আনন্দযাচনকথা

১৭৮. এৰং ৰুত্তে আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি.

‘‘অলংদানি, আনন্দ. মা তথাগতং যাচি, অকালোদানি, আনন্দ, তথাগতং যাচনাযা’’তি. দুতিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি.

‘‘সদ্দহসি ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতস্স বোধি’’ন্তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘অথ কিঞ্চরহি ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতং যাৰততিযকং অভিনিপ্পীল়েসী’’তি? ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা. সো আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’’’তি. ‘‘সদ্দহসি ত্ৰং, আনন্দা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘তস্মাতিহানন্দ, তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধং, যং ত্ৰং তথাগতেন এৰং ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং, ন তথাগতং যাচি – ‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি. সচে ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতং যাচেয্যাসি, দ্ৰেৰ তে ৰাচা তথাগতো পটিক্খিপেয্য, অথ ততিযকং অধিৰাসেয্য. তস্মাতিহানন্দ, তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধং.

১৭৯. ‘‘একমিদাহং, আনন্দ, সমযং রাজগহে ৰিহরামি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তত্রাপি খো তাহং, আনন্দ, আমন্তেসিং – ‘রমণীযং, আনন্দ, রাজগহং, রমণীযো, আনন্দ, গিজ্ঝকূটো পব্বতো. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’তি. এৰম্পি খো ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতেন ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং, ন তথাগতং যাচি – ‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. সচে ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতং যাচেয্যাসি, দ্ৰে তে ৰাচা তথাগতো পটিক্খিপেয্য, অথ ততিযকং অধিৰাসেয্য. তস্মাতিহানন্দ, তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধং.

১৮০. ‘‘একমিদাহং, আনন্দ, সমযং তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি গোতমনিগ্রোধে…পে… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি চোরপপাতে… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি ৰেভারপস্সে সত্তপণ্ণিগুহাযং… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি ইসিগিলিপস্সে কাল়সিলাযং… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি সীতৰনে সপ্পসোণ্ডিকপব্ভারে… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি তপোদারামে… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি জীৰকম্বৰনে… তত্থেৰ রাজগহে ৰিহরামি মদ্দকুচ্ছিস্মিং মিগদাযে তত্রাপি খো তাহং, আনন্দ, আমন্তেসিং – ‘রমণীযং, আনন্দ, রাজগহং, রমণীযো গিজ্ঝকূটো পব্বতো, রমণীযো গোতমনিগ্রোধো, রমণীযো চোরপপাতো, রমণীযা ৰেভারপস্সে সত্তপণ্ণিগুহা, রমণীযা ইসিগিলিপস্সে কাল়সিলা, রমণীযো সীতৰনে সপ্পসোণ্ডিকপব্ভারো, রমণীযো তপোদারামো, রমণীযো ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপো, রমণীযং জীৰকম্বৰনং, রমণীযো মদ্দকুচ্ছিস্মিং মিগদাযো. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা…পে… আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’তি. এৰম্পি খো ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতেন ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং, ন তথাগতং যাচি – ‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. সচে ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতং যাচেয্যাসি, দ্ৰেৰ তে ৰাচা তথাগতো পটিক্খিপেয্য, অথ ততিযকং অধিৰাসেয্য. তস্মাতিহানন্দ, তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধং.

১৮১. ‘‘একমিদাহং, আনন্দ, সমযং ইধেৰ ৰেসালিযং ৰিহরামি উদেনে চেতিযে. তত্রাপি খো তাহং, আনন্দ, আমন্তেসিং – ‘রমণীযা, আনন্দ, ৰেসালী, রমণীযং উদেনং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’তি. এৰম্পি খো ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতেন ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং, ন তথাগতং যাচি – ‘তিট্ঠতু, ভন্তে, ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. সচে ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতং যাচেয্যাসি, দ্ৰেৰ তে ৰাচা তথাগতো পটিক্খিপেয্য, অথ ততিযকং অধিৰাসেয্য, তস্মাতিহানন্দ, তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধং.

১৮২. ‘‘একমিদাহং, আনন্দ, সমযং ইধেৰ ৰেসালিযং ৰিহরামি গোতমকে চেতিযে …পে… ইধেৰ ৰেসালিযং ৰিহরামি সত্তম্বে চেতিযে… ইধেৰ ৰেসালিযং ৰিহরামি বহুপুত্তে চেতিযে… ইধেৰ ৰেসালিযং ৰিহরামি সারন্দদে চেতিযে… ইদানেৰ খো তাহং, আনন্দ, অজ্জ চাপালে চেতিযে আমন্তেসিং – ‘রমণীযা, আনন্দ, ৰেসালী, রমণীযং উদেনং চেতিযং, রমণীযং গোতমকং চেতিযং, রমণীযং সত্তম্বং চেতিযং, রমণীযং বহুপুত্তং চেতিযং, রমণীযং সারন্দদং চেতিযং, রমণীযং চাপালং চেতিযং. যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা. তথাগতস্স খো, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, সো আকঙ্খমানো, আনন্দ, তথাগতো কপ্পং ৰা তিট্ঠেয্য কপ্পাৰসেসং ৰা’তি. এৰম্পি খো ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতেন ওল়ারিকে নিমিত্তে কযিরমানে ওল়ারিকে ওভাসে কযিরমানে নাসক্খি পটিৰিজ্ঝিতুং, ন তথাগতং যাচি – ‘তিট্ঠতু ভগৰা কপ্পং, তিট্ঠতু সুগতো কপ্পং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. সচে ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতং যাচেয্যাসি, দ্ৰেৰ তে ৰাচা তথাগতো পটিক্খিপেয্য, অথ ততিযকং অধিৰাসেয্য. তস্মাতিহানন্দ, তুয্হেৰেতং দুক্কটং, তুয্হেৰেতং অপরদ্ধং.

১৮৩. ‘‘ননু এতং [এৰং (স্যা. পী.)], আনন্দ, মযা পটিকচ্চেৰ [পটিগচ্চেৰ (সী. পী.)] অক্খাতং – ‘সব্বেহেৰ পিযেহি মনাপেহি নানাভাৰো ৰিনাভাৰো অঞ্ঞথাভাৰো. তং কুতেত্থ, আনন্দ, লব্ভা, যং তং জাতং ভূতং সঙ্খতং পলোকধম্মং, তং ৰত মা পলুজ্জীতি নেতং ঠানং ৰিজ্জতি’. যং খো পনেতং, আনন্দ, তথাগতেন চত্তং ৰন্তং মুত্তং পহীনং পটিনিস্সট্ঠং ওস্সট্ঠো আযুসঙ্খারো, একংসেন ৰাচা ভাসিতা – ‘ন চিরং তথাগতস্স পরিনিব্বানং ভৰিস্সতি. ইতো তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন তথাগতো পরিনিব্বাযিস্সতী’তি. তঞ্চ [তং ৰচনং (সী.)] তথাগতো জীৰিতহেতু পুন পচ্চাৰমিস্সতীতি [পচ্চাগমিস্সতীতি (স্যা. ক.)] নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. আযামানন্দ, যেন মহাৰনং কূটাগারসালা তেনুপসঙ্কমিস্সামা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পচ্চস্সোসি.

অথ খো ভগৰা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং যেন মহাৰনং কূটাগারসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছ ত্ৰং, আনন্দ, যাৰতিকা ভিক্খূ ৰেসালিং উপনিস্সায ৰিহরন্তি, তে সব্বে উপট্ঠানসালাযং সন্নিপাতেহী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা যাৰতিকা ভিক্খূ ৰেসালিং উপনিস্সায ৰিহরন্তি, তে সব্বে উপট্ঠানসালাযং সন্নিপাতেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সন্নিপতিতো, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘো, যস্সদানি, ভন্তে, ভগৰা কালং মঞ্ঞতী’’তি.

১৮৪. অথ খো ভগৰা যেনুপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, যে তে মযা ধম্মা অভিঞ্ঞা দেসিতা, তে ৰো সাধুকং উগ্গহেত্ৰা আসেৰিতব্বা ভাৰেতব্বা বহুলীকাতব্বা, যথযিদং ব্রহ্মচরিযং অদ্ধনিযং অস্স চিরট্ঠিতিকং, তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. কতমে চ তে, ভিক্খৰে, ধম্মা মযা অভিঞ্ঞা দেসিতা, যে ৰো সাধুকং উগ্গহেত্ৰা আসেৰিতব্বা ভাৰেতব্বা বহুলীকাতব্বা, যথযিদং ব্রহ্মচরিযং অদ্ধনিযং অস্স চিরট্ঠিতিকং, তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. সেয্যথিদং – চত্তারো সতিপট্ঠানা চত্তারো সম্মপ্পধানা চত্তারো ইদ্ধিপাদা পঞ্চিন্দ্রিযানি পঞ্চ বলানি সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. ইমে খো তে, ভিক্খৰে, ধম্মা মযা অভিঞ্ঞা দেসিতা, যে ৰো সাধুকং উগ্গহেত্ৰা আসেৰিতব্বা ভাৰেতব্বা বহুলীকাতব্বা, যথযিদং ব্রহ্মচরিযং অদ্ধনিযং অস্স চিরট্ঠিতিকং, তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি.

১৮৫. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘হন্দদানি, ভিক্খৰে, আমন্তযামি ৰো, ৰযধম্মা সঙ্খারা, অপ্পমাদেন সম্পাদেথ. নচিরং তথাগতস্স পরিনিব্বানং ভৰিস্সতি. ইতো তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন তথাগতো পরিনিব্বাযিস্সতী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা, ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা [ইতো পরং স্যামপোত্থকে এৰংপি পাঠো দিস্সতি –§দহরাপি চ যে ৰুদ্ধা, যে বালা যে চ পণ্ডিতা.§অড্ঢাচেৰ দলিদ্দা চ, সব্বে মচ্চুপরাযনা.§যথাপি কুম্ভকারস্স, কতং মত্তিকভাজনং.§খুদ্দকঞ্চ মহন্তঞ্চ, যঞ্চ পক্কং যঞ্চ আমকং.§সব্বং ভেদপরিযন্তং, এৰং মচ্চান জীৰিতং.§অথাপরং এতদৰোচ সত্থা]. –

‘‘পরিপক্কো ৰযো ময্হং, পরিত্তং মম জীৰিতং;

পহায ৰো গমিস্সামি, কতং মে সরণমত্তনো.

‘‘অপ্পমত্তা সতীমন্তো, সুসীলা হোথ ভিক্খৰো;

সুসমাহিতসঙ্কপ্পা, সচিত্তমনুরক্খথ.

‘‘যো ইমস্মিং ধম্মৰিনযে, অপ্পমত্তো ৰিহস্সতি;

পহায জাতিসংসারং, দুক্খস্সন্তং করিস্সতী’’তি [ৰিহরিস্সতি (স্যা.), ৰিহেস্সতি (সী.)].

ততিযো ভাণৰারো.