১০. ৰিভঙ্গসুত্তৰণ্ণনা
৮৩২. দসমে কোসজ্জসহগতোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তো নিসীদতি. অথস্স চিত্তে লীনাকারো ওক্কমতি, সো ‘‘লীনাকারো মে ওক্কন্তো’’তি ঞত্ৰা অপাযভযেন চিত্তং তজ্জেত্ৰা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতি. অথস্স পুন লীনাকারো ওক্কমতি. সো পুন অপাযভযেন চিত্তং তজ্জেত্ৰা ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতীতি এৰমস্স কোসজ্জেন ৰোকিণ্ণত্তা ছন্দো কোসজ্জসহগতো নাম হোতি. কোসজ্জসম্পযুত্তোতি তস্সেৰ ৰেৰচনং.
উদ্ধচ্চসহগতোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তো নিসীদতি. অথস্স চিত্তং উদ্ধচ্চে পততি. সো বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৰজ্জেত্ৰা চিত্তং হাসেত্ৰা তোসেত্ৰা কম্মনিযং কত্ৰা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতি. অথস্স পুন চিত্তং উদ্ধচ্চে পততি. সো পুন বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৰজ্জেত্ৰা চিত্তং হাসেত্ৰা তোসেত্ৰা কম্মনিযং কত্ৰা ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতীতি এৰমস্স উদ্ধচ্চেন ৰোকিণ্ণত্তা ছন্দো উদ্ধচ্চসহগতো নাম হোতি.
থিনমিদ্ধসহগতোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তো নিসীদতি. অথস্স থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি. সো ‘‘উপ্পন্নং মে থিনমিদ্ধ’’ন্তি ঞত্ৰা উদকেন মুখং পুঞ্ছিত্ৰা, কণ্ণে আকড্ঢিত্ৰা পগুণং ধম্মং সজ্ঝাযিত্ৰা দিৰা গহিতং ৰা আলোকসঞ্ঞং মনসিকরিত্ৰা থিনমিদ্ধং ৰিনোদেত্ৰা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতি. অথস্স পুন থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি. সো ৰুত্তনযেনেৰ পুন থিনমিদ্ধং ৰিনোদেত্ৰা ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতীতি এৰমস্স থিনমিদ্ধেন ৰোকিণ্ণত্তা ছন্দো থিনমিদ্ধসহগতো নাম হোতি.
অনুৰিক্খিত্তোতি ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তো নিসীদতি. অথস্স কামগুণারম্মণে চিত্তং ৰিক্খিপতি. সো ‘‘বহিদ্ধা ৰিক্খিত্তং মে চিত্ত’’ন্তি ঞত্ৰা অনমতগ্গ (সং. নি. ২.১২৪-১২৫) দেৰদূত- (ম. নি. ৩.২৬১) চেলোপম (সং. নি. ৫.১১০৪) অনাগতভযসুত্তাদীনি (অ. নি. ৫.৭৭) আৰজ্জেন্তো সুত্তদণ্ডেন চিত্তং তজ্জেত্ৰা কম্মনিযং কত্ৰা পুন ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতি. অথস্স পুন চিত্তং ৰিক্খিপতি. সো পুন সুত্তদণ্ডেন চিত্তং কম্মনিযং কত্ৰা ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতীতি এৰমস্স কামৰিতক্কৰোকিণ্ণত্তা ছন্দো বহিদ্ধা পঞ্চ কামগুণে আরব্ভ অনুৰিক্খিত্তো অনুৰিসটো হোতি.
যথা পুরে তথা পচ্ছাতি কম্মট্ঠানৰসেনপি দেসনাৰসেনপি পুরিমপচ্ছিমতা ৰেদিতব্বা. কথং? কম্মট্ঠানে তাৰ কম্মট্ঠানস্স অভিনিৰেসো পুরে নাম, অরহত্তং পচ্ছা নাম. তত্থ যো ভিক্খু মূলকম্মট্ঠানে অভিনিৰিসিত্ৰা অতিলীনাদীসু চতূসু ঠানেসু চিত্তস্স ওক্কমনং পটিসেধেত্ৰা, দুট্ঠগোণে যোজেত্ৰা সারেন্তো ৰিয চতুরস্সঘটিকং ওতারেন্তো ৰিয চতুন্নং ঠানানং একট্ঠানেপি অসজ্জন্তো সঙ্খারে সম্মসিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি. অযম্পি যথা পুরে তথা পচ্ছা ৰিহরতি নাম. অযং কম্মট্ঠানৰসেন পুরিমপচ্ছিমতা. দেসনাৰসেন পন কেসা পুরে নাম, মত্থলুঙ্গং পচ্ছা নাম. তত্থ যো ভিক্খু কেসেসু অভিনিৰিসিত্ৰা ৰণ্ণসণ্ঠানাদিৰসেন কেসাদযো পরিগ্গণ্হন্তো চতূসু ঠানেসু অসজ্জন্তো যাৰ মত্থলুঙ্গা ভাৰনং পাপেতি, অযম্পি যথা পুরে তথা পচ্ছা ৰিহরতি নাম. এৰং দেসনাৰসেন পুরিমপচ্ছিমতা ৰেদিতব্বা. যথা পচ্ছা তথা পুরেতি ইদং পুরিমস্সেৰ ৰেৰচনং.
যথা অধো তথা উদ্ধন্তি ইদং সরীরৰসেন ৰেদিতব্বং. তেনেৰাহ ‘‘উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা’’তি. তত্থ যো ভিক্খু পাদতলতো পট্ঠায যাৰ কেসমত্থকা দ্ৰত্তিংসাকারৰসেন ৰা পাদঙ্গুলিঅগ্গপব্বট্ঠিতো যাৰ সীসকটাহং, সীসকটাহতো যাৰ পাদঙ্গুলীনং অগ্গপব্বট্ঠীনি, তাৰ অট্ঠিৰসেন ৰা ভাৰনং পাপেতি চতূসু ঠানেসু একট্ঠানেপি অসজ্জন্তো. অযং যথা উদ্ধং তথা অধো, যথা অধো তথা উদ্ধং ৰিহরতি নাম.
যেহি আকারেহীতি যেহি কোট্ঠাসেহি. যেহি লিঙ্গেহীতি যেহি সণ্ঠানেহি. যেহি নিমিত্তেহীতি যেহি উপট্ঠানেহি. আলোকসঞ্ঞা সুগ্গহিতা হোতীতি যো ভিক্খু অঙ্গণে নিসীদিত্ৰা আলোকসঞ্ঞং মনসি করোতি, কালেন নিমীলেতি, কালেন উম্মীলেতি. অথস্স যদা নিমীলেন্তস্সাপি উম্মীলেত্ৰা ওলোকেন্তস্স ৰিয একসদিসমেৰ উপট্ঠাতি, তদা আলোকসঞ্ঞা জাতা নাম হোতি. ‘‘দিৰাসঞ্ঞা’’তিপি তস্সেৰ নামং. সা চ পন রত্তিং উপ্পজ্জমানা সুগ্গহিতা নাম হোতি. স্ৰাধিট্ঠিতাতিপি তস্সেৰ ৰেৰচনং. সুট্ঠু অধিট্ঠিতা সুট্ঠু ঠপিতা স্ৰাধিট্ঠিতা নাম ৰুচ্চতি. সা অত্থতো সুগ্গহিতাযেৰ. যো ৰা আলোকেন থিনমিদ্ধং ৰিনোদেত্ৰা ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতি, তস্স দিৰাপি আলোকসঞ্ঞা সুগ্গহিতা স্ৰাধিট্ঠিতা নাম. রত্তি ৰা হোতু দিৰা ৰা যেন আলোকেন থিনমিদ্ধং ৰিনোদেত্ৰা কম্মট্ঠানং মনসি করোতি, তস্মিং থিনমিদ্ধৰিনোদনে আলোকে উপ্পন্না সঞ্ঞা সুগ্গহিতাযেৰ নাম. ৰীরিযাদীসুপি এসেৰ নযো. ইমস্মিং সুত্তে ছন্নং অভিঞ্ঞানং পাদকিদ্ধি কথিতা.
পাসাদকম্পনৰগ্গো দুতিযো.