৭. মিগজালৰগ্গো
১. পঠমমিগজালসুত্তৰণ্ণনা
৬৩. মিগজালৰগ্গস্স পঠমে চক্খুৰিঞ্ঞেয্যাতি চক্খুৰিঞ্ঞাণেন পস্সিতব্বা. সোতৰিঞ্ঞেয্যাদীসুপি এসেৰ নযো. ইট্ঠাতি পরিযিট্ঠা ৰা হোন্তু মা ৰা, ইট্ঠারম্মণভূতাতি অত্থো. কন্তাতি কমনীযা. মনাপাতি মনৰড্ঢনকা. পিযরূপাতি পিযজাতিকা. কামূপসংহিতাতি আরম্মণং কত্ৰা উপ্পজ্জমানেন কামেন উপসংহিতা রজনীযাতি রঞ্জনীযা, রাগুপ্পত্তিকারণভূতাতি অত্থো. নন্দীতি তণ্হানন্দী. সংযোগোতি সংযোজনং. নন্দিসংযোজনসংযুত্তোতি নন্দীবন্ধনেন বদ্ধো. অরঞ্ঞৰনপত্থানীতি অরঞ্ঞানি চ ৰনপত্থানি চ. তত্থ কিঞ্চাপি অভিধম্মে নিপ্পরিযাযেন ‘‘নিক্খমিত্ৰা বহি ইন্দখীলা সব্বমেতং অরঞ্ঞ’’ন্তি (ৰিভ. ৫২৯) ৰুত্তং, তথাপি যং তং ‘‘পঞ্চধনুসতিকং পচ্ছিম’’ন্তি (পারা. ৬৫৪) অরঞ্ঞকঙ্গনিপ্ফাদকং সেনাসনং ৰুত্তং, তদেৰ অধিপ্পেতন্তি ৰেদিতব্বং. ৰনপত্থন্তি গামন্তং অতিক্কমিত্ৰা মনুস্সানং অনুপচারট্ঠানং, যত্থ ন কসীযতি ন ৰপীযতি. ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘ৰনপত্থন্তি দূরানমেতং সেনাসনানং অধিৰচনং. ৰনপত্থন্তি ৰনসণ্ডানমেতং, ৰনপত্থন্তি ভিংসনকানমেতং, ৰনপত্থন্তি সলোমহংসানমেতং, ৰনপত্থন্তি পরিযন্তানমেতং, ৰনপত্থন্তি অমনুস্সূপচারানং সেনাসনানমেতং অধিৰচন’’ন্তি (ৰিভ. ৫৩১).
এত্থ চ পরিযন্তানন্তি ইমং একং পরিযাযং ঠপেত্ৰা সেসপরিযাযেহি ৰনপত্থানি ৰেদিতব্বানি. পন্তানীতি পরিযন্তানি অতিদূরানি. অপ্পসদ্দানীতি উদুক্খলমুসলদারকসদ্দাদীনং অভাৰেন অপ্পসদ্দানি. অপ্পনিগ্ঘোসানীতি তেসং তেসং নিন্নাদমহানিগ্ঘোসস্স অভাৰেন অপ্পনিগ্ঘোসানি. ৰিজনৰাতানীতি সঞ্চরণজনস্স সরীরৰাতৰিরহিতানি. মনুস্সরাহস্সেয্যকানীতি মনুস্সানং রহোকম্মস্স অনুচ্ছৰিকানি. পটিসল্লানসারুপ্পানীতি নিলীযনসারুপ্পানি.
২. দুতিযমিগজালসুত্তৰণ্ণনা
৬৪. দুতিযে নন্দিনিরোধা দুক্খনিরোধোতি তণ্হানন্দিযা নিরোধেন ৰট্টদুক্খস্স নিরোধো.
৩-৫. পঠমসমিদ্ধিমারপঞ্হাসুত্তাদিৰণ্ণনা
৬৫-৬৭. ততিযে সমিদ্ধীতি অত্তভাৰস্স সমিদ্ধতায এৰং লদ্ধনামো. তস্স কির থেরস্স অত্তভাৰো অভিরূপো অহোসি পাসাদিকো, উক্খিত্তমালাপুটো ৰিয অলঙ্কতমালাগব্ভো ৰিয চ সব্বাকারপারিপূরিযা সমিদ্ধো. তস্মা সমিদ্ধিত্ৰেৰ সঙ্খং গতো. মারোতি মরণং পুচ্ছতি. মারপঞ্ঞত্তীতি মারোতি পঞ্ঞত্তি নামং নামধেয্যং. অত্থি তত্থ মারো ৰা মারপঞ্ঞত্তি ৰাতি তত্থ মরণং ৰা মরণন্তি ইদং নামং ৰা অত্থীতি দস্সেতি. চতুত্থং উত্তানমেৰ, তথা পঞ্চমং.
৬. সমিদ্ধিলোকপঞ্হাসুত্তৰণ্ণনা
৬৮. ছট্ঠে লোকোতি লুজ্জনপলুজ্জনট্ঠেন লোকো. ইতি মিগজালত্থেরস্স আযাচনসুত্ততো পট্ঠায পঞ্চসুপি সুত্তেসু ৰট্টৰিৰট্টমেৰ কথিতং.
৭. উপসেনআসীৰিসসুত্তৰণ্ণনা
৬৯. সত্তমে সীতৰনেতি এৰংনামকে সুসানৰনে. সপ্পসোণ্ডিকপব্ভারেতি সপ্পফণসদিসতায এৰংলদ্ধনামে পব্ভারে. উপসেনস্সাতি ধম্মসেনাপতিনো কনিট্ঠভাতিকউপসেনত্থেরস্স. আসীৰিসো পতিতো হোতীতি থেরো কির কতভত্তকিচ্চো মহাচীৰরং গহেত্ৰা লেণচ্ছাযায মন্দমন্দেন ৰাতপানৰাতেন বীজিযমানো নিসীদিত্ৰা দুপট্টনিৰাসনে সূচিকম্মং করোতি. তস্মিং খণে লেণচ্ছদনে দ্ৰে আসীৰিসপোতকা কীল়ন্তি. তেসু একো পতিত্ৰা থেরস্স অংসকূটে অৰত্থাসি. সো চ ফুট্ঠৰিসো হোতি. তস্মা পতিতট্ঠানতো পট্ঠায থেরস্স কাযে দীপসিখা ৰিয ৰট্টিং পরিযাদিযমানমেৰস্স ৰিসং ওতিণ্ণং. থেরো ৰিসস্স তথাগমনং দিস্ৰা কিঞ্চাপি তং পতিতমত্তমেৰ যথাপরিচ্ছেদেন গতং, অত্তনো পন ইদ্ধিবলেন ‘‘অযং অত্তভাৰো লেণে মা ৰিনস্সতূ’’তি অধিট্ঠহিত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি. পুরাযং কাযো ইধেৰ ৰিকিরতীতি যাৰ ন ৰিকিরতি, তাৰ নং বহিদ্ধা নীহরথাতি অত্থো. অঞ্ঞথত্তন্তি অঞ্ঞথাভাৰং. ইন্দ্রিযানং ৰা ৰিপরিণামন্তি চক্খুসোতাদীনং ইন্দ্রিযানং পকতিৰিজহনভাৰং. তত্থেৰ ৰিকিরীতি বহি নীহরিত্ৰা ঠপিতট্ঠানে মঞ্চকস্মিংযেৰ ৰিকিরি.
৮. উপৰাণসন্দিট্ঠিকসুত্তৰণ্ণনা
৭০. অট্ঠমে রূপপ্পটিসংৰেদীতি নীলপীতাদিভেদং আরম্মণং ৰৰত্থাপেন্তো রূপং পটিসংৰিদিতং করোতি, তস্মা রূপপ্পটিসংৰেদী নাম হোতি. রূপরাগপ্পটিসংৰেদীতি কিলেসস্স অত্থিভাৰেনেৰ পন রূপরাগং পটিসংৰিদিতং করোতি নাম, তস্মা রূপরাগপ্পটিসংৰেদীতি ৰুচ্চতি. সন্দিট্ঠিকোতিআদীনি ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তত্থানেৰ. নো চ রূপরাগপ্পটিসংৰেদীতি কিলেসস্স নত্থিভাৰেনেৰ ন রূপরাগং পটিসংৰিদিতং করোতি নাম, তস্মা ‘‘নো চ রূপরাগপ্পটিসংৰেদী’’তি ৰুচ্চতি. ইমস্মিং সুত্তে সেখাসেখানং পচ্চৰেক্খণা কথিতা.
৯. পঠমছফস্সাযতনসুত্তৰণ্ণনা
৭১. নৰমে ফস্সাযতনানন্তি ফস্সাকরানং. অৰুসিতন্তি অৰুট্ঠং. আরকাতি দূরে. এত্থাহং, ভন্তে, অনস্সসন্তি, ভন্তে, অহং এত্থ অনস্সসিং, নট্ঠো নাম অহন্তি ৰদতি. ভগৰা – ‘‘অযং ভিক্খু ‘অহং নাম ইমস্মিং সাসনে নট্ঠো’তি ৰদতি, কিন্নু খ্ৰস্স অঞ্ঞেসু ধাতুকম্মট্ঠান-কসিণকম্মট্ঠানাদীসু অভিযোগো অত্থী’’তি চিন্তেত্ৰা, তম্পি অপস্সন্তো – ‘‘কতরং নু খো কম্মট্ঠানং ইমস্স সপ্পাযং ভৰিস্সতী’’তি চিন্তেসি. ততো ‘‘আযতনকম্মট্ঠানমেৰ সপ্পায’’ন্তি দিস্ৰা তং কথেন্তো তং কিং মঞ্ঞসি ভিক্খূতিআদিমাহ. সাধূতি তস্স ব্যাকরণে সম্পহংসনং. এসেৰন্তো দুক্খস্সাতি অযমেৰ ৰট্টদুক্খস্সন্তো পরিচ্ছেদো, নিব্বানন্তি অত্থো.
১০. দুতিযছফস্সাযতনসুত্তৰণ্ণনা
৭২. দসমে অনস্সসন্তি নস্সসিং, নট্ঠো নামম্হি ইচ্চেৰ অত্থো. আযতিং অপুনব্ভৰাযাতি এত্থ আযতিং অপুনব্ভৰো নাম নিব্বানং, নিব্বানত্থায পহীনং ভৰিস্সতীতি অত্থো.
১১. ততিযছফস্সাযতনসুত্তৰণ্ণনা
৭৩. একাদসমে অনস্সসন্তি নট্ঠো, পনস্সসন্তি অতিনট্ঠো. সেসং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.
মিগজালৰগ্গো সত্তমো.