১-২. অৰিজ্জাসুত্তাদিৰণ্ণনা

১-২. মহাৰগ্গস্স পঠমে পুব্বঙ্গমাতি সহজাতৰসেন চ উপনিস্সযৰসেন চাতি দ্ৰীহাকারেহি পুব্বঙ্গমা. সমাপত্তিযাতি সমাপজ্জনায সভাৰপটিলাভায, উপ্পত্তিযাতি অত্থো. অন্ৰদেৰ অহিরিকং অনোত্তপ্পন্তি সা পনেসা যদেতং অলজ্জনাকারসণ্ঠিকং অহিরিকং, অভাযনাকারসণ্ঠিতঞ্চ অনোত্তপ্পং, এতং অনুদেৰ সহেৰ একতোৰ, ন ৰিনা তেন উপ্পজ্জতীতি অত্থো. অৰিজ্জাগতস্সাতি অৰিজ্জায উপগতস্স সমন্নাগতস্স. মিচ্ছাদিট্ঠীতি অযাথাৰদিট্ঠি অনিয্যানিকদিট্ঠি. পহোতীতি হোতি উপ্পজ্জতি. মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদীসুপি অযাথাৰঅনিয্যানিকৰসেনেৰ মিচ্ছাভাৰো ৰেদিতব্বো. ইতি ইমানি অট্ঠপি অকুসলধম্মসমাপত্তিযা মিচ্ছত্তঅঙ্গানি নাম হোন্তি. তানি পন ন একক্খণে সব্বানি লব্ভন্তি, নানক্খণে লব্ভন্তি.

কথং? যদা হি দিট্ঠিসম্পযুত্তচিত্তং কাযৰিঞ্ঞত্তিং সমুট্ঠাপেন্তং উপ্পজ্জতি, তদা মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৰাযামো মিচ্ছাসতি মিচ্ছাসমাধি মিচ্ছাকম্মন্তোতি ছ অঙ্গানি হোন্তি. যদা দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তং, তদা মিচ্ছাদিট্ঠিৰজ্জানি পঞ্চ. যদা তানেৰ দ্ৰে ৰচীৰিঞ্ঞত্তিং সমুট্ঠাপেন্তি, তদা মিচ্ছাকম্মন্তট্ঠানে মিচ্ছাৰাচায সদ্ধিং তানেৰ ছ ৰা পঞ্চ ৰা. অযং আজীৰো নাম কুপ্পমানো কাযৰচীদ্ৰারেসুযেৰ অঞ্ঞতরস্মিং কুপ্পতি, ন মনোদ্ৰারে. তস্মা যদা আজীৰসীসেন তানেৰ চিত্তানি কাযৰচীৰিঞ্ঞত্তিযো সমুট্ঠাপেন্তি, তদা কাযকম্মং মিচ্ছাজীৰো নাম হোতি, তথা ৰচীকম্মন্তি মিচ্ছাজীৰস্স ৰসেন তানেৰ ছ ৰা পঞ্চ ৰা. যদা পন ৰিঞ্ঞত্তিং অসমুট্ঠাপেত্ৰা তানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি, তদা মিচ্ছাদিট্ঠিমিচ্ছাসঙ্কপ্পমিচ্ছাৰাযামমিচ্ছাসতিমিচ্ছাসমাধিৰসেন পঞ্চ ৰা, মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদিৰসেন চত্তারি ৰা হোন্তীতি এৰং ন একক্খণে সব্বানি লব্ভন্তি, নানক্খণে লব্ভন্তীতি.

সুক্কপক্খে ৰিজ্জাতি কম্মস্সকতঞাণং. ইহাপি সহজাতৰসেন চ উপনিস্সযৰসেন চাতি দ্ৰীহাকারেহি পুব্বঙ্গমতা ৰেদিতব্বা. হিরোত্তপ্পন্তি হিরী চ ওত্তপ্পঞ্চ. তত্থ লজ্জনাকারসণ্ঠিতা হিরী, ভাযনাকারসণ্ঠিতং ওত্তপ্পং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তোৰ. ৰিজ্জাগতস্সাতি ৰিজ্জায উপগতস্স সমন্নাগতস্স. ৰিদ্দসুনোতি ৰিদুনো পণ্ডিতস্স. সম্মাদিট্ঠীতি যাথাৰদিট্ঠি নিয্যানিকদিট্ঠি. সম্মাকম্মন্তাদীসুপি এসেৰ নযো. ইতি কুসলধম্মসমাপত্তিযা ইমানি অট্ঠঙ্গানি হোন্তি, তানি লোকিযমগ্গক্খণে ন একতো সব্বানি লব্ভন্তি, লোকুত্তরমগ্গক্খণে পন লব্ভন্তি. তানি চ খো পঠমজ্ঝানিকমগ্গে, দুতিযজ্ঝানিকাদীসু পন সম্মাসঙ্কপ্পৰজ্জানি সত্তেৰ হোন্তি.

তত্থ যো এৰং ৰদেয্য ‘‘যস্মা মজ্ঝিমনিকাযম্হি মহাসল়াযতনিকসুত্তে (ম. নি. ৩.৪৩১) ‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠি, সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি. যো তথাভূতস্স, সঙ্কপ্পো, স্ৰাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো. যো তথাভূতস্স ৰাযামো, স্ৰাস্স হোতি সম্মাৰাযামো. যা তথাভূতস্স সতি, স্ৰাস্স হোতি সম্মাসতি. যো তথাভূতস্স সমাধি, স্ৰাস্স হোতি সম্মাসমাধি. পুব্বেৰ খো পনস্স কাযকম্মং ৰচীকম্মং আজীৰো চ সুপরিসুদ্ধো’তি ৰুত্তং তস্মা পঞ্চঙ্গিকোপি লোকুত্তরমগ্গো হোতী’’তি সো ৰত্তব্বো – তস্মিংযেৰ সুত্তে ‘‘এৰমস্সাযং অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতী’’তি ইদং কস্মা ন পস্সসি? যং পনেতং ‘‘পুব্বেৰ খো পনস্সা’’তি ৰুত্তং, তং পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায পরিসুদ্ধভাৰদস্সনত্থং. পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায হি পরিসুদ্ধানি কাযকম্মাদীনি লোকুত্তরমগ্গক্খণে অতিপরিসুদ্ধানি হোন্তীতি অযমত্থো দীপিতো.

যম্পি অভিধম্মে ৰুত্তং ‘‘তস্মিং খো পন সমযে পঞ্চঙ্গিকো মগ্গো হোতী’’তি (ৰিভ. ২১২), তং একং কিচ্চন্তরং দস্সেতুং ৰুত্তং. যস্মিঞ্হি কালে মিচ্ছাকম্মন্তং পহায সম্মাকম্মন্তং পূরেতি, তস্মিং কালে মিচ্ছাৰাচা ৰা মিচ্ছাজীৰো ৰা ন হোতি, দিট্ঠি সঙ্কপ্পো ৰাযামো সতি সমাধীতি ইমেসুযেৰ পঞ্চসু কারকঙ্গেসু সম্মাকম্মন্তো পূরতি. ৰিরতিৰসেন হি সম্মাকম্মন্তো পূরতি নাম. সম্মাৰাচাসম্মাআজীৰেসুপি এসেৰ নযো. ইতি ইমং কিচ্চন্তরং দস্সেতুং এৰং ৰুত্তং. লোকিযমগ্গক্খণে চ পঞ্চেৰ হোন্তি, ৰিরতি পন অনিযতা. তস্মা ‘‘ছঅঙ্গিকো’’তি অৰত্ৰা ‘‘পঞ্চঙ্গিকো’’ত্ৰেৰ ৰুত্তং. ‘‘যা চ, ভিক্খৰে, অরিযচিত্তস্স অনাসৰচিত্তস্স অরিযমগ্গসমঙ্গিনো অরিযমগ্গং ভাৰযতো তীহি কাযদুচ্চরিতেহি আরতি ৰিরতি পটিৰিরতি ৰেরমণী অকিরিযা অকরণং, অযং ভিক্খৰে সম্মাকম্মন্তো অরিযো অনাসৰো লোকুত্তরমগ্গো’’তি (ম. নি. ৩.১৩৯). এৰং পন মহাচত্তালীসকসুত্তাদীসু অনেকেসু সুত্তেসু সম্মাকম্মন্তাদীনঞ্চ লোকুত্তরমগ্গস্স অঙ্গভাৰসিদ্ধিতো অট্ঠঙ্গিকোৰ লোকুত্তরমগ্গো হোতীতি ৰেদিতব্বোতি. ইমস্মিং সুত্তে অযং অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো লোকিযলোকুত্তরমিস্সকোৰ কথিতো. দুতিযং কোসলসংযুত্তে ৰুত্তমেৰ.