মহাকস্সপত্থেরৰত্থু
২৩১. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকস্সপো পাৰায কুসিনারং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপ্পন্নো হোতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে নিসীদি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো আজীৰকো কুসিনারায মন্দারৰপুপ্ফং গহেত্ৰা পাৰং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপ্পন্নো হোতি. অদ্দসা খো আযস্মা মহাকস্সপো তং আজীৰকং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং, দিস্ৰা তং আজীৰকং এতদৰোচ – ‘‘অপাৰুসো, অম্হাকং সত্থারং জানাসী’’তি? ‘‘আমাৰুসো, জানামি, অজ্জ সত্তাহপরিনিব্বুতো সমণো গোতমো. ততো মে ইদং মন্দারৰপুপ্ফং গহিত’’ন্তি. তত্থ যে তে ভিক্খূ অৰীতরাগা অপ্পেকচ্চে বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তি, ছিন্নপাতং পপতন্তি, আৰট্টন্তি, ৰিৰট্টন্তি – ‘‘অতিখিপ্পং ভগৰা পরিনিব্বুতো, অতিখিপ্পং সুগতো পরিনিব্বুতো, অতিখিপ্পং চক্খুং লোকে অন্তরহিতো’’তি. যে পন তে ভিক্খূ ৰীতরাগা, তে সতা সম্পজানা অধিৰাসেন্তি – ‘‘অনিচ্চা সঙ্খারা, তং কুতেত্থ লব্ভা’’তি.
২৩২. তেন খো পন সমযেন সুভদ্দো নাম ৰুদ্ধপব্বজিতো তস্সং পরিসাযং নিসিন্নো হোতি. অথ খো সুভদ্দো ৰুদ্ধপব্বজিতো তে ভিক্খূ এতদৰোচ – ‘‘অলং, আৰুসো, মা সোচিত্থ, মা পরিদেৰিত্থ, সুমুত্তা মযং তেন মহাসমণেন. উপদ্দুতা চ হোম – ‘ইদং ৰো কপ্পতি, ইদং ৰো ন কপ্পতী’তি. ইদানি পন মযং যং ইচ্ছিস্সাম, তং করিস্সাম, যং ন ইচ্ছিস্সাম, ন তং করিস্সামা’’তি. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অলং, আৰুসো, মা সোচিত্থ, মা পরিদেৰিত্থ. ননু এতং, আৰুসো, ভগৰতা পটিকচ্চেৰ অক্খাতং – ‘সব্বেহেৰ পিযেহি মনাপেহি নানাভাৰো ৰিনাভাৰো অঞ্ঞথাভাৰো’. তং কুতেত্থ, আৰুসো, লব্ভা. ‘যং তং জাতং ভূতং সঙ্খতং পলোকধম্মং, তং তথাগতস্সাপি সরীরং মা পলুজ্জী’তি, নেতং ঠানং ৰিজ্জতী’’তি.
২৩৩. তেন খো পন সমযেন চত্তারো মল্লপামোক্খা সীসংন্হাতা অহতানি ৰত্থানি নিৰত্থা – ‘‘মযং ভগৰতো চিতকং আল়িম্পেস্সামা’’তি ন সক্কোন্তি আল়িম্পেতুং. অথ খো কোসিনারকা মল্লা আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচুং – ‘‘কো নু খো, ভন্তে অনুরুদ্ধ, হেতু কো পচ্চযো, যেনিমে চত্তারো মল্লপামোক্খা সীসংন্হাতা অহতানি ৰত্থানি নিৰত্থা – ‘মযং ভগৰতো চিতকং আল়িম্পেস্সামা’তি ন সক্কোন্তি আল়িম্পেতু’’ন্তি? ‘‘অঞ্ঞথা খো, ৰাসেট্ঠা, দেৰতানং অধিপ্পাযো’’তি. ‘‘কথং পন, ভন্তে, দেৰতানং অধিপ্পাযো’’তি? ‘‘দেৰতানং খো, ৰাসেট্ঠা, অধিপ্পাযো – ‘অযং আযস্মা মহাকস্সপো পাৰায কুসিনারং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপ্পন্নো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি. ন তাৰ ভগৰতো চিতকো পজ্জলিস্সতি, যাৰাযস্মা মহাকস্সপো ভগৰতো পাদে সিরসা ন ৰন্দিস্সতী’’’তি. ‘‘যথা, ভন্তে, দেৰতানং অধিপ্পাযো, তথা হোতূ’’তি.
২৩৪. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন কুসিনারা মকুটবন্ধনং নাম মল্লানং চেতিযং, যেন ভগৰতো চিতকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং চীৰরং কত্ৰা অঞ্জলিং পণামেত্ৰা তিক্খত্তুং চিতকং পদক্খিণং কত্ৰা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দি. তানিপি খো পঞ্চভিক্খুসতানি একংসং চীৰরং কত্ৰা অঞ্জলিং পণামেত্ৰা তিক্খত্তুং চিতকং পদক্খিণং কত্ৰা ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দিংসু. ৰন্দিতে চ পনাযস্মতা মহাকস্সপেন তেহি চ পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সযমেৰ ভগৰতো চিতকো পজ্জলি.
২৩৫. ঝাযমানস্স খো পন ভগৰতো সরীরস্স যং অহোসি ছৰীতি ৰা চম্মন্তি ৰা মংসন্তি ৰা ন্হারূতি ৰা লসিকাতি ৰা, তস্স নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযিত্থ, ন মসি; সরীরানেৰ অৰসিস্সিংসু. সেয্যথাপি নাম সপ্পিস্স ৰা তেলস্স ৰা ঝাযমানস্স নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযতি, ন মসি; এৰমেৰ ভগৰতো সরীরস্স ঝাযমানস্স যং অহোসি ছৰীতি ৰা চম্মন্তি ৰা মংসন্তি ৰা ন্হারূতি ৰা লসিকাতি ৰা, তস্স নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযিত্থ, ন মসি; সরীরানেৰ অৰসিস্সিংসু. তেসঞ্চ পঞ্চন্নং দুস্সযুগসতানং দ্ৰেৰ দুস্সানি ন ডয্হিংসু যঞ্চ সব্বঅব্ভন্তরিমং যঞ্চ বাহিরং. দড্ঢে চ খো পন ভগৰতো সরীরে অন্তলিক্খা উদকধারা পাতুভৰিত্ৰা ভগৰতো চিতকং নিব্বাপেসি. উদকসালতোপি [উদকং সালতোপি (সী. স্যা. কং.)] অব্ভুন্নমিত্ৰা ভগৰতো চিতকং নিব্বাপেসি. কোসিনারকাপি মল্লা সব্বগন্ধোদকেন ভগৰতো চিতকং নিব্বাপেসুং. অথ খো কোসিনারকা মল্লা ভগৰতো সরীরানি সত্তাহং সন্ধাগারে সত্তিপঞ্জরং করিত্ৰা ধনুপাকারং পরিক্খিপাপেত্ৰা [পরিক্খিপিত্ৰা (স্যা.)] নচ্চেহি গীতেহি ৰাদিতেহি মালেহি গন্ধেহি সক্করিংসু গরুং করিংসু মানেসুং পূজেসুং.