৭. গোদত্তসুত্তৰণ্ণনা
৩৪৯. সত্তমে নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চাতি ব্যঞ্জনম্পি নেসং নানং, অত্থোপি. তত্থ ব্যঞ্জনস্স নানতা পাকটা. অত্থো পন অপ্পমাণা চেতোৰিমুত্তি ভূমন্তরতো মহগ্গতা হোতি রূপাৰচরা, আরম্মণতো সত্তপণ্ণত্তিআরম্মণা. আকিঞ্চঞ্ঞা ভূমন্তরতো মহগ্গতা অরূপাৰচরা, আরম্মণতো নৰত্তব্বারম্মণা. সুঞ্ঞতা ভূমন্তরতো কামাৰচরা, আরম্মণতো সঙ্খারারম্মণা. ৰিপস্সনা হি এত্থ সুঞ্ঞতাতি অধিপ্পেতা. অনিমিত্তা ভূমন্তরতো লোকুত্তরা, আরম্মণতো নিব্বানারম্মণা.
রাগো খো ভন্তে পমাণকরণোতিআদীসু যথা পব্বতপাদে পূতিপণ্ণকসটউদকং নাম হোতি কাল়ৰণ্ণং, ওলোকেন্তানং ব্যামসতগম্ভীরং ৰিয খাযতি, যট্ঠিং ৰা রজ্জুং ৰা গহেত্ৰা মিনন্তস্স পিট্ঠিপাদোত্থরণমত্তম্পি ন হোতি; এৰমেৰ যাৰ রাগাদযো নুপ্পজ্জন্তি, তাৰ পুগ্গলং সঞ্জানিতুং ন সক্কা হোতি, সোতাপন্নো ৰিয সকদাগামী ৰিয অনাগামী ৰিয চ খাযতি. যদা পনস্স রাগাদযো উপ্পজ্জন্তি, তদা রত্তো দুট্ঠো মূল়্হোতি পঞ্ঞাযতি. ইতি তে ‘‘এত্তকো অয’’ন্তি পুগ্গলস্স পমাণং দস্সেন্তাৰ উপ্পজ্জন্তীতি পমাণকরণা নাম ৰুত্তা.
যাৰতা খো ভন্তে অপ্পমাণা চেতোৰিমুত্তিযোতি যত্তকা অপ্পমাণা চেতোৰিমুত্তিযো. কিত্তকা পন তা? চত্তারো ব্রহ্মৰিহারা, চত্তারো মগ্গা, চত্তারি ফলানীতি দ্ৰাদস. তত্র ব্রহ্মৰিহারা ফরণঅপ্পমাণতায অপ্পমাণা, সেসা পমাণকারকানং কিলেসানং অভাৰেন নিব্বানম্পি অপ্পমাণমেৰ, চেতোৰিমুত্তি পন ন হোতি, তস্মা ন গহিতং. অকুপ্পাতি অরহত্তফলচেতোৰিমুত্তি. সা হি তাসং সব্বজেট্ঠিকা, তস্মা ‘‘অগ্গমক্খাযতী’’তি ৰুত্তা. রাগো খো ভন্তে কিঞ্চনন্তি রাগো উপ্পজ্জিত্ৰা পুগ্গলং কিঞ্চতি মদ্দতি পলিবুন্ধতি, তস্মা কিঞ্চনন্তি ৰুত্তো. মনুস্সা কির গোণেহি খলং মদ্দাপেন্তা ‘‘কিঞ্চেহি কপিল কিঞ্চেহি কাল়কা’’তি ৰদন্তি. এৰং মদ্দনট্ঠো কিঞ্চনট্ঠোতি ৰেদিতব্বো. দোসমোহেসুপিএসেৰ নযো.
আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৰিমুত্তিযো নাম নৰ ধম্মা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মগ্গফলানি চ. তত্থ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং কিঞ্চনং আরম্মণং অস্স নত্থীতি আকিঞ্চঞ্ঞং. মগ্গফলানি কিঞ্চনানং মদ্দনপলিবুন্ধনকিলেসানং নত্থিতায আকিঞ্চঞ্ঞানি, নিব্বানম্পি আকিঞ্চঞ্ঞং, চেতোৰিমুত্তি পন ন হোতি, তস্মা ন গহিতং.
রাগো খো ভন্তে নিমিত্তকরণোতিআদীসু যথা নাম দ্ৰিন্নং কুলানং সদিসা দ্ৰে ৰচ্ছকা হোন্তি. যাৰ তেসং লক্খণং ন কতং হোতি, তাৰ ‘‘অযং অসুককুলস্স ৰচ্ছকো, অযং অসুককুলস্সা’’তি ন সক্কা হোতি জানিতুং. যদা পন তেসং তিসূলাদীসু অঞ্ঞতরং লক্খণং কতং হোতি, তদা সক্কা হোতি জানিতুং. এৰমেৰ যাৰ পুগ্গলস্স রাগো নুপ্পজ্জতি, তাৰ ন সক্কা হোতি জানিতুং ‘‘অরিযো ৰা পুথুজ্জনো ৰা’’তি. রাগো পনস্স উপ্পজ্জমানোৰ ‘‘সরাগো নাম অযং পুগ্গলো’’তি সঞ্জানননিমিত্তং করোন্তো ৰিয উপ্পজ্জতি, তস্মা নিমিত্তকরণোতি ৰুত্তো. দোসমোহেসুপি এসেৰ নযো.
অনিমিত্তা চেতোৰিমুত্তিযো নাম তেরস ধম্মা ৰিপস্সনা, চত্তারো আরুপ্পা, চত্তারো মগ্গা, চত্তারি ফলানি. তত্থ ৰিপস্সনা নিচ্চনিমিত্তং সুখনিমিত্তং অত্তনিমিত্তং উগ্ঘাটেতীতি অনিমিত্তা নাম. চত্তারো আরুপ্পা রূপনিমিত্তস্স অভাৰা অনিমিত্তা নাম. মগ্গফলানি নিমিত্তকরানং কিলেসানং অভাৰেন অনিমিত্তানি, নিব্বানম্পি অনিমিত্তমেৰ, তং পন চেতোৰিমুত্তি ন হোতি, তস্মা ন গহিতং. অথ কস্মা সুঞ্ঞতা চেতোৰিমুত্তি ন গহিতাতি? সা ‘‘সুঞ্ঞা রাগেনা’’তিআদিৰচনতো সব্বত্থ অনুপৰিট্ঠাৰ, তস্মা ৰিসুং ন গহিতাতি.
একত্থাতি আরম্মণৰসেন একত্থা ‘‘অপ্পমাণং আকিঞ্চঞ্ঞং সুঞ্ঞতং অনিমিত্ত’’ন্তি হি সব্বানেতানি নিব্বানস্সেৰ নামানি. ইতি ইমিনা পরিযাযেন একত্থা. অঞ্ঞস্মিং পন ঠানে অপ্পমাণাপি হোতি, অঞ্ঞস্মিং আকিঞ্চঞ্ঞা, অঞ্ঞস্মিং সুঞ্ঞতা, অঞ্ঞস্মিং অনিমিত্তাতি ইমিনা পরিযাযেন নানাব্যঞ্জনাতি.