৯. তিস্সসুত্তৰণ্ণনা
২৪৩. নৰমে দুম্মনোতি উপ্পন্নদোমনস্সো. কস্মা পনাযং এৰং দুক্খী দুম্মনো জাতোতি? খত্তিযপব্বজিতো হেস, তেন নং পব্বাজেত্ৰা দুপট্টসাটকং নিৰাসাপেত্ৰা ৰরচীৰরং পারুপেত্ৰা অক্খীনি অঞ্জেত্ৰা মনোসিলাতেলেন সীসং মক্খেসুং. সো ভিক্খূসু রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানং গতেসু ‘‘ভিক্খুনা নাম ৰিৰিত্তোকাসে নিসীদিতব্ব’’ন্তি অজানন্তো ভোজনসালং গন্ত্ৰা মহাপীঠং আরুহিত্ৰা নিসীদি. দিসাৰচরা আগন্তুকা পংসুকূলিকা ভিক্খূ আগন্ত্ৰা, ‘‘ইমিনাৰ নীহারেন রজোকিণ্ণেহি গত্তেহি ন সক্কা দসবলং পস্সিতুং. ভণ্ডকং তাৰ ঠপেস্সামা’’তি ভোজনসালং অগমংসু. সো তেসু মহাথেরেসু আগচ্ছন্তেসু নিচ্চলো নিসীদিযেৰ. অঞ্ঞে ভিক্খূ ‘‘পাদৰত্তং করোম, তালৰণ্টেন বীজামা’’তি আপুচ্ছন্তি. অযং পন নিসিন্নকোৰ ‘‘কতিৰস্সত্থা’’তি? পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘মযং অৰস্সিকা. তুম্হে পন কতিৰস্সত্থা’’তি? ৰুত্তে, ‘‘মযং অজ্জ পব্বজিতা’’তি আহ. অথ নং ভিক্খূ, ‘‘আৰুসো, অধুনা ছিন্নচূল়োসি, অজ্জাপি তে সীসমূলে ঊকাগন্ধো ৰাযতিযেৰ, ত্ৰং নাম এত্তকেসু ৰুড্ঢতরেসু ৰত্তং আপুচ্ছন্তেসু নিস্সদ্দো নিচ্চলো নিসিন্নো, অপচিতিমত্তম্পি তে নত্থি, কস্স সাসনে পব্বজিতোসী’’তি? পরিৰারেত্ৰা তং ৰাচাসত্তীহি পহরন্তা ‘‘কিং ত্ৰং ইণট্টো ৰা ভযট্টো ৰা জীৰিতুং অসক্কোন্তো পব্বজিতো’’তি? আহংসু. সো একম্পি থেরং ওলোকেসি, তেন ‘‘কিং মং ওলোকেসি মহল্লকা’’তি? ৰুত্তে অঞ্ঞং ওলোকেসি, তেনপি তথেৰ ৰুত্তে অথস্স ‘‘ইমে মং পরিৰারেত্ৰা ৰাচাসত্তীহি ৰিজ্ঝন্তী’’তি খত্তিযমানো উপ্পজ্জি. অক্খীসু মণিৰণ্ণানি অস্সূনি সঞ্চরিংসু. ততো নে আহ – ‘‘কস্স সন্তিকং আগতত্থা’’তি. তে ‘‘কিং পন ত্ৰং ‘ময্হং সন্তিকং আগতা’তি? অম্হে মঞ্ঞসি গিহিব্যঞ্জনভট্ঠকা’’তি ৰত্ৰা, ‘‘সদেৰকে লোকে অগ্গপুগ্গলস্স সত্থু সন্তিকং আগতম্হা’’তি আহংসু. সো ‘‘ময্হং ভাতু সন্তিকে আগতা তুম্হে, যদি এৰং ইদানি ৰো আগতমগ্গেনেৰ গমনং করিস্সামী’’তি কুজ্ঝিত্ৰা নিক্খন্তো অন্তরামগ্গে চিন্তেসি – ‘‘মযি ইমিনাৰ নীহারেন গতে সত্থা এতে ন নীহরাপেস্সতী’’তি দুক্খী দুম্মনো অস্সূনি পৰত্তযমানো অগমাসি. ইমিনা কারণেন এস এৰং জাতোতি.
ৰাচাসন্নিতোদকেনাতি ৰচনপতোদেন. সঞ্জম্ভরিমকংসূতি সঞ্জম্ভরিতং নিরন্তরং ফুটং অকংসু, উপরি ৰিজ্ঝিংসূতি ৰুত্তং হোতি. ৰত্তাতি পরে যদিচ্ছকং ৰদতিযেৰ. নো চ ৰচনক্খমোতি পরেসং ৰচনং খমিতুং ন সক্কোতি. ইদানি তাৰ ত্ৰং ইমিনা কোপেন ইমিনা ৰুত্তৰাচাসন্নিতোদকেন ৰিদ্ধো. অতীতে পন রট্ঠতো চ পব্বাজিতোতি. এৰং ৰুত্তে, ‘‘কতরস্মিং কালে ভগৰা’’তি? ভিক্খূ ভগৰন্তং যাচিংসু.
সত্থা আহ – অতীতে বারাণসিযং বারাণসিরাজা রজ্জং কারেসি. অথেকো জাতিমা, একো মাতঙ্গোতি দ্ৰে ইসযো বারাণসিং অগমংসু. তেসু জাতিমা পুরেতরং গন্ত্ৰা কুম্ভকারসালাযং নিসীদি. মাতঙ্গো তাপসো পচ্ছা গন্ত্ৰা তত্থ ওকাসং যাচি কুম্ভকারো ‘‘অত্থেত্থ পঠমতরং পৰিট্ঠো পব্বজিতো, তং পুচ্ছা’’তি আহ. সো অত্তনো পরিক্খারং গহেত্ৰা সালায দ্ৰারমূলে ঠত্ৰা, ‘‘অম্হাকম্পি আচরিয একরত্তিৰাসায ওকাসং দেথা’’তি আহ. ‘‘পৰিস, ভো’’তি. পৰিসিত্ৰা নিসিন্নং, ‘‘ভো, কিং গোত্তোসী’’তি? পুচ্ছি. ‘‘চণ্ডালগোত্তোম্হী’’তি. ‘‘ন সক্কা তযা সদ্ধিং একট্ঠানে নিসীদিতুং, একমন্তং গচ্ছা’’তি. সো চ তত্থেৰ তিণসন্থারকং পত্থরিত্ৰা নিপজ্জি, জাতিমা দ্ৰারং নিস্সায নিপজ্জি. ইতরো পস্সাৰত্থায নিক্খমন্তো তং উরস্মিং অক্কমি. ‘‘কো এসো’’তি চ ৰুত্তে? ‘‘অহং আচরিযা’’তি আহ. ‘‘রে চণ্ডাল, কিং অঞ্ঞতো মগ্গং ন পস্সসি? অথ মে আগন্ত্ৰা অক্কমসী’’তি. ‘‘আচরিয, অদিস্ৰা মে অক্কন্তোসি, খম ময্হ’’ন্তি. সো মহাপুরিসে বহি নিক্খন্তে চিন্তেসি – ‘‘অযং পচ্চাগচ্ছন্তোপি ইতোৰ আগমিস্সতী’’তি পরিৰত্তেত্ৰা নিপজ্জি. মহাপুরিসোপি ‘‘আচরিযো ইতো সীসং কত্ৰা নিপন্নো, পাদসমীপেন গমিস্সামী’’তি পৰিসন্তো পুন উরস্মিংযেৰ অক্কমি. ‘‘কো এসো’’তি চ ৰুত্তে? ‘‘অহং আচরিযা’’তি আহ. ‘‘পঠমং তাৰ তে অজানন্তেন কতং, ইদানি মং ঘটেন্তোৰ অকাসি, সূরিযে তে উগ্গচ্ছন্তে সত্তধা মুদ্ধা ফলতূ’’তি সপি. মহাপুরিসো কিঞ্চি অৰত্ৰা পুরেঅরুণেযেৰ সূরিযং গণ্হি, নাস্স উগ্গন্তুং অদাসি. মনুস্সা চ হত্থিঅস্সাদযো চ পবুজ্ঝিংসু.
মনুস্সা রাজকুলং গন্ত্ৰা, ‘‘দেৰ, সকলনগরে অপ্পবুদ্ধো নাম নত্থি, ন চ অরুণুগ্গং পঞ্ঞাযতি, কিন্নু খো এত’’ন্তি? তেন হি নগরং পরিৰীমংসথাতি. তে পরিৰীমংসন্তা কুম্ভকারসালাযং দ্ৰে তাপসে দিস্ৰা, ‘‘ইমেসং এতং কম্মং ভৰিস্সতী’’তি গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. রঞ্ঞা চ ‘‘পুচ্ছথ নে’’তি ৰুত্তা আগন্ত্ৰা জাতিমন্তং পুচ্ছিংসু – ‘‘তুম্হেহি অন্ধকারং কত’’ন্তি. ‘‘ন মযা কতং, এস পন কূটজটিলো ছৰো অনন্তমাযো, তং পুচ্ছথা’’তি. তে আগন্ত্ৰা মহাপুরিসং পুচ্ছিংসু – ‘‘তুম্হেহি, ভন্তে, অন্ধকারং কত’’ন্তি. ‘‘আম অযং আচরিযো মং অভিসপি, তস্মা মযা কত’’ন্তি. তে গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. রাজাপি আগন্ত্ৰা মহাপুরিসং ‘‘তুম্হেহি কতং, ভন্তে’’তি? পুচ্ছি. ‘‘আম, মহারাজা’’তি. ‘‘কস্মা ভন্তে’’তি? ‘‘ইমিনা অভিসপিতোম্হি, সচে মং এসো খমাপেস্সতি, সূরিযং ৰিস্সজ্জেস্সামী’’তি. রাজা ‘‘খমাপেথ, ভন্তে, এত’’ন্তি আহ. ইতরো ‘‘মাদিসো জাতিমা কিং এৰরূপং চণ্ডালং খমাপেস্সতি? ন খমাপেমী’’তি.
অথ নং মনুস্সা ‘‘ন কিং ত্ৰং অত্তনো রুচিযা খমাপেস্সসী’’তি? ৰত্ৰা হত্থেসু চ পাদেসু চ গহেত্ৰা পাদমূলে নিপজ্জাপেত্ৰা ‘‘খমাপেহী’’তি আহংসু. সো নিস্সদ্দো নিপজ্জি. পুনপি নং ‘‘খমাপেহী’’তি আহংসু. ততো ‘‘খম ময্হং, আচরিযা’’তি আহ. মহাপুরিসো ‘‘অহং তাৰ তুয্হং খমিত্ৰা সূরিযং ৰিস্সজ্জেস্সামি, সূরিযে পন উগ্গতে তৰ সীসং সত্তধা ফলিস্সতী’’তি ৰত্ৰা, ‘‘ইমস্স সীসপ্পমাণং মত্তিকাপিণ্ডং মত্থকে ঠপেত্ৰা এতং নদিযা গলপ্পমাণে উদকে ঠপেথা’’তি আহ. মনুস্সা তথা অকংসু. এত্তাৰতা সরট্ঠকং রাজবলং সন্নিপতি. মহাপুরিসো সূরিযং মুঞ্চি. সূরিযরস্মি আগন্ত্ৰা মত্তিকাপিণ্ডং পহরি. সো সত্তধা ভিজ্জি. তাৰদেৰ সো নিমুজ্জিত্ৰা একেন তিত্থেন উত্তরিত্ৰা পলাযি. সত্থা ইমং ৰত্থুং আহরিত্ৰা, ‘‘ইদানি তাৰ ত্ৰং ভিক্খূনং সন্তিকে পরিভাসং লভসি, পুব্বেপি ইমং কোধং নিস্সায রট্ঠতো পব্বাজিতো’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা অথ নং ওৰদন্তো ন খো তে তং তিস্স পতিরূপন্তিআদিমাহ. নৰমং.