চতুমহাপদেসকথা

১৮৭. অথ খো ভগৰা ভণ্ডগামে যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘আযামানন্দ, যেন হত্থিগামো, যেন অম্বগামো, যেন জম্বুগামো, যেন ভোগনগরং তেনুপসঙ্কমিস্সামা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৰা মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন ভোগনগরং তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা ভোগনগরে ৰিহরতি আনন্দে [সানন্দরে (ক.)] চেতিযে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, মহাপদেসে দেসেস্সামি, তং সুণাথ, সাধুকং মনসিকরোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

১৮৮. ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘সম্মুখা মেতং, আৰুসো, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং, অযং ধম্মো অযং ৰিনযো ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওসারেতব্বানি [ওতারেতব্বানি], ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওসারিযমানানি [ওতারিযমানানি] ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওসরন্তি [ওতরন্তি (সী. পী. অ. নি. ৪.১৮০], ন চ ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং; ইমস্স চ ভিক্খুনো দুগ্গহিত’ন্তি. ইতিহেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ. তানি চে সুত্তে ওসারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওসরন্তি, ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং; ইমস্স চ ভিক্খুনো সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং মহাপদেসং ধারেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অমুকস্মিং নাম আৰাসে সঙ্ঘো ৰিহরতি সথেরো সপামোক্খো. তস্স মে সঙ্ঘস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং, অযং ধম্মো অযং ৰিনযো ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওসারেতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওসারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওসরন্তি, ন চ ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং; তস্স চ সঙ্ঘস্স দুগ্গহিত’ন্তি. ইতিহেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ. তানি চে সুত্তে ওসারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওসরন্তি ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং; তস্স চ সঙ্ঘস্স সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং মহাপদেসং ধারেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অমুকস্মিং নাম আৰাসে সম্বহুলা থেরা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা. তেসং মে থেরানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো অযং ৰিনযো ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং…পে… ন চ ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং; তেসঞ্চ থেরানং দুগ্গহিত’ন্তি. ইতিহেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ. তানি চে সুত্তে ওসারিযমানানি…পে… ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং; তেসঞ্চ থেরানং সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং মহাপদেসং ধারেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অমুকস্মিং নাম আৰাসে একো থেরো ভিক্খু ৰিহরতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধরো ৰিনযধরো মাতিকাধরো. তস্স মে থেরস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো অযং ৰিনযো ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৰ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৰা অপ্পটিক্কোসিত্ৰা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা সুত্তে ওসারিতব্বানি, ৰিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওসারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৰ সুত্তে ওসরন্তি, ন চ ৰিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৰ তস্স ভগৰতো ৰচনং; তস্স চ থেরস্স দুগ্গহিত’ন্তি. ইতিহেতং, ভিক্খৰে, ছড্ডেয্যাথ. তানি চ সুত্তে ওসারিযমানানি ৰিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৰ ওসরন্তি, ৰিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৰতো ৰচনং; তস্স চ থেরস্স সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং মহাপদেসং ধারেয্যাথ. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো মহাপদেসে ধারেয্যাথা’’তি.

তত্রপি সুদং ভগৰা ভোগনগরে ৰিহরন্তো আনন্দে চেতিযে এতদেৰ বহুলং ভিক্খূনং ধম্মিং কথং করোতি – ‘‘ইতি সীলং, ইতি সমাধি, ইতি পঞ্ঞা. সীলপরিভাৰিতো সমাধি মহপ্ফলো হোতি মহানিসংসো. সমাধিপরিভাৰিতা পঞ্ঞা মহপ্ফলা হোতি মহানিসংসা. পঞ্ঞাপরিভাৰিতং চিত্তং সম্মদেৰ আসৰেহি ৰিমুচ্চতি, সেয্যথিদং – কামাসৰা, ভৰাসৰা, অৰিজ্জাসৰা’’তি.