰ সেট্ঠপঞ্ঞা [অগ্গপঞ্ঞা সেট্ঠপঞ্ঞা (স্যা.)] ৰিসিট্ঠপঞ্ঞা পামোক্খপঞ্ঞা উত্তমপঞ্ঞা পৰরপঞ্ঞাতি – ন কোচি বালো সমণেসু অত্থি.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘পরস্স চে হি ৰচসা নিহীনো, তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞো;

অথ চে সযং ৰেদগূ হোতি ধীরো, ন কোচি বালো সমণেসু অত্থী’’তি.

১২৬. অঞ্ঞং ইতো যাভিৰদন্তি ধম্মং, অপরদ্ধা সুদ্ধিমকেৰলী তে;

এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৰদন্তি, সন্দিট্ঠিরাগেন হি তেভিরত্তা.

অঞ্ঞং ইতো যাভিৰদন্তি ধম্মং, অপরদ্ধা সুদ্ধিমকেৰলী তেতি. ইতো অঞ্ঞং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং যে অভিৰদন্তি, তে সুদ্ধিমগ্গং ৰিসুদ্ধিমগ্গং পরিসুদ্ধিমগ্গং ৰোদাতমগ্গং পরিযোদাতমগ্গং ৰিরদ্ধা অপরদ্ধা খলিতা গলিতা অঞ্ঞায অপরদ্ধা অকেৰলী তে, অসমত্তা তে, অপরিপুণ্ণা তে, হীনা নিহীনা ওমকা লামকা ছতুক্কা পরিত্তাতি – অঞ্ঞং ইতো যাভিৰদন্তি ধম্মং, অপরদ্ধা সুদ্ধিমকেৰলী তে.

এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৰদন্তীতি. তিত্থং ৰুচ্চতি দিট্ঠিগতং. তিত্থিযা ৰুচ্চন্তি দিট্ঠিগতিকা. পুথুদিট্ঠিযা পুথুদিট্ঠিগতানি ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি – এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৰদন্তি.

সন্দিট্ঠিরাগেন হি তেভিরত্তাতি. সকায দিট্ঠিযা দিট্ঠিরাগেন রত্তা অভিরত্তাতি – সন্দিট্ঠিরাগেন হি তেভিরত্তা.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘অঞ্ঞং ইতো যাভিৰদন্তি ধম্মং, অপরদ্ধা সুদ্ধিমকেৰলী তে;

এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৰদন্তি, সন্দিট্ঠিরাগেন হি তেভিরত্তা’’তি.

১২৭. ইধেৰ সুদ্ধিং ইতি ৰাদযন্তি, নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৰিসুদ্ধিমাহু;

এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৰিট্ঠা, সকাযনে তত্থ দল়্হং ৰদানা.

ইধেৰ সুদ্ধিং ইতি ৰাদযন্তীতি. ইধ সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ইধ সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তি. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ইধ সুদ্ধিং ৰিসুদ্ধিং পরিসুদ্ধিং মুত্তিং ৰিমুত্তিং পরিমুত্তিং ৰদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৰোহরন্তীতি – ইধেৰ সুদ্ধিং ইতি ৰাদযন্তি.

নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৰিসুদ্ধিমাহূতি. অত্তনো সত্থারং ধম্মক্খানং গণং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং ঠপেত্ৰা সব্বে পরৰাদে খিপন্তি উক্খিপন্তি পরিক্খিপন্তি. ‘‘সো সত্থা ন সব্বঞ্ঞূ, ধম্মো ন স্ৰাক্খাতো, গণো ন সুপ্পটিপন্নো, দিট্ঠি ন ভদ্দিকা, পটিপদা ন সুপঞ্ঞত্তা, মগ্গো ন নিয্যানিকো, নত্থেত্থ সুদ্ধি ৰা ৰিসুদ্ধি ৰা পরিসুদ্ধি ৰা, মুত্তি ৰা ৰিমুত্তি ৰা পরিমুত্তি ৰা, নত্থেত্থ সুজ্ঝন্তি ৰা ৰিসুজ্ঝন্তি ৰা পরিসুজ্ঝন্তি ৰা, মুচ্চন্তি ৰা ৰিমুচ্চন্তি ৰা পরিমুচ্চন্তি ৰা হীনা নিহীনা ওমকা লামকা ছতুক্কা পরিত্তা’’তি, এৰমাহংসু এৰং কথেন্তি এৰং ভণন্তি এৰং দীপযন্তি এৰং ৰোহরন্তীতি – নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৰিসুদ্ধিমাহু.

এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৰিট্ঠাতি. তিত্থং ৰুচ্চতি দিট্ঠিগতং. তিত্থিযা ৰুচ্চন্তি দিট্ঠিগতিকা. পুথুদিট্ঠিযা [পুথুতিত্থিযা (সী. ক.) পুরিমগাথায পাঠভেদো নত্থি] পুথুদিট্ঠিগতেসু নিৰিট্ঠা পতিট্ঠিতা অল্লীনা উপগতা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৰিট্ঠা.

সকাযনে তত্থ দল়্হং ৰদানাতি. ধম্মো সকাযনং, দিট্ঠি সকাযনং, পটিপদা সকাযনং, মগ্গো সকাযনং, সকাযনে দল়্হৰাদা থিরৰাদা বলিকৰাদা অৰট্ঠিতৰাদাতি – সকাযনে তত্থ দল়্হং ৰদানা.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘ইধেৰ সুদ্ধিং ইতি ৰাদযন্তি, নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৰিসুদ্ধিমাহু;

এৰম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৰিট্ঠা, সকাযনে তত্থ দল়্হং ৰদানা’’তি.

১২৮. সকাযনে ৰাপি দল়্হং ৰদানো, কমেত্থ [কং তত্থ (সী. ক.)] বালোতি পরং দহেয্য;

সযংৰ [সযমেৰ (স্যা.)] সো মেধগমাৰহেয্য, পরং ৰদং বালমসুদ্ধিধম্মং.

সকাযনে ৰাপি দল়্হং ৰদানোতি. ধম্মো সকাযনং, দিট্ঠি সকাযনং, পটিপদা সকাযনং, মগ্গো সকাযনং, সকাযনে দল়্হৰাদো থিরৰাদো বলিকৰাদো অৰট্ঠিতৰাদোতি – সকাযনে ৰাপি দল়্হং ৰদানো.

কমেত্থ বালোতি পরং দহেয্যাতি. এত্থাতি সকায দিট্ঠিযা সকায খন্তিযা সকায রুচিযা সকায লদ্ধিযা পরং বালতো হীনতো নিহীনতো ওমকতো লামকতো ছতুক্কতো পরিত্ততো কং দহেয্য কং পস্সেয্য কং দক্খেয্য কং ওলোকেয্য কং নিজ্ঝাযেয্য কং উপপরিক্খেয্যাতি – কমেত্থ বালোতি পরং দহেয্য.

সযংৰ সো মেধগমাৰহেয্য, পরং ৰদং বালমসুদ্ধিধম্মন্তি. পরো বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পরিত্তো অসুদ্ধিধম্মো অৰিসুদ্ধিধম্মো অপরিসুদ্ধিধম্মো অৰোদাতধম্মোতি – এৰং ৰদন্তো এৰং কথেন্তো এৰং ভণন্তো এৰং দীপযন্তো এৰং ৰোহরন্তো সযমেৰ কলহং ভণ্ডনং ৰিগ্গহং ৰিৰাদং মেধগং আৰহেয্য সমাৰহেয্য আহরেয্য সমাহরেয্য আকড্ঢেয্য সমাকড্ঢেয্য গণ্হেয্য পরামসেয্য অভিনিৰিসেয্যাতি – সযংৰ সো মেধগমাৰহেয্য পরং ৰদং বালমসুদ্ধিধম্মং.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘সকাযনে ৰাপি দল়্হং ৰদানো, কমেত্থ বালোতি পরং দহেয্য;

সযংৰ সো মেধগমাৰহেয্য, পরং ৰদং বালমসুদ্ধিধম্ম’’ন্তি.

১২৯. ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা সযং পমায, উদ্ধংস [উদ্ধং সো (স্যা.)] লোকস্মিং ৰিৰাদমেতি;

হিত্ৰান সব্বানি ৰিনিচ্ছযানি, ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকে.

ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা সযং পমাযাতি. ৰিনিচ্ছযা ৰুচ্চন্তি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. ৰিনিচ্ছযদিট্ঠিযা ঠত্ৰা পতিট্ঠহিত্ৰা গণ্হিত্ৰা পরামসিত্ৰা অভিনিৰিসিত্ৰা ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা. সযং পমাযাতি সযং পমায পমিনিত্ৰা. ‘‘অযং সত্থা সব্বঞ্ঞূ’’তি সযং পমায পমিনিত্ৰা, ‘‘অযং ধম্মো স্ৰাক্খাতো… অযং গণো সুপ্পটিপন্নো… অযং দিট্ঠি ভদ্দিকা… অযং পটিপদা সুপঞ্ঞত্তা… অযং মগ্গো নিয্যানিকো’’তি সযং পমায পমিনিত্ৰাতি – ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা সযং পমায.

উদ্ধংস লোকস্মিং ৰিৰাদমেতীতি. উদ্ধংসো ৰুচ্চতি অনাগতং. অত্তনো ৰাদং উদ্ধং ঠপেত্ৰা সযমেৰ কলহং ভণ্ডনং ৰিগ্গহং ৰিৰাদং মেধগং এতি উপেতি উপগচ্ছতি গণ্হাতি পরামসতি অভিনিৰিসতীতি. এৰম্পি উদ্ধংস লোকস্মিং ৰিৰাদমেতি. অথ ৰা অঞ্ঞেন উদ্ধং ৰাদেন সদ্ধিং কলহং করোতি ভণ্ডনং করোতি ৰিগ্গহং করোতি ৰিৰাদং করোতি মেধগং করোতি – ‘‘ন ত্ৰং ইমং ধম্মৰিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসী’’তি. এৰম্পি উদ্ধংস লোকস্মিং ৰিৰাদমেতি.

হিত্ৰান সব্বানি ৰিনিচ্ছযানীতি. ৰিনিচ্ছযা ৰুচ্চন্তি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. দিট্ঠিৰিনিচ্ছযা সব্বে ৰিনিচ্ছযে [সব্বা ৰিনিচ্ছিতদিট্ঠিযো (স্যা.), সব্বা ৰিনিচ্ছযদিট্ঠিযো (ক.)] হিত্ৰা চজিত্ৰা পরিচ্চজিত্ৰা জহিত্ৰা পজহিত্ৰা ৰিনোদেত্ৰা ব্যন্তিং করিত্ৰা অনভাৰং গমেত্ৰাতি – হিত্ৰান সব্বানি ৰিনিচ্ছযানি.

ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকেতি. ন কলহং করোতি, ন ভণ্ডনং করোতি, ন ৰিগ্গহং করোতি, ন ৰিৰাদং করোতি, ন মেধগং করোতি. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা – ‘‘এৰং ৰিমুত্তচিত্তো খো, অগ্গিৰেস্সন, ভিক্খু ন কেনচি সংৰদতি, ন কেনচি ৰিৰদতি, যঞ্চ লোকে ৰুত্তং তেন চ ৰোহরতি অপরামস’’ন্তি. জন্তূতি সত্তো নরো মানৰো পোসো পুগ্গলো জীৰো জাগু জন্তু ইন্দগু মনুজো. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকেতি – ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকেতি.

তেনাহ ভগৰা –

‘‘ৰিনিচ্ছযে ঠত্ৰা সযং পমায, উদ্ধংস লোকস্মিং ৰিৰাদমেতি;

হিত্ৰান সব্বানি ৰিনিচ্ছযানি, ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকে’’তি.