পঠমপঞ্ঞত্তিনিদানৰণ্ণনা
১৬২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযন্তি এত্থ ৰেসালিযন্তি এৰংনামকে ইত্থিলিঙ্গৰসেন পৰত্তৰোহারে নগরে. তঞ্হি নগরং তিক্খত্তুং পাকারপরিক্খেপৰড্ঢনেন ৰিসালীভূতত্তা ‘‘ৰেসালী’’তি ৰুচ্চতি. ইদম্পি চ নগরং সব্বঞ্ঞুতপ্পত্তেযেৰ সম্মাসম্বুদ্ধে সব্বাকারেন ৰেপুল্লং পত্তন্তি ৰেদিতব্বং. এৰং গোচরগামং দস্সেত্ৰা নিৰাসট্ঠান মাহ – ‘‘মহাৰনে কূটাগারসালায’’ন্তি. তত্থ মহাৰনং নাম সযংজাতং অরোপিমং সপরিচ্ছেদং মহন্তং ৰনং. কপিলৰত্থুসামন্তা পন মহাৰনং হিমৰন্তেন সহ একাবদ্ধং অপরিচ্ছেদং হুত্ৰা মহাসমুদ্দং আহচ্চ ঠিতং. ইদং তাদিসং ন হোতি, সপরিচ্ছেদং মহন্তং ৰনন্তি মহাৰনং. কূটাগারসালা পন মহাৰনং নিস্সায কতে আরামে কূটাগারং অন্তো কত্ৰা হংসৰট্টকচ্ছদনেন কতা সব্বাকারসম্পন্না বুদ্ধস্স ভগৰতো গন্ধকুটি ৰেদিতব্বা.
অনেকপরিযাযেন অসুভকথং কথেতীতি অনেকেহি কারণেহি অসুভাকারসন্দস্সনপ্পৰত্তং কাযৰিচ্ছন্দনিযকথং কথেতি. সেয্যথিদং – ‘‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা…পে. … মুত্ত’’ন্তি. কিং ৰুত্তং হোতি? ভিক্খৰে, ইমস্মিং ব্যামমত্তে কল়েৰরে সব্বাকারেনপি ৰিচিনন্তো ন কোচি কিঞ্চি মুত্তং ৰা মণিং ৰা ৰেল়ুরিযং ৰা অগরুং ৰা চন্দনং ৰা কুঙ্কুমং ৰা কপ্পূরং ৰা ৰাসচুণ্ণাদীনি ৰা অণুমত্তম্পি সুচিভাৰং পস্সতি. অথ খো পরমদুগ্গন্ধং জেগুচ্ছং অস্সিরীকদস্সনং কেসলোমাদিনানপ্পকারং অসুচিংযেৰ পস্সতি. তস্মা ন এত্থ ছন্দো ৰা রাগো ৰা করণীযো. যেপি হি উত্তমঙ্গে সিরস্মিং জাতা কেসা নাম, তেপি অসুভা চেৰ অসুচিনো চ পটিক্কূলা চ. সো চ নেসং অসুভাসুচিপটিক্কূলভাৰো ৰণ্ণতোপি সণ্ঠানতোপি গন্ধতোপি আসযতোপি ওকাসতোপীতি পঞ্চহি কারণেহি ৰেদিতব্বো. এৰং লোমাদীনন্তি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ১.১৮২) ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো. ইতি ভগৰা একমেকস্মিং কোট্ঠাসে পঞ্চপঞ্চপ্পভেদেন অনেকপরিযাযেন অসুভকথং কথেতি.
অসুভায ৰণ্ণং ভাসতীতি উদ্ধুমাতকাদিৰসেন অসুভমাতিকং নিক্খিপিত্ৰা পদভাজনীযেন তং ৰিভজন্তো ৰণ্ণেন্তো সংৰণ্ণেন্তো অসুভায ৰণ্ণং ভাসতি. অসুভভাৰনায ৰণ্ণং ভাসতীতি যা অযং কেসাদীসু ৰা উদ্ধুমাতকাদীসু ৰা অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰত্থূসু অসুভাকারং গহেত্ৰা পৰত্তস্স চিত্তস্স ভাৰনা ৰড্ঢনা ফাতিকম্মং, তস্সা অসুভভাৰনায আনিসংসং দস্সেন্তো ৰণ্ণং ভাসতি, গুণং পরিকিত্তেতি. সেয্যথিদং – ‘‘অসুভভাৰনাভিযুত্তো, ভিক্খৰে, ভিক্খু কেসাদীসু ৰা ৰত্থূসু উদ্ধুমাতকাদীসু ৰা পঞ্চঙ্গৰিপ্পহীনং পঞ্চঙ্গসমন্নাগতং তিৰিধকল্যাণং দসলক্খণসম্পন্নং পঠমং ঝানং পটিলভতি. সো তং পঠমজ্ঝানসঙ্খাতং চিত্তমঞ্জূসং নিস্সায ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা উত্তমত্থং অরহত্তং পাপুণাতী’’তি.
তত্রিমানি পঠমস্স ঝানস্স দস লক্খণানি – পারিপন্থিকতো চিত্তৰিসুদ্ধি, মজ্ঝিমস্স সমাধিনিমিত্তস্স পটিপত্তি, তত্থ চিত্তপক্খন্দনং, ৰিসুদ্ধস্স চিত্তস্স অজ্ঝুপেক্খনং, সমথপ্পটিপন্নস্স অজ্ঝুপেক্খনং, একত্তুপট্ঠানস্স অজ্ঝুপেক্খনং, তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন সম্পহংসনা, ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন আসেৰনট্ঠেন সম্পহংসনাতি.
তত্রাযং পাল়ি – ‘‘পঠমস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং? পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি, উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পরিযোসানং. পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি, আদিস্স কতি লক্খণানি? আদিস্স তীণি লক্খণানি – যো তস্স পরিপন্থো ততো চিত্তং ৰিসুজ্ঝতি, ৰিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. যঞ্চ পরিপন্থতো চিত্তং ৰিসুজ্ঝতি, যঞ্চ ৰিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, যঞ্চ পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৰিসুদ্ধি আদি, আদিস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘পঠমং ঝানং আদিকল্যাণঞ্চেৰ হোতি তিলক্খণসম্পন্নঞ্চ’.
‘‘পঠমস্স ঝানস্স উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে, মজ্ঝস্স কতি লক্খণানি? মজ্ঝস্স তীণি লক্খণানি – ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, সমথপ্পটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. যঞ্চ ৰিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ সমথপ্পটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. পঠমস্স ঝানস্স উপেক্খানুব্রূহনা মজ্ঝে, মজ্ঝস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘পঠমং ঝানং মজ্ঝেকল্যাণঞ্চেৰ হোতি তিলক্খণসম্পন্নঞ্চ’.
‘‘পঠমস্স ঝানস্স সম্পহংসনা পরিযোসানং, পরিযোসানস্স কতি লক্খণানি? পরিযোসানস্স চত্তারি লক্খণানি – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৰত্তনট্ঠেন সম্পহংসনা, ইন্দ্রিযানং একরসট্ঠেন সম্পহংসনা, তদুপগৰীরিযৰাহনট্ঠেন সম্পহংসনা, আসেৰনট্ঠেন সম্পহংসনা. পঠমস্স ঝানস্স সম্পহংসনা পরিযোসানং, পরিযোসানস্স ইমানি চত্তারি লক্খণানি. তেন ৰুচ্চতি – ‘পঠমং ঝানং পরিযোসানকল্যাণঞ্চেৰ হোতি চতুলক্খণসম্পন্নঞ্চ. ‘‘এৰং তিৰিধত্তগতং চিত্তং তিৰিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৰিতক্কসম্পন্নঞ্চেৰ হোতি ৰিচারসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৰীরিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চা’’তি (পটি. রো. ১.১৫৮).
আদিস্স আদিস্স অসুভসমাপত্তিযা ৰণ্ণং ভাসতীতি ‘‘এৰম্পি ইত্থম্পী’’তি পুনপ্পুনং ৰৰত্থানং কত্ৰা আদিসন্তো অসুভসমাপত্তিযা ৰণ্ণং ভাসতি, আনিসংসং কথেতি, গুণং পরিকিত্তেতি. সেয্যথিদং – ‘‘অসুভসঞ্ঞাপরিচিতেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো চেতসা বহুলং ৰিহরতো মেথুনধম্মসমাপত্তিযা চিত্তং পটিলীযতি পটিকুটতি পটিৰট্টতি, ন সম্পসারীযতি, উপেক্খা ৰা পাটিকুল্যতা ৰা সণ্ঠাতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুক্কুটপত্তং ৰা ন্হারুদদ্দুলং ৰা অগ্গিম্হি পক্খিত্তং পটিলীযতি পটিকুটতি পটিৰট্টতি, ন সম্পসারীযতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অসুভসঞ্ঞাপরিচিতেন ভিক্খুনো চেতসা বহুলং ৰিহরতো মেথুনধম্মসমাপত্তিযা চিত্তং পটিলীযতি পটিকুটতি পটিৰট্টতি, ন সম্পসারীযতী’’তি (অ. নি. ৭.৪৯).
ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, অদ্ধমাসং পটিসল্লীযিতুন্তি অহং ভিক্খৰে একং অদ্ধমাসং পটিসল্লীযিতুং নিলীযিতুং একোৰ হুত্ৰা ৰিহরিতুং ইচ্ছামীতি অত্থো. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনাতি যো অত্তনা পযুত্তৰাচং অকত্ৰা মমত্থায সদ্ধেসু কুলেসু পটিযত্তং পিণ্ডপাতং নীহরিত্ৰা ময্হং উপনামেতি, তং পিণ্ডপাতনীহারকং একং ভিক্খুং ঠপেত্ৰা নম্হি অঞ্ঞেন কেনচি ভিক্খুনা ৰা গহট্ঠেন ৰা উপসঙ্কমিতব্বোতি.
কস্মা পন এৰমাহাতি? অতীতে কির পঞ্চসতা মিগলুদ্দকা মহতীহি দণ্ডৰাগুরাহি অরঞ্ঞং পরিক্খিপিত্ৰা হট্ঠতুট্ঠা একতোযেৰ যাৰজীৰং মিগপক্খিঘাতকম্মেন জীৰিকং কপ্পেত্ৰা নিরযে উপপন্না; তে তত্থ পচ্চিত্ৰা পুব্বে কতেন কেনচিদেৰ কুসলকম্মেন মনুস্সেসু উপপন্না কল্যাণূপনিস্সযৰসেন সব্বেপি ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভিংসু; তেসং ততো মূলাকুসলকম্মতো অৰিপক্কৰিপাকা অপরাপরচেতনা তস্মিং অদ্ধমাসব্ভন্তরে অত্তূপক্কমেন চ পরূপক্কমেন চ জীৰতুপচ্ছেদায ওকাসমকাসি, তং ভগৰা অদ্দস. কম্মৰিপাকো নাম ন সক্কা কেনচি পটিবাহিতুং. তেসু চ ভিক্খূসু পুথুজ্জনাপি অত্থি সোতাপন্নসকদাগামীঅনাগামীখীণাসৰাপি. তত্থ খীণাসৰা অপ্পটিসন্ধিকা, ইতরে অরিযসাৰকা নিযতগতিকা সুগতিপরাযণা, পুথুজ্জনানং পন গতি অনিযতা. অথ ভগৰা চিন্তেসি – ‘‘ইমে অত্তভাৰে ছন্দরাগেন মরণভযভীতা ন সক্খিস্সন্তি গতিং ৰিসোধেতুং, হন্দ নেসং ছন্দরাগপ্পহানায অসুভকথং কথেমি. তং সুত্ৰা অত্তভাৰে ৰিগতচ্ছন্দরাগতায গতিৰিসোধনং কত্ৰা সগ্গে পটিসন্ধিং গণ্হিস্সন্তি. এৰং নেসং মম সন্তিকে পব্বজ্জা সাত্থিকা ভৰিস্সতী’’তি.
ততো তেসং অনুগ্গহায অসুভকথং কথেসি কম্মট্ঠানসীসেন, নো মরণৰণ্ণসংৰণ্ণনাধিপ্পাযেন. কথেত্ৰা চ পনস্স এতদহোসি – ‘‘সচে মং ইমং অদ্ধমাসং ভিক্খূ পস্সিস্সন্তি, ‘অজ্জ একো ভিক্খু মতো, অজ্জ দ্ৰে…পে… অজ্জ দসা’তি আগন্ত্ৰা আগন্ত্ৰা আরোচেস্সন্তি. অযঞ্চ কম্মৰিপাকো ন সক্কা মযা ৰা অঞ্ঞেন ৰা পটিবাহিতুং. স্ৰাহং তং সুত্ৰাপি কিং করিস্সামি? কিং মে অনত্থকেন অনযব্যসনেন সুতেন? হন্দাহং ভিক্খূনং অদস্সনং উপগচ্ছামী’’তি. তস্মা এৰমাহ – ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, অদ্ধমাসং পতিসল্লীযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’’তি.
অপরে পনাহু – ‘‘পরূপৰাদৰিৰজ্জনত্থং এৰং ৰত্ৰা পটিসল্লীনো’’তি. পরে কির ভগৰন্তং উপৰদিস্সন্তি – ‘‘অযং ‘সব্বঞ্ঞূ, অহং সদ্ধম্মৰরচক্কৰত্তী’তি পটিজানমানো অত্তনোপি সাৰকে অঞ্ঞমঞ্ঞং ঘাতেন্তে নিৰারেতুং ন সক্কোতি. কিমঞ্ঞং সক্খিস্সতী’’তি? তত্থ পণ্ডিতা ৰক্খন্তি – ‘‘ভগৰা পটিসল্লানমনুযুত্তো নযিমং পৰত্তিং জানাতি, কোচিস্স আরোচযিতাপি নত্থি, সচে জানেয্য অদ্ধা নিৰারেয্যা’’তি. ইদং পন ইচ্ছামত্তং, পঠমমেৰেত্থ কারণং. নাস্সুধাতি এত্থ ‘‘অস্সুধা’’তি পদপূরণমত্তে অৰধারণত্থে ৰা নিপাতো; নেৰ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতীতি অত্থো.
অনেকেহি ৰণ্ণসণ্ঠানাদীহি কারণেহি ৰোকারো অস্সাতি অনেকাকারৰোকারো; অনেকাকারৰোকিণ্ণো অনেককারণসম্মিস্সোতি ৰুত্তং হোতি. কো সো? অসুভভাৰনানুযোগো, তং অনেকাকারৰোকারং অসুভভাৰনানুযোগং অনুযুত্তা ৰিহরন্তীতি যুত্তপযুত্তা ৰিহরন্তি. অট্টীযন্তীতি সকেন কাযেন অট্টা দুক্খিতা হোন্তি. হরাযন্তীতি লজ্জন্তি. জিগুচ্ছন্তীতি সঞ্জাতজিগুচ্ছা হোন্তি. দহরোতি তরুণো. যুৰাতি যোব্বনেন সমন্নাগতো. মণ্ডনকজাতিকোতি মণ্ডনকপকতিকো. সীসংন্হাতোতি সীসেন সদ্ধিং ন্হাতো. দহরো যুৰাতি চেত্থ দহরৰচনেন পঠমযোব্বনভাৰং দস্সেতি. পঠমযোব্বনে হি সত্তা ৰিসেসেন মণ্ডনকজাতিকা হোন্তি. সীসংন্হাতোতি ইমিনা মণ্ডনানুযোগকালং. যুৰাপি হি কিঞ্চি কম্মং কত্ৰা সংকিলিট্ঠসরীরো ন মণ্ডনানুযুত্তো হোতি; সীসংন্হাতো পন সো মণ্ডনমেৰানুযুঞ্জতি. অহিকুণপাদীনি দট্ঠুম্পি ন ইচ্ছতি. সো তস্মিং খণে অহিকুণপেন ৰা কুক্কুরকুণপেন ৰা মনুস্সকুণপেন ৰা কণ্ঠে আসত্তেন কেনচিদেৰ পচ্চত্থিকেন আনেত্ৰা কণ্ঠে বদ্ধেন পটিমুক্কেন যথা অট্টীযেয্য হরাযেয্য জিগুচ্ছেয্য; এৰমেৰ তে ভিক্খূ সকেন কাযেন অট্টীযন্তা হরাযন্তা জিগুচ্ছন্তা সো ৰিয পুরিসো তং কুণপং ৰিগতচ্ছন্দরাগতায অত্তনো কাযং পরিচ্চজিতুকামা হুত্ৰা সত্থং আদায অত্তনাপি অত্তানং জীৰিতা ৰোরোপেন্তি. ‘‘ত্ৰং মং জীৰিতা ৰোরোপেহি; অহং ত’’ন্তি এৰং অঞ্ঞমঞ্ঞম্পি জীৰিতা ৰোরোপেন্তি.
মিগলণ্ডিকম্পি সমণকুত্তকন্তি মিগলণ্ডিকোতি তস্স নামং; সমণকুত্তকোতি সমণৰেসধারকো. সো কির সিখামত্তং ঠপেত্ৰা সীসং মুণ্ডেত্ৰা একং কাসাৰং নিৰাসেত্ৰা একং অংসে কত্ৰা ৰিহারংযেৰ উপনিস্সায ৰিঘাসাদভাৰেন জীৰতি. তম্পি মিগলণ্ডিকং সমণকুত্তকং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদন্তি. সাধূতি আযাচনত্থে নিপাতো. নোতি উপযোগবহুৰচনং, সাধু আৰুসো অম্হে জীৰিতা ৰোরোপেহীতি ৰুত্তং হোতি. এত্থ চ অরিযা নেৰ পাণাতিপাতং করিংসু ন সমাদপেসুং, ন সমনুঞ্ঞা অহেসুং. পুথুজ্জনা পন সব্বমকংসু. লোহিতকন্তি লোহিতমক্খিতং. যেন ৰগ্গুমুদানদীতি ৰগ্গুমতা লোকস্স পুঞ্ঞসম্মতা নদী. সোপি কির ‘‘তং পাপং তত্থ পৰাহেস্সামী’’তি সঞ্ঞায গতো, নদিযা আনুভাৰেন অপ্পমত্তকম্পি পাপং পহীনং নাম নত্থি.
১৬৩. অহুদেৰ কুক্কুচ্চন্তি তেসু কির ভিক্খূসু কেনচিপি কাযৰিকারো ৰা ৰচীৰিকারো ৰা ন কতো, সব্বে সতা সম্পজানা দক্খিণেন পস্সেন নিপজ্জিংসু. তং অনুস্সরতো তস্স কুক্কুচ্চং অহোসিযেৰ. অহু ৰিপ্পটিসারোতি তস্সেৰ কুক্কুচ্চস্স সভাৰনিযমনত্থমেতং ৰুত্তং. ৰিপ্পটিসারকুক্কুচ্চং অহোসি, ন ৰিনযকুক্কুচ্চন্তি. অলাভা ৰত মেতিআদি কুক্কুচ্চস্স পৰত্তিআকারদস্সনত্থং ৰুত্তং. তত্থ অলাভা ৰত মেতি আযতিং দানি মম হিতসুখলাভা নাম নত্থীতি অনুত্থুনাতি. ‘‘ন ৰত মে লাভা’’তিইমিনা পন তমেৰত্থং দল়্হং করোতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – সচেপি কোচি ‘‘লাভা তে’’তি ৰদেয্য, তং মিচ্ছা, ন ৰত মে লাভাতি. দুল্লদ্ধং ৰত মেতি কুসলানুভাৰেন লদ্ধম্পি ইদং মনুস্সত্তং দুল্লদ্ধং ৰত মে. ন ৰত মে সুলদ্ধন্তিইমিনা পন তমেৰত্থং দল়্হং করোতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – সচেপি কোচি ‘‘সুলদ্ধং তে’’তি ৰদেয্য, তং মিচ্ছা; ন ৰত মে সুলদ্ধন্তি. অপুঞ্ঞং পসুতন্তি অপুঞ্ঞং উপচিতং জনিতং ৰা. কস্মাতি চে? যোহং ভিক্খূ…পে… ৰোরোপেসিন্তি. তস্সত্থো – যো অহং সীলৰন্তে তায এৰ সীলৰন্ততায কল্যাণধম্মে উত্তমধম্মে সেট্ঠধম্মে ভিক্খূ জীৰিতা ৰোরোপেসিন্তি.
অঞ্ঞতরা মারকাযিকাতি নামৰসেন অপাকটা একা ভুম্মদেৰতা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মারপক্খিকা মারস্সনুৰত্তিকা ‘‘এৰমযং মারধেয্যং মারৰিসযং নাতিক্কমিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা সব্বাভরণৰিভূসিতা হুত্ৰা অত্তনো আনুভাৰং দস্সযমানা অভিজ্জমানে উদকে পথৰীতলে চঙ্কমমানা ৰিয আগন্ত্ৰা মিগলণ্ডিকং সমণকুত্তকং এতদৰোচ. সাধু সাধূতি সম্পহংসনত্থে নিপাতো; তস্মা এৰ দ্ৰিৰচনং কতং. অতিণ্ণে তারেসীতি সংসারতো অতিণ্ণে ইমিনা জীৰিতাৰোরোপনেন তারেসি পরিমোচেসীতি. অযং কির এতিস্সা দেৰতায বালায দুম্মেধায লদ্ধি ‘‘যে ন মতা, তে সংসারতো ন মুত্তা. যে মতা, তে মুত্তা’’তি. তস্মা সংসারমোচকমিলক্খা ৰিয এৰংলদ্ধিকা হুত্ৰা তম্পি তত্থ নিযোজেন্তী এৰমাহ. অথ খো মিগলণ্ডিকো সমণকুত্তকো তাৰ ভুসং উপ্পন্নৰিপ্পটিসারোপি তং দেৰতায আনুভাৰং দিস্ৰা ‘‘অযং দেৰতা এৰমাহ – অদ্ধা ইমিনা অত্থেন এৰমেৰ ভৰিতব্ব’’ন্তি নিট্ঠং গন্ত্ৰা ‘‘লাভা কির মে’’তিআদীনি পরিকিত্তযন্তো. ৰিহারেন ৰিহারং পরিৰেণেন পরিৰেণং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেতীতি তং তং ৰিহারঞ্চ পরিৰেণঞ্চ উপসঙ্কমিত্ৰা দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা অন্তো পৰিসিত্ৰা ভিক্খূ এৰং ৰদতি – ‘‘কো অতিণ্ণো, কং তারেমী’’তি?
হোতিযেৰ ভযন্তি মরণং পটিচ্চ চিত্তুত্রাসো হোতি. হোতি ছম্ভিতত্তন্তি হদযমংসং আদিং কত্ৰা তস্মা সরীরচলনং হোতি; অতিভযেন থদ্ধসরীরত্তন্তিপি একে, থম্ভিতত্তঞ্হি ছম্ভিতত্তন্তি ৰুচ্চতি. লোমহংসোতি উদ্ধংঠিতলোমতা, খীণাসৰা পন সত্তসুঞ্ঞতায সুদিট্ঠত্তা মরণকসত্তমেৰ ন পস্সন্তি, তস্মা তেসং সব্বম্পেতং নাহোসীতি ৰেদিতব্বং. একম্পি ভিক্খুং দ্ৰেপি…পে… সট্ঠিম্পি ভিক্খূ একাহেন জীৰিতা ৰোরোপেসীতি এৰং গণনৰসেন সব্বানিপি তানি পঞ্চ ভিক্খুসতানি জীৰিতা ৰোরোপেসি.
১৬৪. পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতোতি তেসং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং জীৰিতক্খযপত্তভাৰং ঞত্ৰা ততো একীভাৰতো ৰুট্ঠিতো জানন্তোপি অজানন্তো ৰিয কথাসমুট্ঠাপনত্থং আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি. কিং নু খো আনন্দ তনুভূতো ৰিয ভিক্খুসঙ্ঘোতি আনন্দ ইতো পুব্বে বহূ ভিক্খূ একতো উপট্ঠানং আগচ্ছন্তি, উদ্দেসং পরিপুচ্ছং গণ্হন্তি সজ্ঝাযন্তি, একপজ্জোতো ৰিয আরামো দিস্সতি, ইদানি পন অদ্ধমাসমত্তস্স অচ্চযেন তনুভূতো ৰিয তনুকো মন্দো অপ্পকো ৰিরল়ৰিরল়ো ৰিয জাতো ভিক্খুসঙ্ঘো. কিন্নু খো কারণং, কিং দিসাসু পক্কন্তা ভিক্খূতি?
অথাযস্মা আনন্দো কম্মৰিপাকেন তেসং জীৰিতক্খযপ্পত্তিং অসল্লক্খেন্তো অসুভকম্মট্ঠানানুযোগপচ্চযা পন সল্লক্খেন্তো ‘‘তথা হি পন ভন্তে ভগৰা’’তিআদিং ৰত্ৰা ভিক্খূনং অরহত্তপ্পত্তিযা অঞ্ঞং কম্মট্ঠানং যাচন্তো ‘‘সাধু ভন্তে ভগৰা’’তিআদিমাহ. তস্সত্থো – সাধু ভন্তে ভগৰা অঞ্ঞং কারণং আচিক্খতু, যেন ভিক্খুসঙ্ঘো অরহত্তে পতিট্ঠহেয্য; মহাসমুদ্দং ওরোহণতিত্থানি ৰিয হি অঞ্ঞানিপি দসানুস্সতিদসকসিণচতুধাতুৰৰত্থানব্রহ্মৰিহারানাপানসতিপ্পভেদানি বহূনি নিব্বানোরোহণকম্মট্ঠানানি সন্তি. তেসু ভগৰা ভিক্খূ সমস্সাসেত্ৰা অঞ্ঞতরং কম্মট্ঠানং আচিক্খতূতি অধিপ্পাযো.
অথ ভগৰা তথা কাতুকামো থেরং উয্যোজেন্তো ‘‘তেনহানন্দা’’তিআদিমাহ. তত্থ ৰেসালিং উপনিস্সাযাতি ৰেসালিং উপনিস্সায সমন্তা গাৰুতেপি অদ্ধযোজনেপি যাৰতিকা ভিক্খূ ৰিহরন্তি, তে সব্বে সন্নিপাতেহীতি অত্থো. তে সব্বে উপট্ঠানসালাযং সন্নিপাতেত্ৰাতি অত্তনা গন্তুং যুত্তট্ঠানং সযং গন্ত্ৰা অঞ্ঞত্থ দহরভিক্খূ পহিণিত্ৰা মুহুত্তেনেৰ অনৰসেসে ভিক্খূ উপট্ঠানসালাযং সমূহং কত্ৰা. যস্স দানি ভন্তে ভগৰা কালং মঞ্ঞতীতি এত্থ অযমধিপ্পাযো – ভগৰা ভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো এস কালো ভিক্খূনং ধম্মকথং কাতুং, অনুসাসনিং দাতুং, ইদানি যস্স তুম্হে কালং জানাথ, তং কত্তব্বন্তি.