নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

খুদ্দকনিকাযে

ধম্মপদপাল়ি

১. যমকৰগ্গো

১. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযা;

মনসা চে পদুট্ঠেন, ভাসতি ৰা করোতি ৰা;

ততো নং দুক্খমন্ৰেতি, চক্কংৰ ৰহতো পদং.

২. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযা;

মনসা চে পসন্নেন, ভাসতি ৰা করোতি ৰা;

ততো নং সুখমন্ৰেতি, ছাযাৰ অনপাযিনী [অনুপাযিনী (ক.)].

৩. অক্কোচ্ছি মং অৰধি মং, অজিনি [অজিনী (?)] মং অহাসি মে;

যে চ তং উপনয্হন্তি, ৰেরং তেসং ন সম্মতি.

৪. অক্কোচ্ছি মং অৰধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;

যে চ তং নুপনয্হন্তি, ৰেরং তেসূপসম্মতি.

৫. ন হি ৰেরেন ৰেরানি, সম্মন্তীধ কুদাচনং;

অৰেরেন চ সম্মন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো.

৬. পরে চ ন ৰিজানন্তি, মযমেত্থ যমামসে;

যে চ তত্থ ৰিজানন্তি, ততো সম্মন্তি মেধগা.

৭. সুভানুপস্সিং ৰিহরন্তং, ইন্দ্রিযেসু অসংৰুতং;

ভোজনম্হি চামত্তঞ্ঞুং, কুসীতং হীনৰীরিযং;

তং ৰে পসহতি মারো, ৰাতো রুক্খংৰ দুব্বলং.

৮. অসুভানুপস্সিং ৰিহরন্তং, ইন্দ্রিযেসু সুসংৰুতং;

ভোজনম্হি চ মত্তঞ্ঞুং, সদ্ধং আরদ্ধৰীরিযং;

তং ৰে নপ্পসহতি মারো, ৰাতো সেলংৰ পব্বতং.

৯. অনিক্কসাৰো কাসাৰং, যো ৰত্থং পরিদহিস্সতি;

অপেতো দমসচ্চেন, ন সো কাসাৰমরহতি.

১০. যো চ ৰন্তকসাৰস্স, সীলেসু সুসমাহিতো;

উপেতো দমসচ্চেন, স ৰে কাসাৰমরহতি.

১১. অসারে সারমতিনো, সারে চাসারদস্সিনো;

তে সারং নাধিগচ্ছন্তি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পগোচরা.

১২. সারঞ্চ সারতো ঞত্ৰা, অসারঞ্চ অসারতো;

তে সারং অধিগচ্ছন্তি, সম্মাসঙ্কপ্পগোচরা.

১৩. যথা অগারং দুচ্ছন্নং, ৰুট্ঠী সমতিৰিজ্ঝতি;

এৰং অভাৰিতং চিত্তং, রাগো সমতিৰিজ্ঝতি.

১৪. যথা অগারং সুছন্নং, ৰুট্ঠী ন সমতিৰিজ্ঝতি;

এৰং সুভাৰিতং চিত্তং, রাগো ন সমতিৰিজ্ঝতি.

১৫. ইধ সোচতি পেচ্চ সোচতি, পাপকারী উভযত্থ সোচতি;

সো সোচতি সো ৰিহঞ্ঞতি, দিস্ৰা কম্মকিলিট্ঠমত্তনো.

১৬. ইধ মোদতি পেচ্চ মোদতি, কতপুঞ্ঞো উভযত্থ মোদতি;

সো মোদতি সো পমোদতি, দিস্ৰা কম্মৰিসুদ্ধিমত্তনো.

১৭. ইধ তপ্পতি পেচ্চ তপ্পতি, পাপকারী [পাপকারি (?)] উভযত্থ তপ্পতি;

‘‘পাপং মে কত’’ন্তি তপ্পতি, ভিয্যো [ভীযো (সী.)] তপ্পতি দুগ্গতিং গতো.

১৮. ইধ নন্দতি পেচ্চ নন্দতি, কতপুঞ্ঞো উভযত্থ নন্দতি;

‘‘পুঞ্ঞং মে কত’’ন্তি নন্দতি, ভিয্যো নন্দতি সুগ্গতিং গতো.

১৯. বহুম্পি চে সংহিত [সহিতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ভাসমানো, ন তক্করো হোতি নরো পমত্তো;

গোপোৰ গাৰো গণযং পরেসং, ন ভাগৰা সামঞ্ঞস্স হোতি.

২০. অপ্পম্পি চে সংহিত ভাসমানো, ধম্মস্স হোতি [হোতী (সী. পী.)] অনুধম্মচারী;

রাগঞ্চ দোসঞ্চ পহায মোহং, সম্মপ্পজানো সুৰিমুত্তচিত্তো;

অনুপাদিযানো ইধ ৰা হুরং ৰা, স ভাগৰা সামঞ্ঞস্স হোতি.

যমকৰগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.

২. অপ্পমাদৰগ্গো

২১. অপ্পমাদো অমতপদং [অমতং পদং (ক.)], পমাদো মচ্চুনো পদং;

অপ্পমত্তা ন মীযন্তি, যে পমত্তা যথা মতা.

২২. এৰং [এতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰিসেসতো ঞত্ৰা, অপ্পমাদম্হি পণ্ডিতা;

অপ্পমাদে পমোদন্তি, অরিযানং গোচরে রতা.

২৩. তে ঝাযিনো সাততিকা, নিচ্চং দল়্হপরক্কমা;

ফুসন্তি ধীরা নিব্বানং, যোগক্খেমং অনুত্তরং.

২৪. উট্ঠানৰতো সতীমতো [সতিমতো (সী. স্যা. ক.)], সুচিকম্মস্স নিসম্মকারিনো;

সঞ্ঞতস্স ধম্মজীৰিনো, অপ্পমত্তস্স [অপমত্তস্স (?)] যসোভিৰড্ঢতি.

২৫. উট্ঠানেনপ্পমাদেন, সংযমেন দমেন চ;

দীপং কযিরাথ মেধাৰী, যং ওঘো নাভিকীরতি.

২৬. পমাদমনুযুঞ্জন্তি, বালা দুম্মেধিনো জনা;

অপ্পমাদঞ্চ মেধাৰী, ধনং সেট্ঠংৰ রক্খতি.

২৭. মা পমাদমনুযুঞ্জেথ, মা কামরতিসন্থৰং [সন্ধৰং (ক)];

অপ্পমত্তো হি ঝাযন্তো, পপ্পোতি ৰিপুলং সুখং.

২৮. পমাদং অপ্পমাদেন, যদা নুদতি পণ্ডিতো;

পঞ্ঞাপাসাদমারুয্হ, অসোকো সোকিনিং পজং;

পব্বতট্ঠোৰ ভূমট্ঠে [ভুম্মট্ঠে (সী. স্যা.)], ধীরো বালে অৰেক্খতি.

২৯. অপ্পমত্তো পমত্তেসু, সুত্তেসু বহুজাগরো;

অবলস্সংৰ সীঘস্সো, হিত্ৰা যাতি সুমেধসো.

৩০. অপ্পমাদেন মঘৰা, দেৰানং সেট্ঠতং গতো;

অপ্পমাদং পসংসন্তি, পমাদো গরহিতো সদা.

৩১. অপ্পমাদরতো ভিক্খু, পমাদে ভযদস্সি ৰা;

সংযোজনং অণুং থূলং, ডহং অগ্গীৰ গচ্ছতি.

৩২. অপ্পমাদরতো ভিক্খু, পমাদে ভযদস্সি ৰা;

অভব্বো পরিহানায, নিব্বানস্সেৰ সন্তিকে.

অপ্পমাদৰগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.

৩. চিত্তৰগ্গো

৩৩. ফন্দনং চপলং চিত্তং, দূরক্খং [দুরক্খং (সব্বত্থ)] দুন্নিৰারযং;

উজুং করোতি মেধাৰী, উসুকারোৰ তেজনং.

৩৪. ৰারিজোৰ থলে খিত্তো, ওকমোকতউব্ভতো;

পরিফন্দতিদং চিত্তং, মারধেয্যং পহাতৰে.

৩৫. দুন্নিগ্গহস্স লহুনো, যত্থকামনিপাতিনো;

চিত্তস্স দমথো সাধু, চিত্তং দন্তং সুখাৰহং.

৩৬. সুদুদ্দসং সুনিপুণং, যত্থকামনিপাতিনং;

চিত্তং রক্খেথ মেধাৰী, চিত্তং গুত্তং সুখাৰহং.

৩৭. দূরঙ্গমং একচরং [একচারং (ক.)], অসরীরং গুহাসযং;

যে চিত্তং সংযমেস্সন্তি, মোক্খন্তি মারবন্ধনা.

৩৮. অনৰট্ঠিতচিত্তস্স, সদ্ধম্মং অৰিজানতো;

পরিপ্লৰপসাদস্স, পঞ্ঞা ন পরিপূরতি.

৩৯. অনৰস্সুতচিত্তস্স, অনন্ৰাহতচেতসো;

পুঞ্ঞপাপপহীনস্স, নত্থি জাগরতো ভযং.

৪০. কুম্ভূপমং কাযমিমং ৰিদিত্ৰা, নগরূপমং চিত্তমিদং ঠপেত্ৰা;

যোধেথ মারং পঞ্ঞাৰুধেন, জিতঞ্চ রক্খে অনিৰেসনো সিযা.

৪১. অচিরং ৰতযং কাযো, পথৰিং অধিসেস্সতি;

ছুদ্ধো অপেতৰিঞ্ঞাণো, নিরত্থংৰ কলিঙ্গরং.

৪২. দিসো দিসং যং তং কযিরা, ৰেরী ৰা পন ৰেরিনং;

মিচ্ছাপণিহিতং চিত্তং, পাপিযো [পাপিযং (?)] নং ততো করে.

৪৩. ন তং মাতা পিতা কযিরা, অঞ্ঞে ৰাপি চ ঞাতকা;

সম্মাপণিহিতং চিত্তং, সেয্যসো নং ততো করে.

চিত্তৰগ্গো ততিযো নিট্ঠিতো.

৪. পুপ্ফৰগ্গো

৪৪. কো ইমং [কোমং (ক.)] পথৰিং ৰিচেস্সতি [ৰিজেস্সতি (সী. স্যা. পী.)], যমলোকঞ্চ ইমং সদেৰকং;

কো ধম্মপদং সুদেসিতং, কুসলো পুপ্ফমিৰ পচেস্সতি [পুপ্ফমিৰপ্পচেস্সতি (ক.)].

৪৫. সেখো পথৰিং ৰিচেস্সতি, যমলোকঞ্চ ইমং সদেৰকং;

সেখো ধম্মপদং সুদেসিতং, কুসলো পুপ্ফমিৰ পচেস্সতি.

৪৬. ফেণূপমং কাযমিমং ৰিদিত্ৰা, মরীচিধম্মং অভিসম্বুধানো;

ছেত্ৰান মারস্স পপুপ্ফকানি [সপুপ্ফকানি (টীকা)], অদস্সনং মচ্চুরাজস্স গচ্ছে.

৪৭. পুপ্ফানি হেৰ পচিনন্তং, ব্যাসত্তমনসং [ব্যাসত্তমানসং (ক.)] নরং;

সুত্তং গামং মহোঘোৰ, মচ্চু আদায গচ্ছতি.

৪৮. পুপ্ফানি হেৰ পচিনন্তং, ব্যাসত্তমনসং নরং;

অতিত্তঞ্ঞেৰ কামেসু, অন্তকো কুরুতে ৰসং.

৪৯. যথাপি ভমরো পুপ্ফং, ৰণ্ণগন্ধমহেঠযং [ৰণ্ণগন্ধমপোঠযং (ক.)];

পলেতি রসমাদায, এৰং গামে মুনী চরে.

৫০. ন পরেসং ৰিলোমানি, ন পরেসং কতাকতং;

অত্তনোৰ অৰেক্খেয্য, কতানি অকতানি চ.

৫১. যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং অগন্ধকং;

এৰং সুভাসিতা ৰাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো.

৫২. যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং সুগন্ধকং [সগন্ধকং (সী. স্যা. কং. পী.)];

এৰং সুভাসিতা ৰাচা, সফলা হোতি কুব্বতো [সকুব্বতো (সী. পী.), পকুব্বতো (সী. অট্ঠ.), সুকুব্বতো (স্যা. কং.)].

৫৩. যথাপি পুপ্ফরাসিম্হা, কযিরা মালাগুণে বহূ;

এৰং জাতেন মচ্চেন, কত্তব্বং কুসলং বহুং.

৫৪. ন পুপ্ফগন্ধো পটিৰাতমেতি, ন চন্দনং তগরমল্লিকা [তগরমল্লিকা (সী. স্যা. কং. পী.)];

সতঞ্চ গন্ধো পটিৰাতমেতি, সব্বা দিসা সপ্পুরিসো পৰাযতি.

৫৫. চন্দনং তগরং ৰাপি, উপ্পলং অথ ৰস্সিকী;

এতেসং গন্ধজাতানং, সীলগন্ধো অনুত্তরো.

৫৬. অপ্পমত্তো অযং গন্ধো, য্ৰাযং তগরচন্দনং [যাযং তগরচন্দনী (সী. স্যা. কং. পী.)];

যো চ সীলৰতং গন্ধো, ৰাতি দেৰেসু উত্তমো.

৫৭. তেসং সম্পন্নসীলানং, অপ্পমাদৰিহারিনং;

সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তানং, মারো মগ্গং ন ৰিন্দতি.

৫৮. যথা সঙ্কারঠানস্মিং [সঙ্কারধানস্মিং (সী. স্যা. কং. পী.)], উজ্ঝিতস্মিং মহাপথে;

পদুমং তত্থ জাযেথ, সুচিগন্ধং মনোরমং.

৫৯. এৰং সঙ্কারভূতেসু, অন্ধভূতে [অন্ধীভূতে (ক.)] পুথুজ্জনে;

অতিরোচতি পঞ্ঞায, সম্মাসম্বুদ্ধসাৰকো.

পুপ্ফৰগ্গো চতুত্থো নিট্ঠিতো.

৫. বালৰগ্গো

৬০. দীঘা জাগরতো রত্তি, দীঘং সন্তস্স যোজনং;

দীঘো বালানং সংসারো, সদ্ধম্মং অৰিজানতং.

৬১. চরঞ্চে নাধিগচ্ছেয্য, সেয্যং সদিসমত্তনো;

একচরিযং [একচরিযং (ক.)] দল়্হং কযিরা, নত্থি বালে সহাযতা.

৬২. পুত্তা মত্থি ধনম্মত্থি [পুত্তমত্থি ধনমত্থি (ক.)], ইতি বালো ৰিহঞ্ঞতি;

অত্তা হি [অত্তাপি (?)] অত্তনো নত্থি, কুতো পুত্তা কুতো ধনং.

৬৩. যো বালো মঞ্ঞতি বাল্যং, পণ্ডিতো ৰাপি তেন সো;

বালো চ পণ্ডিতমানী, স ৰে ‘‘বালো’’তি ৰুচ্চতি.

৬৪. যাৰজীৰম্পি চে বালো, পণ্ডিতং পযিরুপাসতি;

ন সো ধম্মং ৰিজানাতি, দব্বী সূপরসং যথা.

৬৫. মুহুত্তমপি চে ৰিঞ্ঞূ, পণ্ডিতং পযিরুপাসতি;

খিপ্পং ধম্মং ৰিজানাতি, জিৰ্হা সূপরসং যথা.

৬৬. চরন্তি বালা দুম্মেধা, অমিত্তেনেৰ অত্তনা;

করোন্তা পাপকং কম্মং, যং হোতি কটুকপ্ফলং.