৪১. মেত্তেয্যৰগ্গো

১. তিস্সমেত্তেয্যত্থেরঅপদানং

১. ‘‘পব্ভারকূটং নিস্সায, সোভিতো নাম তাপসো;

পৰত্তফলং ভুঞ্জিত্ৰা, ৰসতি পব্বতন্তরে.

২. ‘‘অগ্গিং দারুং আহরিত্ৰা, উজ্জালেসিং অহং তদা;

উত্তমত্থং গৰেসন্তো, ব্রহ্মলোকূপপত্তিযা.

৩. ‘‘পদুমুত্তরো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

মমুদ্ধরিতুকামো সো, আগচ্ছি মম সন্তিকে.

৪. ‘‘কিং করোসি মহাপুঞ্ঞ, দেহি মে অগ্গিদারুকং;

অহমগ্গিং পরিচরে, ততো মে সুদ্ধি হোহিতি [হেহিতি (সী.)].

৫. ‘‘সুভদ্দকো ত্ৰং মনুজে, দেৰতে ত্ৰং পজানসি;

তুৰং অগ্গিং পরিচর, হন্দ তে অগ্গিদারুকং.

৬. ‘‘ততো কট্ঠং গহেত্ৰান, অগ্গিং উজ্জালযী জিনো;

ন তত্থ কট্ঠং পজ্ঝাযি, পাটিহেরং মহেসিনো.

৭. ‘‘ন তে অগ্গি পজ্জলতি, আহুতী তে ন ৰিজ্জতি;

নিরত্থকং ৰতং তুয্হং, অগ্গিং পরিচরস্সু মে.

৮. ‘‘কীদিসো সো [তে (স্যা. ক.)] মহাৰীর, অগ্গি তৰ পৰুচ্চতি;

ময্হম্পি কথযস্সেতং, উভো পরিচরামসে.

৯. ‘‘হেতুধম্মনিরোধায, কিলেসসমণায চ;

ইস্সামচ্ছরিযং হিত্ৰা, তযো এতে মমাহুতী.

১০. ‘‘কীদিসো ত্ৰং মহাৰীর, কথং গোত্তোসি মারিস;

আচারপটিপত্তি তে, বাল়্হং খো মম রুচ্চতি.

১১. ‘‘খত্তিযম্হি কুলে জাতো, অভিঞ্ঞাপারমিং গতো;

সব্বাসৰপরিক্খীণো, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.

১২. ‘‘যদি বুদ্ধোসি সব্বঞ্ঞূ, পভঙ্কর তমোনুদ;

নমস্সিস্সামি তং দেৰ, দুক্খস্সন্তকরো তুৰং.

১৩. ‘‘পত্থরিত্ৰাজিনচম্মং, নিসীদনমদাসহং;

নিসীদ নাথ সব্বঞ্ঞু, উপট্ঠিস্সামহং তুৰং.

১৪. ‘‘নিসীদি ভগৰা তত্থ, অজিনম্হি সুৰিত্থতে;

নিমন্তযিত্ৰা সম্বুদ্ধং, পব্বতং অগমাসহং.

১৫. ‘‘খারিভারঞ্চ পূরেত্ৰা, তিন্দুকফলমাহরিং;

মধুনা যোজযিত্ৰান, ফলং বুদ্ধস্সদাসহং.

১৬. ‘‘মম নিজ্ঝাযমানস্স, পরিভুঞ্জি তদা জিনো;

তত্থ চিত্তং পসাদেসিং, পেক্খন্তো লোকনাযকং.

১৭. ‘‘পদুমুত্তরো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;

মমস্সমে নিসীদিত্ৰা, ইমা গাথা অভাসথ.

১৮. ‘‘‘যো মং ফলেন তপ্পেসি, পসন্নো সেহি পাণিভি;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

১৯. ‘‘‘পঞ্চৰীসতিক্খত্তুং সো, দেৰরজ্জং করিস্সতি;

সহস্সক্খত্তুং রাজা চ, চক্কৰত্তী ভৰিস্সতি.

২০. ‘‘‘তস্স সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, পুব্বকম্মসমঙ্গিনো;

অন্নং পানঞ্চ ৰত্থঞ্চ, সযনঞ্চ মহারহং.

২১. ‘‘‘পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তা, নিব্বত্তিস্সন্তি তাৰদে;

সদা পমুদিতো চাযং, ভৰিস্সতি অনামযো.

২২. ‘‘‘উপপজ্জতি যং যোনিং, দেৰত্তং অথ মানুসং;

সব্বত্থ সুখিতো হুত্ৰা, মনুস্সত্তং গমিস্সতি.

২৩. ‘‘‘অজ্ঝাযকো মন্তধরো, তিণ্ণং ৰেদান পারগূ;

সম্বুদ্ধং উপগন্ত্ৰান, অরহা সো ভৰিস্সতি’.

২৪. ‘‘যতো সরামি অত্তানং, যতো পত্তোস্মি ৰিঞ্ঞুতং;

ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলদানস্সিদং ফলং.

২৫. ‘‘ৰরধম্মমনুপ্পত্তো, রাগদোসে সমূহনিং;

সব্বাসৰপরিক্খীণো, নত্থি দানি পুনব্ভৰো.

২৬. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৰা সব্বে সমূহতা;

নাগোৰ বন্ধনং ছেত্ৰা, ৰিহরামি অনাসৰো.

২৭. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;

তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

২৮. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৰিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;

ছল়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.

ইত্থং সুদং আযস্মা তিস্সমেত্তেয্যো থেরো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.

তিস্সমেত্তেয্যত্থেরস্সাপদানং পঠমং.

২. পুণ্ণকত্থেরঅপদানং

২৯. ‘‘পব্ভারকূটং নিস্সায, সযম্ভূ অপরাজিতো;

আবাধিকো চ সো [আবাধিকো গরু (সী.)] বুদ্ধো, ৰসতি পব্বতন্তরে.

৩০. ‘‘মম অস্সমসামন্তা, পনাদো আসি তাৰদে;

বুদ্ধে নিব্বাযমানম্হি, আলোকো উদপজ্জথ [আসি তাৰদে (স্যা. ক.)].

৩১. ‘‘যাৰতা ৰনসণ্ডস্মিং, অচ্ছকোকতরচ্ছকা;

ৰাল়া চ [ব্যগ্ঘা (সী.)] কেসরী সব্বে, অভিগজ্জিংসু তাৰদে.

৩২. ‘‘উপ্পাতং তমহং দিস্ৰা, পব্ভারং অগমাসহং;

তত্থদ্দস্সাসিং সম্বুদ্ধং, নিব্বুতং অপরাজিতং.

৩৩. ‘‘সুফুল্লং সালরাজংৰ, সতরংসিংৰ উগ্গতং;

ৰীতচ্চিকংৰ অঙ্গারং, নিব্বুতং অপরাজিতং.

৩৪. ‘‘তিণং কট্ঠঞ্চ পূরেত্ৰা, চিতকং তত্থকাসহং;

চিতকং সুকতং কত্ৰা, সরীরং ঝাপযিং অহং.

৩৫. ‘‘সরীরং ঝাপযিত্ৰান, গন্ধতোযং সমোকিরিং;

অন্তলিক্খে ঠিতো যক্খো, নামমগ্গহি তাৰদে.

৩৬. ‘‘যং পূরিতং [তং পূরিতং (স্যা.), সপ্পুরিস (ক.)] তযা কিচ্চং, সযম্ভুস্স মহেসিনো;

পুণ্ণকো নাম নামেন, সদা হোহি তুৰং [যদা হোসি তুৰং (স্যা.), সদা হোহিতি ত্ৰং (ক.)] মুনে.

৩৭. ‘‘তম্হা কাযা চৰিত্ৰান, দেৰলোকং অগচ্ছহং;

তত্থ দিব্বমযো গন্ধো, অন্তলিক্খা পৰস্সতি [অন্তলিক্খে পৰাযতি (সী.)].

৩৮. ‘‘তত্রাপি নামধেয্যং মে, পুণ্ণকোতি অহূ তদা;

দেৰভূতো মনুস্সো ৰা, সঙ্কপ্পং পূরযামহং.

৩৯. ‘‘ইদং পচ্ছিমকং ময্হং, চরিমো ৰত্ততে ভৰো;

ইধাপি পুণ্ণকো নাম, নামধেয্যং পকাসতি.

৪০. ‘‘তোসযিত্ৰান সম্বুদ্ধং, গোতমং সক্যপুঙ্গৰং;

সব্বাসৰে পরিঞ্ঞায, ৰিহরামি অনাসৰো.

৪১. ‘‘একনৰুতিতো কপ্পে, যং কম্মমকরিং তদা;

দুগ্গতিং নাভিজানামি, তনুকিচ্চস্সিদং ফলং.

৪২. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৰিহরামি অনাসৰো.

৪৩. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

৪৪. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.

ইত্থং সুদং আযস্মা পুণ্ণকো থেরো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.

পুণ্ণকত্থেরস্সাপদানং দুতিযং.

৩. মেত্তগুত্থেরঅপদানং

৪৫. ‘‘হিমৰন্তস্সাৰিদূরে, অসোকো নাম পব্বতো;

তত্থাসি অস্সমো ময্হং, ৰিস্সকম্মেন [ৰিসুকম্মেন (সী. স্যা. ক.)] মাপিতো.

৪৬. ‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, অগ্গো কারুণিকো মুনি;

নিৰাসযিত্ৰা পুব্বণ্হে, পিণ্ডায মে [মং (সী.)] উপাগমি.

৪৭. ‘‘উপাগতং মহাৰীরং, সুমেধং লোকনাযকং;

পগ্গয্হ সুগতপত্তং [সুগতং পত্তং (সী.), সুভকং পত্তং (পী.)], সপ্পিতেলং অপূরযিং [সপ্পিতেলেন পূরযিং (সী.), সপ্পিতেলস্স’পূরযিং (?)].

৪৮. ‘‘দত্ৰানহং বুদ্ধসেট্ঠে, সুমেধে লোকনাযকে;

অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰান, ভিয্যো [ভীযো (সী.), ভীয্যো (পী.)] হাসং জনেসহং.

৪৯. ‘‘ইমিনা সপ্পিদানেন, চেতনাপণিধীহি চ;

দেৰভূতো মনুস্সো ৰা, লভামি ৰিপুলং সুখং.

৫০. ‘‘ৰিনিপাতং ৰিৰজ্জেত্ৰা, সংসরামি ভৰাভৰে;

তত্থ চিত্তং পণিধিত্ৰা, লভামি অচলং পদং.

৫১. ‘‘লাভা তুয্হং সুলদ্ধং তে, যং মং অদ্দক্খি ব্রাহ্মণ;

মম দস্সনমাগম্ম, অরহত্তং ভৰিস্সতি [অরহা ত্ৰং ভৰিস্সসি (সী. পী.), অরহত্তং গমিস্সসি (স্যা.)].

৫২. ‘‘ৰিস্সত্থো [ৰিস্সট্ঠো (স্যা. পী.), ৰিসট্ঠো (ক.)] হোহি মা ভাযি, অধিগন্ত্ৰা মহাযসং;

মমঞ্হি সপ্পিং দত্ৰান, পরিমোক্খসি জাতিযা.

৫৩. ‘‘ইমিনা সপ্পিদানেন, চেতনাপণিধীহি চ;

দেৰভূতো মনুস্সো ৰা, লভসে ৰিপুলং সুখং.

৫৪. ‘‘ইমিনা সপ্পিদানেন, মেত্তচিত্তৰতায চ;

অট্ঠারসে কপ্পসতে, দেৰলোকে রমিস্সসি.

৫৫. ‘‘অট্ঠতিংসতিক্খত্তুঞ্চ, দেৰরাজা ভৰিস্সসি;

পদেসরজ্জং ৰিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.

৫৬. ‘‘একপঞ্ঞাসক্খত্তুঞ্চ, চক্কৰত্তী ভৰিস্সসি;

চাতুরন্তো ৰিজিতাৰী, জম্বুমণ্ডস্স [জম্বুসণ্ডস্স (সী. পী.)] ইস্সরো.

৫৭. ‘‘মহাসমুদ্দোৰক্খোভো, দুদ্ধরো পথৰী যথা;

এৰমেৰ চ তে ভোগা, অপ্পমেয্যা ভৰিস্সরে.

৫৮. ‘‘সট্ঠিকোটী হিরঞ্ঞস্স, চজিত্ৰা [চত্ৰান (সী. ক.), দত্ৰান (স্যা. পী.)] পব্বজিং অহং;

কিং কুসলং গৰেসন্তো, বাৰরিং উপসঙ্কমিং.

৫৯. ‘‘তত্থ মন্তে অধীযামি, ছল়ঙ্গং নাম লক্খণং;

তমন্ধকারং ৰিধমং, উপ্পজ্জি ত্ৰং মহামুনি.

৬০. ‘‘তৰ দস্সনকামোহং, আগতোম্হি মহামুনি;

তৰ ধম্মং সুণিত্ৰান, পত্তোম্হি অচলং পদং.

৬১. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, সপ্পিং বুদ্ধস্সদাসহং;

এত্থন্তরে নাভিজানে, সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপিতং [ৰিঞ্ঞাপিতা (?)] মযা.

৬২. ‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, উপ্পজ্জতি যদিচ্ছকং;

চিত্তমঞ্ঞায নিব্বত্তং, সব্বে সন্তপ্পযামহং.

৬৩. ‘‘অহো বুদ্ধা অহো ধম্মা [অহো বুদ্ধো অহো ধম্মো (সী.) থেরগা. ২০১ থেরগাথায তদট্ঠকথায চ সংসন্দেতব্বং], অহো নো সত্থু সম্পদা;

থোকঞ্হি সপ্পিং দত্ৰান, অপ্পমেয্যং লভামহং.

৬৪. ‘‘মহাসমুদ্দে উদকং, যাৰতা নেরুপস্সতো;

মম সপ্পিং উপাদায, কলভাগং ন হেস্সতি [হিস্সতি (স্যা. ক.), এস্সতি (সী.)].

৬৫. ‘‘যাৰতা চক্কৰাল়স্স, করিযন্তস্স [কারযন্তস্স (স্যা.), কযিরন্তস্স (পী.), আহরন্তস্স (ক.)] রাসিতো;

মম নিব্বত্তৰত্থানং [মযা নিৰত্থৰত্থানং (পী.)], ওকাসো সো ন সম্মতি.

৬৬. ‘‘পব্বতরাজা হিমৰা, পৰরোপি সিলুচ্চযো;

মমানুলিত্তগন্ধস্স, উপনিধিং [উপনিধং (সী. স্যা. ক.), উপনীযং (পী.)] ন হেস্সতি.

৬৭. ‘‘ৰত্থং গন্ধঞ্চ সপ্পিঞ্চ, অঞ্ঞঞ্চ দিট্ঠধম্মিকং;

অসঙ্খতঞ্চ নিব্বানং, সপ্পিদানস্সিদং ফলং.

৬৮. ‘‘সতিপট্ঠানসযনো, সমাধিঝানগোচরো;

বোজ্ঝঙ্গভোজনো [… জননো (স্যা. ক.)] অজ্জ, সপ্পিদানস্সিদং ফলং.

৬৯. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৰিহরামি অনাসৰো.

৭০. ‘‘স্ৰাগতং ৰত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

৭১. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.

ইত্থং সুদং আযস্মা মেত্তগূ থেরো ইমা গাথাযো

অভাসিত্থাতি.

মেত্তগুত্থেরস্সাপদানং ততিযং.

৪. ধোতকত্থেরঅপদানং

৭২. ‘‘গঙ্গা ভাগীরথী নাম, হিমৰন্তা পভাৰিতা [হিমৰন্তপ্পভাৰিতা (সী.)];

হংসৰতিযা দ্ৰারেন, অনুসন্দতি তাৰদে.