৪৯. পংসুকূলৰগ্গো
১. পংসুকূলসঞ্ঞকত্থেরঅপদানং
১. ‘‘তিস্সো নামাসি ভগৰা, সযম্ভূ অগ্গপুগ্গলো;
পংসুকূলং ঠপেত্ৰান, ৰিহারং পাৰিসী জিনো.
২. ‘‘ৰিনতং [সজ্জিতং (স্যা.), তিযন্তং (পী.)] ধনুমাদায, ভক্খত্থায চরিং অহং;
মণ্ডলগ্গং গহেত্ৰান, কাননং পাৰিসিং অহং.
৩. ‘‘তত্থদ্দসং পংসুকূলং, দুমগ্গে লগ্গিতং তদা;
চাপং তত্থেৰ নিক্খিপ্প, সিরে কত্ৰান অঞ্জলিং.
৪. ‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, ৰিপুলায চ পীতিযা;
বুদ্ধসেট্ঠং সরিত্ৰান, পংসুকূলং অৰন্দহং.
৫. ‘‘দ্ৰেনৰুতে ইতো কপ্পে, পংসুকূলমৰন্দহং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ৰন্দনায ইদং ফলং.
৬. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৰা সব্বে সমূহতা;
নাগোৰ বন্ধনং ছেত্ৰা, ৰিহরামি অনাসৰো.
৭. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৮. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৰিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছল়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা পংসুকূলসঞ্ঞকো থেরো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
পংসুকূলসঞ্ঞকত্থেরস্সাপদানং পঠমং.
২. বুদ্ধসঞ্ঞকত্থেরঅপদানং
৯. ‘‘অজ্ঝাযকো মন্তধরো, তিণ্ণং ৰেদান পারগূ;
লক্খণে ইতিহাসে চ, সনিঘণ্ডুসকেটুভে.
১০. ‘‘নদীসোতপটিভাগা, সিস্সা আযন্তি মে তদা;
তেসাহং মন্তে [মন্তং (স্যা. ক.)] ৰাচেমি, রত্তিন্দিৰমতন্দিতো.
১১. ‘‘সিদ্ধত্থো নাম সম্বুদ্ধো, লোকে উপ্পজ্জি তাৰদে;
তমন্ধকারং নাসেত্ৰা, ঞাণালোকং পৰত্তযি.
১২. ‘‘মম অঞ্ঞতরো সিস্সো, সিস্সানং সো কথেসি মে;
সুত্ৰান তে এতমত্থং, আরোচেসুং মমং তদা.
১৩. ‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;
তস্সানুৰত্ততি জনো, লাভো অম্হং ন ৰিজ্জতি [ন হেস্সতি (সী. পী.)].
১৪. ‘‘অধিচ্চুপ্পত্তিকা বুদ্ধা, চক্খুমন্তো মহাযসা;
যংনূনাহং বুদ্ধসেট্ঠং, পস্সেয্যং লোকনাযকং.
১৫. ‘‘অজিনং মে গহেত্ৰান, ৰাকচীরং কমণ্ডলুং;
অস্সমা অভিনিক্খম্ম, সিস্সে আমন্তযিং অহং.
১৬. ‘‘ওদুম্বরিকপুপ্ফংৰ, চন্দম্হি সসকং যথা;
ৰাযসানং যথা খীরং, দুল্লভো লোকনাযকো [দুল্লভা লোকনাযকা (সী.), দুল্লভং লোকনাযকং (স্যা. পী. ক.)].
১৭. ‘‘বুদ্ধো লোকম্হি উপ্পন্নো, মনুস্সত্তম্পি দুল্লভং;
উভোসু ৰিজ্জমানেসু, সৰনঞ্চ সুদুল্লভং.
১৮. ‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, চক্খুং লচ্ছাম নো ভৰং;
এথ সব্বে গমিস্সাম, সম্মাসম্বুদ্ধসন্তিকং.
১৯. ‘‘কমণ্ডলুধরা সব্বে, খরাজিননিৰাসিনো;
তে জটা ভারভরিতা, নিক্খমুং ৰিপিনা তদা.
২০. ‘‘যুগমত্তং পেক্খমানা, উত্তমত্থং গৰেসিনো;
আসত্তিদোসরহিতা, অসম্ভীতাৰ কেসরী.
২১. ‘‘অপ্পকিচ্চা অলোলুপ্পা, নিপকা সন্তৰুত্তিনো;
উঞ্ছায চরমানা তে, বুদ্ধসেট্ঠমুপাগমুং.
২২. ‘‘দিযড্ঢযোজনে সেসে, ব্যাধি মে উপপজ্জথ;
বুদ্ধসেট্ঠং সরিত্ৰান, তত্থ কালঙ্কতো অহং.
২৩. ‘‘চতুন্নৰুতিতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধসঞ্ঞাযিদং ফলং.
২৪. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৰিহরামি অনাসৰো.
২৫. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
২৬. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা বুদ্ধসঞ্ঞকো থেরো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
বুদ্ধসঞ্ঞকত্থেরস্সাপদানং দুতিযং.
৩. ভিসদাযকত্থেরঅপদানং
২৭. ‘‘ওগয্হ যং [ওগয্হাহং (সী. স্যা. পী.)] পোক্খরণিং, নানাকুঞ্জরসেৰিতং;
উদ্ধরামি ভিসং তত্থ, ঘাসহেতু [অসনহেতু (স্যা.)] অহং তদা.
২৮. ‘‘ভগৰা তম্হি সমযে, পদুমুত্তরসৰ্হযো;
রত্তম্বরধরো [রত্তকম্বলধরো (স্যা.)] বুদ্ধো, গচ্ছতি অনিলঞ্জসে.
২৯. ‘‘ধুনন্তো পংসুকূলানি, সদ্দমস্সোসহং তদা;
উদ্ধং নিজ্ঝাযমানোহং, অদ্দসং লোকনাযকং.
৩০. ‘‘তত্থেৰ ঠিতকো সন্তো, আযাচিং লোকনাযকং;
মধুং ভিসেহি সৰতি, খীরং সপ্পিং মুল়ালিভি.
৩১. ‘‘পটিগ্গণ্হাতু মে বুদ্ধো, অনুকম্পায চক্খুমা;
ততো কারুণিকো সত্থা, ওরুহিত্ৰা মহাযসো.
৩২. ‘‘পটিগ্গণ্হি মমং ভিক্খং, অনুকম্পায চক্খুমা;
পটিগ্গহেত্ৰা সম্বুদ্ধো, অকা মে অনুমোদনং.
৩৩. ‘‘‘সুখী হোতু [হোহি (সী. স্যা. পী. ক.)] মহাপুঞ্ঞ, গতি তুয্হং সমিজ্ঝতু;
ইমিনা ভিসদানেন, লভস্সু ৰিপুলং সুখং’.
৩৪. ‘‘ইদং ৰত্ৰান সম্বুদ্ধো, জলজুত্তমনামকো;
ভিক্খমাদায সম্বুদ্ধো, অম্বরেনাগমা জিনো.
৩৫. ‘‘ততো ভিসং গহেত্ৰান, আগচ্ছিং মম অস্সমং;
ভিসং রুক্খে লগেত্ৰান [লগ্গিত্ৰান (স্যা. ক.)], মম দানমনুস্সরিং.
৩৬. ‘‘মহাৰাতো ৰুট্ঠহিত্ৰা, সঞ্চালেসি ৰনং তদা;
আকাসো অভিনাদিত্থ, অসনিযা ফলন্তিযা.
৩৭. ‘‘ততো মে অসনিপাতো, মত্থকে নিপতী তদা;
সোহং নিসিন্নকো সন্তো, তত্থ কালঙ্কতো অহুং.
৩৮. ‘‘পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তো, তুসিতং উপপজ্জহং;
কল়েৰরং মে পতিতং, দেৰলোকে রমিং অহং.
৩৯. ‘‘ছল়সীতিসহস্সানি, নারিযো সমলঙ্কতা;
সাযপাতং [সাযং পাতং (স্যা. ক.)] উপট্ঠন্তি, ভিসদানস্সিদং ফলং.
৪০. ‘‘মনুস্সযোনিমাগন্ত্ৰা, সুখিতো হোমহং সদা;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ভিসদানস্সিদং ফলং.
৪১. ‘‘অনুকম্পিতকো তেন, দেৰদেৰেন তাদিনা;
সব্বাসৰা পরিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.
৪২. ‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং ভিসং [ভিক্খং (সব্বত্থ)] অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ভিসদানস্সিদং ফলং.
৪৩. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৰিহরামি অনাসৰো.
৪৪. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৪৫. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা ভিসদাযকো থেরো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
ভিসদাযকত্থেরস্সাপদানং ততিযং.
৪. ঞাণথৰিকত্থেরঅপদানং
৪৬. ‘‘দক্খিণে হিমৰন্তস্স, সুকতো অস্সমো মম;
উত্তমত্থং গৰেসন্তো, ৰসামি ৰিপিনে তদা.
৪৭. ‘‘লাভালাভেন সন্তুট্ঠো, মূলেন চ ফলেন চ;
অন্ৰেসন্তো আচরিযং, ৰসামি এককো অহং.
৪৮. ‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, লোকে উপ্পজ্জি তাৰদে;
চতুসচ্চং পকাসেতি, উদ্ধরন্তো মহাজনং.
৪৯. ‘‘নাহং সুণোমি সম্বুদ্ধং, নপি মে কোচি সংসতি [ভাসতি (সী.), সাসতি (স্যা. পী.)];
অট্ঠৰস্সে অতিক্কন্তে, অস্সোসিং লোকনাযকং.
৫০. ‘‘অগ্গিদারুং নীহরিত্ৰা, সম্মজ্জিত্ৰান অস্সমং;
খারিভারং গহেত্ৰান, নিক্খমিং ৰিপিনা অহং.
৫১. ‘‘একরত্তিং ৰসন্তোহং, গামেসু নিগমেসু চ;
অনুপুব্বেন চন্দৰতিং, তদাহং উপসঙ্কমিং.
৫২. ‘‘ভগৰা তম্হি সমযে, সুমেধো লোকনাযকো;
উদ্ধরন্তো বহূ সত্তে, দেসেতি অমতং পদং.
৫৩. ‘‘জনকাযমতিক্কম্ম, ৰন্দিত্ৰা জিনসাগরং;
একংসং অজিনং কত্ৰা, সন্থৰিং লোকনাযকং.
৫৪. ‘‘‘তুৰং সত্থা চ কেতু চ, ধজো যূপো চ পাণিনং;
পরাযনো [পরাযণো (সী. পী.)] পতিট্ঠা চ, দীপো চ দ্ৰিপদুত্তমো.
একৰীসতিমং ভাণৰারং.
৫৫. ‘‘‘নেপুঞ্ঞো দস্সনে ৰীরো, তারেসি জনতং তুৰং;
নত্থঞ্ঞো তারকো লোকে, তৰুত্তরিতরো মুনে.
৫৬. ‘‘‘সক্কা থেৰে [হৰে (সী. পী.) ভৰে (স্যা. ক.)] কুসগ্গেন, পমেতুং সাগরুত্তমে [সাগরুত্তমো (সী. স্যা. পী.)];
নত্ৰেৰ তৰ সব্বঞ্ঞু, ঞাণং সক্কা পমেতৰে.
৫৭. ‘‘‘তুলদণ্ডে [তুলমণ্ডলে (সী. পী.)] ঠপেত্ৰান, মহিং [মহী (স্যা. পী.)] সক্কা ধরেতৰে;
নত্ৰেৰ তৰ পঞ্ঞায, পমাণমত্থি চক্খুম.
৫৮. ‘‘‘আকাসো মিনিতুং সক্কা, রজ্জুযা অঙ্গুলেন ৰা;
নত্ৰেৰ তৰ সব্বঞ্ঞু, সীলং সক্কা পমেতৰে.
৫৯. ‘‘‘মহাসমুদ্দে উদকং, আকাসো চ ৰসুন্ধরা;
পরিমেয্যানি এতানি, অপ্পমেয্যোসি চক্খুম’.
৬০. ‘‘ছহি গাথাহি সব্বঞ্ঞুং, কিত্তযিত্ৰা মহাযসং;
অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰান, তুণ্হী অট্ঠাসহং তদা.
৬১. ‘‘যং ৰদন্তি সুমেধোতি, ভূরিপঞ্ঞং সুমেধসং;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৰা, ইমা গাথা অভাসথ.
৬২. ‘‘‘যো মে ঞাণং পকিত্তেসি, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
৬৩. ‘‘‘সত্তসত্ততি কপ্পানি, দেৰলোকে রমিস্সতি;
সহস্সক্খত্তুং দেৰিন্দো, দেৰরজ্জং করিস্সতি.
৬৪. ‘‘‘অনেকসতক্খত্তুঞ্চ, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি;
পদেসরজ্জং ৰিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.
৬৫. ‘‘‘দেৰভূতো মনুস্সো ৰা, পুঞ্ঞকম্মসমাহিতো;
অনূনমনসঙ্কপ্পো, তিক্খপঞ্ঞো ভৰিস্সতি’.
৬৬. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৰো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৰিস্সতি.
৬৭. ‘‘অগারা অভিনিক্খম্ম, পব্বজিস্সতি কিঞ্চনো;
জাতিযা সত্তৰস্সেন, অরহত্তং ফুসিস্সতি.
৬৮. ‘‘যতো সরামি অত্তানং, যতো পত্তোস্মি সাসনং;
এত্থন্তরে ন জানামি, চেতনং অমনোরমং.
৬৯. ‘‘সংসরিত্ৰা ভৰে সব্বে, সম্পত্তানুভৰিং অহং;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলং ঞাণস্স থোমনে.
৭০. ‘‘তিযগ্গী নিব্বুতা ময্হং, ভৰা সব্বে সমূহতা;
সব্বাসৰা পরিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.
৭১. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং ঞাণমথৰিং অহং [মভিথোমযিং (সী. পী.), মভিথোমহং (স্যা.)];