৩. উদানসুত্তৰণ্ণনা

৫৫. ততিযে উদানং উদানেসীতি বলৰসোমনস্সসমুট্ঠানং উদানং উদাহরি. কিং নিস্সায পনেস ভগৰতো উপ্পন্নোতি. সাসনস্স নিয্যানিকভাৰং. কথং? এৰং কিরস্স অহোসি, ‘‘তযোমে উপনিস্সযা – দানূপনিস্সযো সীলূপনিস্সযো ভাৰনূপনিস্সযো চা’’তি. তেসু দানসীলূপনিস্সযা দুব্বলা, ভাৰনূপনিস্সযো বলৰা. দানসীলূপনিস্সযা হি তযো মগ্গে চ ফলানি চ পাপেন্তি, ভাৰনূপনিস্সযো অরহত্তং পাপেতি. ইতি দুব্বলূপনিস্সযে পতিট্ঠিতো ভিক্খু ঘটেন্তো ৰাযমন্তো পঞ্চোরম্ভাগিযানি বন্ধনানি ছেত্ৰা তীণি মগ্গফলানি নিব্বত্তেতি, ‘‘অহো সাসনং নিয্যানিক’’ন্তি আৰজ্জেন্তস্স অযং উদপাদি.

তত্থ ‘‘দুব্বলূপনিস্সযে ঠত্ৰা ঘটমানো তীণি মগ্গফলানি পাপুণাতী’’তি ইমস্সত্থস্সাৰিভাৰনত্থং মিলকত্থেরস্স ৰত্থু ৰেদিতব্বং – সো কির গিহিকালে পাণাতিপাতকম্মেন জীৰিকং কপ্পেন্তো অরঞ্ঞে পাসসতঞ্চেৰ অদূহলসতঞ্চ যোজেসি. অথেকদিৰসং অঙ্গারপক্কমংসং খাদিত্ৰা পাসট্ঠানেসু ৰিচরন্তো পিপাসাভিভূতো একস্স অরঞ্ঞৰাসিত্থেরস্স ৰিহারং গন্ত্ৰা থেরস্স চঙ্কমন্তস্স অৰিদূরে ঠিতং পানীযঘটং ৰিৰরি, হত্থতেমনমত্তম্পি উদকং নাদ্দস. সো কুজ্ঝিত্ৰা আহ – ‘‘ভিক্খু, ভিক্খু তুম্হে গহপতিকেহি দিন্নং ভুঞ্জিত্ৰা ভুঞ্জিত্ৰা সুপথ, পানীযঘটে অঞ্জলিমত্তম্পি উদকং ন ঠপেথ, ন যুত্তমেত’’ন্তি. থেরো ‘‘মযা পানীযঘটো পূরেত্ৰা ঠপিতো, কিং নু খো এত’’ন্তি? গন্ত্ৰা ওলোকেন্তো পরিপুণ্ণঘটং দিস্ৰা পানীযসঙ্খং পূরেত্ৰা অদাসি. সো দ্ৰত্তিসঙ্খপূরং পিৰিত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘এৰং পূরিতঘটো নাম মম কম্মং আগম্ম তত্তকপালো ৰিয জাতো. কিং নু খো অনাগতে অত্তভাৰে ভৰিস্সতী’’তি? সংৰিগ্গচিত্তো ধনুং ছড্ডেত্ৰা, ‘‘পব্বাজেথ মং, ভন্তে’’তি আহ. থেরো তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খিত্ৰা তং পব্বাজেসি.

তস্স সমণধম্মং করোন্তস্স বহূনং মিগসূকরানং মারিতট্ঠানং পাসঅদূহলানঞ্চ যোজিতট্ঠানং উপট্ঠাতি. তং অনুস্সরতো সরীরে দাহো উপ্পজ্জতি, কূটগোণো ৰিয কম্মট্ঠানম্পি ৰীথিং ন পটিপজ্জতি. সো ‘‘কিং করিস্সামি ভিক্খুভাৰেনা’’তি? অনভিরতিযা পীল়িতো থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা আহ – ‘‘ন সক্কোমি, ভন্তে, সমণধম্মং কাতু’’ন্তি. অথ নং থেরো ‘‘হত্থকম্মং করোহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ৰত্ৰা উদুম্বরাদযো অল্লরুক্খে ছিন্দিত্ৰা মহন্তং রাসিং কত্ৰা, ‘‘ইদানি কিং করোমী’’তি পুচ্ছি? ঝাপেহি নন্তি. সো চতূসু দিসাসু অগ্গিং দত্ৰা ঝাপেতুং অসক্কোন্তো, ‘‘ভন্তে, ন সক্কোমী’’তি আহ. থেরো ‘‘তেন হি অপেহী’’তি পথৰিং দ্ৰিধা কত্ৰা অৰীচিতো খজ্জোপনকমত্তং অগ্গিং নীহরিত্ৰা তত্থ পক্খিপি. সো তাৰ মহন্তং রাসিং সুক্খপণ্ণং ৰিয খণেন ঝাপেসি. অথস্স থেরো অৰীচিং দস্সেত্ৰা, ‘‘সচে ৰিব্ভমিস্সসি, এত্থ পচ্চিস্সসী’’তি সংৰেগং জনেসি. সো অৰীচিদস্সনতো পট্ঠায পৰেধমানো ‘‘নিয্যানিকং, ভন্তে, বুদ্ধসাসন’’ন্তি পুচ্ছি, আমাৰুসোতি. ভন্তে, বুদ্ধসাসনস্স নিয্যানিকত্তে সতি মিলকো অত্তমোক্খং করিস্সতি, মা চিন্তযিত্থাতি. ততো পট্ঠায সমণধম্মং করোতি ঘটেতি, তস্স ৰত্তপটিৰত্তং পূরেতি, নিদ্দায বাধযমানায তিন্তং পলালং সীসে ঠপেত্ৰা পাদে সোণ্ডিযং ওতারেত্ৰা নিসীদতি. সো একদিৰসং পানীযং পরিস্সাৰেত্ৰা ঘটং ঊরুম্হি ঠপেত্ৰা উদকমণিকানং পচ্ছেদং আগমযমানো অট্ঠাসি. অথ খো থেরো সামণেরস্স ইমং উদ্দেসং দেতি –

‘‘উট্ঠানৰতো সতীমতো,

সুচিকম্মস্স নিসম্মকারিনো;

সঞ্ঞতস্স ধম্মজীৰিনো,

অপ্পমত্তস্স যসোভিৰড্ঢতী’’তি. (ধ. প. ২৪);

সো চতুপ্পদিকম্পি তং গাথং অত্তনিযেৰ উপনেসি – ‘‘উট্ঠানৰতা নাম মাদিসেন ভৰিতব্বং. সতিমতাপি মাদিসেনেৰ…পে… অপ্পমত্তেনপি মাদিসেনেৰ ভৰিতব্ব’’ন্তি. এৰং তং গাথং অত্তনি উপনেত্ৰা তস্মিংযেৰ পদৰারে ঠিতো পঞ্চোরম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দিত্ৰা অনাগামিফলে পতিট্ঠায হট্ঠতুট্ঠো –

‘‘অল্লং পলালপুঞ্জাহং, সীসেনাদায চঙ্কমিং;

পত্তোস্মি ততিযং ঠানং, এত্থ মে নত্থি সংসযো’’তি. –

ইমং উদানগাথং আহ. এৰং দুব্বলূপনিস্সযে ঠিতো ঘটেন্তো ৰাযমন্তো পঞ্চোরম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দিত্ৰা তীণি মগ্গফলানি নিব্বত্তেতি. তেনাহ ভগৰা – ‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতীতি এৰং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্য ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি.

তত্থ নো চস্সং, নো চ মে সিযাতি সচে অহং ন ভৰেয্যং, মম পরিক্খারোপি ন ভৰেয্য. সচে ৰা পন মে অতীতে কম্মাভিসঙ্খারো নাভৰিস্স, ইদং মে এতরহি খন্ধপঞ্চকং ন ভৰেয্য. নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতীতি ইদানি পন তথা পরক্কমিস্সামি, যথা মে আযতিং খন্ধাভিনিব্বত্তকো কম্মসঙ্খারো ন ভৰিস্সতি, তস্মিং অসতি আযতিং পটিসন্ধি নাম ন মে ভৰিস্সতি. এৰং অধিমুচ্চমানোতি এৰং অধিমুচ্চন্তো ভিক্খু দুব্বলূপনিস্সযে ঠিতো পঞ্চোরম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দেয্য. এৰং ৰুত্তেতি এৰং সাসনস্স নিয্যানিকভাৰং আৰজ্জেন্তেন ভগৰতা ইমস্মিং উদানে ৰুত্তে. রূপং ৰিভৰিস্সতীতি রূপং ভিজ্জিস্সতি. রূপস্স ৰিভৰাতি ৰিভৰদস্সনেন সহৰিপস্সনেন. সহৰিপস্সনকা হি চত্তারো মগ্গা রূপাদীনং ৰিভৰদস্সনং নাম. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. এৰং অধিমুচ্চমানো, ভন্তে, ভিক্খু ছিন্দেয্যাতি, ভন্তে, এৰং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্যেৰ পঞ্চোরম্ভাগিযানি সংযোজনানি. কস্মা ন ছিন্দিস্সতীতি?

ইদানি উপরি মগ্গফলং পুচ্ছন্তো কথং পন, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ অনন্তরাতি দ্ৰে অনন্তরানি আসন্নানন্তরঞ্চ দূরানন্তরঞ্চ. ৰিপস্সনা মগ্গস্স আসন্নানন্তরং নাম, ফলস্স দূরানন্তরং নাম. তং সন্ধায ‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ৰিপস্সনানন্তরা ‘আসৰানং খযো’তি সঙ্খং গতং অরহত্তফলং হোতী’’তি পুচ্ছতি. অতসিতাযেতি অতসিতব্বে অভাযিতব্বে ঠানম্হি. তাসং আপজ্জতীতি ভযং আপজ্জতি. তাসো হেসোতি যা এসা ‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা’’তি এৰং পৰত্তা দুব্বলৰিপস্সনা, সা যস্মা অত্তসিনেহং পরিযাদাতুং ন সক্কোতি, তস্মা অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স তাসো নাম হোতি. সো হি ‘‘ইদানাহং উচ্ছিজ্জিস্সামি, ন দানি কিঞ্চি ভৰিস্সামী’’তি অত্তানং পপাতে পতন্তং ৰিয পস্সতি অঞ্ঞতরো ব্রাহ্মণো ৰিয. লোহপাসাদস্স কির হেট্ঠা তিপিটকচূল়নাগত্থেরো তিলক্খণাহতং ধম্মং পরিৰত্তেতি. অথ অঞ্ঞতরস্স ব্রাহ্মণস্স একমন্তে ঠত্ৰা ধম্মং সুণন্তস্স সঙ্খারা সুঞ্ঞতো উপট্ঠহিংসু. সো পপাতে পতন্তো ৰিয হুত্ৰা ৰিৰটদ্ৰারেন ততো পলাযিত্ৰা গেহং পৰিসিত্ৰা, পুত্তং উরে সযাপেত্ৰা, ‘‘তাত, সক্যসমযং আৰজ্জেন্তো মনম্হি নট্ঠো’’তি আহ. ন হেসো ভিক্খু তাসোতি এসা এৰং পৰত্তা বলৰৰিপস্সনা সুতৰতো অরিযসাৰকস্স ন তাসো নাম হোতি. ন হি তস্স এৰং হোতি ‘‘অহং উচ্ছিজ্জিস্সামী’’তি ৰা ‘‘ৰিনস্সিস্সামী’’তি ৰাতি. এৰং পন হোতি ‘‘সঙ্খারাৰ উপ্পজ্জন্তি, সঙ্খারাৰ নিরুজ্ঝন্তী’’তি. ততিযং.