১. মগ্গসংযুত্তং

১. অৰিজ্জাৰগ্গো

১-২. অৰিজ্জাসুত্তাদিৰণ্ণনা

১-২. মহাৰগ্গস্স পঠমে পুব্বঙ্গমাতি সহজাতৰসেন চ উপনিস্সযৰসেন চাতি দ্ৰীহাকারেহি পুব্বঙ্গমা. সমাপত্তিযাতি সমাপজ্জনায সভাৰপটিলাভায, উপ্পত্তিযাতি অত্থো. অন্ৰদেৰ অহিরিকং অনোত্তপ্পন্তি সা পনেসা যদেতং অলজ্জনাকারসণ্ঠিকং অহিরিকং, অভাযনাকারসণ্ঠিতঞ্চ অনোত্তপ্পং, এতং অনুদেৰ সহেৰ একতোৰ, ন ৰিনা তেন উপ্পজ্জতীতি অত্থো. অৰিজ্জাগতস্সাতি অৰিজ্জায উপগতস্স সমন্নাগতস্স. মিচ্ছাদিট্ঠীতি অযাথাৰদিট্ঠি অনিয্যানিকদিট্ঠি. পহোতীতি হোতি উপ্পজ্জতি. মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদীসুপি অযাথাৰঅনিয্যানিকৰসেনেৰ মিচ্ছাভাৰো ৰেদিতব্বো. ইতি ইমানি অট্ঠপি অকুসলধম্মসমাপত্তিযা মিচ্ছত্তঅঙ্গানি নাম হোন্তি. তানি পন ন একক্খণে সব্বানি লব্ভন্তি, নানক্খণে লব্ভন্তি.

কথং? যদা হি দিট্ঠিসম্পযুত্তচিত্তং কাযৰিঞ্ঞত্তিং সমুট্ঠাপেন্তং উপ্পজ্জতি, তদা মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৰাযামো মিচ্ছাসতি মিচ্ছাসমাধি মিচ্ছাকম্মন্তোতি ছ অঙ্গানি হোন্তি. যদা দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তং, তদা মিচ্ছাদিট্ঠিৰজ্জানি পঞ্চ. যদা তানেৰ দ্ৰে ৰচীৰিঞ্ঞত্তিং সমুট্ঠাপেন্তি, তদা মিচ্ছাকম্মন্তট্ঠানে মিচ্ছাৰাচায সদ্ধিং তানেৰ ছ ৰা পঞ্চ ৰা. অযং আজীৰো নাম কুপ্পমানো কাযৰচীদ্ৰারেসুযেৰ অঞ্ঞতরস্মিং কুপ্পতি, ন মনোদ্ৰারে. তস্মা যদা আজীৰসীসেন তানেৰ চিত্তানি কাযৰচীৰিঞ্ঞত্তিযো সমুট্ঠাপেন্তি, তদা কাযকম্মং মিচ্ছাজীৰো নাম হোতি, তথা ৰচীকম্মন্তি মিচ্ছাজীৰস্স ৰসেন তানেৰ ছ ৰা পঞ্চ ৰা. যদা পন ৰিঞ্ঞত্তিং অসমুট্ঠাপেত্ৰা তানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি, তদা মিচ্ছাদিট্ঠিমিচ্ছাসঙ্কপ্পমিচ্ছাৰাযামমিচ্ছাসতিমিচ্ছাসমাধিৰসেন পঞ্চ ৰা, মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদিৰসেন চত্তারি ৰা হোন্তীতি এৰং ন একক্খণে সব্বানি লব্ভন্তি, নানক্খণে লব্ভন্তীতি.

সুক্কপক্খে ৰিজ্জাতি কম্মস্সকতঞাণং. ইহাপি সহজাতৰসেন চ উপনিস্সযৰসেন চাতি দ্ৰীহাকারেহি পুব্বঙ্গমতা ৰেদিতব্বা. হিরোত্তপ্পন্তি হিরী চ ওত্তপ্পঞ্চ. তত্থ লজ্জনাকারসণ্ঠিতা হিরী, ভাযনাকারসণ্ঠিতং ওত্তপ্পং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তোৰ. ৰিজ্জাগতস্সাতি ৰিজ্জায উপগতস্স সমন্নাগতস্স. ৰিদ্দসুনোতি ৰিদুনো পণ্ডিতস্স. সম্মাদিট্ঠীতি যাথাৰদিট্ঠি নিয্যানিকদিট্ঠি. সম্মাকম্মন্তাদীসুপি এসেৰ নযো. ইতি কুসলধম্মসমাপত্তিযা ইমানি অট্ঠঙ্গানি হোন্তি, তানি লোকিযমগ্গক্খণে ন একতো সব্বানি লব্ভন্তি, লোকুত্তরমগ্গক্খণে পন লব্ভন্তি. তানি চ খো পঠমজ্ঝানিকমগ্গে, দুতিযজ্ঝানিকাদীসু পন সম্মাসঙ্কপ্পৰজ্জানি সত্তেৰ হোন্তি.

তত্থ যো এৰং ৰদেয্য ‘‘যস্মা মজ্ঝিমনিকাযম্হি মহাসল়াযতনিকসুত্তে (ম. নি. ৩.৪৩১) ‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠি, সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি. যো তথাভূতস্স, সঙ্কপ্পো, স্ৰাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো. যো তথাভূতস্স ৰাযামো, স্ৰাস্স হোতি সম্মাৰাযামো. যা তথাভূতস্স সতি, স্ৰাস্স হোতি সম্মাসতি. যো তথাভূতস্স সমাধি, স্ৰাস্স হোতি সম্মাসমাধি. পুব্বেৰ খো পনস্স কাযকম্মং ৰচীকম্মং আজীৰো চ সুপরিসুদ্ধো’তি ৰুত্তং তস্মা পঞ্চঙ্গিকোপি লোকুত্তরমগ্গো হোতী’’তি সো ৰত্তব্বো – তস্মিংযেৰ সুত্তে ‘‘এৰমস্সাযং অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতী’’তি ইদং কস্মা ন পস্সসি? যং পনেতং ‘‘পুব্বেৰ খো পনস্সা’’তি ৰুত্তং, তং পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায পরিসুদ্ধভাৰদস্সনত্থং. পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায হি পরিসুদ্ধানি কাযকম্মাদীনি লোকুত্তরমগ্গক্খণে অতিপরিসুদ্ধানি হোন্তীতি অযমত্থো দীপিতো.

যম্পি অভিধম্মে ৰুত্তং ‘‘তস্মিং খো পন সমযে পঞ্চঙ্গিকো মগ্গো হোতী’’তি (ৰিভ. ২১২), তং একং কিচ্চন্তরং দস্সেতুং ৰুত্তং. যস্মিঞ্হি কালে মিচ্ছাকম্মন্তং পহায সম্মাকম্মন্তং পূরেতি, তস্মিং কালে মিচ্ছাৰাচা ৰা মিচ্ছাজীৰো ৰা ন হোতি, দিট্ঠি সঙ্কপ্পো ৰাযামো সতি সমাধীতি ইমেসুযেৰ পঞ্চসু কারকঙ্গেসু সম্মাকম্মন্তো পূরতি. ৰিরতিৰসেন হি সম্মাকম্মন্তো পূরতি নাম. সম্মাৰাচাসম্মাআজীৰেসুপি এসেৰ নযো. ইতি ইমং কিচ্চন্তরং দস্সেতুং এৰং ৰুত্তং. লোকিযমগ্গক্খণে চ পঞ্চেৰ হোন্তি, ৰিরতি পন অনিযতা. তস্মা ‘‘ছঅঙ্গিকো’’তি অৰত্ৰা ‘‘পঞ্চঙ্গিকো’’ত্ৰেৰ ৰুত্তং. ‘‘যা চ, ভিক্খৰে, অরিযচিত্তস্স অনাসৰচিত্তস্স অরিযমগ্গসমঙ্গিনো অরিযমগ্গং ভাৰযতো তীহি কাযদুচ্চরিতেহি আরতি ৰিরতি পটিৰিরতি ৰেরমণী অকিরিযা অকরণং, অযং ভিক্খৰে সম্মাকম্মন্তো অরিযো অনাসৰো লোকুত্তরমগ্গো’’তি (ম. নি. ৩.১৩৯). এৰং পন মহাচত্তালীসকসুত্তাদীসু অনেকেসু সুত্তেসু সম্মাকম্মন্তাদীনঞ্চ লোকুত্তরমগ্গস্স অঙ্গভাৰসিদ্ধিতো অট্ঠঙ্গিকোৰ লোকুত্তরমগ্গো হোতীতি ৰেদিতব্বোতি. ইমস্মিং সুত্তে অযং অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো লোকিযলোকুত্তরমিস্সকোৰ কথিতো. দুতিযং কোসলসংযুত্তে ৰুত্তমেৰ.

৩. সারিপুত্তসুত্তৰণ্ণনা

৩. ততিযে সকলমিদং ভন্তেতি আনন্দত্থেরো সাৰকপারমীঞাণস্স মত্থকং অপ্পত্ততায সকলম্পি মগ্গব্রহ্মচরিযং কল্যাণমিত্তসন্নিস্সযেন লব্ভতীতি ন অঞ্ঞাসি, ধম্মসেনাপতি পন সাৰকপারমীঞাণস্স মত্থকে ঠিতত্তা অঞ্ঞাসি, তস্মা এৰমাহ. তেনেৰস্স ভগৰা সাধু সাধূতি সাধুকারমদাসি.

৪. জাণুস্সোণিব্রাহ্মণসুত্তৰণ্ণনা

৪. চতুত্থে সব্বসেতেন ৰল়ৰাভিরথেনাতি সকলসেতেন চতূহি ৰল়ৰাহি যুত্তরথেন. সো কির সব্বো সচক্কপঞ্জরকুব্বরো রজতপরিক্খিত্তো হোতি. রথো চ নামেস দুৰিধো হোতি – যোধরথো, অলঙ্কাররথোতি. তত্থ যোধরথো চতুরস্সসণ্ঠানো হোতি নাতিমহা দ্ৰিন্নং তিণ্ণং ৰা জনানং গহণসমত্থো. অলঙ্কাররথো মহা হোতি দীঘতো দীঘো পুথুলতো পুথুলো চ, তত্থ ছত্তগ্গাহকো ৰালবীজনিগ্গাহকো তালৰণ্টগ্গাহকোতি এৰং অট্ঠ ৰা দস ৰা সুখেনেৰ ঠাতুং ৰা নিসীদিতুং ৰা নিপজ্জিতুং ৰা সক্কোন্তি. অযম্পি অলঙ্কাররথোযেৰ.

সেতা সুদং অস্সাতি তা ৰল়ৰা পকতিযা সেতৰণ্ণাৰ. সেতালঙ্কারাতি পসাধনং তাসং রজতমযং অহোসি. সেতো রথোতি রথোপি ৰুত্তনযেনেৰ রজতপরিক্খিত্তত্তা তত্থ তত্থ দন্তকম্মখচিতত্তা চ সেতোৰ. সেতপরিৰারোতি যথা অঞ্ঞে রথা সীহচম্মপরিৰারাপি হোন্তি, ব্যগ্ঘচম্মপরিৰারাপি পণ্ডুকম্বলপরিৰারাপি হোন্তি, ন এৰং এস. এস পন ঘনদুকূলেন পরিৰারিতো অহোসি. সেতা রস্মিযোতি রস্মিযোপি রজতপনাল়িসুপরিক্খিত্তা. সেতা পতোদলট্ঠীতি পতোদলট্ঠিপি রজতপরিক্খিত্তা.

সেতং ছত্তন্তি রথমজ্ঝে উস্সাপিতছত্তম্পি সেতমেৰ অহোসি. সেতং উণ্হীসন্তি অট্ঠঙ্গুলৰিত্থারো রজতমযো উণ্হীসপট্টো সেতো. সেতানি ৰত্থানীতি ৰত্থানিপি সেতানি ফেণপুঞ্জৰণ্ণানি. তেসু নিৰাসনং পঞ্চসতগ্ঘনকং, উত্তরাসঙ্গো সহস্সগ্ঘনকো. সেতা উপাহনাতি উপাহনা নাম মগ্গারুল়্হস্স ৰা হোন্তি অটৰিং ৰা পৰিসন্তস্স. অযং পন রথং অভিরুল়্হো, তেনস্স তদনুচ্ছৰিকো রজতপটিসেৰিতো পাদালঙ্কারো নাম এস এৰং ৰুত্তোতি ৰেদিতব্বো. সেতায সুদং ৰালবীজনিযাতি ফলিকমযদণ্ডায সেতচমরৰালবীজনিযা. ন কেৰলঞ্চ এত্তকমেৰস্স সেতং অহোসি, সো পন ব্রাহ্মণো সেতৰিলেপনং ৰিলিম্পি, সেতমালং পিল়ন্ধি, দসসু অঙ্গুলীসু অঙ্গুলিমুদ্দিকা কণ্ণেসু কুণ্ডলানীতি এৰমাদি অলঙ্কারোপিস্স রজতমযোৰ অহোসি. পরিৰারব্রাহ্মণাপিস্স দসসহস্সমত্তা তথেৰ সেতৰত্থৰিলেপনমালালঙ্কারা অহেসুং.

যং পনেতং সাৰত্থিযা নিয্যাযন্তন্তি ৰুত্তং, তত্রাযং নিয্যাযনৰিভাৰনা – সো কির ছন্নং ছন্নং মাসানং একৰারং নগরং পদক্খিণং করোতি – ‘‘ইতো এত্তকেহি দিৰসেহি নগরং পদক্খিণং করিস্সতী’’তি পুরেতরমেৰ ঘোসনা কযিরতি. তং সুত্ৰা যে নগরতো ন পক্কন্তা, তে ন পক্কমন্তি. যেপি পক্কন্তা, তেপি ‘‘পুঞ্ঞৰতো সিরিসম্পত্তিং পস্সিস্সামা’’তি আগচ্ছন্তি. যং দিৰসং ব্রাহ্মণো নগরং অনুৰিচরতি, তদা পাতোৰ নগরৰীথিযো সম্মজ্জিত্ৰা ৰালিকং ওকিরিত্ৰা লাজপঞ্চমেহি পুপ্ফেহি ৰিপ্পকিরিত্ৰা পুণ্ণঘটে ঠপেত্ৰা কদলিযো চ ধজে চ উস্সাপেত্ৰা সকলনগরং ধূপিতৰাসিতং করোন্তি.

ব্রাহ্মণো পাতোৰ সীসং ন্হাযিত্ৰা পুরেভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ সেতৰত্থাদীহি অত্তানং অলঙ্করিত্ৰা পাসাদা ওরুয্হ রথং অভিরুহতি. অথ নং তে ব্রাহ্মণা সব্বসেতৰত্থৰিলেপনমালালঙ্কারা সেতচ্ছত্তানি গহেত্ৰা পরিৰারেন্তি. ততো মহাজনস্স সন্নিপাতত্থং পঠমংযেৰ তরুণদারকানং ফলাফলানি ৰিকিরন্তি, তদনন্তরং মাসকরূপাদীনি, তদনন্তরং কহাপণে ৰিকিরন্তি. মহাজনো সন্নিপততি, উক্কুট্ঠিযো চেৰ চেলুক্খেপা চ ৰত্তন্তি. অথ ব্রাহ্মণো মঙ্গলিকসোৰত্থিকাদীসু মঙ্গলানি চেৰ সুৰত্থিযো চ করোন্তেসু মহাসম্পত্তিযা নগরং অনুৰিচরতি. পুঞ্ঞৰন্তা মনুস্সা একভূমিকাদিপাসাদে আরুয্হ সুকপত্তসদিসানি ৰাতপানকৰাটানি ৰিৰরিত্ৰা ওলোকেন্তি. ব্রাহ্মণোপি অত্তনো যসসিরিসম্পত্তিযা নগরং অজ্ঝোত্থরন্তো ৰিয দক্খিণদ্ৰারাভিমুখো হোতি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং.

তমেনং জনো দিস্ৰাতি মহাজনো তং রথং দিস্ৰা. ব্রহ্মন্তি সেট্ঠাধিৰচনমেতং. ব্রহ্মং ৰত ভো যানন্তি সেট্ঠযানসদিসং ৰত ভো যানন্তি অযমেত্থ অত্থো. ইমস্সেৰ খো এতন্তি, আনন্দ, মনুস্সা নাম ৰণ্ণভাণকানং ধনং দত্ৰা অত্তনো দারিকানং ৰণ্ণগীতং গাযাপেন্তি ‘‘অভিরূপো হোতি দস্সনীযো মহদ্ধনো মহাভোগো’’তি, ন চ তেন ৰণ্ণভণনমত্তেন অভিরূপা ৰা হোন্তি মহদ্ধনা ৰা, এৰমেৰ মহাজনো ব্রাহ্মণস্স রথং দিস্ৰা – ‘‘ব্রহ্মং ৰত ভো যান’’ন্তি কিঞ্চাপি এৰং ৰণ্ণং ভণতি, ন পনেতং যানং ৰণ্ণভণনমত্তেনেৰ ব্রহ্মযানং নাম হোতি. লামকঞ্হি এতং ছৰং. পরমত্থেন পন ইমস্সেৰ খো এতং, আনন্দ, অরিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স অধিৰচনং. অযঞ্হি সব্বদোসৰিগমেন সেট্ঠো, ইমিনা চ অরিযা নিব্বানং যন্তীতি ব্রহ্মযানং ইতিপি, ধম্মভূতত্তা যানত্তা চ ধম্মযানং ইতিপি, অনুত্তরত্তা কিলেসসঙ্গামস্স চ ৰিজিতত্তা অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযো ইতিপি ৰত্তুং ৰট্টতি.

ইদানিস্স নিদ্দোসভাৰঞ্চেৰ সঙ্গামৰিজযভাৰঞ্চ দস্সেন্তো রাগৰিনযপরিযোসানাতিআদিমাহ. তত্থ রাগং ৰিনযমানা পরিযোসাপেতি পরিযোসানং গচ্ছতি নিপ্ফজ্জতীতি রাগৰিনযপরিযোসানা. এস নযো সব্বত্থ.

যস্স সদ্ধা চ পঞ্ঞা চাতি যস্স অরিযমগ্গযানস্স সদ্ধানুসারিৰসেন সদ্ধা, ধম্মানুসারিৰসেন পঞ্ঞাতি ইমে দ্ৰে ধম্মা সদা ধুরং যুত্তা, তত্রমজ্ঝত্ততাযুগে যুত্তাতি অত্থো. হিরী ঈসাতি অত্তনা সদ্ধিং অধিৰিট্ঠেন বহিদ্ধাসমুট্ঠানেন ওত্তপ্পেন সদ্ধিং অজ্ঝত্তসমুট্ঠানা হিরী যস্স মগ্গরথস্স ঈসা. মনো যোত্তন্তি ৰিপস্সনাচিত্তঞ্চ মগ্গচিত্তঞ্চ যোত্তং. যথা হি রথস্স ৰাকাদিমযং যোত্তং গোণে একাবদ্ধে করোতি একসঙ্গহিতে, এৰং মগ্গরথস্স লোকিযৰিপস্সনাচিত্তং অতিরেকপঞ্ঞাস, লোকুত্তরৰিপস্সনাচিত্তং অতিরেকসট্ঠি কুসলধম্মে একাবদ্ধে একসঙ্গহে করোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘মনো যোত্ত’’ন্তি. সতি আরক্খসারথীতি মগ্গসম্পযুত্তা সতি আরক্খসারথি. যথা হি রথস্স আরক্খো সারথি নাম যোগ্গিযো. ধুরং ৰাহেতি যোজেতি অক্খং অব্ভঞ্জতি রথং পেসেতি রথযুত্তকে নিব্বিসেৰনে করোতি, এৰং মগ্গরথস্স সতি. অযঞ্হি আরক্খপচ্চুপট্ঠানা চেৰ কুসলাকুসলানঞ্চ ধম্মানং গতিযো সমন্ৰেসতীতি ৰুত্তা.

রথোতি অরিযঅট্ঠঙ্গিকমগ্গরথো. সীলপরিক্খারোতি চতুপারিসুদ্ধিসীলালঙ্কারো. ঝানক্খোতি ৰিপস্সনাসম্পযুত্তানং পঞ্চন্নং ঝানঙ্গানং ৰসেন ঝানমযঅক্খো. চক্কৰীরিযোতি ৰীরিযচক্কো, কাযিকচেতসিকসঙ্খাতানি দ্ৰে ৰীরিযানি অস্স চক্কানীতি অত্থো. উপেক্খা ধুরসমাধীতি ধুরস্স সমাধি, উন্নতোনতাকারস্স অভাৰেন দ্ৰিন্নম্পি যুগপদেসানং সমতাতি অত্থো. অযঞ্হি তত্রমজ্ঝত্তুপেক্খা চিত্তুপ্পাদস্স লীনুদ্ধচ্চভাৰং হরিত্ৰা পযোগমজ্ঝত্তে চিত্তং ঠপেতি, তস্মা ইমস্স মগ্গরথস্স ‘‘ধুরসমাধী’’তি ৰুত্তা. অনিচ্ছা পরিৰারণন্তি বাহিরকরথস্স সীহচম্মাদীনি ৰিয ইমস্সাপি অরিযমগ্গরথস্স অলোভসঙ্খাতা অনিচ্ছা পরিৰারণং নাম.

অব্যাপাদোতি মেত্তা চ মেত্তাপুব্বভাগো চ. অৰিহিংসাতি করুণা চ করুণাপুব্বভাগো চ. ৰিৰেকোতি কাযৰিৰেকাদি তিৰিধৰিৰেকো. যস্স আৰুধন্তি যস্স অরিযমগ্গরথে ঠিতস্স কুলপুত্তস্স এতং পঞ্চৰিধং আৰুধং. যথা হি রথে ঠিতো পঞ্চহি আৰুধেহি সপত্তে ৰিজ্ঝতি, এৰং যোগাৰচরোপি ইমস্মিং লোকিযলোকুত্তরমগ্গরথে ঠিতো মেত্তায দোসং ৰিজ্ঝতি, করুণায ৰিহিংসং, কাযৰিৰেকেন গণসঙ্গণিকং, চিত্তৰিৰেকেন কিলেসসঙ্গণিকং, উপধিৰিৰেকেন সব্বাকুসলং ৰিজ্ঝতি. তেনস্সেতং পঞ্চৰিধং ‘‘আৰুধ’’ন্তি ৰুত্তং. তিতিক্খাতি দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথানং অধিৰাসনক্খন্তি. চম্মসন্নাহোতি সন্নদ্ধচম্মো. যথা হি রথে ঠিতো রথিকো পটিমুক্কচম্মো আগতাগতে সরে খমতি, ন নং তে ৰিজ্ঝন্তি, এৰং অধিৰাসনক্খন্তিসমন্নাগতো ভিক্খু আগতাগতে ৰচনপথে খমতি, ন নং তে ৰিজ্ঝন্তি. তস্মা ‘‘তিতিক্খা চম্মসন্নাহো’’তি ৰুত্তো. যোগক্খেমায ৰত্ততীতি চতূহি যোগেহি খেমায নিব্বানায ৰত্ততি, নিব্বানাভিমুখো গচ্ছতিযেৰ, ন তিট্ঠতি ন ভিজ্জতীতি অত্থো.

এতদত্তনি সম্ভূতন্তি এতং মগ্গযানং অত্তনো পুরিসকারং নিস্সায লদ্ধত্তা অত্তনি সম্ভূতং নাম হোতি. ব্রহ্মযানং অনুত্তরন্তি অসদিসং সেট্ঠযানং. নিয্যন্তি ধীরা লোকম্হাতি যেসং এতং যানং অত্থি, তে ধীরা পণ্ডিতপুরিসা লোকম্হা নিয্যন্তি গচ্ছন্তি. অঞ্ঞদত্থূতি একংসেন. জযং জযন্তি রাগাদযো সপত্তে জিনন্তা জিনন্তা.

৫-৬. কিমত্থিযসুত্তাদিৰণ্ণনা

৫-৬. পঞ্চমে অযমেৰাতি এৰসদ্দো নিযমত্থো. তেন অঞ্ঞং মগ্গং পটিক্খিপতি. ইমস্মিং সুত্তে ৰট্টদুক্খঞ্চেৰ মিস্সকমগ্গো চ কথিতো. ছট্ঠং উত্তানমেৰ.

৭. দুতিযঅঞ্ঞতরভিক্খুসুত্তৰণ্ণনা

৭. সত্তমে নিব্বানধাতুযা খো এতং ভিক্খু অধিৰচনন্তি অসঙ্খতায অমতায নিব্বানধাতুযা এতং অধিৰচনং. আসৰানং খযো তেন ৰুচ্চতীতি অপিচ তেন রাগাদিৰিনযেন আসৰানং খযোতিপি ৰুচ্চতি. আসৰক্খযো নাম অরহত্তং, অরহত্তস্সাপি এতং রাগৰিনযোতিআদি নামমেৰাতি দীপেতি. এতদৰোচাতি ‘‘সত্থারা নিব্বানধাতূতি ৰদন্তেন অমতং নিব্বানং কথিতং, মগ্গো পনস্স ন কথিতো. তং কথাপেস্সামী’’তি অনুসন্ধিকুসলতায পুচ্ছন্তো এতং অৰোচ.

৮. ৰিভঙ্গসুত্তৰণ্ণনা

৮. অট্ঠমে কতমা চ ভিক্খৰে সম্মাদিট্ঠীতি একেন পরিযাযেন অট্ঠঙ্গিকমগ্গং ৰিভজিত্ৰা পুন অপরেন পরিযাযেন ৰিভজিতুকামো ইদং দেসনং আরভি. তত্থ দুক্খে ঞাণন্তি সৰনসম্মসনপটিৰেধপচ্চৰেক্খণৰসেন চতূহাকারেহি উপ্পন্নং ঞাণং. সমুদযেপি এসেৰ নযো. সেসেসু পন দ্ৰীসু সম্মসনস্স অভাৰা তিৰিধমেৰ ৰট্টতি. এৰমেতং ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদিনা চতুসচ্চকম্মট্ঠানং দস্সিতং.

তত্থ পুরিমানি দ্ৰে সচ্চানি ৰট্টং, পচ্ছিমানি ৰিৰট্টং. তেসু ভিক্খুনো ৰট্টে কম্মট্ঠানাভিনিৰেসো হোতি, ৰিৰট্টে নত্থি অভিনিৰেসো. পুরিমানি হি দ্ৰে সচ্চানি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা দুক্খং, তণ্হা সমুদযো’’তি এৰং সঙ্খেপেন চ, ‘‘কতমে পঞ্চক্খন্ধা রূপক্খন্ধো’’তিআদিনা নযেন ৰিত্থারেন চ আচরিযসন্তিকে উগ্গণ্হিত্ৰা ৰাচায পুনপ্পুনং পরিৰত্তেন্তো যোগাৰচরো কম্মং করোতি. ইতরেসু পন দ্ৰীসু সচ্চেসু – ‘‘নিরোধসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপং, মগ্গসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপ’’ন্তি এৰং সৰনেনেৰ কম্মং করোতি. সো এৰং করোন্তো চত্তারি সচ্চানি একপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি, একাভিসমযেন অভিসমেতি. দুক্খং পরিঞ্ঞাপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি, সমুদযং পহানপটিৰেধেন, নিরোধং সচ্ছিকিরিযপটিৰেধেন, মগ্গং ভাৰনাপটিৰেধেন পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খং পরিঞ্ঞাভিসমযেন…পে… মগ্গং ভাৰনাভিসমযেন অভিসমেতি.

এৰমস্স পুব্বভাগে দ্ৰীসু সচ্চেসু উগ্গহপরিপুচ্ছাসৰনধারণসম্মসনপটিৰেধো হোতি, দ্ৰীসু সৰনপটিৰেধোযেৰ. অপরভাগে তীসু কিচ্চতো পটিৰেধো হোতি, নিরোধে আরম্মণপটিৰেধো. পচ্চৰেক্খণা পন পত্তসচ্চস্স হোতি. ইমস্স ভিক্খুনো পুব্বে পরিগ্গহতো – ‘‘দুক্খং পরিজানামি, সমুদযং পজহামি, নিরোধং সচ্ছিকরোমি, মগ্গং ভাৰেমী’’তি আভোগসমন্নাহারমনসিকারপচ্চৰেক্খণা নত্থি, পরিগ্গহতো পট্ঠায হোতি. অপরভাগে পন দুক্খং পরিঞ্ঞাতমেৰ হোতি…পে… মগ্গো ভাৰিতোৰ হোতি.

তত্থ দ্ৰে সচ্চানি দুদ্দসত্তা গম্ভীরানি, দ্ৰে গম্ভীরত্তা দুদ্দসানি. দুক্খসচ্চঞ্হি উপ্পত্তিতো পাকটং, খাণুকণ্টকপহারাদীসু ‘‘অহো দুক্খ’’ন্তি ৰত্তব্বতম্পি আপজ্জতি. সমুদযম্পি খাদিতুকামতাভুঞ্জিতুকামতাদিৰসেন উপ্পত্তিতো পাকটং. লক্খণপটিৰেধতো পন উভযম্পি গম্ভীরং. ইতি তানি দুদ্দসত্তা গম্ভীরানি. ইতরেসং দ্ৰিন্নং দস্সনত্থায পযোগো ভৰগ্গগ্গহণত্থং হত্থপসারণং ৰিয অৰীচিফুসনত্থং পাদপসারণং ৰিয সতধা ভিন্নস্স ৰালস্স কোটিযা কোটিং পটিপাদনং ৰিয চ হোতি. ইতি তানি গম্ভীরত্তা দুদ্দসানি. এৰং দুদ্দসত্তা গম্ভীরেসু গম্ভীরত্তা চ দুদ্দসেসু চতূসু সচ্চেসু উগ্গহাদিৰসেন ইদং ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদি ৰুত্তং. পটিৰেধক্খণে পন একমেৰ তং ঞাণং হোতি.

নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদীসু কামপচ্চনীকট্ঠেন কামতো নিস্সটভাৰেন ৰা, কামং সম্মসন্তস্স উপ্পন্নোতি ৰা, কামপদঘাতং কামৰূপসমং করোন্তো উপ্পন্নোতি ৰা, কামৰিৰিত্তন্তে উপ্পন্নোতি ৰা নেক্খম্মসঙ্কপ্পো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. সব্বেপি চ তে নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদযো কামব্যাপাদৰিহিংসাৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু তীসু ঠানেসু উপ্পন্নস্স অকুসলসঙ্কপ্পস্স পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানো একোৰ কুসলসঙ্কপ্পো উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাসঙ্কপ্পো নাম.

মুসাৰাদা ৰেরমণীআদযোপি মুসাৰাদাদীহি ৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু চতূসু ঠানেসু উপ্পন্নায অকুসলদুস্সীল্যচেতনায পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একাৰ কুসলৰেরমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাৰাচা নাম.

পাণাতিপাতা ৰেরমণী আদযোপি পাণাতিপাতাদীহি ৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু তীসু ঠানেসু উপ্পন্নায অকুসলদুস্সীল্যচেতনায অকিরিযতো পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একাৰ কুসলৰেরমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাকম্মন্তো নাম.

মিচ্ছাআজীৰন্তি খাদনীযভোজনীযাদীনং অত্থায পৰত্তিতং কাযৰচীদুচ্চরিতং. পহাযাতি ৰজ্জেত্ৰা. সম্মাআজীৰেনাতি বুদ্ধপসত্থেন আজীৰেন. জীৰিকং কপ্পেতীতি জীৰিতৰুত্তিং পৰত্তেতি. সম্মাজীৰোপি কুহনাদীহি ৰিরমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা. মগ্গক্খণে পন ইমেসুযেৰ সত্তসু ঠানেসু উপ্পন্নায মিচ্ছাজীৰদুস্সীল্যচেতনায পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একাৰ কুসলৰেরমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাআজীৰো নাম.

অনুপ্পন্নানন্তি একস্মিং ভৰে তথারূপে ৰা আরম্মণে অত্তনো ন উপ্পন্নানং, পরস্স পন উপ্পজ্জমানে দিস্ৰা – ‘‘অহো ৰত মে এৰরূপা পাপকা ধম্মা ন উপ্পজ্জেয্যু’’ন্তি এৰং অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায. ছন্দন্তি তেসং অকুসলানং অনুপ্পাদকপটিপত্তিসাধকং ৰীরিযচ্ছন্দং জনেতি. ৰাযমতীতি ৰাযামং করোতি. ৰীরিযং আরভতীতি ৰীরিযং পৰত্তেতি. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি ৰীরিযেন চিত্তং পগ্গহিতং করোতি. পদহতীতি ‘‘কামং তচো চ ন্হারু চ অট্ঠি চ অৰসিস্সতূ’’তি (ম. নি. ২.১৮৪) পধানং পৰত্তেতি. উপ্পন্নানন্তি সমুদাচারৰসেন অত্তনো উপ্পন্নপুব্বানং. ইদানি তাদিসে ন উপ্পাদেস্সামীতি তেসং পহানায ছন্দং জনেতি.

অনুপ্পন্নানং কুসলানন্তি অপটিলদ্ধানং পঠমজ্ঝানাদীনং. উপ্পন্নানন্তি তেসংযেৰ পটিলদ্ধানং. ঠিতিযাতি পুনপ্পুনং উপ্পত্তিপবন্ধৰসেন ঠিতত্থং. অসম্মোসাযাতি অৰিনাসত্থং. ভিয্যোভাৰাযাতি উপরিভাৰায. ৰেপুল্লাযাতি ৰিপুলভাৰায. পারিপূরিযাতি ভাৰনায পরিপূরণত্থং. অযম্পি সম্মাৰাযামো অনুপ্পন্নানং অকুসলানং অনুপ্পাদনাদিচিত্তনানত্তা পুব্বভাগে নানা. মগ্গক্খণে পন ইমেসুযেৰ চতূসু ঠানেসু কিচ্চসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানং একমেৰ কুসলৰীরিযং উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাৰাযামো নাম.

সম্মাসতিপি কাযাদিপরিগ্গাহকচিত্তানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু চতূসু ঠানেসু কিচ্চসাধনৰসেন মগ্গঙ্গং পূরযমানা একা সতি উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাসতি নাম.

ঝানাদীনি পুব্বভাগেপি মগ্গক্খণেপি নানা, পুব্বভাগে সমাপত্তিৰসেন নানা, মগ্গক্খণে নানামগ্গৰসেন. একস্স হি পঠমমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো হোতি, দুতিযমগ্গাদযোপি পঠমজ্ঝানিকা ৰা দুতিযাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকা ৰা. একস্স পঠমমগ্গো দুতিযাদীনং অঞ্ঞতরজ্ঝানিকো হোতি, দুতিযাদযোপি দুতিযাদীনং অঞ্ঞতরজ্ঝানিকা ৰা পঠমজ্ঝানিকা ৰা. এৰং চত্তারোপি মগ্গা ঝানৰসেন সদিসা ৰা অসদিসা ৰা একচ্চসদিসা ৰা হোন্তি.

অযং পনস্স ৰিসেসো পাদকজ্ঝাননিযমেন হোতি. পাদকজ্ঝাননিযমেন হি পঠমজ্ঝানলাভিনো পঠমজ্ঝানা ৰুট্ঠায ৰিপস্সন্তস্স উপ্পন্নমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো হোতি, মগ্গঙ্গবোজ্ঝঙ্গানি পনেত্থ পরিপুণ্ণানেৰ হোন্তি. দুতিযজ্ঝানতো ৰুট্ঠায ৰিপস্সন্তস্স উপ্পন্নো দুতিযজ্ঝানিকো হোতি, মগ্গঙ্গানি পনেত্থ সত্ত হোন্তি. ততিযজ্ঝানতো ৰুট্ঠায ৰিপস্সন্তস্স উপ্পন্নো ততিযজ্ঝানিকো, মগ্গঙ্গানি পনেত্থ সত্ত, বোজ্ঝঙ্গানি ছ হোন্তি. এস নযো চতুত্থজ্ঝানতো পট্ঠায যাৰ নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনা.

আরুপ্পে চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানং উপ্পজ্জতি, তঞ্চ লোকুত্তরং, নো লোকিযন্তি ৰুত্তং. এত্থ কথন্তি? এত্থাপি পঠমজ্ঝানাদীসু যতো ৰুট্ঠায সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভিত্ৰা অরূপসমাপত্তিং ভাৰেত্ৰা সো আরুপ্পে উপ্পন্নো, তংঝানিকাৰস্স তত্থ তযো মগ্গা উপ্পজ্জন্তি. এৰং পাদকজ্ঝানমেৰ নিযমেতি. কেচি পন থেরা – ‘‘ৰিপস্সনায আরম্মণভূতা খন্ধা নিযমেন্তী’’তি ৰদন্তি. কেচি ‘‘পুগ্গলজ্ঝাসযো নিযমেতী’’তি ৰদন্তি. কেচি ‘‘ৰুট্ঠানগামিনীৰিপস্সনা নিযমেতী’’তি ৰদন্তি. তেসং ৰাদৰিনিচ্ছযো ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুট্ঠানগামিনীৰিপস্সনাধিকারে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাসমাধীতি অযং পুব্বভাগে লোকিযো, অপরভাগে লোকুত্তরো সম্মাসমাধীতি ৰুচ্চতি.

৯. সূকসুত্তৰণ্ণনা

৯. নৰমে মিচ্ছাপণিহিতন্তি সূকং নাম উদ্ধগ্গং কত্ৰা ঠপিতং হত্থং ৰা পাদং ৰা ভিন্দতি, তথা অট্ঠপিতং পন মিচ্ছাপণিহিতং নাম. মিচ্ছাপণিহিতায দিট্ঠিযাতি মিচ্ছাঠপিতায কম্মস্সকতপঞ্ঞায. অৰিজ্জং ভিন্দিস্সতীতি চতুসচ্চপটিচ্ছাদকং অৰিজ্জং ভিন্দিস্সতি. ৰিজ্জং উপ্পাদেস্সতীতি অরহত্তমগ্গৰিজ্জং উপ্পাদেস্সতি. মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, দিট্ঠিযাতি কম্মস্সকতপঞ্ঞায চেৰ মগ্গভাৰনায চ মিচ্ছা ঠপিতত্তা, অপ্পৰত্তিতত্তাতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তে কম্মস্সকতঞাণং মগ্গনিস্সিতং কত্ৰা মিস্সকমগ্গো কথিতো.

১০. নন্দিযসুত্তৰণ্ণনা

১০. দসমে পরিব্বাজকোতি ছন্নপরিব্বাজকো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰাতি.

অৰিজ্জাৰগ্গো পঠমো.

২. ৰিহারৰগ্গো

১. পঠমৰিহারসুত্তৰণ্ণনা

১১. দুতিযৰগ্গস্স পঠমে ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, অড্ঢমাসং পটিসল্লীযিতুন্তি অহং, ভিক্খৰে, একং অড্ঢমাসং পটিসল্লীযিতুং নিলীযিতুং একোৰ হুত্ৰা ৰিহরিতুং ইচ্ছামীতি অত্থো. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনাতি যো অত্তনা পযুত্তৰাচং অকত্ৰা মমত্থায সদ্ধেসু কুলেসু পটিযত্তং পিণ্ডপাতং নীহরিত্ৰা ময্হং উপনামেয্য, তং পিণ্ডপাতনীহারকং একং ভিক্খুং ঠপেত্ৰা নম্হি অঞ্ঞেন কেনচি ভিক্খুনা ৰা গহট্ঠেন ৰা উপসঙ্কমিতব্বোতি.

কস্মা পন এৰমাহাতি? তস্মিং কির অড্ঢমাসে ৰিনেতব্বো সত্তো নাহোসি. অথ সত্থা – ‘‘ইমং অড্ঢমাসং ফলসমাপত্তিসুখেনেৰ ৰীতিনামেস্সামি, ইতি ময্হঞ্চেৰ সুখৰিহারো ভৰিস্সতি, অনাগতে চ পচ্ছিমা জনতা ‘সত্থাপি গণং ৰিহায এককো ৰিহাসি, কিমঙ্গং পন ময’ন্তি দিট্ঠানুগতিং আপজ্জিস্সতি, তদস্সা ভৰিস্সতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি ইমিনা কারণেন এৰমাহ. ভিক্খুসঙ্ঘোপি সত্থু ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা একং ভিক্খুং অদাসি. সো পাতোৰ গন্ধকুটিপরিৰেণসম্মজ্জনমুখোদকদন্তকট্ঠদানাদীনি সব্বকিচ্চানি তস্মিং খণে কত্ৰা অপগচ্ছতি.

যেন স্ৰাহন্তি যেন সো অহং. পঠমাভিসম্বুদ্ধোতি অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা পঠমংযেৰ একূনপঞ্ঞাসদিৰসব্ভন্তরে. ৰিহরামীতি ইদং অতীতত্থে ৰত্তমানৰচনং. তস্স পদেসেন ৰিহাসিন্তি তস্স পঠমাভিসম্বুদ্ধৰিহারস্স পদেসেন. তত্থ পদেসো নাম খন্ধপদেসো আযতনধাতুসচ্চইন্দ্রিযপচ্চযাকারসতিপট্ঠানঝাননামরূপপদেসো ধম্মপদেসোতি নানাৰিধো. তং সব্বম্পি সন্ধায – ‘‘তস্স পদেসেন ৰিহাসি’’ন্তি আহ. ভগৰা হি পঠমবোধিযং একূনপঞ্ঞাসদিৰসব্ভন্তরে যথা নাম পত্তরজ্জো রাজা অত্তনো ৰিভৰসারদস্সনত্থং তং তং গব্ভং ৰিৰরাপেত্ৰা সুৰণ্ণরজতমুত্তামণিআদীনি রতনানি পচ্চৰেক্খন্তো ৰিহরেয্য, এৰমেৰ পঞ্চক্খন্ধে নিপ্পদেসে কত্ৰা সম্মসন্তো পচ্চৰেক্খন্তো ৰিহাসি. ইমস্মিং পন অড্ঢমাসে তেসং খন্ধানং পদেসং ৰেদনাক্খন্ধমেৰ পচ্চৰেক্খন্তো ৰিহাসি. তস্স ‘‘ইমে সত্তা এৰরূপং নাম সুখং পটিসংৰেদেন্তি, এৰরূপং দুক্খ’’ন্তি ওলোকযতো যাৰ ভৰগ্গা পৰত্তা সুখৰেদনা, যাৰ অৰীচিতো পৰত্তা দুক্খৰেদনা, সব্বা সব্বাকারেন উপট্ঠাসি. অথ নং ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৰেদযিত’’ন্তিআদিনা নযেন পরিগ্গণ্হন্তো ৰিহাসি.

তথা পঠমবোধিযং দ্ৰাদসাযতনানি নিপ্পদেসানেৰ কত্ৰা ৰিহাসি, ইমস্মিং পন অড্ঢমাসে তেসং আযতনানং পদেসং ৰেদনাৰসেন ধম্মাযতনেকদেসং, ধাতূনং পদেসং ৰেদনাৰসেন ধম্মধাতুএকদেসং, সচ্চানং পদেসং ৰেদনাক্খন্ধৰসেনেৰ দুক্খসচ্চেকদেসং, পচ্চযানং পদেসং ফস্সপচ্চযা ৰেদনাৰসেন পচ্চযেকদেসং ঝানানং পদেসং ৰেদনাৰসেনেৰ ঝানঙ্গেকদেসং, নামরূপানং পদেসং ৰেদনাৰসেনেৰ নামেকদেসং পচ্চৰেক্খন্তো ৰিহাসি. পঠমবোধিযঞ্হি একূনপঞ্ঞাসদিৰসব্ভন্তরে কুসলাদিধম্মে নিপ্পদেসে কত্ৰা অনন্তনযানি সত্ত পকরণানি পচ্চৰেক্খন্তো ৰিহাসি. ইমস্মিং পন অড্ঢমাসে সব্বধম্মানং পদেসং ৰেদনাত্তিকমেৰ পচ্চৰেক্খন্তো ৰিহাসি. তস্মিং তস্মিং ঠানে সা সা চ ৰিহারসমাপত্তি ৰেদনানুভাৰেন জাতা.

ইদানি যেনাকারেন ৰিহাসি, তং দস্সেন্তো মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপীতিআদিমাহ. তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপীতি দিট্ঠিসম্পযুত্তা ৰেদনাপি ৰট্টতি. দিট্ঠিং উপনিস্সযং কত্ৰা উপ্পন্না কুসলাকুসলৰেদনাপি ৰট্টতি ৰিপাকৰেদনাপি. তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠিসম্পযুত্তা অকুসলাৰ হোতি, দিট্ঠিং পন উপনিস্সায কুসলাপি উপ্পজ্জন্তি অকুসলাপি. মিচ্ছাদিট্ঠিকা হি দিট্ঠিং উপনিস্সায পক্খদিৰসেসু যাগুভত্তাদীনি দেন্তি, অদ্ধিকাদীনং ৰট্টং পট্ঠপেন্তি, চতুমহাপথে সালং করোন্তি, পোক্খরণিঞ্চ খণাপেন্তি, দেৰকুলাদীসু মালাগচ্ছং রোপেন্তি, নদীৰিদুগ্গাদীসু সেতুং অত্থরন্তি, ৰিসমং সমং করোন্তি, ইতি নেসং কুসলৰেদনা উপ্পজ্জতি. মিচ্ছাদিট্ঠিং পন নিস্সায সম্মাদিট্ঠিকে অক্কোসন্তি পরিভাসন্তি, ৰধবন্ধনাদীনি করোন্তি, পাণং ৰধিত্ৰা দেৰতানং উপহারং উপহরন্তি, ইতি নেসং অকুসলৰেদনা উপ্পজ্জতি. ৰিপাকৰেদনা পন ভৰন্তরগতানংযেৰ হোতি.

সম্মাদিট্ঠিপচ্চযাতি এত্থাপি সম্মাদিট্ঠিসম্পযুত্তা ৰেদনাপি ৰট্টতি, সম্মাদিট্ঠিং উপনিস্সযং কত্ৰা উপ্পন্না কুসলাকুসলৰেদনাপি ৰিপাকৰেদনাপি. তত্থ সম্মাদিট্ঠিসম্পযুত্তা কুসলাৰ হোতি, সম্মাদিট্ঠিং পন উপনিস্সায বুদ্ধপূজং দীপমালং মহাধম্মস্সৰনং অপ্পতিট্ঠিতে দিসাভাগে চেতিযপতিট্ঠাপনন্তি এৰমাদীনি পুঞ্ঞানি করোন্তি, ইতি নেসং কুসলা ৰেদনা উপ্পজ্জতি. সম্মাদিট্ঠিংযেৰ নিস্সায মিচ্ছাদিট্ঠিকে অক্কোসন্তি পরিভাসন্তি, অত্তানং উক্কংসেন্তি, পরং ৰম্ভেন্তি, ইতি নেসং অকুসলৰেদনা উপ্পজ্জতি. ৰিপাকৰেদনা পন ভৰন্তরগতানংযেৰ হোতি. মিচ্ছাসঙ্কপ্পপচ্চযাতিআদীসুপি এসেৰ নযো. ছন্দপচ্চযাতিআদীসু পন ছন্দপচ্চযা অট্ঠলোভসহগতচিত্তসম্পযুত্তা ৰেদনা ৰেদিতব্বা, ৰিতক্কপচ্চযা পঠমজ্ঝানৰেদনাৰ. সঞ্ঞা পচ্চযা ঠপেত্ৰা পঠমজ্ঝানং সেসা ছ সঞ্ঞাসমাপত্তিৰেদনা.

ছন্দো চ অৰূপসন্তোতিআদীসু তিণ্ণং অৰূপসমে অট্ঠলোভসহগতচিত্তসম্পযুত্তা ৰেদনা হোতি, ছন্দমত্তস্স ৰূপসমে পঠমজ্ঝানৰেদনাৰ. ছন্দৰিতক্কানং ৰূপসমে দুতিযজ্ঝানাদিৰেদনা অধিপ্পেতা, তিণ্ণম্পি ৰূপসমে নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনৰেদনা. অপ্পত্তস্স পত্তিযাতি অরহত্তফলস্স পত্তত্থায. অত্থি আযামন্তি অত্থি ৰীরিযং. তস্মিম্পি ঠানে অনুপ্পত্তেতি তস্স ৰীরিযারম্ভস্স ৰসেন তস্স অরহত্তফলস্স কারণে অনুপ্পত্তে. তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিতন্তি অরহত্তস্স ঠানপচ্চযা ৰেদযিতং. এতেন চতুমগ্গসহজাতা নিব্বত্তিতলোকুত্তরৰেদনাৰ গহিতা.

২. দুতিযৰিহারসুত্তৰণ্ণনা

১২. দুতিযে পটিসল্লানকারণং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. মিচ্ছাদিট্ঠিৰূপসমপচ্চযাতি মিচ্ছাদিট্ঠিৰূপসমো নাম সম্মাদিট্ঠি. তস্মা যং সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা ৰেদযিতং ৰুত্তং, তদেৰ মিচ্ছাদিট্ঠিৰূপসমপচ্চযা ৰেদিতব্বং. ইমস্মিং পন সুত্তে ৰিপাকৰেদনং অতিদূরেতি মঞ্ঞমানা ন গণ্হন্তীতি ৰুত্তং. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. যস্স যস্স হি ৰূপসমপচ্চযাতি ৰুচ্চতি, তস্স তস্স পটিপক্খধম্মপচ্চযাৰ তং তং ৰেদযিতং অধিপ্পেতং. ছন্দৰূপসমপচ্চযাতিআদীসু পন ছন্দৰূপসমপচ্চযা তাৰ পঠমজ্ঝানৰেদনা ৰেদিতব্বা. ৰিতক্কৰূপসমপচ্চযা দুতিযজ্ঝানৰেদনা. সঞ্ঞাপচ্চযা ছসমাপত্তিৰেদনা. সঞ্ঞাৰূপসমপচ্চযা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনৰেদনা. ছন্দো চ ৰূপসন্তোতিআদীনি ৰুত্তত্থানেৰ.

৩-৭. সেক্খসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৩-১৭. ততিযে সেক্খোতি সিক্খনসীলো. কিং সিক্খতীতি? তিস্সো সিক্খা. সেক্খাযাতি তীহি ফলেহি চতূহি চ মগ্গেহি সদ্ধিং উপ্পন্নায. সাপি হি অনিট্ঠিতকিচ্চত্তা অত্তনো কিচ্চং সিক্খতেৰাতি সেক্খা. চতুত্থপঞ্চমছট্ঠসত্তমানি উত্তানত্থানেৰাতি.

৮-১০. পঠমকুক্কুটারামসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৮-২০. অট্ঠমে উম্মঙ্গোতি পঞ্ঞাউম্মঙ্গো, পঞ্ঞাৰীমংসনং, পঞ্ঞাগৰেসনন্তি অত্থো. এৰঞ্হি ত্ৰং আৰুসোতি ইদং তস্স পুচ্ছাপতিট্ঠাপনত্থায আহ. নৰমদসমানি উত্তানত্থামেৰাতি.

ৰিহারৰগ্গো দুতিযো.

৩. মিচ্ছত্তৰগ্গৰণ্ণনা

২১-৩০. ততিযৰগ্গস্স পঠমে মিচ্ছত্তন্তি মিচ্ছাসভাৰং. সম্মত্তন্তি সম্মাসভাৰং. মিচ্ছাপটিপত্তাধিকরণহেতূতি মিচ্ছাপটিপত্তিকরণহেতু. যস্মা মিচ্ছাপটিপত্তিং করোতি, তস্মাতি অত্থো. নারাধকোতি ন সম্পাদকো. ঞাযং ধম্মন্তি অরিযমগ্গধম্মং. মিচ্ছাঞাণীতি মিচ্ছাৰিঞ্ঞাণো মিচ্ছাপচ্চৰেক্খণো. মিচ্ছাৰিমুত্তীতি অযাথাৰৰিমুত্তি, অনিয্যানিকৰিমুত্তি. ইমেসু ততিযাদীসু চতূসু সুত্তেসু ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং, পচ্ছিমেসু পনেত্থ দ্ৰীসু পুগ্গলো পুচ্ছিতো ধম্মো ৰিভত্তো, এৰং ধম্মেন পুগ্গলো দস্সিতোতি. সুপ্পৰত্তিযোতি সুপ্পৰত্তনিযো. যথা ইচ্ছিতিচ্ছিতং দিসং পৰত্তেন্তো ধাৰতি, এৰং পৰত্তেতুং সক্কা হোতীতি অত্থো. সউপনিসং সপরিক্খারন্তি সপ্পচ্চযং সপরিৰারং. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

মিচ্ছত্তৰগ্গো ততিযো.

৪. পটিপত্তিৰগ্গৰণ্ণনা

৩১-৪০. চতুত্থে মিচ্ছাপটিপত্তিন্তি অযাথাৰপটিপত্তিং. মিচ্ছাপটিপন্নন্তি অযাথাৰপটিপন্নং. ইতি একং সুত্তং ধম্মৰসেন কথিতং, একং পুগ্গলৰসেন. অপারা পারন্তি ৰট্টতো নিব্বানং. পারগামিনোতি এত্থ যেপি পারঙ্গতা, যেপি গচ্ছন্তি, যেপি গমিস্সন্তি, সব্বে পারগামিনোত্ৰেৰ ৰেদিতব্বা.

তীরমেৰানুধাৰতীতি ৰট্টমেৰ অনুধাৰতি, ৰট্টে ৰিচরতি. কণ্হন্তি অকুসলধম্মং. সুক্কন্তি কুসলধম্মং. ওকা অনোকন্তি ৰট্টতো নিব্বানং. আগম্মাতি আরব্ভ সন্ধায পটিচ্চ. পরিযোদপেয্যাতি পরিসুদ্ধং করেয্য. চিত্তক্লেসেহীতি চিত্তং কিলিস্সাপেন্তেহি নীৰরণেহি. সম্বোধিযঙ্গেসূতি সত্তসু বোজ্ঝঙ্গেসু.

সামঞ্ঞত্থন্তি নিব্বানং. তঞ্হি সামঞ্ঞেন উপগন্তব্বতো সামঞ্ঞত্থোতি ৰুচ্চতি. ব্রহ্মঞ্ঞন্তি সেট্ঠভাৰং. ব্রহ্মঞ্ঞত্থন্তি নিব্বানং ব্রহ্মঞ্ঞেন উপগন্তব্বতো. যত্থ যত্থ পন হেট্ঠা চ ইমেসু চ তীসু সুত্তেসু ‘‘রাগক্খযো’’তি আগতং, তত্থ তত্থ অরহত্তম্পি ৰট্টতিযেৰাতি ৰদন্তি.

পটিপত্তিৰগ্গো চতুত্থো.

৫. অঞ্ঞতিত্থিযপেয্যালৰগ্গৰণ্ণনা

৪১-৪৮. অঞ্ঞতিত্থিযপেয্যালে অদ্ধানপরিঞ্ঞত্থন্তি সংসারদ্ধানং নিব্বানং পত্ৰা পরিঞ্ঞাতং নাম হোতি. তস্মা নিব্বানং ‘‘অদ্ধানপরিঞ্ঞা’’তি ৰুচ্চতি, তদত্থন্তি অত্থো. অনুপাদাপরিনিব্বানত্থন্তি অপচ্চযপরিনিব্বানত্থং. ইতি ইমস্মিং পেয্যালে ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলেন অরহত্তং কথিতং. ঞাণদস্সনেন পচ্চৰেক্খণা, সেসেহি নিব্বানন্তি.

অঞ্ঞতিত্থিযপেয্যালৰগ্গো.

৬. সূরিযপেয্যালৰগ্গৰণ্ণনা

৪৯-৬২. সূরিযপেয্যালে অরুণুগ্গং ৰিয কল্যাণমিত্তত্তা, কল্যাণমিত্ততায ঠত্ৰা নিব্বত্তিতো সৰিপস্সনঅরিযমগ্গো সূরিযপাতুভাৰো ৰিযাতি এৰং সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. সীলসম্পদাতি চতুপারিসুদ্ধিসীলং. ছন্দসম্পদাতি কুসলকত্তুকম্যতাছন্দো. অত্তসম্পদাতি সম্পন্নচিত্ততা. দিট্ঠিসম্পদাতি ঞাণসম্পত্তি. অপ্পমাদসম্পদাতি কারাপকঅপ্পমাদসম্পত্তি. যোনিসোমনসিকারসম্পদাতি উপাযমনসিকারসম্পত্তি. পুন কল্যাণমিত্ততাতিআদীনি সম্মাদিট্ঠিআদীনং অঞ্ঞেনপি আকারেন ভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তানি. সব্বানেৰ চেতানি সুত্তানি পাটিযেক্কং পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেন ৰুত্তানীতি.

সূরিযপেয্যালৰগ্গো.

৭. একধম্মপেয্যালৰগ্গাদিৰণ্ণনা

৬৩-১৩৮. একধম্মপেয্যালোপি গঙ্গাপেয্যালোপি পাটিযেক্কং পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেনেৰ তথা তথা ৰুত্তে বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযৰসেন কথিতো.

৮. অপ্পমাদপেয্যালৰগ্গো

১. তথাগতসুত্তৰণ্ণনা

১৩৯. অপ্পমাদপেয্যালে এৰমেৰ খোতি এত্থ যথা সব্বসত্তানং সম্মাসম্বুদ্ধো অগ্গো, এৰং সব্বেসং কুসলধম্মানং কারাপকঅপ্পমাদো অগ্গোতি দট্ঠব্বো. ননু চেস লোকিযোৰ, কুসলধম্মা পন লোকুত্তরাপি. অযঞ্চ কামাৰচরোৰ, কুসলধম্মা পন চতুভূমকা. কথমেস তেসং অগ্গোতি? পটিলাভকট্ঠেন. অপ্পমাদেন হি তে পটিলব্ভন্তি, তস্মা সো তেসং অগ্গো. তেনেতং ৰুত্তং সব্বে তে অপ্পমাদমূলকাতিআদি.

২. পদসুত্তৰণ্ণনা

১৪০. জঙ্গলানন্তি পথৰীতলৰাসীনং. পাণানন্তি সপাদকপাণানং. পদজাতানীতি পদানি. সমোধানং গচ্ছন্তীতি ওধানং উপক্খেপং গচ্ছন্তি. অগ্গমক্খাযতীতি সেট্ঠং অক্খাযতি. যদিদং মহন্তত্তেনাতি মহন্তভাৰেন অগ্গমক্খাযতি, ন গুণৰসেনাতি অত্থো.

৩-১০. কূটসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৪১-১৪৮. ৰস্সিকন্তি সুমনপুপ্ফং. ইমং কির সুত্তং সুত্ৰা ভাতিযমহারাজা ৰীমংসিতুকামতায একস্মিং গব্ভে চতুজাতিগন্ধেহি পরিভণ্ডং কারেত্ৰা সুগন্ধানি পুপ্ফানি আহরাপেত্ৰা একস্স সমুগ্গস্স মজ্ঝে সুমনপুপ্ফমুট্ঠিং ঠপেত্ৰা সেসানি তস্স সমন্ততো মুট্ঠিমুট্ঠিং কত্ৰা ঠপেত্ৰা দ্ৰারং পিধায বহি নিক্খন্তো. অথস্স মুহুত্তং ৰীতিনামেত্ৰা দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা পৰিসন্তস্স সব্বপঠমং সুমনপুপ্ফগন্ধো ঘানং পহরি. সো মহাতলস্মিংযেৰ মহাচেতিযাভিমুখো নিপজ্জিত্ৰা – ‘‘ৰস্সিকং তেসং অগ্গন্তি কথেন্তেন সুকথিতং সম্মাসম্বুদ্ধেনা’’তি চেতিযং ৰন্দি. কুট্টরাজানোতি খুদ্দকরাজানো. ‘‘খুদ্দরাজানো’’তিপি পাঠো. তন্তাৰুতানন্তি তন্তে আৰুতানং, তন্তং আরোপেত্ৰা ৰাযিতানন্তি অত্থো. ইদঞ্চ পচ্চত্তে সামিৰচনং. যানি কানিচি তন্তাৰুতানি ৰত্থানীতি অযঞ্হেত্থ অত্থো. অথ ৰা তন্তাৰুতানং ৰত্থানং যানি কানিচি ৰত্থানীতি এৰং সাৰসেসপাঠনযেনপেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.

অপ্পমাদৰগ্গো অট্ঠমো.

৯. বলকরণীযৰগ্গো

১. বলসুত্তৰণ্ণনা

১৪৯. বলকরণীযৰগ্গে বলকরণীযাতি ঊরুবলবাহুবলেন কত্তব্বা ধাৰনলঙ্ঘনতাপনৰহনাদযো কম্মন্তা. সীলে পতিট্ঠাযাতি চতুপারিসুদ্ধিসীলে ঠত্ৰা. অট্ঠঙ্গিকং মগ্গন্তি সহৰিপস্সনং অরিযমগ্গং.

২. বীজসুত্তৰণ্ণনা

১৫০. বীজগামভূতগামাতি এত্থ পঞ্চৰিধম্পি বীজং বীজগামো নাম, তদেৰ পণ্ণসম্পন্নং নীলভাৰতো পট্ঠায ভূতগামোতি ৰেদিতব্বং.

৩. নাগসুত্তৰণ্ণনা

১৫১. বলং গাহেন্তীতি বলং গণ্হন্তি, গহিতবলা থিরসরীরা হোন্তি. কুসোব্ভে ওতরন্তীতিআদীসু অযমনুপুব্বিকথা – নাগিনিযো কির উতুসমযে পতিট্ঠিতগব্ভা চিন্তেন্তি – ‘‘সচে মযং ইধ ৰিজাযিস্সাম, এৰং নো দারকা ঊমিৰেগঞ্চ সুপণ্ণস্স চ পক্খন্দিত্ৰা আগতস্স ৰেগং সহিতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি তা মহাসমুদ্দে নিমুজ্জিত্ৰা সম্ভজ্জমুখদ্ৰারং পত্ৰা পঞ্চ মহানদিযো পৰিসিত্ৰা হিমৰন্তং গচ্ছন্তি. তত্থ সুপণ্ণেহি অপক্খন্দনীযাসু সুৰণ্ণরজতমণিগুহাসু ৰসমানা ৰিজাযিত্ৰা নাগপোতকে গোপ্ফকাদিপমাণেসু উদকেসু ওতারেত্ৰা উদকতরণং সিক্খাপেন্তি.

অথ যদা অনুক্কমেন তে নাগা গঙ্গাদীনং নদীনং ওরিমতীরতো পরতীরং, পরতীরতো ওরিমতীরন্তি তরণপটিতরণং কাতুং সক্কোন্তি, তদা ‘‘ইদানি নো দারকা ঊমিৰেগঞ্চ গরুল়ৰেগঞ্চ সহিতুং সক্খিস্সন্তী’’তি ঞত্ৰা অত্তনো আনুভাৰেন মহামেঘং সমুট্ঠাপেত্ৰা সকলহিমৰন্তং একোদকং ৰিয কুরুমানা দেৰং ৰস্সাপেত্ৰা সুৰণ্ণরজতাদিমযা নাৰা মাপেত্ৰা উপরি সুৰণ্ণতারকৰিচিত্তং সমোসরিতগন্ধপুপ্ফদামং চেলৰিতানং বন্ধিত্ৰা সুরভিচন্দনগন্ধপুপ্ফাদীনি আদায তাহি নাৰাহি পঞ্চ মহানদিযো ওগাহিত্ৰা অনুক্কমেন মহাসমুদ্দং পাপুণন্তি. তত্থ চ ৰসন্তা দসব্যাম-সতব্যাম-সহস্সব্যাম-সতসহস্সব্যাম-পমাণতং আপজ্জন্তা মহন্তত্তং ৰেপুল্লত্তং আপজ্জন্তি নাম.

এৰমেৰ খোতি এত্থ হিমৰন্তপব্বতো ৰিয চতুপারিসুদ্ধিসীলং দট্ঠব্বং, নাগপোতকা ৰিয যোগাৰচরা, কুসোব্ভাদযো ৰিয অরিযমগ্গো, মহাসমুদ্দো ৰিয নিব্বানং. যথা নাগপোতকা হিমৰন্তে পতিট্ঠায কুসোব্ভাদীহি মহাসমুদ্দং পত্ৰা কাযমহন্তত্তং আপজ্জন্তি, এৰং যোগিনো সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযমগ্গেন নিব্বানং পত্ৰা অরহত্তমগ্গেনেৰ আগতেসু ছসু অভিঞ্ঞাধম্মেসু গুণসরীরমহন্তত্তং পাপুণন্তীতি.

৫. কুম্ভসুত্তৰণ্ণনা

১৫৩. কুম্ভোতি উদকঘটো. নো পচ্চাৰমতীতি ন পতিআৰমতি, ন অন্তো পৰেসেতীতি অত্থো.

৭. আকাসসুত্তৰণ্ণনা

১৫৫. পুরত্থিমাতি পুরত্থিমদিসতো আগতৰাতা. পচ্ছিমদিসাদীসুপি এসেৰ নযো. চত্তারোপি সতিপট্ঠানাতি যথেৰ হি এতেসং পুরত্থিমাদিভেদানং ৰাতানং সন্নিপাতো আকাসে ইজ্ঝতি, এৰং ইধাপি ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তিআদিনা নযেন ৰুত্তা বোধিপক্খিযধম্মা সহৰিপস্সনস্স অরিযমগ্গস্স ভাৰনায ইজ্ঝন্তি, তেনেতং ৰুত্তং.

৮-৯. পঠমমেঘসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৫৬-১৫৭. গিম্হানং পচ্ছিমে মাসেতি আসাল়্হমাসে. ঊহতন্তি দ্ৰিপদচতুপ্পদানং পাদপ্পহারেন পথৰীতলে উট্ঠহিত্ৰা উদ্ধং গতং ৰট্টিৰট্টি হুত্ৰা আকাসে পক্খন্তং. রজোজল্লন্তি পংসুরজোজল্লং.

১০. নাৰাসুত্তৰণ্ণনা

১৫৮. সামুদ্দিকায নাৰাযাতিআদি হেট্ঠা ৰাণিজকোপমে ৰিত্থারিতমেৰ.

১১-১২. আগন্তুকসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৫৯-১৬০. আগন্তুকাগারন্তি পুঞ্ঞত্থিকেহি নগরমজ্ঝে কতং আগন্তুকঘরং, যত্থ রাজরাজমহামত্তেহিপি সক্কা হোতি নিৰাসং উপগন্তুং. অভিঞ্ঞা পরিঞ্ঞেয্যাতি যথেৰ হি তেসং পুরত্থিমদিসাদীহি আগতানং খত্তিযাদীনং ৰাসো আগন্তুকাগারে ইজ্ঝতি, এৰং ইমেসং অভিঞ্ঞাপরিঞ্ঞেয্যাতিআদীনং ধম্মানং অভিঞ্ঞাপরিজাননাদীহি সহৰিপস্সনস্স অরিযমগ্গস্স ভাৰনায ইজ্ঝন্তি, তেনেতং ৰুত্তং. নদীসুত্তং হেট্ঠা ৰুত্তনযমেৰাতি.

বলকরণীযৰগ্গো নৰমো.

১০. এসনাৰগ্গো

১. এসনাসুত্তৰণ্ণনা

১৬১. এসনাৰগ্গে কামেসনাতি কামানং এসনা গৰেসনা মগ্গনা পত্থনা. ভৰেসনাতি ভৰানং এসনা. ব্রহ্মচরিযেসনাতি মিচ্ছাদিট্ঠিসঙ্খাতস্স ব্রহ্মচরিযস্স এসনা.

২-১১. ৰিধাসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৬২-১৭১. ৰিধাতি মানকোট্ঠাসা মানঠপনা ৰা. সেয্যোহমস্মীতি ৰিধাতি অহমস্মি সেয্যোতি এৰং মানকোট্ঠাসো মানঠপনা ৰা. নীঘাতি দুক্খা. ৰচনত্থো পনেত্থ যস্স উপ্পজ্জন্তি, তং পুরিসং নীহনন্তীতি নীঘা. সেসমেত্থ উত্তানমেৰাতি.

এসনাৰগ্গো দসমো.

১১. ওঘৰগ্গো

১-২. ওঘসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৭২-১৭৩. ওঘৰগ্গে কামোঘোতি পঞ্চসু কামগুণেসু ছন্দরাগো. ভৰোঘোতি রূপারূপভৰেসু ছন্দরাগো. দিট্ঠোঘোতি দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিযো. অৰিজ্জোঘোতি চতূসু সচ্চেসু অঞ্ঞাণং. কামযোগাদীসুপি এসেৰ নযো.

৩-৪. উপাদানসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৭৪-১৭৫. কামুপাদানন্তি কামগ্গহণং. দিট্ঠুপাদানাদীসুপি এসেৰ নযো. গন্থাতি গন্থনা ঘটনা. কাযগন্থোতি নামকাযস্স গন্থো গন্থনঘটনকিলেসো. ইদংসচ্চাভিনিৰেসোতি অন্তগ্গাহিকদিট্ঠিৰসেন উপ্পন্নো ‘‘ইদমেৰ সচ্চ’’ন্তি এৰং অভিনিৰেসো.

৫-১০. অনুসযসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৭৬-১৮১. কামরাগানুসযোতি থামগতট্ঠেন কামরাগোৰ অনুসযো কামরাগানুসযো. সেসেসুপি এসেৰ নযো. ওরম্ভাগিযানীতি হেট্ঠাকোট্ঠাসিযানি. সংযোজনানীতি বন্ধনানি. উদ্ধম্ভাগিযানীতি উপরিকোট্ঠাসিযানি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

ওঘৰগ্গো একাদসমো.

মগ্গসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.