১. সন্তুট্ঠসুত্তৰণ্ণনা
১৪৪. কস্সপসংযুত্তস্স পঠমে সন্তুট্ঠাযন্তি সন্তুট্ঠো অযং. ইতরীতরেনাতি ন থূলসুখুমলূখপণীতথিরজিণ্ণানং যেন কেনচি, অথ খো যথালদ্ধাদীনং ইতরীতরেন যেন কেনচি সন্তুট্ঠোতি অত্থো. চীৰরস্মিঞ্হি তযো সন্তোসা যথালাভসন্তোসো যথাবলসন্তোসো যথাসারুপ্পসন্তোসোতি. পিণ্ডপাতাদীসুপি এসেৰ নযো.
তেসং অযং পভেদসংৰণ্ণনা – ইধ ভিক্খু চীৰরং লভতি সুন্দরং ৰা অসুন্দরং ৰা, সো তেনেৰ যাপেতি, অঞ্ঞং ন পত্থেতি, লভন্তোপি ন গণ্হাতি. অযমস্স চীৰরে যথালাভসন্তোসো. অথ পন পকতিদুব্বলো ৰা হোতি আবাধজরাভিভূতো ৰা, গরুচীৰরং পারুপন্তো কিলমতি, সো সভাগেন ভিক্খুনা সদ্ধিং তং পরিৰত্তেত্ৰা লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স চীৰরে যথাবলসন্তোসো. অপরো পণীতপচ্চযলাভী হোতি, সো পট্টচীৰরাদীনং অঞ্ঞতরং মহগ্ঘচীৰরং বহূনি ৰা চীৰরানি লভিত্ৰা – ‘‘ইদং থেরানং চিরপব্বজিতানং, ইদং বহুস্সুতানং অনুরূপং, ইদং গিলানানং, ইদং অপ্পলাভীনং হোতূ’’তি দত্ৰা তেসং পুরাণচীৰরং ৰা সঙ্কারকূটাদিতো ৰা পন নন্তকানি উচ্চিনিত্ৰা তেহি সঙ্ঘাটিং কত্ৰা ধারেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স চীৰরে যথাসারুপ্পসন্তোসো.
ইধ পন ভিক্খু পিণ্ডপাতং লভতি লূখং ৰা পণীতং ৰা, সো তেনেৰ যাপেতি, অঞ্ঞং ন পত্থেতি, লভন্তোপি ন গণ্হাতি. অযমস্স পিণ্ডপাতে যথালাভ সন্তোসো. যো পন অত্তনো পকতিৰিরুদ্ধং ৰা ব্যাধিৰিরুদ্ধং ৰা পিণ্ডপাতং লভতি, যেনস্স পরিভুত্তেন অফাসু হোতি, সো সভাগস্স ভিক্খুনো তং দত্ৰা তস্স হত্থতো সপ্পাযভোজনং ভুত্ৰা সমণধম্মং করোন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স পিণ্ডপাতে যথাবলসন্তোসো. অপরো বহুং পণীতং পিণ্ডপাতং লভতি, সো তং চীৰরং ৰিয চিরপব্বজিত-বহুস্সুত-অপ্পলাভগিলানানং দত্ৰা, তেসং ৰা সেসকং পিণ্ডায ৰা চরিত্ৰা মিস্সকাহারং ভুঞ্জন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স পিণ্ডপাতে যথাসারুপ্পসন্তোসো.
ইধ পন ভিক্খু সেনাসনং লভতি মনাপং ৰা অমনাপং ৰা, সো তেন নেৰ সোমনস্সং ন পটিঘং উপ্পাদেতি, অন্তমসো তিণসন্থারকেনাপি যথালদ্ধেনেৰ তুস্সতি. অযমস্স সেনাসনে যথালাভসন্তোসো. যো পন অত্তনো পকতিৰিরুদ্ধং ৰা ব্যাধিৰিরুদ্ধং ৰা সেনাসনং লভতি, যত্থস্স ৰসতো অফাসু হোতি, সো তং সভাগস্স ভিক্খুনো দত্ৰা তস্স সন্তকে সপ্পাযসেনাসনে ৰসন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স সেনাসনে যথাবলসন্তোসো. অপরো মহাপুঞ্ঞো লেণমণ্ডপকূটাগারাদীনি বহূনি পণীতসেনাসনানি লভতি, সো তানি চীৰরাদীনি ৰিয চিরপব্বজিতবহুস্সুতঅপ্পলাভগিলানানং দত্ৰা যত্থ কত্থচি ৰসন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স সেনাসনে যথাসারুপ্পসন্তোসো. যোপি ‘‘উত্তমসেনাসনং নাম পমাদট্ঠানং, তত্থ নিসিন্নস্স থিনমিদ্ধং ওক্কমতি, নিদ্দাভিভূতস্স পটিবুজ্ঝতো পাপৰিতক্কা পাতুভৰন্তী’’তি পটিসঞ্চিক্খিত্ৰা তাদিসং সেনাসনং পত্তম্পি ন সম্পটিচ্ছতি, সো তং পটিক্খিপিত্ৰা অব্ভোকাসরুক্খমূলাদীসু ৰসন্তো সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযম্পি সেনাসনে যথাসারুপ্পসন্তোসো.
ইধ পন ভিক্খু ভেসজ্জং লভতি লূখং ৰা পণীতং ৰা, সো যং লভতি তেনেৰ তুস্সতি, অঞ্ঞং ন পত্থেতি, লভন্তোপি ন গণ্হাতি. অযমস্স গিলানপচ্চযে যথালাভসন্তোসো. যো পন তেলেনত্থিকো ফাণিতং লভতি, সো তং সভাগস্স ভিক্খুনো দত্ৰা তস্স হত্থতো তেলং গহেত্ৰা ৰা অঞ্ঞদেৰ ৰা পরিযেসিত্ৰা ভেসজ্জং করোন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স গিলানপচ্চযে যথাবলসন্তোসো. অপরো মহাপুঞ্ঞো বহুং তেলমধুফাণিতাদিপণীতভেসজ্জং লভতি, সো তং চীৰরং ৰিয চিরপব্বজিত-বহুস্সুত-অপ্পলাভগিলানানং দত্ৰা তেসং আভতেন যেন কেনচি যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতি. যো পন একস্মিং ভাজনে মুত্তহরীতকং ঠপেত্ৰা একস্মিং চতুমধুরং ‘‘গণ্হ, ভন্তে, যদিচ্ছসী’’তি ৰুচ্চমানো সচস্স তেসু অঞ্ঞতরেনপি রোগো ৰূপসম্মতি, অথ ‘‘মুত্তহরীতকং নাম বুদ্ধাদীহি ৰণ্ণিত’’ন্তি চতুমধুরং পটিক্খিপিত্ৰা মুত্তহরীতকেন ভেসজ্জং করোন্তো পরমসন্তুট্ঠোৰ হোতি. অযমস্স গিলানপচ্চযে যথাসারুপ্পসন্তোসো. ইতি ইমে তযো সন্তোসে সন্ধায ‘‘সন্তুট্ঠাযং, ভিক্খৰে, কস্সপো ইতরীতরেন চীৰরেনা’’তি ৰুত্তং.
ৰণ্ণৰাদীতি একো সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং ন কথেতি. একো ন সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি. একো নেৰ সন্তুট্ঠো হোতি, ন সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি. একো সন্তুট্ঠো চ হোতি, সন্তোসস্স চ ৰণ্ণং কথেতি. অযং তাদিসোতি দস্সেতুং ইতরীতরচীৰরসন্তুট্ঠিযা চ ৰণ্ণৰাদীতি ৰুত্তং. অনেসনন্তি দূতেয্যপহিণগমনানুযোগপ্পভেদং নানপ্পকারং অনেসনং. অলদ্ধাতি অলভিত্ৰা. যথা চ একচ্চো ‘‘কথং নু খো চীৰরং লভিস্সামী’’তি পুঞ্ঞৰন্তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং একতো হুত্ৰা কোহঞ্ঞং করোন্তো উত্তসতি পরিতস্সতি, অযং এৰং অলদ্ধা চ চীৰরং ন পরিতস্সতি. লদ্ধা চাতি ধম্মেন সমেন লভিত্ৰা. অগধিতোতি ৰিগতলোভগেধো. অমুচ্ছিতোতি অধিমত্ততণ্হায মুচ্ছং অনাপন্নো. অনজ্ঝাপন্নোতি তণ্হায অনোত্থটো অপরিযোনদ্ধো. আদীনৰদস্সাৰীতি অনেসনাপত্তিযঞ্চ গধিতপরিভোগে চ আদীনৰং পস্সমানো. নিস্সরণপঞ্ঞোতি, ‘‘যাৰদেৰ সীতস্স পটিঘাতাযা’’তি ৰুত্তনিস্সরণমেৰ জানন্তো পরিভুঞ্জতীতি অত্থো. ইতরীতরেন পিণ্ডপাতেনাতিআদীসুপি যথালদ্ধাদীনং যেন কেনচি পিণ্ডপাতেন, যেন কেনচি সেনাসনেন, যেন কেনচি গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেনাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো.
কস্সপেন ৰা হি ৰো, ভিক্খৰে, ওৰদিস্সামীতি এত্থ যথা মহাকস্সপত্থেরো চতূসু পচ্চযেসু তীহি সন্তোসেহি সন্তুট্ঠো, তুম্হেপি তথারূপা ভৰথাতি ওৰদন্তো কস্সপেন ওৰদতি নাম. যো ৰা পনস্স কস্সপসদিসোতি এত্থাপি যো ৰা পনঞ্ঞোপি কস্সপসদিসো মহাকস্সপত্থেরো ৰিয চতূসু পচ্চযেসু তীহি সন্তোসেহি সন্তুট্ঠো ভৰেয্য, তুম্হেপি তথারূপা ভৰথাতি ওৰদন্তো কস্সপসদিসেন ওৰদতি নাম. তথত্তায পটিপজ্জিতব্বন্তি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধস্স ইমায ইমস্মিং সন্তুট্ঠিসুত্তে ৰুত্তসল্লেখাচারপটিপত্তিযা কথনং নাম ভারো, অম্হাকম্পি ইমং পটিপত্তিং পরিপূরং কত্ৰা পূরণং ভারোযেৰ, আগতো খো পন ভারো গহেতব্বো’’তি চিন্তেত্ৰা যথা মযা কথিতং, তথত্তায তথাভাৰায তুম্হেহিপি পটিপজ্জিতব্বন্তি. পঠমং.