২. উপোসথক্খন্ধকং

সন্নিপাতানুজাননাদিকথা

১৩২. উপোসথক্খন্ধকে – অঞ্ঞতিত্থিযাতি এত্থ তিত্থং ৰুচ্চতি লদ্ধি; অঞ্ঞং তিত্থং অঞ্ঞতিত্থং; অঞ্ঞতিত্থং এতেসং অত্থীতি অঞ্ঞতিত্থিযা; ইতো অঞ্ঞলদ্ধিকাতি ৰুত্তং হোতি. ধম্মং ভাসন্তীতি যং তেসং কত্তব্বাকত্তব্বং, তং কথেন্তি. তে লভন্তীতি তে মনুস্সা লভন্তি. মূগসূকরাতি থূলসরীরসূকরা.

১৩৫. অনজ্ঝাপন্নো ৰা হোতি আপজ্জিত্ৰা ৰা ৰুট্ঠিতোতি এত্থ যং আপত্তিং ভিক্খু অনজ্ঝাপন্নো ৰা হোতি, আপজ্জিত্ৰা ৰা ৰুট্ঠিতো, অযং অসন্তী নাম আপত্তীতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো. সম্পজানমুসাৰাদে কিং হোতীতি য্ৰাযং সম্পজানমুসাৰাদো অস্স হোতীতি ৰুত্তো, সো আপত্তিতো কিং হোতি, কতরা আপত্তি হোতীতি অত্থো. দুক্কটং হোতীতি দুক্কটাপত্তি হোতি; সা চ খো ন মুসাৰাদলক্খণেন; ভগৰতো পন ৰচনেন ৰচীদ্ৰারে অকিরিযসমুট্ঠানা আপত্তি হোতীতি ৰেদিতব্বা. ৰক্খতি হি –

‘‘অনালপন্তো মনুজেন কেনচি,

ৰাচাগিরং নো চ পরে ভণেয্য;

আপজ্জেয্য ৰাচসিকং ন কাযিকং,

পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পরি. ৪৭৯);

অন্তরাযিকোতি অন্তরাযকরো. কিস্স ফাসু হোতীতি কিমত্থায ফাসু হোতি. পঠমস্স ঝানস্স অধিগমাযাতি পঠমস্স ঝানস্স অধিগমনত্থায তস্স ভিক্খুনো ফাসু হোতি সুখং হোতি. এস নযো সব্বত্থ. ইতি ভগৰা উদ্দেসতো চ নিদ্দেসতো চ পঠমং পাতিমোক্খুদ্দেসং দস্সেসি.

১৩৬. দেৰসিকন্তি দিৰসে দিৰসে. চাতুদ্দসে ৰা পন্নরসে ৰাতি একস্স উতুনো ততিযে চ সত্তমে চ পক্খে দ্ৰিক্খত্তুং চাতুদ্দসে অৰসেসে ছক্খত্তুং পন্নরসে; অযং তাৰ একো অত্থো. অযং পন পকতিচারিত্তৰসেন ৰুত্তো ‘‘সকিং পক্খস্স চাতুদ্দসে ৰা পন্নরসে ৰা’’তি ৰচনতো পন তথারূপে পচ্চযে সতি যস্মিং তস্মিং চাতুদ্দসে ৰা পন্নরসে ৰা উদ্দিসিতুং ৰট্টতি, আৰাসিকানং ভিক্খূনং চাতুদ্দসো হোতি, আগন্তুকানং পন্নরসো. সচে আৰাসিকা বহুতরা হোন্তি, আগন্তুকেহি আৰাসিকানং অনুৰত্তিতব্ব’’ন্তি ৰচনতোপি চেতং ৰেদিতব্বং.

সীমানুজাননকথা

১৩৮. পঠমং নিমিত্তা কিত্তেতব্বাতি ৰিনযধরেন পুচ্ছিতব্বং ‘‘পুরত্থিমায দিসায কিং নিমিত্ত’’ন্তি? পব্বতো ভন্তেতি. পুন ৰিনযধরেন ‘‘এসো পব্বতো নিমিত্ত’’ন্তি এৰং নিমিত্তং কিত্তেতব্বং. ‘‘এতং পব্বতং নিমিত্তং করোম, করিস্সাম, নিমিত্তং কতো, নিমিত্তং হোতু, হোতি ভৰিস্সতী’’তি এৰং পন কিত্তেতুং ন ৰট্টতি. পাসাণাদীসুপি এসেৰ নযো. পুরত্থিমায অনুদিসায, দক্খিণায দিসায, দক্খিণায অনুদিসায, পচ্ছিমায দিসায, পচ্ছিমায অনুদিসায, উত্তরায দিসায, উত্তরায অনুদিসায, কিং নিমিত্তং? উদকং ভন্তে. এতং উদকং নিমিত্তন্তি এত্থ পন অট্ঠত্ৰা পুন পুরত্থিমায দিসায কিং নিমিত্তং. পব্বতো ভন্তে. এসো পব্বতো নিমিত্তন্তি এৰং পঠমং কিত্তিতনিমিত্তং কিত্তেত্ৰাৰ ঠপেতব্বং. এৰঞ্হি নিমিত্তেন নিমিত্তং ঘটিতং হোতি. এৰং নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা অথানন্তরং ৰুত্তায কম্মৰাচায সীমা সম্মন্নিতব্বা. কম্মৰাচাপরিযোসানে নিমিত্তানং অন্তো সীমা হোতি, নিমিত্তানি সীমতো বহি হোন্তি. তত্থ নিমিত্তানি সকিং কিত্তিতানিপি কিত্তিতানেৰ হোন্তি. অন্ধকট্ঠকথাযং পন তিক্খত্তুং সীমমণ্ডলং সম্বন্ধন্তেন নিমিত্তং কিত্তেতব্বন্তি ৰুত্তং. ‘‘পব্বতো ভন্তেতি…পে… উদকং ভন্তে’’তি এৰং পন উপসম্পন্নো ৰা আচিক্খতু অনুপসম্পন্নো ৰা ৰট্টতিযেৰ.

ইদানি পব্বতনিমিত্তাদীসু এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো – তিৰিধো পব্বতো, সুদ্ধপংসুপব্বতো, সুদ্ধপাসাণপব্বতো, উভযমিস্সকোতি. সো তিৰিধোপি ৰট্টতি. ৰালিকরাসি পন ন ৰট্টতি. ইতরোপি হত্থিপ্পমাণতো ওমকতরো ন ৰট্টতি. হত্থিপ্পমাণতো পন পট্ঠায সিনেরুপ্পমাণোপি ৰট্টতি. সচে চতূসু দিসাসু চত্তারো তীসু ৰা তযো পব্বতা হোন্তি, চতূহি ৰা তীহি ৰা পব্বতনিমিত্তেহি এৰ সম্মন্নিতুং ৰট্টতি. দ্ৰীহি পন নিমিত্তেহি একেন ৰা সম্মন্নিতুং ন ৰট্টতি. ইতো পরেসু পাসাণনিমিত্তাদীসুপি এসেৰ নযো. তস্মা পব্বতনিমিত্তং করোন্তেন পুচ্ছিতব্বং ‘‘একাবদ্ধো ন একাবদ্ধো’’তি. সচে একাবদ্ধো হোতি, ন কাতব্বো. তঞ্হি চতূসু ৰা অট্ঠসু ৰা দিসাসু কিত্তেন্তেনাপি একমেৰ নিমিত্তং কিত্তিতং হোতি, তস্মা যো এৰং চক্কসণ্ঠানেন ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা ঠিতো পব্বতো, তং একদিসায কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞাসু দিসাসু তং বহিদ্ধা কত্ৰা অন্তো অঞ্ঞানি নিমিত্তানি কিত্তেতব্বানি.

সচে পব্বতস্স ততিযভাগং ৰা উপড্ঢং ৰা অন্তোসীমায কত্তুকামা হোন্তি, পব্বতং অকিত্তেত্ৰা যত্তকং পদেসং অন্তো কত্তুকামা, তস্স পরতো তস্মিংযেৰ পব্বতে জাতরুক্খৰম্মিকাদীসু অঞ্ঞতরং নিমিত্তং কিত্তেতব্বং. সচে একযোজনদ্ৰিযোজনপ্পমাণং সব্বং পব্বতং অন্তো কত্তুকামা হোন্তি, পব্বতস্স পরতো ভূমিযং জাতরুক্খৰম্মিকাদীনি নিমিত্তানি কিত্তেতব্বানি.

পাসাণনিমিত্তে – অযগুল়োপি পাসাণসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি, তস্মা যো কোচি পাসাণো ৰট্টতি. পমাণতো পন হত্থিপ্পমাণো পব্বতসঙ্খ্যং গতো, তস্মা সো ন ৰট্টতি. মহাগোণমহামহিংসপ্পমাণো পন ৰট্টতি. হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন দ্ৰত্তিংসপলগুল়পিণ্ডপরিমাণো ৰট্টতি. ততো খুদ্দকতরো ইট্ঠকা ৰা মহন্তীপি ন ৰট্টতি. অনিমিত্তুপগপাসাণরাসিপি ন ৰট্টতি, পগেৰ পংসুৰালিকরাসি. ভূমিসমো খলমণ্ডলসদিসো পিট্ঠিপাসাণো ৰা ভূমিতো খাণুকো ৰিয উট্ঠিতপাসাণো ৰা হোতি, সোপি পমাণুপগো চে ৰট্টতি. পিট্ঠিপাসাণো অতিমহন্তোপি পাসাণসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি, তস্মা সচে মহতো পিট্ঠিপাসাণস্স একপ্পদেসং অন্তোসীমায কত্তুকামা হোন্তি, তং অকিত্তেত্ৰা তস্সুপরি অঞ্ঞো পাসাণো কিত্তেতব্বো. সচে পিট্ঠিপাসাণুপরি ৰিহারং করোন্তি, ৰিহারমজ্ঝেন ৰা পিট্ঠিপাসাণো ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা গচ্ছতি, এৰরূপো পিট্ঠিপাসাণো ন ৰট্টতি. সচে হি তং কিত্তেন্তি, নিমিত্তস্স উপরি ৰিহারো হোতি, নিমিত্তঞ্চ নাম বহিসীমায হোতি, ৰিহারোপি বহিসীমাযং আপজ্জতি. ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা ঠিতপিট্ঠিপাসাণো একত্থ কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞত্থ ন কিত্তেতব্বো.

ৰননিমিত্তে – তিণৰনং ৰা তচসারতালনাল়িকেরাদিরুক্খৰনং ৰা ন ৰট্টতি. অন্তোসারানং পন সাকসালাদীনং অন্তোসারমিস্সকানং ৰা রুক্খানং ৰনং ৰট্টতি, তঞ্চ খো হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন চতুপঞ্চরুক্খমত্তম্পি ততো ওরং ন ৰট্টতি, পরং যোজনসতিকম্পি ৰট্টতি. সচে পন ৰনমজ্ঝে ৰিহারং করোন্তি, ৰনং ন কিত্তেতব্বং. একদেসং অন্তোসীমায কত্তুকামেহিপি ৰনং অকিত্তেত্ৰা তত্থ রুক্খপাসাণাদযো কিত্তেতব্বা. ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা ঠিতৰনং একত্থ কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞত্থ ন কিত্তেতব্বং.

রুক্খনিমিত্তে – তচসারো তালনাল়িকেরাদিরুক্খো ন ৰট্টতি, অন্তোসারো জীৰমানকো অন্তমসো উব্বেধতো অট্ঠঙ্গুলো পরিণাহতো সূচিদণ্ডকপ্পমাণোপি ৰট্টতি, ততো ওরং ন ৰট্টতি, পরং দ্ৰাদসযোজনো সুপ্পতিট্ঠিতনিগ্রোধোপি ৰট্টতি. ৰংসনল়কসরাৰাদীসু বীজং রোপেত্ৰা ৰড্ঢাপিতো পমাণুপগোপি ন ৰট্টতি. ততো অপনেত্ৰা পন তঙ্খণম্পি ভূমিযং রোপেত্ৰা কোট্ঠকং কত্ৰা উদকং আসিঞ্চিত্ৰা কিত্তেতুং ৰট্টতি. নৰমূলসাখানিগ্গমনং অকারণং. খন্ধং ছিন্দিত্ৰা রোপিতে পন এতং যুজ্জতি. কিত্তেন্তেন চ ‘‘রুক্খো’’তিপি ৰত্তুং ৰট্টতি, ‘‘সাকরুক্খোতিপি সালরুক্খো’’তিপি. একাবদ্ধং পন সুপ্পতিট্ঠিতনিগ্রোধসদিসং একত্থ কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞত্থ কিত্তেতুং ন ৰট্টতি.

মগ্গনিমিত্তে – অরঞ্ঞখেত্তনদীতল়াকমগ্গাদযো ন ৰট্টন্তি, জঙ্ঘমগ্গো ৰা সকটমগ্গো ৰা ৰট্টতি, যো নিব্বিজ্ঝিত্ৰা দ্ৰে তীণি গামন্তরানি গচ্ছতি. যো পন জঙ্ঘমগ্গো সকটমগ্গতো ওক্কমিত্ৰা পুন সকটমগ্গমেৰ ওতরতি, যে ৰা জঙ্ঘমগ্গসকটমগ্গা অৰল়ঞ্জা, তে ন ৰট্টন্তি. জঙ্ঘসত্থসকটসত্থেহি ৰল়ঞ্জিযমানাযেৰ ৰট্টন্তি. সচে দ্ৰে মগ্গা নিক্খমিত্ৰা পচ্ছা সকটধুরমিৰ একীভৰন্তি, দ্ৰিধা ভিন্নট্ঠানে ৰা সম্বন্ধট্ঠানে ৰা সকিং কিত্তেত্ৰা পুন ন কিত্তেতব্বা, একাবদ্ধনিমিত্তঞ্হেতং হোতি.

সচে ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা চত্তারো মগ্গা চতূসু দিসাসু গচ্ছন্তি, মজ্ঝে একং কিত্তেত্ৰা অপরং কিত্তেতুং ন ৰট্টতি. একাবদ্ধনিমিত্তঞ্হেতং হোতি. কোণং নিব্বিজ্ঝিত্ৰা গতমগ্গং পন পরভাগে কিত্তেতুং ৰট্টতি. ৰিহারমজ্ঝেন নিব্বিজ্ঝিত্ৰা গতমগ্গো পন ন কিত্তেতব্বো. কিত্তিতে নিমিত্তস্স উপরি ৰিহারো হোতি. সচে সকটমগ্গস্স অন্তিমচক্কমগ্গং নিমিত্তং করোন্তি, মগ্গো বহিসীমায হোতি. সচে বাহিরচক্কমগ্গং নিমিত্তং করোন্তি, বাহিরচক্কমগ্গোৰ বহিসীমায হোতি, সেসং অন্তোসীমং ভজতি. মগ্গং কিত্তেন্তেন ‘‘মগ্গো পন্থো পথো পজ্জো’’তি দসসু যেন কেনচি নামেন কিত্তেতুং ৰট্টতি. পরিখাসণ্ঠানেন ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা গতমগ্গো একত্থ কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞত্থ কিত্তেতুং ন ৰট্টতি.

ৰম্মিকনিমিত্তে – হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন তং দিৰসং জাতো অট্ঠঙ্গুলুব্বেধো গোৰিসাণপ্পমাণোপি ৰম্মিকো ৰট্টতি, ততো ওরং ন ৰট্টতি, পরং হিমৰন্তপব্বতসদিসোপি ৰট্টতি. ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা ঠিতং পন একাবদ্ধং একত্থ কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞত্থ কিত্তেতুং ন ৰট্টতি.

নদীনিমিত্তে – যস্সা ধম্মিকানং রাজূনং কালে অন্ৰদ্ধমাসং অনুদসাহং অনুপঞ্চাহন্তি এৰং অনতিক্কমিত্ৰা দেৰে ৰস্সন্তে ৰলাহকেসু ৰিগতমত্তেসু সোতং পচ্ছিজ্জতি, অযং নদীসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি. যস্সা পন ঈদিসে সুৰুট্ঠিকালে ৰস্সানস্স চাতুমাসে সোতং ন পচ্ছিজ্জতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেত্ৰা যত্থ কত্থচি উত্তরন্তিযা ভিক্খুনিযা অন্তরৰাসকো তেমিযতি, অযং নদীসঙ্খ্যং গচ্ছতি, সীমং বন্ধন্তানং নিমিত্তং হোতি. ভিক্খুনিযা নদীপারগমনেপি উপোসথাদিসঙ্ঘকম্মকরণেপি নদীপারসীমসম্মন্ননেপি অযমেৰ নদী.

যা পন মগ্গো ৰিয সকটধুরসণ্ঠানেন ৰা পরিখাসণ্ঠানেন ৰা ৰিহারং পরিক্খিপিত্ৰা গতা, তং একত্থ কিত্তেত্ৰা অঞ্ঞত্থ কিত্তেতুং ন ৰট্টতি. ৰিহারস্স চতূসু দিসাসু অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিনিব্বিজ্ঝিত্ৰা গতে নদিচতুক্কেপি এসেৰ নযো. অসম্মিস্সনদিযো পন চতস্সোপি কিত্তেতুং ৰট্টতি. সচে ৰতিং করোন্তো ৰিয রুক্খপাদে নিখণিত্ৰা ৰল্লিপলালাদীহি নদিসোতং রুম্ভন্তি, উদকঞ্চ অজ্ঝোত্থরিত্ৰা আৰরণং পৰত্ততিযেৰ, নিমিত্তং কাতুং ৰট্টতি. যথা পন উদকং নপ্পৰত্ততি, এৰং সেতুম্হি কতে অপ্পৰত্তমানা নদী নিমিত্তং কাতুং ন ৰট্টতি. পৰত্তনট্ঠানে নদিনিমিত্তং, অপ্পৰত্তনট্ঠানে উদকনিমিত্তং কাতুং ৰট্টতি.

যা পন দুব্বুট্ঠিকালে ৰা গিম্হে ৰা নিরুদকভাৰেন নপ্পৰত্ততি, সা ৰট্টতি. মহানদিতো উদকমাতিকং নীহরন্তি, সা কুন্নদিসদিসা হুত্ৰা তীণি সস্সানি সম্পাদেন্তী নিচ্চং পৰত্ততি, কিঞ্চাপি পৰত্ততি, নিমিত্তং কাতুং ন ৰট্টতি. যা পন মূলে মহানদিতো নিগ্গতাপি কালন্তরেন তেনেৰ নিগ্গতমগ্গেন নদিং ভিন্দিত্ৰা সযঞ্চ গচ্ছতি, গচ্ছন্তী পরতো সুসুমারাদিসমাকিণ্ণা নাৰাদীহি সঞ্চরিতব্বা নদী হোতি, তং নিমিত্তং কাতুং ৰট্টতি.

উদকনিমিত্তে – নিরুদকে ঠানে নাৰায ৰা চাটিআদীসু ৰা উদকং পূরেত্ৰা উদকনিমিত্তং কিত্তেতুং ন ৰট্টতি, ভূমিগতমেৰ ৰট্টতি. তঞ্চ খো অপ্পৰত্তনউদকং আৰাটপোক্খরণিতল়াকজাতস্সরলোণিসমুদ্দাদীসু ঠিতং, অট্ঠিতং পন ওঘনদিউদকৰাহকমাতিকাদীসু উদকং ন ৰট্টতি. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘গম্ভীরেসু আৰাটাদীসু উক্খেপিমং উদকং নিমিত্তং ন কাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং, তং দুৰুত্তং অত্তনোমতিমত্তমেৰ. ঠিতং পন অন্তমসো সূকরখতাযপি গামদারকানং কীল়নৰাপিযম্পি তঙ্খণঞ্ঞেৰ পথৰিযং আৰাটকং কত্ৰা কুটেহি আহরিত্ৰা পূরিতউদকম্পি সচে যাৰ কম্মৰাচাপরিযোসানা তিট্ঠতি, অপ্পং ৰা হোতু বহু ৰা, ৰট্টতি. তস্মিং পন ঠানে নিমিত্তসঞ্ঞাকরণত্থং পাসাণৰালিকাপংসুআদিরাসি ৰা পাসাণত্থম্ভো ৰা দারুত্থম্ভো ৰা কাতব্বো. তং কাতুঞ্চ কারেতুঞ্চ ভিক্খুস্স ৰট্টতি. লাভসীমাযং পন ন ৰট্টতি. সমানসংৰাসকসীমা কস্সচি পীল়নং ন করোতি, কেৰলং ভিক্খূনং ৰিনযকম্মমেৰ সাধেতি, তস্মা এত্থ ৰট্টতি.

ইমেহি চ অট্ঠহি নিমিত্তেহি অসম্মিস্সেহিপি অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্মিস্সেহিপি সীমং সম্মন্নিতুং ৰট্টতিযেৰ. সা এৰং সম্মন্নিত্ৰা বজ্ঝমানা একেন দ্ৰীহি ৰা নিমিত্তেহি অবদ্ধা হোতি, তীণি পন আদিং কত্ৰা ৰুত্তপ্পকারানং নিমিত্তানং সতেনাপি বদ্ধা হোতি. সা তীহি সিঙ্ঘাটকসণ্ঠানা হোতি, চতূহি চতুরস্সা ৰা সিঙ্ঘাটকঅড্ঢচন্দমুদিঙ্গাদিসণ্ঠানা ৰা, ততো অধিকেহি নানাসণ্ঠানা. তং বন্ধিতুকামেহি সামন্তৰিহারেসু ভিক্খূ তস্স তস্স ৰিহারস্স সীমাপরিচ্ছেদং পুচ্ছিত্ৰা, বদ্ধসীমৰিহারানং সীমায সীমন্তরিকং, অবদ্ধসীমৰিহারানং সীমায উপচারং ঠপেত্ৰা দিসাচারিকভিক্খূনং নিস্সঞ্চারসমযে সচে একস্মিং গামখেত্তে সীমং বন্ধিতুকামা, যে তত্থ বদ্ধসীমৰিহারা, তেসু ভিক্খূনং ‘‘মযং অজ্জ সীমং বন্ধিস্সাম, তুম্হে সকসীমাপরিচ্ছেদতো মা নিক্খমিত্থা’’তি পেসেতব্বং. যে অবদ্ধসীমৰিহারা, তেসু ভিক্খূ একজ্ঝং সন্নিপাতেতব্বা, ছন্দারহানং ছন্দো আহরাপেতব্বো. সচে অঞ্ঞানিপি গামক্খেত্তানি অন্তোকাতুকামা, তেসু গামেসু যে ভিক্খূ ৰসন্তি, তেহিপি আগন্তব্বং. অনাগচ্ছন্তানং ছন্দো আহরিতব্বোতি মহাসুমত্থেরো আহ. মহাপদুমত্থেরো পন ‘‘নানাগামখেত্তানি নাম পাটেক্কং বদ্ধসীমাসদিসানি, ন ততো ছন্দপারিসুদ্ধি আগচ্ছতি. অন্তোনিমিত্তগতেহি পন ভিক্খূহি আগন্তব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা পুন আহ – ‘‘সমানসংৰাসকসীমাসম্মন্ননকালে আগমনম্পি অনাগমনম্পি ৰট্টতি. অৰিপ্পৰাসসীমাসম্মন্ননকালে পন অন্তোনিমিত্তগতেহি আগন্তব্বং, অনাগচ্ছন্তানং ছন্দো আহরিতব্বো’’তি.

এৰং সন্নিপতিতেসু পন ভিক্খূসু ছন্দারহানং ছন্দে আহটে তেসু তেসু মগ্গেসু নদীতিত্থগামদ্ৰারাদীসু চ আগন্তুকভিক্খূনং সীঘং সীঘং হত্থপাসানযনত্থঞ্চ বহিসীমাকরণত্থঞ্চ আরামিকে চেৰ সমণুদ্দেসে চ ঠপেত্ৰা ভেরিসঞ্ঞং ৰা সঙ্খসঞ্ঞং ৰা কত্ৰা নিমিত্তকিত্তনানন্তরং ৰুত্তায ‘‘সুণাতু মে ভন্তে সঙ্ঘো’’তিআদিকায কম্মৰাচায সীমা বন্ধিতব্বা. কম্মৰাচাপরিযোসানেযেৰ নিমিত্তানি বহি কত্ৰা হেট্ঠা পথৰিসন্ধারকং উদকং পরিযন্তং কত্ৰা সীমা গতা হোতি.

ইমং পন সমানসংৰাসকসীমং সম্মন্নন্তেহি পব্বজ্জুপসম্পদাদীনং সঙ্ঘকম্মানং সুখকরণত্থং পঠমং খণ্ডসীমা বন্ধিতব্বা. তং পন বন্ধন্তেহি ৰত্তং জানিতব্বং. সচে হি বোধিচেতিযভত্তসালাদীনি সব্বৰত্থূনি পতিট্ঠাপেত্ৰা কতৰিহারে বন্ধন্তি, ৰিহারমজ্ঝে বহূনং সমোসরণট্ঠানে অবন্ধিত্ৰা ৰিহারপচ্চন্তে ৰিৰিত্তোকাসে বন্ধিতব্বা. অকতৰিহারে বন্ধন্তেহি বোধিচেতিযাদীনং সব্বৰত্থূনং ঠানং সল্লক্খেত্ৰা যথা পতিট্ঠিতেসু ৰত্থূসু ৰিহারপচ্চন্তে ৰিৰিত্তোকাসে হোতি, এৰং বন্ধিতব্বা. সা হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন সচে একৰীসতি ভিক্খূ গণ্হাতি, ৰট্টতি. ততো ওরং ন ৰট্টতি, পরং ভিক্খুসহস্সং গণ্হন্তীপি ৰট্টতি. তং বন্ধন্তেহি সীমামাল়কস্স সমন্তা নিমিত্তুপগা পাসাণা ঠপেতব্বা, ন খণ্ডসীমায ঠিতেহি মহাসীমা বন্ধিতব্বা, ন মহাসীমায ঠিতেহি খণ্ডসীমা, খণ্ডসীমাযমেৰ পন ঠত্ৰা খণ্ডসীমা বন্ধিতব্বা, মহাসীমাযমেৰ ঠত্ৰা মহাসীমা.

তত্রাযং বন্ধনৰিধি – সমন্তা ‘‘এসো পাসাণো নিমিত্ত’’ন্তি এৰং নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা কম্মৰাচায সীমা সম্মন্নিতব্বা. অথ তস্সা এৰ দল়্হীকম্মত্থং অৰিপ্পৰাসকম্মৰাচা কাতব্বা. এৰঞ্হি সীমং সমূহনিস্সামাতি আগতা সমূহনিতুং ন সক্খিস্সন্তি. সীমং সম্মন্নিত্ৰা বহিসীমন্তরিকপাসাণা ঠপেতব্বা. সীমন্তরিকা পচ্ছিমকোটিযা একরতনপ্পমাণা ৰট্টতি. ৰিদত্থিপ্পমাণাপি ৰট্টতীতি কুরুন্দিযং, চতুরঙ্গুলপ্পমাণাপি ৰট্টতীতি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. সচে পন ৰিহারো মহা হোতি, দ্ৰেপি তিস্সোপি ততুত্তরিপি খণ্ডসীমাযো বন্ধিতব্বা.

এৰং খণ্ডসীমং সম্মন্নিত্ৰা মহাসীমাসম্মুতিকালে খণ্ডসীমতো নিক্খমিত্ৰা মহাসীমায ঠত্ৰা সমন্তা অনুপরিযাযন্তেহি সীমন্তরিকপাসাণা কিত্তেতব্বা. ততো অৰসেসনিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা হত্থপাসং অৰিজহন্তেহি কম্মৰাচায সমানসংৰাসকসীমং সম্মন্নিত্ৰা তস্সা দল়্হীকম্মত্থং অৰিপ্পৰাসকম্মৰাচাপি কাতব্বা. এৰঞ্হি ‘‘সীমং সমূহনিস্সামা’’তি আগতা সমূহনিতুং ন সক্খিস্সন্তি. সচে পন খণ্ডসীমায নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা ততো সীমন্তরিকায নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা মহাসীমায নিমিত্তানি কিত্তেন্তি, এৰং তীসু ঠানেসু নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা যং সীমং ইচ্ছন্তি, তং পঠমং বন্ধিতুং ৰট্টতি. এৰং সন্তেপি যথাৰুত্তেনযেন খণ্ডসীমতোৰ পট্ঠায বন্ধিতব্বা. এৰং বদ্ধাসু পন সীমাসু খণ্ডসীমায ঠিতা ভিক্খূ মহাসীমায কম্মং করোন্তানং ন কোপেন্তি, মহাসীমায ৰা ঠিতা খণ্ডসীমায কম্মং করোন্তানং সীমন্তরিকায পন ঠিতা উভিন্নম্পি ন কোপেন্তি. গামখেত্তে ঠত্ৰা কম্মং করোন্তানং পন সীমন্তরিকায ঠিতা কোপেন্তি. সীমন্তরিকা হি গামখেত্তং ভজতি.

সীমা চ নামেসা ন কেৰলং পথৰিতলেযেৰ বদ্ধা বদ্ধা নাম হোতি. অথ খো পিট্ঠিপাসাণেপি কুটিগেহেপি লেণেপি পাসাদেপি পব্বতমত্থকেপি বদ্ধা বদ্ধাযেৰ হোতি. তত্থ পিট্ঠিপাসাণে বন্ধন্তেহি পাসাণপিট্ঠিযং রাজিং ৰা কোট্টেত্ৰা উদুক্খলং ৰা খণিত্ৰা নিমিত্তং ন কাতব্বং, নিমিত্তুপগপাসাণে ঠপেত্ৰা নিমিত্তানি কিত্তেতব্বানি. কম্মৰাচাপরিযোসানে সীমা পথৰিসন্ধারকং উদকং পরিযন্তং কত্ৰা ওতরতি. নিমিত্তপাসাণা যথাঠানে ন তিট্ঠন্তি, তস্মা সমন্ততো রাজি ৰা উট্ঠাপেতব্বা, চতূসু ৰা কোণেসু পাসাণা ৰিজ্ঝিতব্বা, ‘‘অযং সীমাপরিচ্ছেদো’’তি ৰত্ৰা অক্খরানি ৰা ছিন্দিতব্বানি. কেচি উসূযকা সীমং ঝাপেস্সামাতি অগ্গিং দেন্তি, পাসাণাৰ ঝাযন্তি, ন সীমা.

কুটিগেহেপি বন্ধন্তেহি ভিত্তিং অকিত্তেত্ৰা একৰীসতিযা ভিক্খূনং ওকাসট্ঠানং অন্তো করিত্ৰা পাসাণনিমিত্তানি ঠপেত্ৰা সীমা সম্মন্নিতব্বা, অন্তোকুট্টমেৰ সীমা হোতি. সচে অন্তোকুট্টে একৰীসতিযা ভিক্খূনং ওকাসো নত্থি, পমুখে নিমিত্তপাসাণে ঠপেত্ৰা সম্মন্নিতব্বা. সচে এৰম্পি নপ্পহোতি, বহিনিব্বোদকপতনট্ঠানেপি নিমিত্তানি ঠপেত্ৰা সম্মন্নিতব্বা. এৰং সম্মতায পন সব্বং কুটিগেহং সীমট্ঠমেৰ হোতি.

চতুভিত্তিযলেণেপি বন্ধন্তেহি কুট্টং অকিত্তেত্ৰা পাসাণাৰ কিত্তেতব্বা. সচে অন্তো ওকাসো নত্থি, পমুখেপি নিমিত্তানি ঠপেতব্বানি. সচে নপ্পহোতি, বহি নিব্বোদকপতনট্ঠানেপি নিমিত্তপাসাণে ঠপেত্ৰা নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা সীমা সম্মন্নিতব্বা. এৰং লেণস্স অন্তো চ বহি চ সীমা হোতি.

উপরিপাসাদেপি ভিত্তিং অকিত্তেত্ৰা অন্তো পাসাণে ঠপেত্ৰা সীমা সম্মন্নিতব্বা. সচে নপ্পহোতি, পমুখেপি পাসাণে ঠপেত্ৰা সম্মন্নিতব্বা. এৰং সম্মতা উপরিপাসাদেযেৰ হোতি, হেট্ঠা ন ওতরতি. সচে পন বহূসু থম্ভেসু তুলানং উপরি কতপাসাদস্স হেট্ঠিমতলে কুট্টো যথা নিমিত্তানং অন্তো হোতি, এৰং উট্ঠহিত্ৰা তুলারুক্খেহি একসম্বদ্ধো ঠিতো, হেট্ঠাপি ওতরতি. একথম্ভপাসাদস্স পন উপরিমতলে বদ্ধা সীমা সচে থম্ভমত্থকে একৰীসতিযা ভিক্খূনং ওকাসো হোতি, হেট্ঠা ওতরতি. সচে পাসাদভিত্তিতো নিগ্গতেসু নিয্যূহকাদীসু পাসাণে ঠপেত্ৰা সীমং বন্ধন্তি, পাসাদভিত্তি অন্তোসীমাযং হোতি. হেট্ঠা পনস্সা ওতরণানোতরণং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. হেট্ঠাপাসাদে কিত্তেন্তেহিপি ভিত্তি চ রুক্খত্থম্ভা চ ন কিত্তেতব্বা. ভিত্তিলগ্গে পন পাসাণত্থম্ভে কিত্তেতুং ৰট্টতি. এৰং কিত্তিতা সীমা হেট্ঠা পাসাদস্স পরিযন্তথম্ভানং অন্তোযেৰ হোতি. সচে পন হেট্ঠাপাসাদস্স কুড্ডো উপরিমতলেন সম্বদ্ধো হোতি, উপরিপাসাদম্পি অভিরুহতি. সচে পাসাদস্স বহি নিব্বোদকপতনট্ঠানে নিমিত্তানি করোন্তি, সব্বো পাসাদো সীমট্ঠো হোতি.

পব্বতমত্থকে তলং হোতি একৰীসতিযা ভিক্খূনং ওকাসারহং, তত্থ পিট্ঠিপাসাণে ৰিয সীমং বন্ধন্তি. হেট্ঠাপব্বতেপি তেনেৰ পরিচ্ছেদেন সীমা ওতরতি. তালমূলকপব্বতেপি উপরি সীমা বদ্ধা হেট্ঠা ওতরতেৰ. যো পন ৰিতানসণ্ঠানো হোতি, উপরি একৰীসতিযা ভিক্খূনং ওকাসো অত্থি, হেট্ঠা নত্থি, তস্স উপরি বদ্ধা সীমা হেট্ঠা ন ওতরতি. এৰং মুদিঙ্গসণ্ঠানো ৰা হোতু পণৰসণ্ঠানো ৰা, যস্স হেট্ঠা ৰা মজ্ঝে ৰা সীমপ্পমাণং নত্থি, তস্সুপরি বদ্ধা সীমা হেট্ঠা নেৰ ওতরতি. যস্স পন দ্ৰে কূটানি আসন্নে ঠিতানি, একস্সপি উপরি সীমপ্পমাণং নপ্পহোতি, তস্স কূটন্তরং চিনিত্ৰা ৰা পূরেত্ৰা ৰা একাবদ্ধং কত্ৰা উপরি সীমা সম্মন্নিতব্বা.

একো সপ্পফণসদিসো পব্বতো, তস্সুপরি সীমপ্পমাণস্স অত্থিতায সীমং বন্ধন্তি, তস্স চে হেট্ঠা আকাসপব্ভারং হোতি, সীমা ন ওতরতি. সচে পনস্স ৰেমজ্ঝে সীমপ্পমাণো সুসিরপাসাণো হোতি, ওতরতি. সো চ পাসাণো সীমট্ঠোযেৰ হোতি. অথাপিস্স হেট্ঠা লেণস্স কুট্টো অগ্গকোটিং আহচ্চ তিট্ঠতি, ওতরতি, হেট্ঠা চ উপরি চ সীমাযেৰ হোতি. সচে পন হেট্ঠা উপরিমস্স সীমাপরিচ্ছেদস্স পারতো অন্তো-লেণং হোতি, বহি সীমা ন ওতরতি. অথাপি উপরিমস্স সীমাপরিচ্ছেদস্স ওরতো বহিলেণং হোতি, অন্তো সীমা ন ওতরতি. অথাপি উপরি সীমায পরিচ্ছেদো খুদ্দকো, হেট্ঠা লেণং মহন্তং সীমাপরিচ্ছেদমতিক্কমিত্ৰা ঠিতং, সীমা উপরিযেৰ হোতি, হেট্ঠা ন ওতরতি. যদি পন লেণং খুদ্দকং সব্বপচ্ছিমসীমাপরিমাণং, উপরি সীমা মহতী তং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা ঠিতা, সীমা ওতরতি. অথ লেণং অতিখুদ্দকং সীমপ্পমাণং ন হোতি, সীমা উপরিযেৰ হোতি, হেট্ঠা ন ওতরতি. সচে ততো উপড্ঢং ভিজ্জিত্ৰা পততি, সীমপ্পমাণং চেপি হোতি, বহি পতিতং অসীমা. অপতিতং পন যদি সীমপ্পমাণং, সীমা হোতিযেৰ.

খণ্ডসীমা নীচৰত্থুকা হোতি, তং পূরেত্ৰা উচ্চৰত্থুকং করোন্তি, সীমাযেৰ. সীমায গেহং করোন্তি, সীমট্ঠকমেৰ হোতি. সীমায পোক্খরণিং খণন্তি, সীমাযেৰ. ওঘো সীমামণ্ডলং ওত্থরিত্ৰা গচ্ছতি, সীমামাল়কে অট্টং বন্ধিত্ৰা কম্মং কাতুং ৰট্টতি. সীমায হেট্ঠা উমঙ্গনদী হোতি, ইদ্ধিমা ভিক্খু তত্থ নিসীদতি, সচে সা নদী পঠমং গতা, সীমা পচ্ছা বদ্ধা, কম্মং ন কোপেতি. অথ পঠমং সীমা বদ্ধা, পচ্ছা নদী গতা, কম্মং কোপেতি. হেট্ঠাপথৰিতলে ঠিতো পন কোপেতিযেৰ.

সীমামাল়কে ৰটরুক্খো হোতি, তস্স সাখা ৰা ততো নিগ্গতপারোহো ৰা মহাসীমায পথৰিতলং ৰা তত্থজাতরুক্খাদীনি ৰা আহচ্চ তিট্ঠতি, মহাসীমং সোধেত্ৰা ৰা কম্মং কাতব্বং, তে ৰা সাখাপারোহা ছিন্দিত্ৰা বহিট্ঠকা কাতব্বা. অনাহচ্চ ঠিতসাখাদীসু আরুল়্হভিক্খু হত্থপাসং আনেতব্বো. এৰং মহাসীমায জাতরুক্খস্স সাখা ৰা পারোহো ৰা ৰুত্তনযেনেৰ সীমামাল়কে পতিট্ঠাতি, ৰুত্তনযেনেৰ সীমং সোধেত্ৰা ৰা কম্মং কাতব্বং, তে ৰা সাখাপারোহা ছিন্দিত্ৰা বহিট্ঠকা কাতব্বা.

সচে সীমামাল়কে কম্মে করিযমানে কোচি ভিক্খু সীমামাল়কস্স অন্তো পৰিসিত্ৰা ৰেহাসট্ঠিতসাখায নিসীদতি, পাদা ৰাস্স ভূমিগতা হোন্তি, নিৰাসনপারুপনং ৰা ভূমিং ফুসতি, কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি. পাদে পন নিৰাসনপারুপনঞ্চ উক্খিপাপেত্ৰা কাতুং ৰট্টতি. ইদঞ্চ লক্খণং পুরিমনযেপি ৰেদিতব্বং. অযং পন ৰিসেসো – তত্র উক্খিপাপেত্ৰা কাতুং ন ৰট্টতি, হত্থপাসমেৰ আনেতব্বো. সচে অন্তোসীমতো পব্বতো অব্ভুগচ্ছতি, তত্রট্ঠো ভিক্খু হত্থপাসং আনেতব্বো. ইদ্ধিযা অন্তোপব্বতং পৰিট্ঠেপি এসেৰ নযো. বজ্ঝমানা এৰ হি সীমা পমাণরহিতং পদেসং ন ওতরতি. বদ্ধসীমায জাতং যংকিঞ্চি যত্থ কত্থচি একসম্বদ্ধেন গতং সীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতীতি.

১৪০. তিযোজনপরমন্তি এত্থ তিযোজনং পরমং পমাণমেতিস্সাতি তিযোজনপরমা; তং তিযোজনপরমং. সম্মন্নন্তেন পন মজ্ঝে ঠত্ৰা যথা চতূসুপি দিসাসু দিযড্ঢদিযড্ঢযোজনং হোতি, এৰং সম্মন্নিতব্বা. সচে পন মজ্ঝে ঠত্ৰা একেকদিসতো তিযোজনং করোন্তি, ছযোজনং হোতীতি ন ৰট্টতি. চতুরস্সং ৰা তিকোণং ৰা সম্মন্নন্তেন যথা কোণতো কোণং তিযোজনং হোতি, এৰং সম্মন্নিতব্বা. সচে হি যেন কেনচি পরিযন্তেন কেসগ্গমত্তম্পি তিযোজনং অতিক্কামেতি, আপত্তিঞ্চ আপজ্জতি সীমা চ অসীমা হোতি.

নদীপারন্তি এত্থ পারযতীতি পারা. কিং পারযতি? নদিং. নদিযা পারা নদীপারা, তং নদীপারং; নদিং অজ্ঝোত্থরমানন্তি অত্থো. এত্থ চ নদিযা লক্খণং নদীনিমিত্তে ৰুত্তনযমেৰ. যত্থস্স ধুৰনাৰা ৰাতি যত্থ নদিযা সীমাবন্ধনট্ঠানগতেসু তিত্থেসু নিচ্চসঞ্চরণনাৰা অস্স, যা সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন পাজনপুরিসেন সদ্ধিং তযো জনে ৰহতি. সচে পন সা নাৰা উদ্ধং ৰা অধো ৰা কেনচিদেৰ করণীযেন পুন আগমনত্থায নীতা, চোরেহি ৰা হটা, অৰস্সং লব্ভনেয্যা, যা পন ৰাতেন ৰা ছিন্নবন্ধনা ৰীচীহি নদিমজ্ঝং নীতা অৰস্সং আহরিতব্বা, পুন ধুৰনাৰাৰ হোতি. উদকে ওগতে থলং উস্সারিতাপি সুধাকসটাদীহি পূরেত্ৰা ঠপিতাপি ধুৰনাৰাৰ. সচে ভিন্না ৰা ৰিসঙ্খতপদরা ৰা ন ৰট্টতি. মহাপদুমত্থেরো পনাহ – ‘‘সচেপি তাৰকালিকং নাৰং আনেত্ৰা সীমাবন্ধনট্ঠানে ঠপেত্ৰা নিমিত্তানি কিত্তেন্তি, ধুৰনাৰাৰ হোতী’’তি. তত্র মহাসুমত্থেরো আহ – ‘‘নিমিত্তং ৰা সীমা ৰা কম্মৰাচায গচ্ছতি ন নাৰায. ভগৰতা চ ধুৰনাৰা অনুঞ্ঞাতা, তস্মা নিবদ্ধনাৰাযেৰ ৰট্টতী’’তি.

ধুৰসেতু ৰাতি যত্থ রুক্খসঙ্ঘাটমযো ৰা পদরবদ্ধো ৰা জঙ্ঘসত্থসেতু ৰা হত্থিস্সাদীনং সঞ্চরণযোগ্গো মহাসেতু ৰা অত্থি; অন্তমসো তঙ্খণঞ্ঞেৰ রুক্খং ছিন্দিত্ৰা মনুস্সানং সঞ্চরণযোগ্গো একপদিকসেতুপি ধুৰসেতুত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. সচে পন উপরি বদ্ধানি ৰেত্তলতাদীনি হত্থেন গহেত্ৰাপি ন সক্কা হোতি তেন সঞ্চরিতুং, ন ৰট্টতি.

এৰরূপং নদীপারসীমং সম্মন্নিতুন্তি যত্থাযং ৰুত্তপ্পকারা ধুৰনাৰা ৰা ধুৰসেতু ৰা অভিমুখতিত্থেযেৰ অত্থি, এৰরূপং নদীপারসীমং সম্মন্নিতুং অনুজানামীতি অত্থো. সচে ধুৰনাৰা ৰা ধুৰসেতু ৰা অভিমুখতিত্থে নত্থি, ঈসকং উদ্ধং অভিরুহিত্ৰা অধো ৰা ওরোহিত্ৰা অত্থি, এৰম্পি ৰট্টতি. করৰীকতিস্সত্থেরো পন ‘‘গাৰুতমত্তব্ভন্তরেপি ৰট্টতী’’তি আহ.

ইমঞ্চ পন নদীপারসীমং সম্মন্নন্তেন একস্মিং তীরে ঠত্ৰা উপরিসোতে নদীতীরে নিমিত্তং কিত্তেত্ৰা ততো পট্ঠায অত্তানং পরিক্খিপন্তেন যত্তকং পরিচ্ছেদং ইচ্ছতি, তস্স পরিযোসানে অধোসোতেপি নদীতীরে নিমিত্তং কিত্তেত্ৰা পরতীরে সম্মুখট্ঠানে নদীতীরে নিমিত্তং কিত্তেতব্বং. ততো পট্ঠায যত্তকং পরিচ্ছেদং ইচ্ছতি, তস্স ৰসেন যাৰ উপরিসোতে পঠমকিত্তিতনিমিত্তস্স সম্মুখা নদীতীরে নিমিত্তং, তাৰ কিত্তেত্ৰা পচ্চাহরিত্ৰা পঠমকিত্তিতনিমিত্তেন সদ্ধিং ঘটেতব্বং. অথ সব্বনিমিত্তানং অন্তো ঠিতে ভিক্খূ হত্থপাসগতে কত্ৰা কম্মৰাচায সীমা সম্মন্নিতব্বা. নদিযং ঠিতা অনাগতাপি কম্মং ন কোপেন্তি. সম্মুতিপরিযোসানে ঠপেত্ৰা নদিং নিমিত্তানং অন্তো পারতীরে চ ওরিমতীরে চ একসীমা হোতি. নদী পন বদ্ধসীমাসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, ৰিসুং নদিসীমা এৰ হি সা.

সচে অন্তোনদিযং দীপকো হোতি, তং অন্তোসীমায কাতুকামেন পুরিমনযেনেৰ অত্তনা ঠিততীরে নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা দীপকস্স ওরিমন্তে চ পারিমন্তে চ নিমিত্তং কিত্তেতব্বং. অথ পরতীরে নদিযা ওরিমতীরে নিমিত্তস্স সম্মুখট্ঠানে নিমিত্তং কিত্তেত্ৰা ততো পট্ঠায পুরিমনযেনেৰ যাৰ উপরিসোতে পঠমকিত্তিতনিমিত্তস্স সম্মুখা নিমিত্তং, তাৰ কিত্তেতব্বং. অথ দীপকস্স পারিমন্তে চ ওরিমন্তে চ নিমিত্তং কিত্তেত্ৰা পচ্চাহরিত্ৰা পঠমকিত্তিতনিমিত্তেন সদ্ধিং ঘটেতব্বং. অথ দ্ৰীসু তীরেসু দীপকে চ ভিক্খূ সব্বেৰ হত্থপাসগতে কত্ৰা কম্মৰাচায সীমা সম্মন্নিতব্বা. নদিযং ঠিতা অনাগচ্ছন্তাপি কম্মং ন কোপেন্তি. সম্মুতিপরিযোসানে ঠপেত্ৰা নদিং নিমিত্তানং অন্তো তীরদ্ৰযঞ্চ দীপকো চ একসীমা হোতি, নদী পন নদিসীমাযেৰ.

সচে পন দীপকো ৰিহারসীমাপরিচ্ছেদতো উদ্ধং ৰা অধো ৰা অধিকতরো হোতি, অথ ৰিহারসীমাপরিচ্ছেদনিমিত্তস্স উজুকমেৰ সম্মুখিভূতে দীপকস্স সোরিমন্তে নিমিত্তং কিত্তেত্ৰা ততো পট্ঠায দীপকসিখরং পরিক্খিপন্তোন পুন দীপকস্স সোরিমন্তে নিমিত্তসম্মুখে পারিমন্তে নিমিত্তং কিত্তেতব্বং. ততো পরং পুরিমনযেনেৰ পারতীরে সম্মুখনিমীত্তমাদিংকত্ৰা পারতীরনিমিত্তানি চ দীপকস্স পারিমন্তসোরিমন্তনিমিত্তানি চ কিত্তেত্ৰা পঠমকিত্তিতনিমিত্তেন সদ্ধিং ঘটনা কাতব্বা. এৰং কিত্তেত্ৰা সম্মতা সীমা পব্বতসণ্ডানা হোতি.

সচে পন দীপকো ৰিহারসীমাপরিচ্ছেদতো উদ্ধম্পি অধোপি অধিকতরো হোতি. পুরিমনযেনেৰ দীপকস্স উভোপি সীখরানি পরিক্খিপিত্ৰা নিমিত্তানি কিত্তেন্তেন নিমিত্তঘটনা কাতব্বা. এৰং কিত্তেত্ৰা সম্মতা সীমা মুদিঙ্গসণ্ঠানা হোতি.

সচে দীপকো ৰিহারসীমাপরিচ্ছেদস্স অন্তো খুদ্দকো হোতি, সব্বপঠমনযেন দীপকে নিমিত্তানি কিত্তেতব্বানি. এৰং কিত্তেত্ৰা সম্মতা সীমা পণৰসণ্ঠানা হোতি.

সীমানুজাননকথা নিট্ঠিতা.

উপোসথাগারাদিকথা

১৪১. অনুপরিৰেণিযন্তি একসীমমহাৰিহারে তস্মিং তস্মিং পরিৰেণে. অসঙ্কেতেনাতি সঙ্কেতং অকত্ৰা. একং সমূহনিত্ৰাতি কম্মৰাচায সমূহনিত্ৰা.

১৪২. যতো পাতিমোক্খং সুণাতীতি যত্থ কত্থচি ভিক্খূনং হত্থপাসে নিসিন্নো যস্মা পাতিমোক্খং সুণাতি; কতোৰস্স উপোসথোতি অত্থো. ইদঞ্চ ৰত্থুৰসেন ৰুত্তং, হত্থপাসে নিসিন্নস্স পন অসুণন্তস্সাপি কতোৰ হোতি উপোসথো. নিমিত্তা কিত্তেতব্বাতি উপোসথপমুখস্স খুদ্দকানি ৰা মহন্তানি ৰা পাসাণইট্ঠকদারুখণ্ডদণ্ডকাদীনি যানি কানিচি নিমিত্তানি অব্ভোকাসে ৰা মাল়কাদীসু ৰা যত্থ কত্থচি সঞ্ঞং কত্ৰা কিত্তেতুং ৰট্টতি. অথ ৰা নিমিত্তা কিত্তেতব্বাতি নিমিত্তুপগা ৰা অনিমিত্তুপগা ৰা পরিচ্ছেদজাননত্থং কিত্তেতব্বা.

থেরেহি ভিক্খূহি পঠমতরং সন্নিপতিতুন্তি এত্থ সচে মহাথেরো পঠমতরং ন আগচ্ছতি, দুক্কটং. সব্বেহেৰ একজ্ঝং সন্নিপতিত্ৰা উপোসথো কাতব্বোতি এত্থ সচে পোরাণকো আৰাসো মজ্ঝে ৰিহারস্স হোতি, পহোতি চেত্থ ভিক্খূনং নিসজ্জট্ঠানং, তত্থ সন্নিপতিত্ৰা উপোসথো কাতব্বো. সচে পোরাণকো পরিদুব্বলো চেৰ সম্বাধো চ অঞ্ঞো পচ্ছা উট্ঠিতাৰাসো অসম্বাধো, তত্থ উপোসথো কাতব্বো.

যত্থ ৰা পন থেরো ভিক্খু ৰিহরতীতি এত্থাপি সচে থেরস্স ৰিহারো সব্বেসং পহোতি, ফাসুকো হোতি, তত্থ উপোসথো কাতব্বো. সচে পন সো পচ্চন্তে ৰিসমপ্পদেসে হোতি, থেরস্স ৰত্তব্বং – ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং ৰিহারো অফাসুকদেসো, নত্থি এত্থ সব্বেসং ওকাসো, অসুকস্মিং নাম আৰাসে ওকাসো অত্থি, তত্থ গন্তুং ৰট্টতী’’তি. সচে থেরো নাগচ্ছতি, তস্স ছন্দপারিসুদ্ধিং আনেত্ৰা সব্বেসং পহোনকে ফাসুকট্ঠানে উপোসথো কাতব্বো.

অৰিপ্পৰাসসীমানুজাননকথা

১৪৩. অন্ধকৰিন্দাতি রাজগহতো গাৰুতত্তযে অন্ধকৰিন্দং নাম, তং উপনিস্সায থেরো ৰসতি; ততো রাজগহং উপোসথং আগচ্ছন্তো. রাজগহঞ্হি পরিক্খিপিত্ৰা অট্ঠারস মহাৰিহারা সব্বে একসীমা, ধম্মসেনাপতিনা নেসং সীমা বদ্ধা, তস্মা ৰেল়ুৰনে সঙ্ঘস্স সামগ্গীদানত্থং আগচ্ছন্তোতি অত্থো. নদিং তরন্তোতি সিপ্পিনিযং নাম নদিং অতিক্কমন্তো. মনং ৰুল়্হো অহোসীতি ঈসকং অপ্পত্তৰুল়্হভাৰো অহোসি. সা কির নদী গিজ্ঝকূটতো ওতরিত্ৰা চণ্ডেন সোতেন ৰহতি. তত্থ ৰেগেন আগচ্ছন্তং উদকং অমনসিকরোন্তো থেরো মনং ৰুল়্হো অহোসি, ন পন ৰুল়্হো, উদকব্ভাহতানিস্স চীৰরানি অল্লানি জাতানি.

১৪৪. সম্মতা সা সীমা সঙ্ঘেন তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসা ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চাতি ইমিস্সা কম্মৰাচায উপ্পন্নকালতো পট্ঠায ভিক্খূনং পুরিমকম্মৰাচা ন ৰট্টতি. অযমেৰ হি থাৰরা হোতি. ভিক্খুনীনং পন অযং ন ৰট্টতি, পুরিমাযেৰ ৰট্টতি. কস্মা? ভিক্খুনিসঙ্ঘো হি অন্তোগামে ৰসতি. যদি এৰং সিযা, সো এতায কম্মৰাচায তিচীৰরপরিহারং ন লভেয্য, অত্থি চস্স পরিহারো, তস্মা পুরিমাযেৰ ৰট্টতি. ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স হি দ্ৰেপি সীমাযো লব্ভন্তি. তত্থ ভিক্খূনং সীমং অজ্ঝোত্থরিত্ৰাপি তস্সা অন্তোপি ভিক্খুনীনং সীমং সম্মন্নিতুং ৰট্টতি. ভিক্খূনম্পি ভিক্খুনিসীমায এসেৰ নযো. ন হি তে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স কম্মে গণপূরকা হোন্তি, ন কম্মৰাচং ৰগ্গং করোন্তি. এত্থ চ নিগমনগরানম্পি গামেনেৰ সঙ্গহো ৰেদিতব্বো.

গামূপচারোতি পরিক্খিত্তস্স পরিক্খেপো, অপরিক্খিত্তস্স পরিক্খেপোকাসো. তেসু অধিট্ঠিততেচীৰরিকো ভিক্খু পরিহারং ন লভতি. ইতি ভিক্খূনং অৰিপ্পৰাসসীমা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চ ন ওত্থরতি, সমানসংৰাসকসীমাৰ ওত্থরতি. সমানসংৰাসকসীমা চেত্থ অত্তনো ধম্মতায গচ্ছতি. অৰিপ্পৰাসসীমা পন যত্থ সমানসংৰাসকসীমা, তত্থেৰ গচ্ছতি. ন হি তস্সা ৰিসুং নিমিত্তকিত্তনং অত্থি, তত্থ সচে অৰিপ্পৰাসায সম্মুতিকালে গামো অত্থি, তং সা ন ওত্থরতি. সচে পন সম্মতায সীমায পচ্ছা গামো নিৰিসতি, সোপি সীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. যথা চ পচ্ছা নিৰিট্ঠো, এৰং পঠমং নিৰিট্ঠস্স পচ্ছা ৰড্ঢিতপ্পদেসোপি সীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. সচেপি সীমাসম্মুতিকালে গেহানি কতানি, পৰিসিস্সামাতি আলযোপি অত্থি, মনুস্সা পন অপ্পৰিট্ঠা, পোরাণকগামং ৰা সগেহমেৰ ছড্ডেত্ৰা অঞ্ঞত্থ গতা, অগামোযেৰ এস, সীমা ওত্থরতি. সচে পন একম্পি কুলং পৰিট্ঠং ৰা আগতং ৰা অত্থি, গামোযেৰ সীমা ন ওত্থরতি.

এৰঞ্চ পন ভিক্খৰে তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো সমূহন্তব্বোতি এত্থ সমূহনন্তেন ভিক্খুনা ৰত্তং জানিতব্বং. তত্রিদং ৰত্তং – খণ্ডসীমায ঠত্ৰা অৰিপ্পৰাসসীমা ন সমূহন্তব্বা, তথা অৰিপ্পৰাসসীমায ঠত্ৰা খণ্ডসীমাপি. খণ্ডসীমাযং পন ঠিতেন খণ্ডসীমাৰ সমূহনিতব্বা, তথা ইতরায ঠিতেন ইতরা. সীমং নাম দ্ৰীহি কারণেহি সমূহনন্তি পকতিযা খুদ্দকং পুন আৰাসৰড্ঢনত্থায মহতিং ৰা কাতুং; পকতিযা মহতিং পুন অঞ্ঞেসং ৰিহারোকাসদানত্থায খুদ্দকং ৰা কাতুং. তত্থ সচে খণ্ডসীমঞ্চ অৰিপ্পৰাসসীমঞ্চ জানন্তি, সমূহনিতুঞ্চেৰ বন্ধিতুঞ্চ সক্খিস্সন্তি. খণ্ডসীমং পন জানন্তা অৰিপ্পৰাসং অজানন্তাপি সমূহনিতুঞ্চেৰ বন্ধিতুঞ্চ সক্খিস্সন্তি. খণ্ডসীমং অজানন্তা অৰিপ্পৰাসংযেৰ জানন্তা চেতিযঙ্গণবোধিযঙ্গণউপোসথাগারাদীসু নিরাসঙ্কট্ঠানেসু ঠত্ৰা অপ্পেৰ নাম সমূহনিতুং সক্খিস্সন্তি, পটিবন্ধিতুং পন ন সক্খিস্সন্তেৰ. সচে বন্ধেয্যুং, সীমাসম্ভেদং কত্ৰা ৰিহারং অৰিহারং করেয্যুং, তস্মা ন সমূহনিতব্বা. যে পন উভোপি ন জানন্তি, তেনেৰ সমূহনিতুং ন বন্ধিতুং সক্খিস্সন্তি. অযঞ্হি সীমা নাম কম্মৰাচায ৰা অসীমা হোতি সাসনন্তরধানেন ৰা, ন চ সক্কা সীমং অজানন্তেহি কম্মৰাচা কাতুং, তস্মা ন সমূহনিতব্বা. সাধুকং পন ঞত্ৰাযেৰ সমূহনিতব্বা চ বন্ধিতব্বা চাতি.

গামসীমাদিকথা

১৪৭. এৰং বদ্ধসীমাৰসেন সমানসংৰাসঞ্চ একূপোসথভাৰঞ্চ দস্সেত্ৰা ইদানি অবদ্ধসীমেসুপি ওকাসেসু তং দস্সেন্তো ‘‘অসম্মতায, ভিক্খৰে, সীমায অট্ঠপিতাযা’’তিআদিমাহ. তত্থ অট্ঠপিতাযাতি অপরিচ্ছিন্নায. গামগ্গহণেন চেত্থ নগরম্পি গহিতমেৰ হোতি. তত্থ যত্তকে পদেসে তস্স গামস্স ভোজকা বলিং লভন্তি, সো পদেসো অপ্পো ৰা হোতু মহন্তো ৰা, গামসীমাত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. নগরনিগমসীমাসুপি এসেৰ নযো. যম্পি একস্মিংযেৰ গামখেত্তে একং পদেসং ‘‘অযং ৰিসুং গামো হোতূ’’তি পরিচ্ছিন্দিত্ৰা রাজা কস্সচি দেতি, সোপি ৰিসুংগামসীমা হোতিযেৰ. তস্মা সা চ ইতরা চ পকতিগামনগরনিগমসীমা বদ্ধসীমাসদিসাযেৰ হোন্তি, কেৰলং পন তিচীৰরৰিপ্পৰাসপরিহারং ন লভন্তি.

এৰং গামন্তৰাসীনং সীমাপরিচ্ছেদং দস্সেত্ৰা ইদানি আরঞ্ঞকানং সীমাপরিচ্ছেদং দস্সেন্তো ‘‘অগামকে চে’’তিআদিমাহ. তত্থ অগামকে চেতি গামনিগমনগরসীমাহি অপরিচ্ছিন্নে অটৰিপ্পদেসে. অথ ৰা অগামকে চেতি ৰিজ্ঝাটৰিসদিসে অরঞ্ঞে ভিক্খু ৰসতি, অথস্স ঠিতোকাসতো সমন্তা সত্তব্ভন্তরা সমানসংৰাসকসীমাতি অত্থো. অযং সীমা তিচীৰরৰিপ্পৰাসপরিহারম্পি লভতি. তত্থ একং অব্ভন্তরং অট্ঠৰীসতি হত্থপ্পমাণং হোতি. মজ্ঝে ঠিতস্স সমন্তা সত্তব্ভন্তরা ৰিনিব্বেধেন চুদ্দস হোন্তি. সচে দ্ৰে সঙ্ঘা ৰিসুং ৰিনযকম্মানি করোন্তি, দ্ৰিন্নং সত্তব্ভন্তরানং অন্তরে অঞ্ঞং একং সত্তব্ভন্তরং উপচারত্থায ঠপেতব্বং. সেসা সত্তব্ভন্তরসীমকথা মহাৰিভঙ্গে উদোসিতসিক্খাপদৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেন গহেতব্বা.

সব্বা ভিক্খৰে নদী অসীমাতি যা কাচি নদীলক্খণপ্পত্তা নদী নিমিত্তানি কিত্তেত্ৰা ‘‘এতং বদ্ধসীমং করোমা’’তি কতাপি অসীমাৰ হোতি, সা পন অত্তনো সভাৰেনেৰ বদ্ধসীমাসদিসা, সব্বমেত্থ সঙ্ঘকম্মং কাতুং ৰট্টতি. সমুদ্দজাতস্সরেসুপি এসেৰ নযো. এত্থ চ জাতস্সরো নাম যেন কেনচি খণিত্ৰা অকতো সযংজাতসোব্ভো সমন্ততো আগতেন উদকেন পূরিতো তিট্ঠতি.

এৰং নদীসমুদ্দজাতস্সরানং বদ্ধসীমাভাৰং পটিক্খিপিত্ৰা পুন তত্থ অবদ্ধসীমাপঅচ্ছেদং দস্সেন্তো ‘‘নদিযা ৰা ভিক্খৰে’’তিআদিমাহ. তত্থ যং মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স সমন্তা উদকুক্খেপাতি যং ঠানং মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স সমন্ততো উদকুক্খেপেন পরিচ্ছিন্নং. কথং পন উদকং উক্খিপিতব্বং? যথা অক্খধুত্তা দারুগুল়ং খিপন্তি, এৰং উদকং ৰা ৰালিকং ৰা হত্থেন গহেত্ৰা থামমজ্ঝিমেন পুরিসেন সব্বথামেন খিপিতব্বং. যত্থ এৰং খিত্তং উদকং ৰা ৰালিকা ৰা পততি, অযমেকো উদকুক্খেপো. তস্স অন্তো হত্থপাসং ৰিজহিত্ৰা ঠিতো কম্মং কোপেতি. যাৰ পরিসা ৰড্ঢতি, তাৰ সীমাপি ৰড্ঢতি. পরিসপরিযন্ততো উদকুক্খেপোযেৰ পমাণং. জাতস্সরসমুদ্দেসুপি এসেৰ নযো.

এত্থ চ সচে নদী নাতিদীঘা হোতি, পভৰতো পট্ঠায যাৰ মুখদ্ৰারা সব্বত্থ সঙ্ঘো নিসীদতি, উদকুক্খেপসীমাকম্মং নত্থি, সকলাপি নদী এতেসংযেৰ ভিক্খূনং পহোতি. যং পন মহাসুমত্থেরেন ৰুত্তং ‘‘যোজনং পৰত্তমানাযেৰ নদী, তত্রাপি উপরি অদ্ধযোজনং পহায হেট্ঠা অদ্ধযোজনে কম্মং কাতুং ৰট্টতী’’তি, তং মহাপদুমত্থেরেনেৰ পটিক্খিত্তং. ভগৰতা হি ‘‘তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেত্ৰা যত্থ কত্থচি উত্তরন্তিযা ভিক্খুনিযা অন্তরৰাসকো তেমিযতী’’তি ইদং নদিযা পমাণং ৰুত্তং, ন যোজনং ৰা অদ্ধযোজনং ৰা. তস্মা যা ইমস্স সুত্তস্স ৰসেন পুব্বে ৰুত্তলক্খণা নদী, তস্সা পভৰতো পট্ঠায সঙ্ঘকম্মং কাতুং ৰট্টতীতি. সচে পনেত্থ বহূ ভিক্খূ ৰিসুং ৰিসুং কম্মং করোন্তি, সব্বেহি অত্তনো চ অঞ্ঞেসঞ্চ উদকুক্খেপপরিচ্ছেদস্স অন্তরা অঞ্ঞো উদকুক্খেপো সীমন্তরিকত্থায ঠপেতব্বো. ততো অধিকং ৰট্টতিযেৰ, ঊনকং পন ন ৰট্টতীতি ৰুত্তং. জাতস্সরসমুদ্দেসুপি এসেৰ নযো.

নদিযা পন কম্মং করিস্সামাতি গতেহি সচে নদী পরিপুণ্ণা হোতি সমতিত্তিকা, উদকসাটিকং নিৰাসেত্ৰাপি অন্তোনদিযংযেৰ কম্মং কাতব্বং. সচে ন সক্কোন্তি, নাৰাযপি ঠত্ৰা কাতব্বং. গচ্ছন্তিযা পন নাৰায কাতুং ন ৰট্টতি. কস্মা? উদকুক্খেপমত্তমেৰ হি সীমা, তং নাৰা সীঘমেৰ অতিক্কামেতি. এৰং সতি অঞ্ঞিস্সা সীমায ঞত্তি অঞ্ঞিস্সা অনুসাৰনা হোতি, তস্মা নাৰং অরিত্তেন ৰা ঠপেত্ৰা পাসাণে ৰা লম্বিত্ৰা অন্তোনদিযং জাতরুক্খে ৰা বন্ধিত্ৰা কম্মং কাতব্বং. অন্তোনদিযং বদ্ধঅট্টকেপি অন্তোনদিযং জাতরুক্খেপি ঠিতেহি কাতুং ৰট্টতি.

সচে পন রুক্খস্স সাখা ৰা ততো নিক্খন্তপারোহো ৰা বহিনদীতীরে ৰিহারসীমায ৰা গামসীমায ৰা পতিট্ঠিতো, সীমং ৰা সোধেত্ৰা সাখং ৰা ছিন্দিত্ৰা কম্মং কাতব্বং. বহিনদীতীরে জাতরুক্খস্স অন্তোনদিযং পৰিট্ঠসাখায ৰা পারোহে ৰা নাৰং বন্ধিত্ৰা কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি. করোন্তেহি সীমা ৰা সোধেতব্বা, ছিন্দিত্ৰা ৰাস্স বহিপতিট্ঠিতভাৰো নাসেতব্বো. নদীতীরে পন খাণুকং কোট্টেত্ৰা তত্থ বদ্ধনাৰায ন ৰট্টতিযেৰ.

নদিযং সেতুং করোন্তি, সচে অন্তোনদিযংযেৰ সেতু ৰা সেতুপাদা ৰা, সেতুম্হি ঠিতেহি কম্মং কাতুং ৰট্টতি. সচে পন সেতু ৰা সেতুপাদা ৰা বহিতীরে পতিট্ঠিতা, কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি, সীমং সোধেত্ৰা কাতব্বং. অথ সেতুপাদা অন্তো, সেতু পন উভিন্নম্পি তীরানং উপরিআকাসে ঠিতো, ৰট্টতি. অন্তোনদিযং পাসাণো ৰা দীপকো ৰা হোতি, তস্স যত্তকং পদেসং পুব্বে ৰুত্তপ্পকারে পকতিৰস্সকালে ৰস্সানস্স চতূসু মাসেসু উদকং ওত্থরতি, সো নদীসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. অতিৰুট্ঠিকালে পন ওঘেন ওত্থটোকাসো ন গহেতব্বো, সো হি গামসীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি.

নদিতো মাতিকং নীহরন্তা নদিযং আৰরণং করোন্তি, তঞ্চে ওত্থরিত্ৰা ৰা ৰিনিব্বিজ্ঝিত্ৰা ৰা উদকং গচ্ছতি, সব্বত্থ পৰত্তনট্ঠানে কম্মং কাতুং ৰট্টতি. সচে পন আৰরণেন ৰা কোট্টকবন্ধনেন ৰা সোতং পচ্ছিজ্জতি, উদকং নপ্পৰত্ততি, অপ্পৰত্তনট্ঠানে কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি. আৰরণমত্থকেপি কাতুং ন ৰট্টতি. সচে কোচি আৰরণপ্পদেসো পুব্বে ৰুত্তপাসাণদীপকপ্পদেসো ৰিয উদকেন অজ্ঝোত্থরিযতি, তত্থ ৰট্টতি. সো হি নদীসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. নদিং ৰিনাসেত্ৰা তল়াকং করোন্তি, হেট্ঠা পাল়ি বদ্ধা, উদকং আগন্ত্ৰা তল়াকং পূরেত্ৰা তিট্ঠতি, এত্থ কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি. উপরি পৰত্তনট্ঠানে হেট্ঠা চ ছড্ডিতমোদকং নদিং ওত্থরিত্ৰা সন্দনট্ঠানতো পট্ঠায ৰট্টতি. দেৰে অৰস্সন্তে হেমন্তগিম্হেসু ৰা সুক্খনদিযাপি ৰট্টতি. নদিতো নীহটমাতিকায ন ৰট্টতি. সচে সা কালন্তরেন ভিজ্জিত্ৰা নদী হোতি, ৰট্টতি. কাচি নদী কালন্তরেন উপ্পতিত্ৰা গামনিগমসীমং ওত্থরিত্ৰা পৰত্ততি, নদীযেৰ হোতি, কম্মং কাতুং ৰট্টতি. সচে পন ৰিহারসীমং ওত্থরতি, ৰিহারসীমাত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.

সমুদ্দেপি কম্মং করোন্তেহি যং পদেসং উদ্ধং ৰড্ঢনউদকং ৰা পকতিৰীচি ৰা ৰেগেন আগন্ত্ৰা ওত্থরতি, তত্থ কাতুং ন ৰট্টতি. যস্মিং পন পদেসে পকতিৰীচিযো ওত্থরিত্ৰা সণ্ঠহন্তি, সো উদকন্ততো পট্ঠায অন্তোসমুদ্দো নাম, তত্থ ঠিতেহি কম্মং কাতব্বং. সচে ঊমিৰেগো বাধতি, নাৰায ৰা অট্টকে ৰা ঠত্ৰা কাতব্বং. তেসু ৰিনিচ্ছযো নদিযং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. সমুদ্দে পিট্ঠিপাসাণো হোতি, তং কদাচি ঊমিযো আগন্ত্ৰা ওত্থরন্তি, কদাচি ন ওত্থরন্তি, তত্থ কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি, সো হি গামসীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. সচে পন ৰীচীসু আগতাসুপি অনাগতাসুপি পকতিউদকেনেৰ ওত্থরিযতি, ৰট্টতি. দীপকো ৰা পব্বতো ৰা হোতি, সো চে দূরে হোতি মচ্ছবন্ধানং অগমনপথে, অরঞ্ঞসীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. তেসং গমনপরিযন্তস্স ওরতো পন গামসীমাসঙ্খ্যং গচ্ছতি. তত্থ গামসীমং অসোধেত্ৰা কম্মং কাতুং ন ৰট্টতি. সমুদ্দো গামসীমং ৰা নিগমসীমং ৰা ওত্থরিত্ৰা তিট্ঠতি, সমুদ্দোৰ হোতি, তত্থ কম্মং কাতুং ৰট্টতি. সচে পন ৰিহারসীমং ওত্থরতি, ৰিহারসীমাত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.

জাতস্সরে কম্মং করোন্তেহিপি যত্থ পুব্বে ৰুত্তপ্পকারে ৰস্সকালে ৰস্সে পচ্ছিন্নমত্তে পিৰিতুং ৰা হত্থপাদে ৰা ধোৰিতুং উদকং ন হোতি, সুক্খতি, অযং ন জাতস্সরো, গামখেত্তসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি, তত্থ কম্মং ন কাতব্বং. যত্থ পন ৰুত্তপ্পকারে ৰস্সকালে উদকং সন্তিট্ঠতি, অযমেৰ জাতস্সরো. তস্স যত্তকে পদেসে ৰস্সানং চাতুমাসে উদকং তিট্ঠতি, তত্থ কম্মং কাতুং ৰট্টতি. সচে গম্ভীরং উদকং, অট্টকং বন্ধিত্ৰা তত্থ ঠিতেহিপি জাতস্সরস্স অন্তো জাতরুক্খম্হি বদ্ধঅট্টকেপি কাতুং ৰট্টতি. পিট্ঠিপাসাণদীপকেসু পনেত্থ নদিযং ৰুত্তসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো. সমৰস্সদেৰকালে পহোনকজাতস্সরো পন সচেপি দুব্বুট্ঠিকালে ৰা গিম্হহেমন্তেসু ৰা সুক্খতি, নিরুদকো হোতি, তত্থ সঙ্ঘকম্মং কাতুং ৰট্টতি. যং অন্ধকট্ঠকথাযং ৰুত্তং ‘‘সব্বো জাতস্সরো সুক্খো অনোদকো, গামখেত্তংযেৰ ভজতী’’তি, তং ন গহেতব্বং. সচে পনেত্থ উদকত্থায আৰাটং ৰা পোক্খরণীআদীনি ৰা খণন্তি, তং ঠানং অজাতস্সরো হোতি, গামসীমাসঙ্খ্যং গচ্ছতি. লাবুতিপুসকাদিৰপ্পে কতেপি এসেৰ নযো.

সচে পন তং পূরেত্ৰা থলং ৰা করোন্তি, একস্মিং দিসাভাগে পাল়িং বন্ধিত্ৰা সব্বমেৰ তং মহাতল়াকং ৰা করোন্তি, সব্বোপি অজাতস্সরো হোতি, গামসীমাসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. লোণীপি জাতস্সরসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি. ৰস্সিকে চত্তারো মাসে উদকট্ঠানোকাসে কম্মং কাতুং ৰট্টতীতি.

১৪৮. সীমায সীমং সম্ভিন্দন্তীতি অত্তনো সীমায পরেসং বদ্ধসীমং সম্ভিন্দন্তি. সচে হি পোরাণকস্স ৰিহারস্স পুরত্থিমায দিসায অম্বো চেৰ জম্বূ চাতি দ্ৰে রুক্খা অঞ্ঞমঞ্ঞং সংসট্ঠৰিটপা হোন্তি, তেসু অম্বস্স পচ্ছিমদিসাভাগে জম্বূ. ৰিহারসীমা চ জম্বুং অন্তো কত্ৰা অম্বং কিত্তেত্ৰা বদ্ধা হোতি, অথ পচ্ছা তস্স ৰিহারস্স পুরত্থিমায দিসায ৰিহারং কত্ৰা সীমং বন্ধন্তা তং অম্বং অন্তো কত্ৰা জম্বুং কিত্তেত্ৰা বন্ধন্তি, সীমায সীমা সম্ভিন্না হোতি. এৰং ছব্বগ্গিযা অকংসু, তেনাহ – ‘‘সীমায সীমং সম্ভিন্দন্তী’’তি.

সীমায সীমং অজ্ঝোত্থরন্তীতি অত্তনো সীমায পরেসং বদ্ধসীমং অজ্ঝোত্থরন্তি;

পরেসং বদ্ধসীমং সকলং ৰা তস্সা পদেসং ৰা অন্তো কত্ৰা অত্তনো সীমং বন্ধন্তি. সীমন্তরিকং ঠপেত্ৰা সীমং সম্মন্নিতুন্তি এত্থ সচে পঠমতরং কতস্স ৰিহারস্স সীমা অসম্মতা হোতি, সীমায উপচারো ঠপেতব্বো. সচে সম্মতা হোতি, পচ্ছিমকোটিযা হত্থমত্তা সীমন্তরিকা ঠপেতব্বা. কুরুন্দিযং ৰিদত্থিমত্তম্পি, মহাপচ্চরিযং চতুরঙ্গুলমত্তম্পি ৰট্টতীতি ৰুত্তং. একরুক্খোপি চ দ্ৰিন্নং সীমানং নিমিত্তং হোতি, সো পন ৰড্ঢন্তো সীমাসঙ্করং করোতি, তস্মা ন কাতব্বো.

উপোসথভেদাদিকথা

১৪৯. চাতুদ্দসিকো চ পন্নরসিকো চাতি এত্থ চাতুদ্দসিকস্স পুব্বকিচ্চে ‘‘অজ্জুপোসথো চাতুদ্দসো’’তি ৰত্তব্বং.

অধম্মেন ৰগ্গন্তিআদীসু সচে একস্মিং ৰিহারে চতূসু ভিক্খূসু ৰসন্তেসু একস্স ছন্দপারিসুদ্ধিং আহরিত্ৰা তযো পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, তীসু ৰা ৰসন্তেসু একস্স ছন্দপারিসুদ্ধিং আহরিত্ৰা দ্ৰে পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি, অধম্মেন ৰগ্গং উপোসথকম্মং হোতি. সচে পন চত্তারোপি সন্নিপতিত্ৰা পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, তযো ৰা দ্ৰে ৰা পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি, অধম্মেন সমগ্গং নাম হোতি. সচে চতূসু জনেসু একস্স পারিসুদ্ধিং আহরিত্ৰা তযো পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি, তীসু ৰা জনেসু একস্স পারিসুদ্ধিং আহরিত্ৰা দ্ৰে পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, ধম্মেন ৰগ্গং নাম হোতি. সচে পন চত্তারো একত্থ ৰসন্তা সব্বেৰ সন্নিপতিত্ৰা পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি, তযো পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, দ্ৰে অঞ্ঞমঞ্ঞং পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, ধম্মেন সমগ্গং নাম হোতীতি.

পাতিমোক্খুদ্দেসকথা

১৫০. নিদানং উদ্দিসিত্ৰা অৰসেসং সুতেন সাৰেতব্বন্তি ‘‘সুণাতু মে ভন্তে সঙ্ঘো…পে… আৰিকতা হিস্স ফাসু হোতী’’তি ইমং নিদানং উদ্দিসিত্ৰা ‘‘উদ্দিট্ঠং খো আযস্মন্তো নিদানং, তত্থাযস্মন্তে পুচ্ছামি – কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা, দুতিযম্পি পুচ্ছামি…পে… এৰমেতং ধারযামীতি. সুতা খো পনাযস্মন্তেহি চত্তারো পারাজিকা ধম্মা…পে… অৰিৰদমানেহি সিক্খিতব্ব’’ন্তি এৰং অৰসেসং সুতেন সাৰেতব্বং. এতেন নযেন সেসাপি চত্তারো পাতিমোক্খুদ্দেসা ৰেদিতব্বা.

সৰরভযন্তি অটৰিমনুস্সভযং. রাজন্তরাযোতিআদীসু সচে ভিক্খূসু ‘‘উপোসথং করিস্সামা’’তি নিসিন্নেসু রাজা আগচ্ছতি, অযং রাজন্তরাযো. চোরা আগচ্ছন্তি, অযং চোরন্তরাযো. দৰদাহো ৰা আগচ্ছতি, আৰাসে ৰা অগ্গি উট্ঠহতি, অযং অগ্গন্তরাযো. মেঘো ৰা উট্ঠেতি, ওঘো ৰা আগচ্ছতি, অযং উদকন্তরাযো. বহূ মনুস্সা আগচ্ছন্তি, অযং মনুস্সন্তরাযো. ভিক্খুং যক্খো গণ্হাতি, অযং অমনুস্সন্তরাযো. ব্যগ্ঘাদযো চণ্ডমিগা আগচ্ছন্তি, অযং ৰাল়ন্তরাযো. ভিক্খুং সপ্পাদযো ডংসন্তি, অযং সরীসপন্তরাযো. ভিক্খু গিলানো ৰা হোতি, কালং ৰা করোতি, ৰেরিনো ৰা তং মারেতুকামা গণ্হন্তি, অযং জীৰিতন্তরাযো. মনুস্সা একং ৰা বহূ ৰা ভিক্খূ ব্রহ্মচরিযা চাৰেতুকামা গণ্হন্তি, অযং ব্রহ্মচরিযন্তরাযো. এৰরূপেসু অন্তরাযেসু সংখিত্তেন পাতিমোক্খো উদ্দিসিতব্বো, পঠমো ৰা উদ্দেসো উদ্দিসিতব্বো, আদিম্হি দ্ৰে তযো চত্তারো ৰা. এত্থ চ দুতিযাদীসু উদ্দেসেসু যস্মিং অপরিযোসিতে অন্তরাযো হোতি, সোপি সুতেনেৰ সাৰেতব্বো.

অনজ্ঝিট্ঠাতি অনাণত্তা অযাচিতা ৰা. অজ্ঝেসনা চেত্থ সঙ্ঘেন সম্মতধম্মজ্ঝেসকাযত্তা ৰা সঙ্ঘত্থেরাযত্তা ৰা, তস্মিং ধম্মজ্ঝেসকে অসতি সঙ্ঘত্থেরং আপুচ্ছিত্ৰা ৰা তেন যাচিতো ৰা ভাসিতুং লভতি. সঙ্ঘত্থেরেনাপি সচে ৰিহারে বহূ ধম্মকথিকা হোন্তি, ৰারপটিপাটিযা ৰত্তব্বা – ‘‘ত্ৰং ধম্মং ভণ, ধম্মং কথেহি, ধম্মদানং দেহী’’তি ৰা ৰুত্তেন তীহিপি ৰিধীহি ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘ওসারেহী’’তি ৰুত্তো পন ওসারেতুমেৰ লভতি, ‘‘কথেহী’’তি ৰুত্তো কথেতুমেৰ, ‘‘সরভঞ্ঞং ভণাহী’’তি ৰুত্তো সরভঞ্ঞমেৰ. সঙ্ঘত্থেরোপি চ উচ্চতরে আসনে নিসিন্নো যাচিতুং ন লভতি. সচে উপজ্ঝাযো চেৰ সদ্ধিৰিহারিকো চ হোন্তি, উপজ্ঝাযো চ নং উচ্চাসনে নিসিন্নো ‘‘ভণাহী’’তি ৰদতি, সজ্ঝাযং অধিট্ঠহিত্ৰা ভণিতব্বং. সচে পনেত্থ দহরা ভিক্খূ হোন্তি, তেসং ‘‘ভণামী’’তি ভণিতব্বং.

সচে ৰিহারে সঙ্ঘত্থেরো অত্তনোযেৰ নিস্সিতকে ভণাপেতি, অঞ্ঞে মধুরভাণকেপি নাজ্ঝেসতি, সো অঞ্ঞেহি ৰত্তব্বো – ‘‘ভন্তে অসুকং নাম ভণাপেমা’’তি. সচে ‘‘ভণাপেথা’’তি ৰা ৰদতি, তুণ্হী ৰা হোতি, ভণাপেতুং ৰট্টতি. সচে পন পটিবাহতি, ন ভণাপেতব্বং. যদি অনাগতেযেৰ সঙ্ঘত্থেরে ধম্মসৰনং আরদ্ধং, পুন আগতে ঠপেত্ৰা আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি. ওসারেত্ৰা পন কথেন্তেন আপুচ্ছিত্ৰা ৰা অট্ঠপেত্ৰাযেৰ ৰা কথেতব্বং, কথেন্তস্স পুন আগতেপি এসেৰ নযো.

উপনিসিন্নকথাযপি সঙ্ঘত্থেরোৰ সামী, তস্মা তেন সযং ৰা কথেতব্বং, অঞ্ঞো ৰা ভিক্খু ‘‘কথেহী’’তি ৰত্তব্বো, নো চ খো উচ্চতরে আসনে নিসিন্নেন. মনুস্সানং পন ‘‘ভণাহী’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি. মনুস্সা অত্তনো জাননকভিক্খুং আপুচ্ছন্তি, তেন থেরং আপুচ্ছিত্ৰা কথেতব্বং. সচে সঙ্ঘত্থেরো ‘‘ভন্তে ইমে পঞ্হং পুচ্ছন্তী’’তি পুট্ঠো ‘‘কথেহী’’তি ৰা ভণতি, তুণ্হী ৰা হোতি, কথেতুং ৰট্টতি. অন্তরঘরে অনুমোদনাদীসুপি এসেৰ নযো. সচে সঙ্ঘত্থেরো ৰিহারে ৰা অন্তরঘরে ৰা ‘‘মং অনাপুচ্ছিত্ৰাপি কথেয্যাসী’’তি অনুজানাতি, লদ্ধকপ্পিযং হোতি, সব্বত্থ ৰত্তুং ৰট্টতি.

সজ্ঝাযং করোন্তেনাপি থেরো আপুচ্ছিতব্বোযেৰ. একং আপুচ্ছিত্ৰা সজ্ঝাযন্তস্স অপরো আগচ্ছতি, পুন আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি. সচে ৰিস্সমিস্সামীতি ঠপিতস্স আগচ্ছতি, পুন আরভন্তেনাপি আপুচ্ছিতব্বং. সঙ্ঘত্থেরে অনাগতেযেৰ আরদ্ধং সজ্ঝাযন্তস্সাপি এসেৰ নযো. একেন সঙ্ঘত্থেরেন ‘‘মং অনাপুচ্ছাপি যথাসুখং সজ্ঝাযাহী’’তি অনুঞ্ঞাতে যথাসুখং সজ্ঝাযিতুং ৰট্টতি. অঞ্ঞস্মিং পন আগতে তং আপুচ্ছিত্ৰাৰ সজ্ঝাযিতব্বং.

১৫১. অত্তনা ৰা অত্তানং সম্মন্নিতব্বংতি অত্তনা ৰা অত্তা সম্মন্নিতব্বো; পুচ্ছন্তেন পন পরিসং ওলোকেত্ৰা সচে অত্তনো উপদ্দৰো নত্থি, ৰিনযো পুচ্ছিতব্বো.

১৫৩. কতেপি ওকাসে পুগ্গলং তুলযিত্ৰাতি ‘‘অত্থি নু খো মে ইতো উপদ্দৰো, নত্থী’’তি এৰং উপপরিক্খিত্ৰা. পুরম্হাকন্তি পঠমং অম্হাকং. পটিকচ্চেৰাতি পঠমতরমেৰ. পুগ্গলং তুলযিত্ৰা ওকাসং কাতুন্তি ‘‘ভূতমেৰ নু খো আপত্তিং ৰদতি, অভূত’’ন্তি এৰং উপপরিক্খিত্ৰা ওকাসং কাতুং অনুজানামীতি অত্থো.

অধম্মকম্মপটিক্কোসনাদিকথা

১৫৪. অধম্মকম্মং ৰুত্তনযমেৰ. পটিক্কোসিতুন্তি ৰারেতুং. দিট্ঠিম্পি আৰিকাতুন্তি ‘‘অধম্মকম্মং ইদং ন মে খমতী’’তি এৰং অঞ্ঞস্স সন্তিকে অত্তনো দিট্ঠিং পকাসেতুং. চতূহি পঞ্চহীতিআদি তেসং অনুপদ্দৰত্থায ৰুত্তং. সঞ্চিচ্চ ন সাৰেন্তীতি যথা ন সুণন্তি এৰং ভণিস্সামাতি সঞ্চিচ্চ সণিকং উদ্দিসন্তি.

১৫৫. থেরাধিকন্তি থেরাধীনং; থেরাযত্তং ভৰিতুন্তি অত্থো. ‘‘থেরাধেয্য’’ন্তিপি পাঠো, তস্মা থেরেন সযং ৰা উদ্দিসিতব্বং, অঞ্ঞো ৰা অজ্ঝেসিতব্বো. অজ্ঝেসনৰিধানঞ্চেত্থ ধম্মজ্ঝেসনে ৰুত্তনযমেৰ. সো ন জানাতি উপোসথং ৰাতিআদীসু চাতুদ্দসিকপন্নরসিকভেদেন দুৰিধং, সঙ্ঘউপোসথাদিভেদেন নৰৰিধঞ্চ উপোসথং ন জানাতি, চতুব্বিধং উপোসথকম্মং ন জানাতি, দুৰিধং পাতিমোক্খং ন জানাতি, নৰৰিধং পাতিমোক্খুদ্দেসং ন জানাতি. যো তত্থ ভিক্খু ব্যত্তো পটিবলোতি এত্থ কিঞ্চাপি দহরস্সাপি ব্যত্তস্স পাতিমোক্খো অনুঞ্ঞাতো. অথ খো এত্থ অযমধিপ্পাযো. সচে থেরস্স পঞ্চ ৰা চত্তারো ৰা তযো ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসা নাগচ্ছন্তি; দ্ৰে পন অখণ্ডা সুৰিসদা ৰাচুগ্গতা হোন্তি, থেরাযত্তোৰ পাতিমোক্খা. সচে পন এত্তকম্পি ৰিসদং কাতুং ন সক্কোতি, ব্যত্তস্স ভিক্খুনো আযত্তো হোতি.

সামন্তা আৰাসাতি সামন্তং আৰাসং. সজ্জুকন্তি তদহেৰ আগমনত্থায. নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি এত্থ যো সক্কোতি উগ্গহেতুং, এৰরূপো আণাপেতব্বো, ন বালো.

পক্খগণনাদিউগ্গহণানুজাননকথা

১৫৬. কতিমী ভন্তেতি এত্থ কতীনং পূরণীতি কতিমী. কালৰতোতি কালস্সেৰ; পগেৰাতি অত্থো.

১৫৮. যং কালং সরতীতি এত্থ সাযম্পি ‘‘অজ্জুপোসথো সমন্নাহরথা’’তি আরোচেতুং ৰট্টতি.

১৫৯. থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি এত্থাপি কিঞ্চি কম্মং করোন্তো ৰা সদাকালমেৰ একো ৰা ভারনিত্থরণকো ৰা সরভাণকধম্মকথিকাদীসু অঞ্ঞতরো ৰা ন উপোসথাগারসম্মজ্জনত্থং আণাপেতব্বো, অৰসেসা পন ৰারেন আণাপেতব্বা. সচে আণত্তো সম্মুঞ্জনিং তাৰকালিকম্পি ন লভতি, সাখাভঙ্গং কপ্পিযং কারেত্ৰা সম্মজ্জিতব্বং, তম্পি অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি.

১৬০. আসনপঞ্ঞাপনাণত্তিযম্পি ৰুত্তনযেনেৰ আণাপেতব্বো. আণত্তেন চ সচে উপোসথাগারে আসনানি নত্থি, সঙ্ঘিকাৰাসতোপি আহরিত্ৰা পঞ্ঞপেত্ৰা পুন আহরিতব্বানি. আসনেসু অসতি কটসারকেপি তট্টিকাযোপি পঞ্ঞপেতুং ৰট্টতি, তট্টিকাসুপি অসতি সাখাভঙ্গানি কপ্পিযং কারেত্ৰা পঞ্ঞপেতব্বানি, কপ্পিযকারকং অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি.

১৬১. পদীপকরণেপি ৰুত্তনযেনেৰ আণাপেতব্বো. আণাপেন্তেন চ ‘‘অমুকস্মিং নাম ওকাসে তেলং ৰা ৰট্টি ৰা কপল্লিকা ৰা অত্থি, তং গহেত্ৰা করোহী’’তি ৰত্তব্বো. সচে তেলাদীনি নত্থি, পরিযেসিতব্বানি, পরিযেসিত্ৰা অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি. অপিচ কপালে অগ্গিপি জালেতব্বো.

দিসংগমিকাদিৰত্থুকথা

১৬৩. সঙ্গহেতব্বোতি ‘‘সাধু ভন্তে আগতাত্থ, ইধ ভিক্খা সুলভা সূপব্যঞ্জনং অত্থি, ৰসথ অনুক্কণ্ঠমানা’’তি এৰং পিযৰচনেন সঙ্গহেতব্বো. পুনপ্পুনং তথাকরণৰসেন অনুগ্গহেতব্বো. ‘‘আম ৰসিস্সামী’’তি পটিৰচনদাপনেন উপলাপেতব্বো. অথ ৰা চতূহি পচ্চযেহি সঙ্গহেতব্বো চেৰ অনুগ্গহেতব্বো চ. পিযৰচনেন উপলাপেতব্বো, কণ্ণসুখং আলপিতব্বোতি অত্থো. চুণ্ণাদীহি উপট্ঠাপেতব্বো. আপত্তি দুক্কটস্সাতি সচে সকলোপি সঙ্ঘো ন করোতি, সব্বেসং দুক্কটং. ইধ নেৰ থেরা ন দহরা মুচ্চন্তি, সব্বেহি ৰারেন উপট্ঠাপেতব্বো. অত্তনো ৰারে অনুপট্ঠহন্তস্স আপত্তি. তেন পন মহাথেরানং পরিৰেণসম্মজ্জনদন্তকট্ঠদানাদীনি ন সাদিতব্বানি. এৰম্পি সতি মহাথেরেহি সাযংপাতং উপট্ঠানং আগন্তব্বং. তেন পন তেসং আগমনং ঞত্ৰা পঠমতরং মহাথেরানং উপট্ঠানং গন্তব্বং. সচস্স সদ্ধিংচরা ভিক্খুউপট্ঠাকা অত্থি, ‘‘ময্হং উপট্ঠাকা অত্থি, তুম্হে অপ্পোস্সুক্কা ৰিহরথা’’তি ৰত্তব্বং. অথাপিস্স সদ্ধিংচরা নত্থি, তস্মিংযেৰ পন ৰিহারে একো ৰা দ্ৰে ৰা ৰত্তসম্পন্না ৰদন্তি ‘‘মযং থেরস্স কত্তব্বং করিস্সাম, অৰসেসা ফাসু ৰিহরন্তূ’’তি সব্বেসং অনাপত্তি.

সো আৰাসো গন্তব্বোতি উপোসথকরণত্থায অন্ৰদ্ধমাসং গন্তব্বো. সো চ খো উতুৰস্সেযেৰ, ৰস্সানে পন যং কত্তব্বং, তং দস্সেতুং ‘‘ৰস্সং ৰসন্তি বালা অব্যত্তা’’তিআদিমাহ. তত্থ ন ভিক্খৰে তেহি ভিক্খূহি তস্মিং আৰাসে ৰস্সং ৰসিতব্বন্তি পুরিমিকায পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৰিনা ন ৰস্সং উপগন্তব্বং. সচে সো ৰস্সূপগতানং পক্কমতি ৰা, ৰিব্ভমতি ৰা, কালং ৰা করোতি, অঞ্ঞস্মিং সতিযেৰ পচ্ছিমিকায ৰসিতুং ৰট্টতি, অসতি অঞ্ঞত্থ গন্তব্বং, অগচ্ছন্তানং দুক্কটং. সচে পন পচ্ছিমিকায পক্কমতি ৰা ৰিব্ভমতি ৰা কালং ৰা করোতি, মাসদ্ৰযং ৰসিতব্বং.

পারিসুদ্ধিদানকথা

১৬৪. কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতীতি পারিসুদ্ধিদানং যেন কেনচি অঙ্গপচ্চঙ্গেন ৰিঞ্ঞাপেতি জানাপেতি; ৰাচং পন নিচ্ছারেতুং সক্কোন্তো ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি; উভযথা সক্কোন্তো কাযৰাচাহি. সঙ্ঘেন তত্থ গন্ত্ৰা উপোসথো কাতব্বোতি সচে বহূ তাদিসা গিলানা হোন্তি, সঙ্ঘেন পটিপাটিযা ঠত্ৰা সব্বে হত্থপাসে কাতব্বা. সচে দূরে দূরে হোন্তি, সঙ্ঘো নপ্পহোতি, তং দিৰসং উপোসথো ন কাতব্বো, নত্ৰেৰ ৰগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো.

তত্থেৰ পক্কমতীতি সঙ্ঘমজ্ঝং অনাগন্ত্ৰা ততোৰ কত্থচি গচ্ছতি. সামণেরো পটিজানাতীতি ‘‘সামণেরো অহ’’ন্তি এৰং পটিজানাতি; ভূতংযেৰ ৰা সামণেরভাৰং আরোচেতি, পচ্ছা ৰা সামণেরভূমিযং তিট্ঠতীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ.

সঙ্ঘপ্পত্তো পক্কমতীতি সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন উপোসথত্থায সন্নিপতিতানং চতুন্নং ভিক্খূনং হত্থপাসং পত্ৰা পক্কমতি. এস নযো সব্বত্থ. এত্থ চ একেন বহূনম্পি আহটা পারিসুদ্ধি আহটাৰ হোতি. সচে পন সো অন্তরামগ্গে অঞ্ঞং ভিক্খুং দিস্ৰা যেসং অনেন পারিসুদ্ধি গহিতা, তেসঞ্চ অত্তনো চ পারিসুদ্ধিং দেতি, তস্সেৰ পারিসুদ্ধি আগচ্ছতি, ইতরা পন বিলাল়সঙ্খলিকপারিসুদ্ধি নাম হোতি. সা ন আগচ্ছতি.

সুত্তো ন আরোচেতীতি আগন্ত্ৰা সুপতি, ‘‘অসুকেন পারিসুদ্ধি দিন্না’’তি ন আরোচেতি. পারিসুদ্ধিহারকস্স অনাপত্তীতি এত্থ সচে সঞ্চিচ্চ নারোচেতি, দুক্কটং আপজ্জতি, পারিসুদ্ধি পন আহটাৰ হোতি. অসঞ্চিচ্চ অনারোচিতত্তা পনস্স অনাপত্তি, উভিন্নম্পি চ উপোসথো কতোযেৰ হোতি.

ছন্দদানকথা

১৬৫. ছন্দদানেপি পারিসুদ্ধিদানে ৰুত্তসদিসোযেৰ ৰিনিচ্ছযো. পারিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দম্পি দাতুন্তি এত্থ সচে পারিসুদ্ধিমেৰ দেতি ন ছন্দং, উপোসথো কতো হোতি. যং পন সঙ্ঘো অঞ্ঞং কম্মং করোতি, তং অকতং হোতি. ছন্দমেৰ দেতি ন পারিসুদ্ধিং, ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপোসথোপি কম্মম্পি কতমেৰ হোতি, ছন্দদাযকস্স পন উপোসথো অকতো হোতি. সচেপি কোচি ভিক্খু নদিযা ৰা সীমায ৰা উপোসথং অধিট্ঠহিত্ৰা আগচ্ছতি, ‘‘কতো মযা উপোসথো’’তি অচ্ছিতুং ন লভতি, সামগ্গী ৰা ছন্দো ৰা দাতব্বো.

১৬৭. সরতিপি উপোসথং নপি সরতীতি একদা সরতি, একদা ন সরতি. অত্থি নেৰ সরতীতি যো একন্তং নেৰ সরতি, তস্স সম্মুতিদানকিচ্চং নত্থি. অনাগচ্ছন্তোপি কম্মং ন কোপেতি.

সঙ্ঘুপোসথাদিকথা

১৬৮. সো দেসো সম্মজ্জিত্ৰাতি তং দেসং সম্মজ্জিত্ৰা, উপযোগত্থে পচ্চত্তং. পানীযং পরিভোজনীযন্তিআদি পন উত্তানত্থমেৰ. কস্মা পনেতং ৰুত্তং? উপোসথস্স পুব্বকরণাদিদস্সনত্থং. তেনাহু অট্ঠকথাচরিযা –

‘‘সম্মজ্জনী পদীপো চ, উদকং আসনেন চ;

উপোসথস্স এতানি, পুব্বকরণন্তি ৰুচ্চতি’’.

ইতি ইমানি চত্তারি ‘‘পুব্বকরণ’’ন্তি অক্খাতানি.

‘‘ছন্দপারিসুদ্ধিউতুক্খানং, ভিক্খুগণনা চ ওৰাদো;

উপোসথস্স এতানি, পুব্বকিচ্চন্তি ৰুচ্চতি.

ইতি ইমানি পঞ্চ পুব্বকরণতো পচ্ছা কত্তব্বানি ‘‘পুব্বকিচ্চ’’ন্তি অক্খাতানি.

‘‘উপোসথো যাৰতিকা চ ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা,

সভাগাপত্তিযো চ ন ৰিজ্জন্তি;

ৰজ্জনীযা চ পুগ্গলা তস্মিং ন হোন্তি,

পত্তকল্লন্তি ৰুচ্চতি’’.

ইতি ইমানি চত্তারি ‘‘পত্তকল্ল’’ন্তি অক্খাতানীতি.

তেহি সদ্ধিন্তি তেহি আগতেহি সদ্ধিং এতানি পুব্বকরণাদীনি কত্ৰা উপোসথো কাতব্বো. অজ্জ মে উপোসথোতি এত্থ সচে পন্নরসো হোতি, ‘‘অজ্জ মে উপোসথো পন্নরসো’’তিপি অধিট্ঠাতুং ৰট্টতি. চাতুদ্দসিকেপি এসেৰ নযো.

আপত্তিপটিকম্মৰিধিকথা

১৬৯. ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘‘ন সাপত্তিকেন উপোসথো কাতব্বো’’তি ইদং ‘‘যস্স সিযা আপত্তী’’তিআদিৰচনেনেৰ পারিসুদ্ধিদানপঞ্ঞাপনেন চ পারিসুদ্ধিউপোসথপঞ্ঞাপনেন চ পঞ্ঞত্তং হোতীতি ৰেদিতব্বং. ইত্থন্নামং আপত্তিন্তি থুল্লচ্চযাদীসু একিস্সা নামং গহেত্ৰা ‘‘থুল্লচ্চযং আপত্তিং পাচিত্তিযং আপত্তি’’ন্তি এৰং ৰত্তব্বং. তং পটিদেসেমীতি ইদং ‘‘তং তুম্হমূলে, তং তুয্হমূলে পটিদেসেমী’’তি ৰুত্তেপি সুৰুত্তমেৰ হোতি. পস্সসীতি ইদঞ্চ ‘‘পস্সসি আৰুসো তং আপত্তিং, পস্সথ ভন্তে তং আপত্তি’’ন্তি এৰং ৰত্তব্বং. আম পস্সামীতি ইদং পন ‘‘আম ভন্তে পস্সামি, আম আৰুসো পস্সামী’’তি এৰং ৰুত্তম্পি সুৰুত্তমেৰ হোতি. আযতিং সংৰরেয্যাসীতি এত্থ পন সচে ৰুড্ঢতরো ‘‘আযতিং সংৰরেয্যাথা’’তি ৰত্তব্বো. এৰং ৰুত্তেন পন ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৰরিস্সামী’’তি ৰত্তব্বমেৰ.

যদা নিব্বেমতিকোতি এত্থ সচে পনেস নিব্বেমতিকো ন হোতি, ৰত্থুং কিত্তেত্ৰাৰ দেসেতুং ৰট্টতীতি অন্ধকট্ঠকথাযং ৰুত্তং. তত্রাযং দেসনাৰিধি – সচে মেঘচ্ছন্নে সূরিযে ‘‘কালো নু খো নো’’তি ৰেমতিকো ভুঞ্জতি, তেন ভিক্খুনা ‘‘অহং ভন্তে ৰেমতিকো ভুঞ্জিং’’, সচে কালো অত্থি, ‘‘সম্বহুলা দুক্কটা আপত্তিযো আপন্নোম্হি, নো চে অত্থি, ‘‘সম্বহুলা পাচিত্তিযা আপন্নোম্হী’’তি এৰং ৰত্থুং কিত্তেত্ৰা ‘‘অহং ভন্তে যা তস্মিং ৰত্থুস্মিং সম্বহুলা দুক্কটা ৰা পাচিত্তিযা ৰা আপত্তিযো আপন্নো, তা তুম্হমূলে পটিদেসেমী’’তি ৰত্তব্বং. এস নযো সব্বাপত্তীসু.

ন ভিক্খৰে সভাগা আপত্তীতি এত্থ যং দ্ৰেপি জনা ৰিকালভোজনাদিনা সভাগৰত্থুনা আপত্তিং আপজ্জন্তি, এৰরূপা ৰত্থুসভাগা ‘‘সভাগা’’তি ৰুচ্চতি. ৰিকালভোজনপ্পচ্চযা আপন্নং পন অনতিরিত্তভোজনপচ্চযা আপন্নস্স সন্তিকে দেসেতুং ৰট্টতি. যাপি চাযং ৰত্থুসভাগা, সাপি দেসিতা সুদেসিতাৰ. অঞ্ঞং পন দেসনপচ্চযা দেসকো, পটিগ্গহণপ্পচ্চযা পটিগ্গহকো চাতি উভোপি দুক্কটং আপজ্জন্তি, তং নানাৰত্থুকং হোতি, তস্মা অঞ্ঞমঞ্ঞং দেসেতুং ৰট্টতি.

১৭০. সামন্তো ভিক্খু এৰমস্স ৰচনীযোতি এত্থ সভাগোযেৰ ৰত্তব্বো. ৰিসভাগস্স হি ৰুচ্চমানে ভণ্ডনকলহসঙ্ঘভেদাদীনিপি হোন্তি, তস্মা তস্স অৰত্ৰা ‘‘ইতো ৰুট্ঠহিত্ৰা পটিকরিস্সামী’’তি আভোগং কত্ৰা উপোসথো কাতব্বোতি অন্ধকট্ঠকথাযং ৰুত্তং.

অনাপত্তিপন্নরসকাদিকথা

১৭২. অনাপত্তিপন্নরসকে – তে ন জানিংসূতি সীমং ওক্কন্তাতি ৰা ওক্কমন্তীতি ৰাতি ন জানিংসু. অথঞ্ঞে আৰাসিকা ভিক্খূ আগচ্ছন্তীতি গামং ৰা অরঞ্ঞং ৰা কেনচি করণীযেন গন্ত্ৰা তেসং নিসিন্নট্ঠানং আগচ্ছন্তি. ৰগ্গা সমগ্গসঞ্ঞিনোতি তেসং সীমং ওক্কন্তত্তা ৰগ্গা; সীমং ওক্কন্তভাৰস্স অজাননতো সমগ্গসঞ্ঞিনো.

১৭৩. ৰগ্গাৰগ্গসঞ্ঞিপন্নরসকে – তে জানন্তীতি পব্বতে ৰা থলে ৰা ঠিতা সীমং ওক্কন্তে ৰা ওক্কমন্তে ৰা পস্সন্তি. ৰেমতিকপন্নরসকং উত্তানমেৰ.

১৭৫. কুক্কুচ্চপকতপন্নরসকে – যথা ইচ্ছায অভিভূতো ‘‘ইচ্ছাপকতো’’তি ৰুচ্চতি, এৰং পুব্বভাগে সন্নিট্ঠানং কত্ৰাপি করণক্খণে অকপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতাসঙ্খাতেন কুক্কুচ্চেন অভিভূতা ‘‘কুক্কুচ্চপকতা’’তি ৰেদিতব্বা.

১৭৬. ভেদপুরেক্খারপন্নরসকে – অকুসলবলৰতায থুল্লচ্চযং ৰুত্তং.

সীমোক্কন্তিকপেয্যালকথা

১৭৭. আৰাসিকেনআগন্তুকপেয্যালে – যথা পুরিমে আৰাসিকেনআৰাসিকপেয্যালে ‘‘তে ন জানন্তি অথঞ্ঞে আৰাসিকা’’তিআদি ৰুত্তং, এৰং ‘‘তে ন জানন্তি অথঞ্ঞে আগন্তুকা’’তিআদিনা নযেন সব্বং ৰেদিতব্বং. আগন্তুকেনআৰাসিকপেয্যালে পন – যথা পুরিমপেয্যালে ‘‘আৰাসিকা ভিক্খূ সন্নিপতন্তী’’তি আগতং, এৰং ‘‘আগন্তুকা ভিক্খূ সন্নিপতন্তী’’তি আনেতব্বং. আগন্তুকেনআগন্তুকপেয্যালে পন – উভযপদেসু আগন্তুকৰসেন যোজেতব্বোতি.

১৭৮. আৰাসিকানং ভিক্খূনং চাতুদ্দসো হোতি, আগন্তুকানং পন্নরসোতি এত্থ যেসং পন্নরসো, তে তিরোরট্ঠতো ৰা আগতা, অতীতং ৰা উপোসথং চাতুদ্দসিকং অকংসূতি ৰেদিতব্বা. আৰাসিকানং অনুৰত্তিতব্বন্তি আৰাসিকেহি ‘‘অজ্জুপোসথো চাতুদ্দসো’’তি পুব্বকিচ্চে করিযমানে অনুৰত্তিতব্বং, ন পটিক্কোসিতব্বং. ন অকামা দাতব্বাতি ন অনিচ্ছায দাতব্বা.

লিঙ্গাদিদস্সনকথা

১৭৯. আৰাসিকাকারন্তি আৰাসিকানং আকারং. এস নযো সব্বত্থ. আকারো নাম যেন তেসং ৰত্তসম্পন্না ৰা ন ৰাতি আচারসণ্ঠানং গয্হতি. লিঙ্গং নাম যং তে তত্থ তত্থ লীনে গমযতি; অদিস্সমানেপি জানাপেতীতি অত্থো. নিমিত্তং নাম যং দিস্ৰা তে অত্থীতি ঞাযন্তি. উদ্দেসো নাম যেন তে এৰরূপপরিক্খারাতি উদ্দিসন্তি; অপদেসং লভন্তীতি অত্থো. সব্বমেতং সুপঞ্ঞত্তমঞ্চপীঠাদীনঞ্চেৰ পদসদ্দাদীনঞ্চ অধিৰচনং, যথাযোগং পন যোজেতব্বং. আগন্তুকাকারাদীসুপি এসেৰ নযো. তত্থ অঞ্ঞাতকন্তি অঞ্ঞেসং সন্তকং. পাদানং ধোতং উদকনিস্সেকন্তি পাদানং ধোতানং উদকনিস্সেকং. বহুৰচনস্স একৰচনং ৰেদিতব্বং. ‘‘পাদানং ধোতউদকনিস্সেক’’ন্তি ৰা পাঠো; পাদানং ধোৰনউদকনিস্সেকন্তি অত্থো.

১৮০. নানাসংৰাসকাদিৰত্থূসু – সমানসংৰাসকদিট্ঠিন্তি ‘‘সমানসংৰাসকা এতে’’তি দিট্ঠিং. ন পুচ্ছন্তীতি তেসং লদ্ধিং ন পুচ্ছন্তি; অপুচ্ছিত্ৰাৰ ৰত্তপটিৰত্তিং কত্ৰা একতো উপোসথং করোন্তি. নাভিৰিতরন্তীতি নানাসংৰাসকভাৰং মদ্দিতুং অভিভৰিতুং ন সক্কোন্তি; তং দিট্ঠিং ন নিস্সজ্জাপেন্তীতি অত্থো.

নগন্তব্বগন্তব্বৰারকথা

১৮১. সভিক্খুকা আৰাসাতি যস্মিং আৰাসে উপোসথকারকা ভিক্খূ অত্থি, তম্হা আৰাসা যং ন সক্কোতি তদহেৰ আগন্তুং, সো আৰাসো উপোসথং অকত্ৰা ন গন্তব্বো. অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেনাতি সঙ্ঘপ্পহোনকেহি ভিক্খূহি ৰিনা. অঞ্ঞত্র অন্তরাযাতি পুব্বে ৰুত্তং দসৰিধং অন্তরাযং ৰিনা. সব্বন্তিমেন পন পরিচ্ছেদেন অত্তচতুত্থেন অন্তরাযে ৰা সতি গন্তুং ৰট্টতি. অনাৰাসোতি নৰকম্মসালাদিকো যো কোচি পদেসো. যথা চ আৰাসাদযো ন গন্তব্বা; এৰং সচে ৰিহারে উপোসথং করোন্তি, উপোসথাধিট্ঠানত্থং সীমাপি নদীপি ন গন্তব্বা. সচে পনেত্থ কোচি ভিক্খু হোতি, তস্স সন্তিকং গন্তুং ৰট্টতি. ৰিস্সট্ঠউপোসথাপি আৰাসা গন্তুং ৰট্টতি; এৰং গতো অধিট্ঠাতুম্পি লভতি. আরঞ্ঞকেনাপি ভিক্খুনা উপোসথদিৰসে গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা অত্তনো ৰিহারমেৰ আগন্তব্বং. সচে অঞ্ঞং ৰিহারং ওক্কমতি, তত্থ উপোসথং কত্ৰাৰ আগন্তব্বং, অকত্ৰা ন ৰট্টতি.

১৮২. যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি যং জানেয্য অজ্জেৰ তত্থ গন্তুং সক্কোমীতি; এৰরূপো আৰাসো গন্তব্বো. তত্থ ভিক্খূহি সদ্ধিং উপোসথং করোন্তেনাপি হি ইমিনা নেৰ উপোসথন্তরাযো কতো ভৰিস্সতীতি.

ৰজ্জনীযপুগ্গলসন্দস্সনকথা

১৮৩. ভিক্খুনিযা নিসিন্নপরিসাযাতিআদীসু হত্থপাসুপগমনমেৰ পমাণং. অঞ্ঞত্র অৰুট্ঠিতায পরিসাযাতি ইদঞ্হি পারিৰাসিযপারিসুদ্ধিদানং নাম পরিসায ৰুট্ঠিতকালতো পট্ঠায ন ৰট্টতি, অৰুট্ঠিতায পন ৰট্টতি. তেনাহ – ‘‘অঞ্ঞত্র অৰুট্ঠিতায পরিসাযা’’তি. তস্স লক্খণং ভিক্খুনিৰিভঙ্গে পরিৰাসিযছন্দদানৰণ্ণনতো গহেতব্বং. অনুপোসথেতি চাতুদ্দসিকো চ পন্নরসিকো চাতি ইমে দ্ৰে উপোসথে ঠপেত্ৰা অঞ্ঞস্মিং দিৰসে. অঞ্ঞত্র সঙ্ঘসামগ্গিযাতি যা কোসম্বকভিক্খূনং ৰিয ভিন্নে সঙ্ঘে পুন সঙ্ঘসামগ্গী করিযতি, তথারূপিং সঙ্ঘসামগ্গিং ঠপেত্ৰা. তদা চ ‘‘সুণাতু মে ভন্তে সঙ্ঘো অজ্জুপোসথো সামগ্গী’’তি ৰত্ৰা কাতব্বো. যে পন কিস্মিঞ্চিদেৰ অপ্পমত্তকে উপোসথং ঠপেত্ৰা পুন সমগ্গা হোন্তি, তেহি উপোসথেযেৰ কাতব্বোতি.

উপোসথক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.