৪. পাচিত্তিযকণ্ডং (ভিক্খুনীৰিভঙ্গৰণ্ণনা)
১. লসুণৰগ্গো
১. পঠমলসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা
তিংসকানন্তরং ধম্মা, ছসট্ঠিসতসঙ্গহা;
সঙ্গীতা যে অযং দানি, হোতি তেসম্পি ৰণ্ণনা.
৭৯৩. তত্থ লসুণৰগ্গস্স তাৰ পঠমসিক্খাপদে – দ্ৰে তযো ভণ্ডিকেতি দ্ৰে ৰা তযো ৰা পোট্টলিকে; সম্পুণ্ণমিঞ্জানমেতং অধিৰচনং. ন মত্তং জানিত্ৰাতি পমাণং অজানিত্ৰা খেত্তপালস্স ৰারেন্তস্স বহুং লসুণং হরাপেসি.
অঞ্ঞতরং হংসযোনিন্তি সুৰণ্ণহংসযোনিং. সো তাসং একেকন্তি সো হংসো জাতিস্সরো অহোসি, অথ পুব্বসিনেহেন আগন্ত্ৰা তাসং একেকং পত্তং দেতি, তং তাপনতালনচ্ছেদনক্খমং সুৰণ্ণমেৰ হোতি.
৭৯৫. মাগধকন্তি মগধেসু জাতং. মগধরট্ঠে জাতলসুণমেৰ হি ইধ লসুণন্তি অধিপ্পেতং, তম্পি ভণ্ডিকলসুণমেৰ, ন একদ্ৰিতিমিঞ্জকং. কুরুন্দিযং পন জাতদেসং অৰত্ৰা ‘‘মাগধকং নাম ভণ্ডিকলসুণ’’ন্তি ৰুত্তং. অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারেতি এত্থ সচে দ্ৰে তযো ভণ্ডিকে একতোযেৰ সঙ্খাদিত্ৰা অজ্ঝোহরতি, একং পাচিত্তিযং. ভিন্দিত্ৰা একেকং মিঞ্জং খাদন্তিযা পন পযোগগণনায পাচিত্তিযানীতি.
৭৯৭. পলণ্ডুকাদীনং ৰণ্ণেন ৰা মিঞ্জায ৰা নানত্তং ৰেদিতব্বং – ৰণ্ণেন তাৰ পলণ্ডুকো পণ্ডুৰণ্ণো হোতি. ভঞ্জনকো লোহিতৰণ্ণো. হরিতকো হরিতপণ্ণৰণ্ণো. মিঞ্জায পন পলণ্ডুকস্স একা মিঞ্জা হোতি, ভঞ্জনকস্স দ্ৰে, হরিতকস্স তিস্সো. চাপলসুণো অমিঞ্জকো, অঙ্কুরমত্তমেৰ হি তস্স হোতি. মহাপচ্চরিযাদীসু পন ‘‘পলণ্ডুকস্স তীণি মিঞ্জানি, ভঞ্জনকস্স দ্ৰে, হরিতকস্স এক’’ন্তি ৰুত্তং. এতে পলণ্ডুকাদযো সভাৰেনেৰ ৰট্টন্তি. সূপসম্পাকাদীসু পন মাগধকম্পি ৰট্টতি. তঞ্হি পচ্চমানেসু মুগ্গসূপাদীসু ৰা মচ্ছমংসৰিকতিযা ৰা তেলাদীসু ৰা বদরসাল়ৰাদীসু ৰা অম্বিলসাকাদীসু ৰা উত্তরিভঙ্গেসু ৰা যত্থ কত্থচি অন্তমসো যাগুভত্তেপি পক্খিপিতুং ৰট্টতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.
এল়কলোমসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
লসুণসিক্খাপদং পঠমং.
২. দুতিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৭৯৯. দুতিযে – সম্বাধেতি পটিচ্ছন্নোকাসে. তস্স ৰিভাগদস্সনত্থং পন ‘‘উভো উপকচ্ছকা মুত্তকরণ’’ন্তি ৰুত্তং. একম্পি লোমন্তি কত্তরিযা ৰা সণ্ডাসকেন ৰা খুরেন ৰা যেন কেনচি একপযোগেন ৰা নানাপযোগেন ৰা একং ৰা বহূনি ৰা সংহরাপেন্তিযা পযোগগণনায পাচিত্তিযানি, ন লোমগণনায.
৮০১. আবাধপচ্চযাতি কণ্ডুকচ্ছুআদিআবাধপচ্চযা সংহরাপেন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ. চতুসমুট্ঠানং – কাযতো কাযৰাচতো কাযচিত্ততো কাযৰাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
দুতিযসিক্খাপদং.
৩. ততিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮০৩-৪. ততিযে – তলঘাতকেতি মুত্তকরণতলঘাতনে. অন্তমসো উপ্পলপত্তেনাপীতি এত্থ পত্তং তাৰ মহন্তং, কেসরেনাপি পহারং দেন্তিযা আপত্তিযেৰ.
৮০৫. আবাধপচ্চযাতি গণ্ডং ৰা ৰণং ৰা পহরিতুং ৰট্টতি. সেসং উত্তানমেৰ. পঠমপারাজিকসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
ততিযসিক্খাপদং.
৪. চতুত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮০৬. চতুত্থে – পুরাণরাজোরোধাতি পুরাণে গিহিভাৰে রঞ্ঞো ওরোধা. চিরাচিরং গচ্ছতীতি চিরেন চিরেন গচ্ছতি. ধারেথাতি সক্কোথ. কস্সিদং কম্মন্তি ৰুত্তে অনারোচিতেপি এতা মযি আসঙ্কং করিস্সন্তীতি মঞ্ঞমানা এৰমাহ – ‘‘ময্হিদং কম্ম’’ন্তি.
৮০৭. জতুমট্ঠকেতি জতুনা কতে মট্ঠদণ্ডকে. ৰত্থুৰসেনেৰেতং ৰুত্তং, যংকিঞ্চি পন দণ্ডকং পৰেসেন্তিযা আপত্তিযেৰ. তেনাহ – ‘‘অন্তমসো উপ্পলপত্তম্পি মুত্তকরণং পৰেসেতী’’তি. এতম্পি চ অতিমহন্তং, কেসরমত্তম্পি পন পৰেসেন্তিযা আপত্তি এৰ. সেসং উত্তানমেৰ. সমুট্ঠানাদীনি তলঘাতকে ৰুত্তসদিসানেৰাতি.
চতুত্থসিক্খাপদং.
৫. পঞ্চমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮১০. পঞ্চমে – অতিগম্ভীরং উদকসুদ্ধিকং আদিযন্তীতি অতিঅন্তো পৰেসেত্ৰা উদকেন ধোৰনং কুরুমানা.
৮১২. কেসগ্গমত্তম্পি অতিক্কামেতীতি ৰিত্থারতো ততিযং ৰা চতুত্থং ৰা অঙ্গুলং গম্ভীরতো দ্ৰিন্নং পব্বানং উপরি কেসগ্গমত্তম্পি পৰেসেন্তিযা পাচিত্তিযন্তি অত্থো. ৰুত্তঞ্হেতং মহাপচ্চরিযং – ‘‘একিস্সা অঙ্গুলিযা তীণি পব্বানি আদাতুং ন লভতি, তিণ্ণং ৰা চতুন্নং ৰা একেকম্পি পব্বং আদাতুং ন লভতী’’তি. সেসং উত্তানমেৰ. সমুট্ঠানাদীনিপি তলঘাতকে ৰুত্তসদিসানেৰাতি.
পঞ্চমসিক্খাপদং.
৬. ছট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮১৫. ছট্ঠে – ভত্তৰিস্সগ্গন্তি ভত্তকিচ্চং. পানীযেন চ ৰিধূপনেন চ উপতিট্ঠিত্ৰাতি একেন হত্থেন পানীযথালকং একেন বীজনিং গহেত্ৰা বীজমানা সমীপে ঠত্ৰাতি অত্থো. অচ্চাৰদতীতি পুব্বেপি তুম্হে এৰং ভুঞ্জথ, অহং এৰং উপট্ঠানং করোমী’’তি পব্বজিতচারিত্তং অতিক্কমিত্ৰা গেহস্সিতকথং কথেতীতি অত্থো.
৮১৭. যংকিঞ্চি পানীযন্তি সুদ্ধউদকং ৰা হোতু, তক্কদধিমত্থুরসখীরাদীনং ৰা অঞ্ঞতরং. যা কাচি বীজনীতি অন্তমসো চীৰরকণ্ণোপি. হত্থপাসে তিট্ঠতি আপত্তি পাচিত্তিযস্সাতি ইধ ঠানপচ্চযাৰ পাচিত্তিযং ৰুত্তং. পহারপচ্চযা পন খন্ধকে দুক্কটং পঞ্ঞত্তং.
৮১৯. দেতি দাপেতীতি পানীযং ৰা সূপাদিং ৰা ইমং পিৰথ, ইমিনা ভুঞ্জথাতি দেতি; তালৰণ্টং ইমিনা বীজন্তা ভুঞ্জথাতি দেতি; অঞ্ঞেন ৰা উভযম্পি দাপেতি, অনাপত্তি. অনুপসম্পন্নং আণাপেতীতি উপতিট্ঠনত্থং সামণেরিং আণাপেতি, অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
এল়কলোমসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
ছট্ঠসিক্খাপদং.
৭. সত্তমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮২২. সত্তমে – ভুঞ্জিস্সামীতি পটিগ্গণ্হাতি আপত্তি দুক্কটস্সাতি ইদং পযোগদুক্কটং নাম, তস্মা ন কেৰলং পটিগ্গহণেযেৰ হোতি, পটিগ্গণ্হিত্ৰা পন অরঞ্ঞতো আহরণেপি সুক্খাপনেপি ৰদ্দলিদিৰসে ভজ্জনত্থায উদ্ধনসজ্জনেপি কপল্লসজ্জনেপি দব্বিসজ্জনেপি দারূনি আদায অগ্গিকরণেপি কপল্লম্হি ধঞ্ঞপক্খিপনেপি দব্বিযা সঙ্ঘট্টনেসুপি কোট্টনত্থং উদুক্খলমুসলাদিসজ্জনেসুপি কোট্টনপপ্ফোটনধোৰনাদীসুপি যাৰ মুখে ঠপেত্ৰা অজ্ঝোহরণত্থং দন্তেহি সঙ্খাদতি, তাৰ সব্বপযোগেসু দুক্কটানি, অজ্ঝোহরণকালে পন অজ্ঝোহরণগণনায পাচিত্তিযানি. এত্থ চ ৰিঞ্ঞত্তি চেৰ ভোজনঞ্চ পমাণং. তস্মা সযং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা অঞ্ঞায ভজ্জনকোট্টনপচনানি কারাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তিযাপি আপত্তি. অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ভুঞ্জন্তিযাপি আপত্তি. মহাপচ্চরিযং পন ৰুত্তং – ‘‘ইদং আমকধঞ্ঞং নাম মাতরম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তিযা পাচিত্তিযমেৰ, অৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ৰা কারাপেত্ৰা ৰা ভুঞ্জন্তিযা দুক্কটং. অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং সযং ৰা ভজ্জনাদীনি কত্ৰা তায ৰা কারাপেত্ৰা অঞ্ঞায ৰা কারাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তিযাপি দুক্কটমেৰা’’তি. পুনপি ৰুত্তং ‘‘অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং, সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ভুঞ্জন্তিযা পাচিত্তিযমেৰ. ভজ্জনাদীনি কারাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তিযা পন দুক্কট’’ন্তি. তং পুব্বাপরৰিরুদ্ধং হোতি, ন হি ভজ্জনাদীনং করণে ৰা কারাপনে ৰা ৰিসেসো অত্থি. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞত্তং ভুঞ্জন্তিযা দুক্কট’’ন্তি অৰিসেসেন ৰুত্তং.
৮২৩. আবাধপচ্চযাতি সেদকম্মাদীনং অত্থায ধঞ্ঞৰিঞ্ঞত্তিযা অনাপত্তি. ‘‘অৰিঞ্ঞত্তিযা লব্ভমানং পন নৰকম্মত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ৰট্টতী’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. অপরণ্ণং ৰিঞ্ঞাপেতীতি ঠপেত্ৰা সত্ত ধঞ্ঞানি মুগ্গমাসাদিং ৰা লাবুকুম্ভণ্ডাদিং ৰা অঞ্ঞং যংকিঞ্চি ঞাতকপৰারিতট্ঠানে ৰিঞ্ঞাপেন্তিযা অনাপত্তি. আমকধঞ্ঞং পন ঞাতকপৰারিতট্ঠানে ন ৰট্টতি. সেসং উত্তানমেৰ.
চতুসমুট্ঠানং – কাযতো কাযৰাচতো কাযচিত্ততো কাযৰাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
সত্তমসিক্খাপদং.
৮. অট্ঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮২৪. অট্ঠমে – নিব্বিট্ঠো রাজভটো রঞ্ঞো ভতি কেণি এতেনাতি নিব্বিট্ঠরাজভটো, একং ঠানন্তরং কেণিযা গহেত্ৰা ততো লদ্ধউদযোতি অত্থো. তঞ্ঞেৰ ভটপথং যাচিস্সামীতি রঞ্ঞো কেণিং দত্ৰা পুন তংযেৰ ঠানন্তরং যাচিস্সামীতি চিন্তেন্তো. পরিভাসীতি তা ভিক্খুনিযো ‘‘মা পুন এৰং করিত্থা’’তি সন্তজ্জেসি.
৮২৬. সযং ছড্ডেতীতি চত্তারিপি ৰত্থূনি একপযোগেন ছড্ডেন্তিযা একাৰ আপত্তি, পাটেক্কং ছড্ডেন্তিযা ৰত্থুগণনায আপত্তিযো. আণত্তিযম্পি এসেৰ নযো. দন্তকট্ঠছড্ডনেপি ভিক্খুনিযা পাচিত্তিযমেৰ. ভিক্খুস্স সব্বত্থ দুক্কটং. সেসং উত্তানমেৰ.
ছসমুট্ঠানং – কিরিযাকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
অট্ঠমসিক্খাপদং.
৯. নৰমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৩০-২. নৰমে – যং মনুস্সানং উপভোগপরিভোগং রোপিমন্তি খেত্তং ৰা হোতু নাল়িকেরাদিআরামো ৰা, যত্থ কত্থচি রোপিমহরিতট্ঠানে এতানি ৰত্থূনি ছড্ডেন্তিযা পুরিমনযেনেৰ আপত্তিভেদো ৰেদিতব্বো. খেত্তে ৰা আরামে ৰা নিসীদিত্ৰা ভুঞ্জমানা উচ্ছুআদীনি ৰা খাদন্তী; গচ্ছমানা উচ্ছিট্ঠোদকচলকাদীনি হরিতট্ঠানে ছড্ডেতি, অন্তমসো উদকং পিৰিত্ৰা মত্থকচ্ছিন্ননাল়িকেরম্পি ছড্ডেতি, পাচিত্তিযমেৰ. ভিক্খুনো দুক্কটং. কসিতট্ঠানে পন নিক্খিত্তবীজে যাৰ অঙ্কুরং ন উট্ঠহতি, তাৰ সব্বেসং দুক্কটং. অনিক্খিত্তবীজেসু খেত্তকোণাদীসু ৰা অসঞ্জাতরোপিমেসু খেত্তমরিযাদাদীসু ৰা ছড্ডেতুং ৰট্টতি. মনুস্সানং কচৰরছড্ডনট্ঠানেপি ৰট্টতি. ছড্ডিতখেত্তেতি মনুস্সেসু সস্সং উদ্ধরিত্ৰা গতেসু ছড্ডিতখেত্তং নাম হোতি, তত্থ ৰট্টতি. যত্থ পন লাযিতম্পি পুব্বণ্ণাদি পুন উট্ঠহিস্সতীতি রক্খন্তি, তত্থ যথাৰত্থুকমেৰ. সেসং উত্তানমেৰ. ছসমুট্ঠানং – কিরিযাকিরিযং…পে… তিৰেদনন্তি.
নৰমসিক্খাপদং.
১০. দসমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৩৫. দসমে – যংকিঞ্চি নচ্চন্তি নটাদযো ৰা নচ্চন্তু সোণ্ডা ৰা, অন্তমসো মোরসুৰমক্কটাদযোপি, সব্বম্পেতং নচ্চমেৰ. যংকিঞ্চি গীতন্তি যংকিঞ্চি নটাদীনং ৰা গীতং হোতু, অরিযানং পরিনিব্বানকালে রতনত্তযগুণূপসংহিতং সাধুকীল়িতগীতং ৰা অসংযতভিক্খূনং ধম্মভাণকগীতং ৰা, সব্বম্পেতং গীতমেৰ. যংকিঞ্চি ৰাদিতন্তি তন্তিবদ্ধাদিৰাদনীযভণ্ডৰাদিতং ৰা হোতু, কুটভেরিৰাদিতং ৰা, অন্তমসো উদকভেরিৰাদিতম্পি, সব্বম্পেতং ৰাদিতমেৰ.
৮৩৬. দস্সনায গচ্ছতি আপত্তি দুক্কটস্সাতি পদৰারগণনায আপত্তি দুক্কটস্স. যত্থ ঠিতা পস্সতি ৰা সুণাতি ৰাতি একপযোগেন ওলোকেন্তী পস্সতি, তেসংযেৰ গীতৰাদিতং সুণাতি, একমেৰ পাচিত্তিযং. সচে পন একং দিসং ওলোকেত্ৰা নচ্চং পস্সতি, পুন অঞ্ঞতো ওলোকেত্ৰা গাযন্তে পস্সতি অঞ্ঞতো ৰাদেন্তে, পাটেক্কা আপত্তিযো. ভিক্খুনী সযম্পি নচ্চিতুং ৰা গাযিতুং ৰা ৰাদিতুং ৰা ন লভতি, অঞ্ঞে ‘‘নচ্চ, গায, ৰাদেহী’’তি ৰত্তুম্পি ন লভতি. ‘‘চেতিযস্স উপহারং দেথ, উপাসকা’’তি ৰত্তুম্পি ‘‘তুম্হাকং চেতিযস্স উপট্ঠানং করোমা’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিতুম্পি ন লভতি. সব্বত্থ পাচিত্তিযন্তি সব্বঅট্ঠকথাসু ৰুত্তং. ভিক্খুনো দুক্কটং. ‘‘তুম্হাকং চেতিযস্স উপট্ঠানং করোমা’’তি ৰুত্তে পন ‘‘উপট্ঠানকরণং নাম সুন্দর’’ন্তি ৰত্তুং ৰট্টতি.
৮৩৭. আরামে ঠিতাতি আরামে ঠত্ৰা অন্তরারামে ৰা বহিআরামে ৰা নচ্চাদীনি পস্সতি ৰা সুণাতি ৰা, অনাপত্তি. সতি করণীযেতি সলাকভত্তাদীনং ৰা অত্থায অঞ্ঞেন ৰা কেনচি করণীযেন গন্ত্ৰা গতট্ঠানে পস্সতি ৰা সুণাতি ৰা, অনাপত্তি. আপদাসূতি তাদিসেন উপদ্দৰেন উপদ্দুতা সমজ্জট্ঠানং পৰিসতি, এৰং পৰিসিত্ৰা পস্সন্তিযা ৰা সুণন্তিযা ৰা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
এল়কলোমসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
দসমসিক্খাপদং.
লসুণৰগ্গো পঠমো.
২. অন্ধকারৰগ্গো
১. পঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৩৯. অন্ধকারৰগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে – অপ্পদীপেতি পদীপচন্দসূরিযঅগ্গীসু একেনাপি অনোভাসিতে. তেনেৰস্স পদভাজনে ‘‘অনালোকে’’তি ৰুত্তং. সল্লপেয্য ৰাতি গেহস্সিতকথং কথেয্য.
৮৪১. অরহোপেক্খা অঞ্ঞৰিহিতাতি ন রহোঅস্সাদাপেক্খা রহোঅস্সাদতো অঞ্ঞৰিহিতাৰ হুত্ৰা ঞাতিং ৰা পুচ্ছতি, দানে ৰা পূজায ৰা মন্তেতি. সেসং উত্তানমেৰ. থেয্যসত্থসমুট্ঠানং – কাযচিত্ততো কাযৰাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দ্ৰিৰেদনন্তি.
পঠমসিক্খাপদং.
২. দুতিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৪২. দুতিযে – পটিচ্ছন্নে ওকাসেতি ইদমেৰ নানং. সেসং সব্বং পুরিমসদিসমেৰাতি.
দুতিযসিক্খাপদং.
৩. ততিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৪৬. ততিযে – অজ্ঝোকাসেতি নানং, সেসং সব্বং তাদিসমেৰাতি.
ততিযসিক্খাপদং.
৪. চতুত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৫০-৩. চতুত্থে – নিকণ্ণিকন্তি কণ্ণমূলং ৰুচ্চতি; কণ্ণমূলে জপ্পেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. সতি করণীযেতি সলাকভত্তাদীনং আহরণত্থায ৰিহারে ৰা দুন্নিক্খিত্তং পটিসামনত্থায. সেসং উত্তানমেৰ. সমুট্ঠানাদীনি পুরিমসদিসানেৰাতি.
চতুত্থসিক্খাপদং.
৫. পঞ্চমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৫৪. পঞ্চমে – ঘরং সোধেন্তাতি তেসং কির এতদহোসি – ‘‘থেরিযা কোচি কাযিকৰাচসিকো ৰীতিক্কমো ন দিস্সতি, ঘরম্পি তাৰ সোধেমা’’তি, ততো ঘরং সোধেন্তা নং অদ্দসংসু.
৮৫৬. অনোৰস্সকং অতিক্কামেন্তিযাতি পঠমং পাদং অতিক্কামেন্তিযা দুক্কটং, দুতিযং অতিক্কামেন্তিযা পাচিত্তিযং, উপচারাতিক্কমে এসেৰ নযো.
৮৫৮. গিলানাযাতি যা তাদিসেন গেলঞ্ঞেন আপুচ্ছিতুং ন সক্কোতি. আপদাসূতি ঘরে অগ্গি ৰা উট্ঠিতো হোতি, চোরা ৰা; এৰরূপে উপদ্দৰে অনাপুচ্ছা পক্কমতি, অনাপত্তি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.
কথিনসমুট্ঠানং – কাযৰাচতো কাযৰাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিরিযাকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
পঞ্চমসিক্খাপদং.
৬. ছট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৬০. ছট্ঠে – অভিনিসীদেয্যাতি নিসীদেয্য. নিসীদিত্ৰা গচ্ছন্তিযা একা আপত্তি, অনিসীদিত্ৰা নিপজ্জিত্ৰা গচ্ছন্তিযা একা, নিসীদিত্ৰা নিপজ্জিত্ৰা গচ্ছন্তিযা দ্ৰে.
৮৬৩. ধুৰপঞ্ঞত্তেতি ভিক্খুনীনং অত্থায নিচ্চপঞ্ঞত্তে. সেসং উত্তানমেৰ. কথিনসমুট্ঠানং…পে… তিৰেদনন্তি.
ছট্ঠসিক্খাপদং.
৭. সত্তমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৬৪. সত্তমেপি – সব্বং ছট্ঠে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.
সত্তমসিক্খাপদং.
৮. অট্ঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৬৯. অট্ঠমে – সব্বং উত্তানমেৰ. তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.
অট্ঠমসিক্খাপদং.
৯. নৰমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৭৫. নৰমে – অভিসপেয্যাতি সপথং করেয্য. নিরযেন অভিসপতি নাম ‘‘নিরযে নিব্বত্তামি, অৰীচিম্হি নিব্বত্তামি, নিরযে নিব্বত্ততু, অৰীচিম্হি নিব্বত্ততূ’’তি এৰমাদিনা নযেন অক্কোসতি. ব্রহ্মচরিযেন অভিসপতি নাম ‘‘গিহিনী হোমি, ওদাতৰত্থা হোমি, পরিব্বাজিকা হোমি, ইতরা ৰা এদিসা হোতূ’’তি এৰমাদিনা নযেন অক্কোসতি; ৰাচায ৰাচায পাচিত্তিযং. ঠপেত্ৰা পন নিরযঞ্চ ব্রহ্মচরিযঞ্চ ‘‘সুনখী সূকরী কাণা কুণী’’তিআদিনা নযেন অক্কোসন্তিযা ৰাচায ৰাচায দুক্কটং.
৮৭৮. অত্থপুরেক্খারাযাতি অট্ঠকথং কথেন্তিযা. ধম্মপুরেক্খারাযাতি পাল়িং ৰাচেন্তিযা. অনুসাসনিপুরেক্খারাযাতি ‘‘ইদানিপি ত্ৰং এদিসা, সাধু ৰিরমস্সু, নো চে ৰিরমসি, অদ্ধা পুন এৰরূপানি কম্মানি কত্ৰা নিরযে উপ্পজ্জিস্সসি, তিরচ্ছানযোনিযা উপ্পজ্জিস্সসী’’তি এৰং অনুসাসনিযং ঠত্ৰা ৰদন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.
নৰমসিক্খাপদং.
১০. দসমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৭৯. দসমে – সব্বং উত্তানমেৰ. ধুরনিক্খেপসমুট্ঠানং – কাযৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠাতি, কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলকম্মং, দুক্খৰেদনন্তি.
দসমসিক্খাপদং.
অন্ধকারৰগ্গো দুতিযো.
৩. নগ্গৰগ্গো
১. পঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৮৩-৬. নগ্গৰগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে – ব্রহ্মচরিযং চিণ্ণেনাতি ব্রহ্মচরিযেন চিণ্ণেন; অথ ৰা ব্রহ্মচরিযস্স চরণেনাতি; এৰং করণত্থে ৰা সামিঅত্থে ৰা উপযোগৰচনং ৰেদিতব্বং. অচ্ছিন্নচীৰরিকাযাতি ইদং উদকসাটিকং সন্ধায ৰুত্তং, ন অঞ্ঞং চীৰরং. তস্মা উদকসাটিকায অচ্ছিন্নায ৰা নট্ঠায ৰা নগ্গায ন্হাযন্তিযা অনাপত্তি. সচেপি উদকসাটিকচীৰরং মহগ্ঘং হোতি, ন সক্কা নিৰাসেত্ৰা বহি গন্তুং, এৰম্পি নগ্গায ন্হাযিতুং ৰট্টতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.
এল়কলোমসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
পঠমসিক্খাপদং.
২. দুতিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৮৭. দুতিযে – সব্বং উত্তানমেৰ. ছসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
দুতিযসিক্খাপদং.
৩. ততিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৯৩-৪. ততিযে – অনন্তরাযিকিনীতি দসসু অন্তরাযেসু একেনপি অন্তরাযেন অনন্তরাযা. ধুরং নিক্খিত্তমত্তেতি ধুরং নিক্খিপিত্ৰা সচেপি পচ্ছা সিব্বতি, আপত্তিযেৰাতি অত্থো. সেসং উত্তানমেৰ.
ধুরনিক্খেপসমুট্ঠানং – অকিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.
ততিযসিক্খাপদং.
৪. চতুত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা
৮৯৮-৯. চতুত্থে – পঞ্চ অহানি পঞ্চাহং, পঞ্চাহমেৰ পঞ্চাহিকং. সঙ্ঘাটীনং চারো সঙ্ঘাটিচারো; পরিভোগৰসেন ৰা ওতাপনৰসেন ৰা সঙ্ঘটিতট্ঠেন সঙ্ঘাটীতি লদ্ধনামানং পঞ্চন্নং চীৰরানং পরিৰত্তনন্তি অত্থো. তস্মাযেৰ পদভাজনে ‘‘পঞ্চমং দিৰসং পঞ্চ চীৰরানী’’তিআদিমাহ. আপত্তি পাচিত্তিযস্সাতি এত্থ চ একস্মিং চীৰরে একা আপত্তি; পঞ্চসু পঞ্চ.
৯০০. আপদাসূতি মহগ্ঘং চীৰরং, ন সক্কা হোতি চোরভযাদীসু পরিভুঞ্জিতুং; এৰরূপে উপদ্দৰে অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ. কথিনসমুট্ঠানং – অকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
চতুত্থসিক্খাপদং.
৫. পঞ্চমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯০৩. পঞ্চমে – চীৰরসঙ্কমনীযন্তি সঙ্কমেতব্বং চীৰরং; অঞ্ঞিস্সা সন্তকং অনাপুচ্ছা গহিতং পুন পটিদাতব্বচীৰরন্তি অত্থো.
৯০৬. আপদাসূতি সচে অপারুতং ৰা অনিৰত্থং ৰা চোরা হরন্তি, এৰরূপাসু আপদাসু ধারেন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ. কথিনসমুট্ঠানং – কিরিযাকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
পঞ্চমসিক্খাপদং.
৬. ছট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯০৯-১০. ছট্ঠে – অঞ্ঞং পরিক্খারন্তি যংকিঞ্চি থালকাদীনং ৰা সপ্পিতেলাদীনং ৰা অঞ্ঞতরং. আনিসংসন্তি ‘‘কিত্তকং অগ্ঘনকং দাতুকামত্থা’’তি পুচ্ছতি, ‘‘এত্তকং নামা’’তি ৰদন্তি, ‘‘আগমেথ তাৰ, ইদানি ৰত্থং মহগ্ঘং, কতিপাহেন কপ্পাসে আগতে সমগ্ঘং ভৰিস্সতী’’তি এৰং ৰত্ৰা নিৰারেন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
ছট্ঠসিক্খাপদং.
৭. সত্তমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯১১. সত্তমে – পক্কমিংসূতি অঞ্ঞাসম্পি আগমনং আগমেন্তী ‘‘অদ্ধা অম্হাকম্পি আগমেস্সতী’’তি তত্থ তত্থ অগমংসু. পটিবাহেয্যাতি পটিসেধেয্য.
৯১৫. আনিসংসন্তি ‘‘একিস্সা একং সাটকং নপ্পহোতি, আগমেথ তাৰ, কতিপাহেন উপ্পজ্জিস্সতি, ততো ভাজেস্সামী’’তি এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
সত্তমসিক্খাপদং.
৮. অট্ঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯১৬-৮. অট্ঠমে – নটা নাম যে নাটকং নাটেন্তি. নটকা নাম যে নচ্চন্তি. লঙ্ঘকা নাম যে ৰংসৰরত্তাদীসু লঙ্ঘনকম্মং করোন্তি. সোকজ্ঝাযিকা নাম মাযাকারা. কুম্ভথূণিকা নাম ঘটকেন কীল়নকা; বিম্বিসকৰাদকাতিপি ৰদন্তি. দেতি আপত্তি পাচিত্তিযস্সাতি এত্থ চীৰরগণনায আপত্তিযো ৰেদিতব্বা. সেসং উত্তানমেৰ.
ছসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
অট্ঠমসিক্খাপদং.
৯. নৰমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯২১-৪. নৰমে – দুব্বলচীৰরপচ্চাসাযাতি দুব্বলায চীৰরপচ্চাসায. আনিসংসন্তি কিঞ্চাপি ‘‘ন মযং অয্যে সক্কোমা’’তি ৰদন্তি, ‘‘ইদানি পন তেসং কপ্পাসো আগমিস্সতি, সদ্ধো পসন্নো পুরিসো আগমিস্সতি, অদ্ধা দস্সতী’’তি এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা নিৰারেন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
নৰমসিক্খাপদং.
১০. দসমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯২৭. দসমে – কথিনুদ্ধারং ন দস্সন্তীতি কীদিসো কথিনুদ্ধারো দাতব্বো, কীদিসো ন দাতব্বোতি? যস্স অত্থারমূলকো আনিসংসো মহা, উব্ভারমূলকো অপ্পো, এৰরূপো ন দাতব্বো. যস্স পন অত্থারমূলকো আনিসংসো অপ্পো, উব্ভারমূলকো মহা, এৰরূপো দাতব্বো. সমানিসংসোপি সদ্ধাপরিপালনত্থং দাতব্বোৰ.
৯৩১. আনিসংসন্তি ভিক্খুনিসঙ্ঘো জিণ্ণচীৰরো, কথিনানিসংসমূলকো মহালাভোতি এৰরূপং আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযা অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
দসমসিক্খাপদং.
নগ্গৰগ্গো ততিযো.
৪. তুৰট্টৰগ্গো
১. পঠমসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯৩৩. তুৰট্টৰগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে – তুৰট্টেয্যুন্তি নিপজ্জেয্যুং. সেসং উত্তানমেৰ. এল়কলোমসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
পঠমসিক্খাপদং.
২. দুতিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯৩৭. দুতিযে – একং অত্থরণঞ্চেৰ পাৰুরণঞ্চ এতাসন্তি একত্থরণপাৰুরণা; সংহারিমানং পাৰারত্থরণকটসারকাদীনং একং অন্তং অত্থরিত্ৰা একং পারুপিত্ৰা তুৰট্টেন্তীনমেতং অধিৰচনং.
৯৪০. ৰৰত্থানং দস্সেত্ৰাতি মজ্ঝে কাসাৰং ৰা কত্তরযট্ঠিং ৰা অন্তমসো কাযবন্ধনম্পি ঠপেত্ৰা নিপজ্জন্তীনং অনাপত্তীতি অত্থো. সেসং উত্তানমেৰ. এল়কলোমসমুট্ঠানং – কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
দুতিযসিক্খাপদং.
৩. ততিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯৪১. ততিযে – উল়ারসম্ভাৰিতাতি উল়ারকুলা পব্বজিতত্তা গুণেহি চ উল়ারত্তা উল়ারাতি সম্ভাৰিতা. ইস্সাপকতাতি ইস্সায অপকতা; অভিভূতাতি অত্থো. সঞ্ঞত্তি বহুলা এতাসন্তি সঞ্ঞত্তিবহুলা; দিৰসং মহাজনং সঞ্ঞাপযমানাতি অত্থো. ৰিঞ্ঞত্তি বহুলা এতাসন্তি ৰিঞ্ঞত্তিবহুলা. ৰিঞ্ঞত্তীতি হেতূদাহরণাদীহি ৰিৰিধেহি নযেহি ঞাপনা ৰেদিতব্বা, ন যাচনা.
৯৪৩. চঙ্কমনে নিৰত্তনগণনায আপত্তিযো ৰেদিতব্বা. তিট্ঠতি ৰাতিআদীসু পযোগগণনায. উদ্দিসতি ৰাতিআদীসু পদাদিগণনায. সেসং উত্তানমেৰ.
তিসমুট্ঠানং – কিরিযাকিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.
ততিযসিক্খাপদং.
৪. চতুত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা
৯৪৯. চতুত্থে – সতি অন্তরাযেতি দসৰিধে অন্তরাযে সতি. পরিযেসিত্ৰা ন লভতীতি অঞ্ঞং উপট্ঠাযিকং ন লভতি. গিলানাযাতি সযং গিলানায. আপদাসূতি তথারূপে উপদ্দৰে সতি অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৰ.