নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
খুদ্দকনিকাযে
ধম্মপদপাল়ি
১. যমকৰগ্গো
১. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযা;
মনসা চে পদুট্ঠেন, ভাসতি ৰা করোতি ৰা;
ততো নং দুক্খমন্ৰেতি, চক্কংৰ ৰহতো পদং.
২. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযা;
মনসা চে পসন্নেন, ভাসতি ৰা করোতি ৰা;
ততো নং সুখমন্ৰেতি, ছাযাৰ অনপাযিনী [অনুপাযিনী (ক.)].
৩. অক্কোচ্ছি মং অৰধি মং, অজিনি [অজিনী (?)] মং অহাসি মে;
যে চ তং উপনয্হন্তি, ৰেরং তেসং ন সম্মতি.
৪. অক্কোচ্ছি মং অৰধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;
যে চ তং নুপনয্হন্তি, ৰেরং তেসূপসম্মতি.
৫. ন হি ৰেরেন ৰেরানি, সম্মন্তীধ কুদাচনং;
অৰেরেন চ সম্মন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো.
৬. পরে চ ন ৰিজানন্তি, মযমেত্থ যমামসে;
যে চ তত্থ ৰিজানন্তি, ততো সম্মন্তি মেধগা.
৭. সুভানুপস্সিং ৰিহরন্তং, ইন্দ্রিযেসু অসংৰুতং;
ভোজনম্হি চামত্তঞ্ঞুং, কুসীতং হীনৰীরিযং;
তং ৰে পসহতি মারো, ৰাতো রুক্খংৰ দুব্বলং.
৮. অসুভানুপস্সিং ৰিহরন্তং, ইন্দ্রিযেসু সুসংৰুতং;
ভোজনম্হি চ মত্তঞ্ঞুং, সদ্ধং আরদ্ধৰীরিযং;
তং ৰে নপ্পসহতি মারো, ৰাতো সেলংৰ পব্বতং.
৯. অনিক্কসাৰো কাসাৰং, যো ৰত্থং পরিদহিস্সতি;
অপেতো দমসচ্চেন, ন সো কাসাৰমরহতি.
১০. যো চ ৰন্তকসাৰস্স, সীলেসু সুসমাহিতো;
উপেতো দমসচ্চেন, স ৰে কাসাৰমরহতি.
১১. অসারে সারমতিনো, সারে চাসারদস্সিনো;
তে সারং নাধিগচ্ছন্তি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পগোচরা.
১২. সারঞ্চ সারতো ঞত্ৰা, অসারঞ্চ অসারতো;
তে সারং অধিগচ্ছন্তি, সম্মাসঙ্কপ্পগোচরা.
১৩. যথা অগারং দুচ্ছন্নং, ৰুট্ঠী সমতিৰিজ্ঝতি;
এৰং অভাৰিতং চিত্তং, রাগো সমতিৰিজ্ঝতি.
১৪. যথা অগারং সুছন্নং, ৰুট্ঠী ন সমতিৰিজ্ঝতি;
এৰং সুভাৰিতং চিত্তং, রাগো ন সমতিৰিজ্ঝতি.
১৫. ইধ সোচতি পেচ্চ সোচতি, পাপকারী উভযত্থ সোচতি;
সো সোচতি সো ৰিহঞ্ঞতি, দিস্ৰা কম্মকিলিট্ঠমত্তনো.
১৬. ইধ মোদতি পেচ্চ মোদতি, কতপুঞ্ঞো উভযত্থ মোদতি;
সো মোদতি সো পমোদতি, দিস্ৰা কম্মৰিসুদ্ধিমত্তনো.
১৭. ইধ তপ্পতি পেচ্চ তপ্পতি, পাপকারী [পাপকারি (?)] উভযত্থ তপ্পতি;
‘‘পাপং মে কত’’ন্তি তপ্পতি, ভিয্যো [ভীযো (সী.)] তপ্পতি দুগ্গতিং গতো.
১৮. ইধ নন্দতি পেচ্চ নন্দতি, কতপুঞ্ঞো উভযত্থ নন্দতি;
‘‘পুঞ্ঞং মে কত’’ন্তি নন্দতি, ভিয্যো নন্দতি সুগ্গতিং গতো.
১৯. বহুম্পি চে সংহিত [সহিতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ভাসমানো, ন তক্করো হোতি নরো পমত্তো;
গোপোৰ গাৰো গণযং পরেসং, ন ভাগৰা সামঞ্ঞস্স হোতি.
২০. অপ্পম্পি চে সংহিত ভাসমানো, ধম্মস্স হোতি [হোতী (সী. পী.)] অনুধম্মচারী;
রাগঞ্চ দোসঞ্চ পহায মোহং, সম্মপ্পজানো সুৰিমুত্তচিত্তো;
অনুপাদিযানো ইধ ৰা হুরং ৰা, স ভাগৰা সামঞ্ঞস্স হোতি.
যমকৰগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.
২. অপ্পমাদৰগ্গো
২১. অপ্পমাদো অমতপদং [অমতং পদং (ক.)], পমাদো মচ্চুনো পদং;
অপ্পমত্তা ন মীযন্তি, যে পমত্তা যথা মতা.
২২. এৰং [এতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰিসেসতো ঞত্ৰা, অপ্পমাদম্হি পণ্ডিতা;
অপ্পমাদে পমোদন্তি, অরিযানং গোচরে রতা.
২৩. তে ঝাযিনো সাততিকা, নিচ্চং দল়্হপরক্কমা;
ফুসন্তি ধীরা নিব্বানং, যোগক্খেমং অনুত্তরং.
২৪. উট্ঠানৰতো সতীমতো [সতিমতো (সী. স্যা. ক.)], সুচিকম্মস্স নিসম্মকারিনো;
সঞ্ঞতস্স ধম্মজীৰিনো, অপ্পমত্তস্স [অপমত্তস্স (?)] যসোভিৰড্ঢতি.
২৫. উট্ঠানেনপ্পমাদেন, সংযমেন দমেন চ;
দীপং কযিরাথ মেধাৰী, যং ওঘো নাভিকীরতি.
২৬. পমাদমনুযুঞ্জন্তি, বালা দুম্মেধিনো জনা;
অপ্পমাদঞ্চ মেধাৰী, ধনং সেট্ঠংৰ রক্খতি.
২৭. মা পমাদমনুযুঞ্জেথ, মা কামরতিসন্থৰং [সন্ধৰং (ক)];
অপ্পমত্তো হি ঝাযন্তো, পপ্পোতি ৰিপুলং সুখং.
২৮. পমাদং অপ্পমাদেন, যদা নুদতি পণ্ডিতো;
পঞ্ঞাপাসাদমারুয্হ, অসোকো সোকিনিং পজং;
পব্বতট্ঠোৰ ভূমট্ঠে [ভুম্মট্ঠে (সী. স্যা.)], ধীরো বালে অৰেক্খতি.
২৯. অপ্পমত্তো পমত্তেসু, সুত্তেসু বহুজাগরো;
অবলস্সংৰ সীঘস্সো, হিত্ৰা যাতি সুমেধসো.
৩০. অপ্পমাদেন মঘৰা, দেৰানং সেট্ঠতং গতো;
অপ্পমাদং পসংসন্তি, পমাদো গরহিতো সদা.
৩১. অপ্পমাদরতো ভিক্খু, পমাদে ভযদস্সি ৰা;
সংযোজনং অণুং থূলং, ডহং অগ্গীৰ গচ্ছতি.
৩২. অপ্পমাদরতো ভিক্খু, পমাদে ভযদস্সি ৰা;
অভব্বো পরিহানায, নিব্বানস্সেৰ সন্তিকে.
অপ্পমাদৰগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.
৩. চিত্তৰগ্গো
৩৩. ফন্দনং চপলং চিত্তং, দূরক্খং [দুরক্খং (সব্বত্থ)] দুন্নিৰারযং;
উজুং করোতি মেধাৰী, উসুকারোৰ তেজনং.
৩৪. ৰারিজোৰ থলে খিত্তো, ওকমোকতউব্ভতো;
পরিফন্দতিদং চিত্তং, মারধেয্যং পহাতৰে.
৩৫. দুন্নিগ্গহস্স লহুনো, যত্থকামনিপাতিনো;
চিত্তস্স দমথো সাধু, চিত্তং দন্তং সুখাৰহং.
৩৬. সুদুদ্দসং সুনিপুণং, যত্থকামনিপাতিনং;
চিত্তং রক্খেথ মেধাৰী, চিত্তং গুত্তং সুখাৰহং.
৩৭. দূরঙ্গমং একচরং [একচারং (ক.)], অসরীরং গুহাসযং;
যে চিত্তং সংযমেস্সন্তি, মোক্খন্তি মারবন্ধনা.
৩৮. অনৰট্ঠিতচিত্তস্স, সদ্ধম্মং অৰিজানতো;
পরিপ্লৰপসাদস্স, পঞ্ঞা ন পরিপূরতি.
৩৯. অনৰস্সুতচিত্তস্স, অনন্ৰাহতচেতসো;
পুঞ্ঞপাপপহীনস্স, নত্থি জাগরতো ভযং.
৪০. কুম্ভূপমং কাযমিমং ৰিদিত্ৰা, নগরূপমং চিত্তমিদং ঠপেত্ৰা;
যোধেথ মারং পঞ্ঞাৰুধেন, জিতঞ্চ রক্খে অনিৰেসনো সিযা.
৪১. অচিরং ৰতযং কাযো, পথৰিং অধিসেস্সতি;
ছুদ্ধো অপেতৰিঞ্ঞাণো, নিরত্থংৰ কলিঙ্গরং.
৪২. দিসো দিসং যং তং কযিরা, ৰেরী ৰা পন ৰেরিনং;
মিচ্ছাপণিহিতং চিত্তং, পাপিযো [পাপিযং (?)] নং ততো করে.
৪৩. ন তং মাতা পিতা কযিরা, অঞ্ঞে ৰাপি চ ঞাতকা;
সম্মাপণিহিতং চিত্তং, সেয্যসো নং ততো করে.
চিত্তৰগ্গো ততিযো নিট্ঠিতো.
৪. পুপ্ফৰগ্গো
৪৪. কো ইমং [কোমং (ক.)] পথৰিং ৰিচেস্সতি [ৰিজেস্সতি (সী. স্যা. পী.)], যমলোকঞ্চ ইমং সদেৰকং;
কো ধম্মপদং সুদেসিতং, কুসলো পুপ্ফমিৰ পচেস্সতি [পুপ্ফমিৰপ্পচেস্সতি (ক.)].
৪৫. সেখো পথৰিং ৰিচেস্সতি, যমলোকঞ্চ ইমং সদেৰকং;
সেখো ধম্মপদং সুদেসিতং, কুসলো পুপ্ফমিৰ পচেস্সতি.
৪৬. ফেণূপমং কাযমিমং ৰিদিত্ৰা, মরীচিধম্মং অভিসম্বুধানো;
ছেত্ৰান মারস্স পপুপ্ফকানি [সপুপ্ফকানি (টীকা)], অদস্সনং মচ্চুরাজস্স গচ্ছে.
৪৭. পুপ্ফানি হেৰ পচিনন্তং, ব্যাসত্তমনসং [ব্যাসত্তমানসং (ক.)] নরং;
সুত্তং গামং মহোঘোৰ, মচ্চু আদায গচ্ছতি.
৪৮. পুপ্ফানি হেৰ পচিনন্তং, ব্যাসত্তমনসং নরং;
অতিত্তঞ্ঞেৰ কামেসু, অন্তকো কুরুতে ৰসং.
৪৯. যথাপি ভমরো পুপ্ফং, ৰণ্ণগন্ধমহেঠযং [ৰণ্ণগন্ধমপোঠযং (ক.)];
পলেতি রসমাদায, এৰং গামে মুনী চরে.
৫০. ন পরেসং ৰিলোমানি, ন পরেসং কতাকতং;
অত্তনোৰ অৰেক্খেয্য, কতানি অকতানি চ.
৫১. যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং অগন্ধকং;
এৰং সুভাসিতা ৰাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো.
৫২. যথাপি রুচিরং পুপ্ফং, ৰণ্ণৰন্তং সুগন্ধকং [সগন্ধকং (সী. স্যা. কং. পী.)];
এৰং সুভাসিতা ৰাচা, সফলা হোতি কুব্বতো [সকুব্বতো (সী. পী.), পকুব্বতো (সী. অট্ঠ.), সুকুব্বতো (স্যা. কং.)].
৫৩. যথাপি পুপ্ফরাসিম্হা, কযিরা মালাগুণে বহূ;
এৰং জাতেন মচ্চেন, কত্তব্বং কুসলং বহুং.
৫৪. ন পুপ্ফগন্ধো পটিৰাতমেতি, ন চন্দনং তগরমল্লিকা [তগরমল্লিকা (সী. স্যা. কং. পী.)];
সতঞ্চ গন্ধো পটিৰাতমেতি, সব্বা দিসা সপ্পুরিসো পৰাযতি.
৫৫. চন্দনং তগরং ৰাপি, উপ্পলং অথ ৰস্সিকী;
এতেসং গন্ধজাতানং, সীলগন্ধো অনুত্তরো.
৫৬. অপ্পমত্তো অযং গন্ধো, য্ৰাযং তগরচন্দনং [যাযং তগরচন্দনী (সী. স্যা. কং. পী.)];
যো চ সীলৰতং গন্ধো, ৰাতি দেৰেসু উত্তমো.
৫৭. তেসং সম্পন্নসীলানং, অপ্পমাদৰিহারিনং;
সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তানং, মারো মগ্গং ন ৰিন্দতি.
৫৮. যথা সঙ্কারঠানস্মিং [সঙ্কারধানস্মিং (সী. স্যা. কং. পী.)], উজ্ঝিতস্মিং মহাপথে;
পদুমং তত্থ জাযেথ, সুচিগন্ধং মনোরমং.
৫৯. এৰং সঙ্কারভূতেসু, অন্ধভূতে [অন্ধীভূতে (ক.)] পুথুজ্জনে;
অতিরোচতি পঞ্ঞায, সম্মাসম্বুদ্ধসাৰকো.
পুপ্ফৰগ্গো চতুত্থো নিট্ঠিতো.
৫. বালৰগ্গো
৬০. দীঘা জাগরতো রত্তি, দীঘং সন্তস্স যোজনং;
দীঘো বালানং সংসারো, সদ্ধম্মং অৰিজানতং.
৬১. চরঞ্চে নাধিগচ্ছেয্য, সেয্যং সদিসমত্তনো;
একচরিযং [একচরিযং (ক.)] দল়্হং কযিরা, নত্থি বালে সহাযতা.
৬২. পুত্তা মত্থি ধনম্মত্থি [পুত্তমত্থি ধনমত্থি (ক.)], ইতি বালো ৰিহঞ্ঞতি;
অত্তা হি [অত্তাপি (?)] অত্তনো নত্থি, কুতো পুত্তা কুতো ধনং.
৬৩. যো বালো মঞ্ঞতি বাল্যং, পণ্ডিতো ৰাপি তেন সো;
বালো চ পণ্ডিতমানী, স ৰে ‘‘বালো’’তি ৰুচ্চতি.
৬৪. যাৰজীৰম্পি চে বালো, পণ্ডিতং পযিরুপাসতি;
ন সো ধম্মং ৰিজানাতি, দব্বী সূপরসং যথা.
৬৫. মুহুত্তমপি চে ৰিঞ্ঞূ, পণ্ডিতং পযিরুপাসতি;
খিপ্পং ধম্মং ৰিজানাতি, জিৰ্হা সূপরসং যথা.
৬৬. চরন্তি বালা দুম্মেধা, অমিত্তেনেৰ অত্তনা;
করোন্তা পাপকং কম্মং, যং হোতি কটুকপ্ফলং.