১০. কিমিলসুত্তৰণ্ণনা

৯৮৬. দসমে কিমিলাযন্তি এৰংনামকে নগরে. এতদৰোচাতি থেরো কির চিন্তেসি – ‘‘অযং দেসনা ন যথানুসন্ধিকা কতা, যথানুসন্ধিং গমেস্সামী’’তি দেসনানুসন্ধিং ঘটেন্তো এতং অৰোচ. কাযঞ্ঞতরন্তি পথৰীআদীসু কাযেসু অঞ্ঞতরং ৰদামি ৰাযোকাযং ৰদামীতি অত্থো. অথ ৰা চক্খাযতনং…পে… কবল়ীকারো আহারোতি পঞ্চৰীসতি রূপকোট্ঠাসা রূপকাযো নাম, তেসু আনাপানং ফোট্ঠব্বাযতনে সঙ্গহিতত্তা কাযঞ্ঞতরং হোতি, তস্মাপি এৰমাহ. তস্মাতিহাতি যস্মা চতূসু কাযেসু অঞ্ঞতরং ৰাযোকাযং, পঞ্চৰীসতি কোট্ঠাসে ৰা রূপকাযে অঞ্ঞতরং আনাপানং অনুপস্সতি, তস্মা কাযে কাযানুপস্সীতি অত্থো. এৰং সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. ৰেদনাঞ্ঞতরন্তি তীসু ৰেদনাসু অঞ্ঞতরং, সুখৰেদনং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

সাধুকং মনসিকারন্তি পীতিপটিসংৰেদিতাদিৰসেন উপ্পন্নং সুন্দরং মনসিকারং. কিং পন মনসিকারো সুখা ৰেদনা হোতীতি? ন হোতি, দেসনাসীসং পনেতং. যথেৰ হি ‘‘অনিচ্চসঞ্ঞাভাৰনানুযোগমনুযুত্তা’’তি (ম. নি. ৩.১৪৭) এত্থ সঞ্ঞানামেন পঞ্ঞা ৰুত্তা, এৰমিধাপি মনসিকারনামেন ঝানৰেদনা ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা. এতস্মিঞ্হি চতুক্কে পঠমপদে পীতিসীসেন ৰেদনা ৰুত্তা, দুতিযপদে সুখন্তি সরূপেনেৰ ৰুত্তা. চিত্তসঙ্খারপদদ্ৰযে ‘‘সঞ্ঞা চ ৰেদনা চ চেতসিকা এতে ধম্মা চিত্তপ্পটিবদ্ধা চিত্তসঙ্খারা’’তি (পটি. ম. ১.১৭৪) ৰচনতো ‘‘ৰিতক্কৰিচারে ঠপেত্ৰা সব্বেপি চিত্তসম্পযুত্তকা ধম্মা চিত্তসঙ্খারে সঙ্গহিতা’’তি ৰচনতো চিত্তসঙ্খারনামেন ৰেদনা ৰুত্তা. তং সব্বং মনসিকারনামেন সঙ্গহেত্ৰা ইধ ‘‘সাধুকং মনসিকার’’ন্তি আহ.

এৰং সন্তেপি যস্মা এসা ৰেদনা আরম্মণং ন হোতি, তস্মা ৰেদনানুপস্সনা ন যুজ্জতীতি. নো ন যুজ্জতি, মহাসতিপট্ঠানাদীসুপি হি তং তং সুখাদীনং ৰত্থুং আরম্মণং কত্ৰা ৰেদনা ৰেদযতি, তং পন ৰেদনাপৰত্তিং উপাদায ‘‘অহং ৰেদযামী’’তি ৰোহারমত্তং হোতি, তং সন্ধায ‘‘সুখং ৰেদনং ৰেদযমানো সুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তিআদি ৰুত্তং. অপিচ ‘‘পীতিপ্পটিসংৰেদী’’তিআদীনং অত্থৰণ্ণনাযমেতস্স পরিহারো ৰুত্তোযেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং ৰিসুদ্ধিমগ্গে –

‘‘দ্ৰীহাকারেহি পীতি পটিসংৰিদিতা হোতি – আরম্মণতো চ অসম্মোহতো চ. কথং আরম্মণতো পীতি পটিসংৰিদিতা হোতি? সপ্পীতিকে দ্ৰে ঝানে সমাপজ্জতি, তস্স সমাপত্তিক্খণে ঝানপটিলাভেন আরম্মণতো পীতি পটিসংৰিদিতা হোতি আরম্মণস্স পটিসংৰিদিতত্তা. কথং অসম্মোহতো পীতি পটিসংৰিদিতা হোতি? সপ্পীতিকে দ্ৰে ঝানে সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায ঝানসম্পযুত্তপীতিং খযতো ৰযতো সম্মসতি, তস্স ৰিপস্সনাক্খণে লক্খণপ্পটিৰেধেন অসম্মোহতো পীতি পটিসংৰিদিতা হোতি. ৰুত্তঞ্হেতং পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.১৭২) ‘‘‘দীঘং অস্সাসৰসেন চিত্তস্স একগ্গতং অৰিক্খেপং পজানতো সতি উপট্ঠিতা হোতি, তায সতিযা তেন ঞাণেন সা পীতি পটিসংৰিদিতা হোতী’তি. এতেনেৰ নযেন অৰসেসপদানিপি অত্থতো ৰেদিতব্বানী’’তি.

ইতি যথেৰ ঝানপটিলাভেন আরম্মণতো পীতিসুখচিত্তসঙ্খারা পটিসংৰিদিতা হোন্তি, এৰং ইমিনাপি ঝানসম্পযুত্তেন ৰেদনাসঙ্খাতমনসিকারপটিলাভেন আরম্মণতো ৰেদনা পটিসংৰিদিতা হোতি. তস্মা সুৰুত্তমেতং ‘‘ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতী’’তি.

নাহং, আনন্দ, মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্সাতি এত্থ অযমধিপ্পাযো – যস্মা ‘‘চিত্তপটিসংৰেদী অস্সাসিস্সামী’’তিআদিনা নযেন পৰত্তো ভিক্খু কিঞ্চাপি অস্সাসপস্সাসনিমিত্তমারম্মণং করোতি, তস্স পন চিত্তস্স আরম্মণে সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ উপট্ঠাপেত্ৰা পৰত্তনতো চিত্তে চিত্তানুপস্সীযেৰ নামেস হোতি. ন হি মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স আনাপানস্সতিসমাধিভাৰনা অত্থি, তস্মা আরম্মণতো চিত্তপটিসংৰিদিতৰসেন ‘‘চিত্তে চিত্তানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতী’’তি.

সো যং তং হোতি অভিজ্ঝাদোমনস্সানং পহানং, তং পঞ্ঞায দিস্ৰা সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতীতি এত্থ অভিজ্ঝা কামচ্ছন্দনীৰরণমেৰ, দোমনস্সৰসেন ব্যাপাদনীৰরণং দস্সিতং. ইদঞ্হি চতুক্কং ৰিপস্সনাৰসেনেৰ ৰুত্তং, ধম্মানুপস্সনা চ নীৰরণপব্বাদিৰসেন পঞ্চৰিধা হোতি, তস্সা নীৰরণপব্বং আদি, তস্সাপি ইদং নীৰরণদ্ৰযং আদি. ইতি ধম্মানুপস্সনায আদিং দস্সেতুং অভিজ্ঝাদোমনস্সানন্তি আহ. পহানন্তি অনিচ্চানুপস্সনায নিচ্চসঞ্ঞং পজহতীতি এৰং পহানকরঞাণং অধিপ্পেতং. তং পঞ্ঞায দিস্ৰাতি তং অনিচ্চৰিরাগনিরোধপটিনিস্সগ্গঞাণসঙ্খাতং পহানঞাণং অপরায ৰিপস্সনাপঞ্ঞায, তম্পি অপরাযাতি এৰং ৰিপস্সনাপরম্পরং দস্সেতি. অজ্ঝুপেক্খিতা হোতীতি যঞ্চস্স পথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ একতো উপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতীতি দ্ৰিধা অজ্ঝুপেক্খতি নাম. তত্থ সহজাতানম্পিঅজ্ঝুপেক্খনা হোতি আরম্মণস্সাপি অজ্ঝুপেক্খনা. ইধ আরম্মণ অজ্ঝুপেক্খনা অধিপ্পেতা. তস্মাতিহানন্দাতি যস্মা ‘‘অনিচ্চানুপস্সী অস্সাসিস্সামী’’তিআদিনা নযেন পৰত্তো ন কেৰলং নীৰরণাদিধম্মে, অভিজ্ঝাদোমনস্সসীসেন পন ৰুত্তানং ধম্মানং পহানকরঞাণম্পি পঞ্ঞায দিস্ৰা অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি, তস্মা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতীতি ৰেদিতব্বো.

এৰমেৰ খোতি এত্থ চতুমহাপথো ৰিয ছ আযতনানি দট্ঠব্বানি. তস্মিং পংসুপুঞ্জো ৰিয ছসু আযতনেসু কিলেসা. চতূহি দিসাহি আগচ্ছন্তা সকটরথা ৰিয চতূসু আরম্মণেসু পৰত্তা চত্তারো সতিপট্ঠানা. একেন সকটেন ৰা রথেন ৰা পংসুপুঞ্জস্স উপহননং ৰিয কাযানুপস্সনাদীহি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং উপঘাতো ৰেদিতব্বোতি.

একধম্মৰগ্গো পঠমো.