১. অজ্ঝত্তানিচ্চসুত্তৰণ্ণনা
১. সল়াযতনৰগ্গস্স পঠমে চক্খুন্তি দ্ৰে চক্খূনি – ঞাণচক্খু চেৰ মংসচক্খু চ. তত্থ ঞাণচক্খু পঞ্চৰিধং – বুদ্ধচক্খু, ধম্মচক্খু, সমন্তচক্খু, দিব্বচক্খু, পঞ্ঞাচক্খূতি. তেসু বুদ্ধচক্খু নাম আসযানুসযঞাণঞ্চেৰ ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তঞাণঞ্চ, যং – ‘‘বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৰোলোকেন্তো’’তি (মহাৰ. ৯; ম. নি. ১.২৮৩; ২.৩৩৮) আগতং. ধম্মচক্খু নাম হেট্ঠিমা তযো মগ্গা তীণি চ ফলানি, যং – ‘‘ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদী’’তি (মহাৰ. ১৬; ম. নি. ২.৩৯৫) আগতং. সমন্তচক্খু নাম সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, যং – ‘‘পাসাদমারুয্হ সমন্তচক্খূ’’তি (মহাৰ. ৮; ম. নি. ১.২৮২; ২.৩৩৮) আগতং. দিব্বচক্খু নাম আলোকফরণেন উপ্পন্নং ঞাণং, যং – ‘‘দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেনা’’তি (পারা. ১৩; ম. নি. ২.৩৪১) আগতং. পঞ্ঞাচক্খু নাম চতুসচ্চপরিচ্ছেদকঞাণং, যং – ‘‘চক্খুং উদপাদী’’তি (স. নি. ৫.১০৮১; মহাৰ. ১৫) আগতং.
মংসচক্খুপি দুৰিধং – সসম্ভারচক্খু, পসাদচক্খূতি. তেসু য্ৰাযং অক্খিকূপকে অক্খিপটলেহি পরিৰারিতো মংসপিণ্ডো, যত্থ চতস্সো ধাতুযো ৰণ্ণগন্ধরসোজা সম্ভৰো জীৰিতং ভাৰো চক্খুপসাদো কাযপসাদোতি সঙ্খেপতো তেরস সম্ভারা হোন্তি. ৰিত্থারতো পন চতস্সো ধাতুযো ৰণ্ণগন্ধরসোজা সম্ভৰোতি ইমে নৰ চতুসমুট্ঠানৰসেন ছত্তিংস, জীৰিতং ভাৰো চক্খুপসাদো কাযপসাদোতি ইমে কম্মসমুট্ঠানা তাৰ চত্তারোতি চত্তারীস সম্ভারা হোন্তি. ইদং সসম্ভারচক্খু নাম. যং পনেত্থ সেতমণ্ডলপরিচ্ছিন্নেন কণ্হমণ্ডলেন পরিৰারিতে দিট্ঠিমণ্ডলে সন্নিৰিট্ঠং রূপদস্সনসমত্থং পসাদমত্তং, ইদং পসাদচক্খু নাম. তস্স ততো পরেসঞ্চ সোতাদীনং ৰিত্থারকথা ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তাৰ.
তত্থ যদিদং পসাদচক্খু, তং গহেত্ৰা ভগৰা – চক্খুং, ভিক্খৰে, অনিচ্চন্তিআদিমাহ. তত্থ – ‘‘চতূহি কারণেহি অনিচ্চং উদযব্বযৰন্ততাযা’’তিআদিনা নযেন ৰিত্থারকথা হেট্ঠা পকাসিতাযেৰ. সোতম্পি পসাদসোতমেৰ অধিপ্পেতং, তথা ঘানজিৰ্হাকাযা. মনোতি তেভূমকসম্মসনচারচিত্তং. ইতি ইদং সুত্তং ছসু অজ্ঝত্তিকাযতনেসু তীণি লক্খণানি দস্সেত্ৰা কথিতে বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযেন ৰুত্তং.