৮. ৰিভঙ্গসুত্তৰণ্ণনা

৮. অট্ঠমে কতমা চ ভিক্খৰে সম্মাদিট্ঠীতি একেন পরিযাযেন অট্ঠঙ্গিকমগ্গং ৰিভজিত্ৰা পুন অপরেন পরিযাযেন ৰিভজিতুকামো ইদং দেসনং আরভি. তত্থ দুক্খে ঞাণন্তি সৰনসম্মসনপটিৰেধপচ্চৰেক্খণৰসেন চতূহাকারেহি উপ্পন্নং ঞাণং. সমুদযেপি এসেৰ নযো. সেসেসু পন দ্ৰীসু সম্মসনস্স অভাৰা তিৰিধমেৰ ৰট্টতি. এৰমেতং ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদিনা চতুসচ্চকম্মট্ঠানং দস্সিতং.

তত্থ পুরিমানি দ্ৰে সচ্চানি ৰট্টং, পচ্ছিমানি ৰিৰট্টং. তেসু ভিক্খুনো ৰট্টে কম্মট্ঠানাভিনিৰেসো হোতি, ৰিৰট্টে নত্থি অভিনিৰেসো. পুরিমানি হি দ্ৰে সচ্চানি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা দুক্খং, তণ্হা সমুদযো’’তি এৰং সঙ্খেপেন চ, ‘‘কতমে পঞ্চক্খন্ধা রূপক্খন্ধো’’তিআদিনা নযেন ৰিত্থারেন চ আচরিযসন্তিকে উগ্গণ্হিত্ৰা ৰাচায পুনপ্পুনং পরিৰত্তেন্তো যোগাৰচরো কম্মং করোতি. ইতরেসু পন দ্ৰীসু সচ্চেসু – ‘‘নিরোধসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপং, মগ্গসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপ’’ন্তি এৰং সৰনেনেৰ কম্মং করোতি. সো এৰং করোন্তো চত্তারি সচ্চানি একপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি, একাভিসমযেন অভিসমেতি. দুক্খং পরিঞ্ঞাপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি, সমুদযং পহানপটিৰেধেন, নিরোধং সচ্ছিকিরিযপটিৰেধেন, মগ্গং ভাৰনাপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খং পরিঞ্ঞাভিসমযেন…পে… মগ্গং ভাৰনাভিসমযেন অভিসমেতি.

এৰমস্স পুব্বভাগে দ্ৰীসু সচ্চেসু উগ্গহপরিপুচ্ছাসৰনধারণসম্মসনপটিৰেধো হোতি, দ্ৰীসু সৰনপটিৰেধোযেৰ. অপরভাগে তীসু কিচ্চতো পটিৰেধো হোতি, নিরোধে আরম্মণপটিৰেধো. পচ্চৰেক্খণা পন পত্তসচ্চস্স হোতি. ইমস্স ভিক্খুনো পুব্বে পরিগ্গহতো – ‘‘দুক্খং পরিজানামি, সমুদযং পজহামি, নিরোধং সচ্ছিকরোমি, মগ্গং ভাৰেমী’’তি আভোগসমন্নাহারমনসিকারপচ্চৰেক্খণা নত্থি, পরিগ্গহতো পট্ঠায হোতি. অপরভাগে পন দুক্খং পরিঞ্ঞাতমেৰ হোতি…পে… মগ্গো ভাৰিতোৰ হোতি.

তত্থ দ্ৰে সচ্চানি দুদ্দসত্তা গম্ভীরানি, দ্ৰে গম্ভীরত্তা দুদ্দসানি. দুক্খসচ্চঞ্হি উপ্পত্তিতো পাকটং, খাণুকণ্টকপহারাদীসু ‘‘অহো দুক্খ’’ন্তি ৰত্তব্বতম্পি আপজ্জতি. সমুদযম্পি খাদিতুকামতাভুঞ্জিতুকামতাদিৰসেন উপ্পত্তিতো পাকটং. লক্খণপটিৰেধতো পন উভযম্পি গম্ভীরং. ইতি তানি দুদ্দসত্তা গম্ভীরানি. ইতরেসং দ্ৰিন্নং দস্সনত্থায পযোগো ভৰগ্গগ্গহণত্থং হত্থপসারণং ৰিয অৰীচিফুসনত্থং পাদপসারণং ৰিয সতধা ভিন্নস্স ৰালস্স কোটিযা কোটিং পটিপাদনং ৰিয চ হোতি. ইতি তানি গম্ভীরত্তা দুদ্দসানি. এৰং দুদ্দসত্তা গম্ভীরেসু গম্ভীরত্তা চ দুদ্দসেসু চতূসু সচ্চেসু উগ্গহাদিৰসেন ইদং ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদি ৰুত্তং. পটিৰেধক্খণে পন একমেৰ তং ঞাণং হোতি.

নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদীসু কামপচ্চনীকট্ঠেন কামতো নিস্সটভাৰেন ৰা, কামং সম্মসন্তস্স উপ্পন্নোতি ৰা, কামপদঘাতং কামৰূপসমং করোন্তো উপ্পন্নোতি ৰা, কামৰিৰিত্তন্তে উপ্পন্নোতি ৰা নেক্খম্মসঙ্কপ্পো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. সব্বেপি চ তে নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদযো কামব্যাপাদৰিহিংসাৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু তীসু ঠানেসু উপ্পন্নস্স অকুসলসঙ্কপ্পস্স পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানো একোৰ কুসলসঙ্কপ্পো উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাসঙ্কপ্পো নাম.

মুসাৰাদা ৰেরমণীআদযোপি মুসাৰাদাদীহি ৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু চতূসু ঠানেসু উপ্পন্নায অকুসলদুস্সীল্যচেতনায পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একাৰ কুসলৰেরমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাৰাচা নাম.

পাণাতিপাতা ৰেরমণী আদযোপি পাণাতিপাতাদীহি ৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু তীসু ঠানেসু উপ্পন্নায অকুসলদুস্সীল্যচেতনায অকিরিযতো পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একাৰ কুসলৰেরমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাকম্মন্তো নাম.

মিচ্ছাআজীৰন্তি খাদনীযভোজনীযাদীনং অত্থায পৰত্তিতং কাযৰচীদুচ্চরিতং. পহাযাতি ৰজ্জেত্ৰা. সম্মাআজীৰেনাতি বুদ্ধপসত্থেন আজীৰেন. জীৰিকং কপ্পেতীতি জীৰিতৰুত্তিং পৰত্তেতি. সম্মাজীৰোপি কুহনাদীহি ৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা. মগ্গক্খণে পন ইমেসুযেৰ সত্তসু ঠানেসু উপ্পন্নায মিচ্ছাজীৰদুস্সীল্যচেতনায পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একাৰ কুসলৰেরমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাআজীৰো নাম.

অনুপ্পন্নানন্তি একস্মিং ভৰে তথারূপে ৰা আরম্মণে অত্তনো ন উপ্পন্নানং, পরস্স পন উপ্পজ্জমানে দিস্ৰা – ‘‘অহো ৰত মে এৰরূপা পাপকা ধম্মা ন উপ্পজ্জেয্যু’’ন্তি এৰং অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায. ছন্দন্তি তেসং অকুসলানং অনুপ্পাদকপটিপত্তিসাধকং ৰীরিযচ্ছন্দং জনেতি. ৰাযমতীতি ৰাযামং করোতি. ৰীরিযং আরভতীতি ৰীরিযং পৰত্তেতি. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি ৰীরিযেন চিত্তং পগ্গহিতং করোতি. পদহতীতি ‘‘কামং তচো চ ন্হারু চ অট্ঠি চ অৰসিস্সতূ’’তি (ম. নি. ২.১৮৪) পধানং পৰত্তেতি. উপ্পন্নানন্তি সমুদাচারৰসেন অত্তনো উপ্পন্নপুব্বানং. ইদানি তাদিসে ন উপ্পাদেস্সামীতি তেসং পহানায ছন্দং জনেতি.

অনুপ্পন্নানং কুসলানন্তি অপটিলদ্ধানং পঠমজ্ঝানাদীনং. উপ্পন্নানন্তি তেসংযেৰ পটিলদ্ধানং. ঠিতিযাতি পুনপ্পুনং উপ্পত্তিপবন্ধৰসেন ঠিতত্থং. অসম্মোসাযাতি অৰিনাসত্থং. ভিয্যোভাৰাযাতি উপরিভাৰায. ৰেপুল্লাযাতি ৰিপুলভাৰায. পারিপূরিযাতি ভাৰনায পরিপূরণত্থং. অযম্পি সম্মাৰাযামো অনুপ্পন্নানং অকুসলানং অনুপ্পাদনাদিচিত্তনানত্তা পুব্বভাগে নানা. মগ্গক্খণে পন ইমেসুযেৰ চতূসু ঠানেসু কিচ্চসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানং একমেৰ কুসলৰীরিযং উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাৰাযামো নাম.

সম্মাসতিপি কাযাদিপরিগ্গাহকচিত্তানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু চতূসু ঠানেসু কিচ্চসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একা সতি উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাসতি নাম.

ঝানাদীনি পুব্বভাগেপি মগ্গক্খণেপি নানা, পুব্বভাগে সমাপত্তিৰসেন নানা, মগ্গক্খণে নানামগ্গৰসেন. একস্স হি পঠমমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো হোতি, দুতিযমগ্গাদযোপি পঠমজ্ঝানিকা ৰা দুতিযাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকা ৰা. একস্স পঠমমগ্গো দুতিযাদীনং অঞ্ঞতরজ্ঝানিকো হোতি, দুতিযাদযোপি দুতিযাদীনং অঞ্ঞতরজ্ঝানিকা ৰা পঠমজ্ঝানিকা ৰা. এৰং চত্তারোপি মগ্গা ঝানৰসেন সদিসা ৰা অসদিসা ৰা একচ্চসদিসা ৰা হোন্তি.

অযং পনস্স ৰিসেসো পাদকজ্ঝাননিযমেন হোতি. পাদকজ্ঝাননিযমেন হি পঠমজ্ঝানলাভিনো পঠমজ্ঝানা ৰুট্ঠায ৰিপস্সন্তস্স উপ্পন্নমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো হোতি, মগ্গঙ্গবোজ্ঝঙ্গানি পনেত্থ পরিপুণ্ণানেৰ হোন্তি. দুতিযজ্ঝানতো ৰুট্ঠায ৰিপস্সন্তস্স উপ্পন্নো দুতিযজ্ঝানিকো হোতি, মগ্গঙ্গানি পনেত্থ সত্ত হোন্তি. ততিযজ্ঝানতো ৰুট্ঠায ৰিপস্সন্তস্স উপ্পন্নো ততিযজ্ঝানিকো, মগ্গঙ্গানি পনেত্থ সত্ত, বোজ্ঝঙ্গানি ছ হোন্তি. এস নযো চতুত্থজ্ঝানতো পট্ঠায যাৰ নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনা.

আরুপ্পে চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানং উপ্পজ্জতি, তঞ্চ লোকুত্তরং, নো লোকিযন্তি ৰুত্তং. এত্থ কথন্তি? এত্থাপি পঠমজ্ঝানাদীসু যতো ৰুট্ঠায সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভিত্ৰা অরূপসমাপত্তিং ভাৰেত্ৰা সো আরুপ্পে উপ্পন্নো, তংঝানিকাৰস্স তত্থ তযো মগ্গা উপ্পজ্জন্তি. এৰং পাদকজ্ঝানমেৰ নিযমেতি. কেচি পন থেরা – ‘‘ৰিপস্সনায আরম্মণভূতা খন্ধা নিযমেন্তী’’তি ৰদন্তি. কেচি ‘‘পুগ্গলজ্ঝাসযো নিযমেতী’’তি ৰদন্তি. কেচি ‘‘ৰুট্ঠানগামিনীৰিপস্সনা নিযমেতী’’তি ৰদন্তি. তেসং ৰাদৰিনিচ্ছযো ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুট্ঠানগামিনীৰিপস্সনাধিকারে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাসমাধীতি অযং পুব্বভাগে লোকিযো, অপরভাগে লোকুত্তরো সম্মাসমাধীতি ৰুচ্চতি.