১০. ভিক্খুসংযুত্তং
১. কোলিতসুত্তৰণ্ণনা
২৩৫. ভিক্খুসংযুত্তস্স পঠমে, আৰুসোতি সাৰকানং আলাপো. বুদ্ধা হি ভগৰন্তো সাৰকে আলপন্তা, ‘‘ভিক্খৰে’’তি আলপন্তি, সাৰকা পন ‘‘বুদ্ধেহি সদিসা মা হোমা’’তি, ‘‘আৰুসো’’তি পঠমং ৰত্ৰা পচ্ছা, ‘‘ভিক্খৰে’’তি ভণন্তি. বুদ্ধেহি চ আলপিতে ভিক্খুসঙ্ঘো, ‘‘ভন্তে’’তি পটিৰচনং দেতি সাৰকেহি, ‘‘আৰুসো’’তি. অযং ৰুচ্চতীতি যস্মা দুতিযজ্ঝানে ৰিতক্কৰিচারা নিরুজ্ঝন্তি, যেসং নিরোধা সদ্দাযতনং অপ্পৰত্তিং গচ্ছতি, তস্মা যদেতং দুতিযং ঝানং নাম, অযং ৰুচ্চতি ‘‘অরিযানং তুণ্হীভাৰো’’তি. অযমেত্থ যোজনা. ‘‘ধম্মী ৰা কথা অরিযো ৰা তুণ্হীভাৰো’’তি এত্থ পন কম্মট্ঠানমনসিকারোপি পঠমজ্ঝানাদীনিপি অরিযো তুণ্হীভাৰোত্ৰেৰ সঙ্খং গতানি.
ৰিতক্কসহগতাতি ৰিতক্কারম্মণা. সঞ্ঞামনসিকারাতি সঞ্ঞা চ মনসিকারো চ. সমুদাচরন্তীতি পৰত্তন্তি. থেরস্স কির দুতিযজ্ঝানং ন পগুণং. অথস্স ততো ৰুট্ঠিতস্স ৰিতক্কৰিচারা ন সন্ততো উপট্ঠহিংসু. ইচ্চস্স দুতিযজ্ঝানম্পি সঞ্ঞামনসিকারাপি হানভাগিযাৰ অহেসুং, তং দস্সেন্তো এৰমাহ. সণ্ঠপেহীতি সম্মা ঠপেহি. একোদিভাৰং করোহীতি একগ্গং করোহি. সমাদহাতি সম্মা আদহ আরোপেহি. মহাভিঞ্ঞতন্তি ছল়ভিঞ্ঞতং. সত্থা কির ইমিনা উপাযেন সত্ত দিৰসে থেরস্স হানভাগিযং সমাধিং ৰড্ঢেত্ৰা থেরং ছল়ভিঞ্ঞতং পাপেসি. পঠমং.
২. উপতিস্সসুত্তৰণ্ণনা
২৩৬. দুতিযে অত্থি নু খো তং কিঞ্চি লোকস্মিন্তি ইদং অতিউল়ারম্পি সত্তং ৰা সঙ্খারং ৰা সন্ধায ৰুত্তং. সত্থুপি খোতি ইদং যস্মা আনন্দত্থেরস্স সত্থরি অধিমত্তো ছন্দো চ পেমঞ্চ, তস্মা ‘‘কিং নু খো ইমস্স থেরস্স সত্থু ৰিপরিণামেনপি সোকাদযো নুপ্পজ্জেয্যু’’ন্তি জাননত্থং পুচ্ছতি? দীঘরত্তন্তি সূকরখতলেণদ্ৰারে দীঘনখপরিব্বাজকস্স ৰেদনাপরিগ্গহসুত্তন্তং দেসিতদিৰসতো পট্ঠায অতিক্কন্তকালং সন্ধাযাহ. তস্মিঞ্হি দিৰসে থেরস্স ইমে ৰট্টানুগতকিলেসা সমূহতাতি. দুতিযং.
৩. ঘটসুত্তৰণ্ণনা
২৩৭. ততিযে একৰিহারেতি একস্মিং গব্ভে. তদা কির বহূ আগন্তুকা ভিক্খূ সন্নিপতিংসু. তস্মিং পরিৰেণগ্গেন ৰা ৰিহারগ্গেন ৰা সেনাসনেসু অপাপুণন্তেসু দ্ৰিন্নং থেরানং একো গব্ভো সম্পত্তো. তে দিৰা পাটিযেক্কেসু ঠানেসু নিসীদন্তি, রত্তিং পন নেসং অন্তরে চীৰরসাণিং পসারেন্তি. তে অত্তনো অত্তনো পত্তপত্তট্ঠানেযেৰ নিসীদন্তি. তেন ৰুত্তং ‘‘একৰিহারে’’তি. ওল়ারিকেনাতি ইদং ওল়ারিকারম্মণতং সন্ধায ৰুত্তং. দিব্বচক্খুদিব্বসোতধাতুৰিহারেন হি সো ৰিহাসি, তেসঞ্চ রূপাযতনসদ্দাযতনসঙ্খাতং ওল়ারিকং আরম্মণং. ইতি দিব্বচক্খুনা রূপস্স দিট্ঠত্তা দিব্বায চ সোতধাতুযা সদ্দস্স সুতত্তা সো ৰিহারো ওল়ারিকো নাম জাতো. দিব্বচক্খু ৰিসুজ্ঝীতি ভগৰতো রূপদস্সনত্থায ৰিসুদ্ধং অহোসি. দিব্বা চ সোতধাতূতি সাপি ভগৰতো সদ্দসুণনত্থং ৰিসুজ্ঝি. ভগৰতোপি থেরস্স রূপদস্সনত্থঞ্চেৰ সদ্দসুণনত্থঞ্চ তদুভযং ৰিসুজ্ঝি. তদা কির থেরো ‘‘কথং নু খো এতরহি সত্থা ৰিহরতী’’তি আলোকং ৰড্ঢেত্ৰা দিব্বেন চক্খুনা সত্থারং জেতৰনে ৰিহারে গন্ধকুটিযং নিসিন্নং দিস্ৰা তস্স দিব্বায সোতধাতুযা সদ্দং সুণি. সত্থাপি তথেৰ অকাসি. এৰং তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিংসু চেৰ, সদ্দঞ্চ অস্সোসুং.
আরদ্ধৰীরিযোতি পরিপুণ্ণৰীরিযো পগ্গহিতৰীরিযো. যাৰদেৰ উপনিক্খেপনমত্তাযাতি তিযোজনসহস্সৰিত্থারস্স হিমৰতো সন্তিকে ঠপিতা সাসপমত্তা পাসাণসক্খরা ‘‘হিমৰা নু খো মহা, অযং নু খো পাসাণসক্খরা’’তি এৰং যাৰ উপনিক্খেপনমত্তস্সেৰ অত্থায ভৰেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. পরতোপি এসেৰ নযো. কপ্পন্তি আযুকপ্পং. লোণঘটাযাতি চক্কৰাল়মুখৰট্টিযা আধারকং কত্ৰা মুখৰট্টিযা ব্রহ্মলোকং আহচ্চ ঠিতায লোণচাটিযাতি দস্সেতি.
ইমে পন থেরা উপমং আহরন্তা সরিক্খকেনেৰ চ ৰিজ্জমানগুণেন চ আহরিংসু. কথং? অযঞ্হি ইদ্ধি নাম অচ্চুগ্গতট্ঠেন চেৰ ৰিপুলট্ঠেন চ হিমৰন্তসদিসা, পঞ্ঞা চতুভূমকধম্মে অনুপৰিসিত্ৰা ঠিতট্ঠেন সব্বব্যঞ্জনেসু অনুপৰিট্ঠলোণরসসদিসা. এৰং তাৰ সরিক্খকট্ঠেন আহরিংসু. সমাধিলক্খণং পন মহামোগ্গল্লানত্থেরস্স ৰিভূতং পাকটং. কিঞ্চাপি সারিপুত্তত্থেরস্স অৰিজ্জমানইদ্ধি নাম নত্থি, ভগৰতা পন ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং ইদ্ধিমন্তানং যদিদং মহামোগ্গল্লানো’’তি অযমেৰ এতদগ্গে ঠপিতো. ৰিপস্সনালক্খণং পন সারিপুত্তত্থেরস্স ৰিভূতং পাকটং. কিঞ্চাপি মহামোগ্গল্লানত্থেরস্সাপি পঞ্ঞা অত্থি, ভগৰতা পন ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং মহাপঞ্ঞানং যদিদং সারিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৮৯) অযমেৰ এতদগ্গে ঠপিতো. তস্মা যথা এতে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স ধুরং ন পাপুণন্তি, এৰং ৰিজ্জমানগুণেন আহরিংসু. সমাধিলক্খণস্মিঞ্হি মহামোগ্গল্লানো নিপ্ফত্তিং গতো, ৰিপস্সনালক্খণে সারিপুত্তত্থেরো, দ্ৰীসুপি এতেসু সম্মাসম্বুদ্ধোতি. ততিযং.
৪. নৰসুত্তৰণ্ণনা
২৩৮. চতুত্থে অপ্পোস্সুক্কোতি নিরুস্সুক্কো. সঙ্কসাযতীতি ৰিহরতি. ৰেয্যাৰচ্চন্তি চীৰরে কত্তব্বকিচ্চং. আভিচেতসিকানন্তি অভিচিত্তং উত্তমচিত্তং নিস্সিতানং. নিকামলাভীতি ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জনসমত্থতায নিকামলাভী. অকিচ্ছলাভীতি ঝানপারিপন্থিকে সুখেন ৰিক্খম্ভেত্ৰা সমাপজ্জনসমত্থতায অদুক্খলাভী. অকসিরলাভীতি যথাপরিচ্ছেদেন ৰুট্ঠানসমত্থতায ৰিপুললাভী, পগুণজ্ঝানোতি অত্থো. সিথিলমারব্ভাতি সিথিলৰীরিযং পৰত্তেত্ৰা. চতুত্থং.
৫. সুজাতসুত্তৰণ্ণনা
২৩৯. পঞ্চমে অভিরূপোতি অঞ্ঞানি রূপানি অতিক্কন্তরূপো. দস্সনীযোতি দট্ঠব্বযুত্তো. পাসাদিকোতি দস্সনেন চিত্তং পসাদেতুং সমত্থো. ৰণ্ণপোক্খরতাযাতি ছৰিৰণ্ণসুন্দরতায. পঞ্চমং.
৬. লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তৰণ্ণনা
২৪০. ছট্ঠে দুব্বণ্ণন্তি ৰিরূপসরীরৰণ্ণং. ওকোটিমকন্তি রস্সং. পরিভূতরূপন্তি পমাণৰসেন পরিভূতজাতিকং. তং কির ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ, ‘‘আৰুসো ভদ্দিয, আৰুসো, ভদ্দিযা’’তি তত্থ তত্থ পরামসিত্ৰা নানপ্পকারং কীল়ন্তি আকড্ঢন্তি পরিকড্ঢন্তি. তেন ৰুত্তং ‘‘পরিভূতরূপ’’ন্তি. কস্মা পনেস এৰরূপো জাতো? অযং কির অতীতে একো মহারাজা অহোসি, তস্স মহল্লকা চ মহল্লকিত্থিযো চ পটিকূলা হোন্তি. সো সচে মহল্লকে পস্সতি, তেসং চূল়ং ঠপাপেত্ৰা কচ্ছং বন্ধাপেত্ৰা যথারুচি কীল়াপেতি. মহল্লকিত্থিযোপি দিস্ৰা তাসম্পি ইচ্ছিতিচ্ছিতং ৰিপ্পকারং কত্ৰা যথারুচি কীল়াপেতি. তেসং পুত্তধীতাদীনং সন্তিকে মহাসারজ্জং উপ্পজ্জতি. তস্স পাপকিরিযা পথৰিতো পট্ঠায ছদেৰলোকে এককোলাহলং অকাসি.
অথ সক্কো চিন্তেসি – ‘‘অযং অন্ধবালো মহাজনং ৰিহেঠেতি, করিস্সামিস্স নিগ্গহ’’ন্তি. সো মহল্লকগামিযৰণ্ণং কত্ৰা যানকে একং তক্কচাটিং আরোপেত্ৰা যানং পেসেন্তো নগরং পৰিসতি. রাজাপি হত্থিং আরুয্হ নগরতো নিক্খন্তো তং দিস্ৰা – ‘‘অযং মহল্লকো তক্কযানকেন অম্হাকং অভিমুখো আগচ্ছতি, ৰারেথ ৰারেথা’’তি আহ. মনুস্সা ইতো চিতো চ পক্খন্দন্তাপি ন পস্সন্তি. সক্কো হি ‘‘রাজাৰ মং পস্সতু, মা অঞ্ঞে’’তি এৰং অধিট্ঠহি. অথ তেসু মনুস্সেসু ‘‘কহং, দেৰ, কহং দেৰা’’তি ৰদন্তেসু এৰ রাজা সহ হত্থিনা ৰচ্ছো ৰিয ধেনুযা যানস্স হেট্ঠা পাৰিসি. সক্কো তক্কচাটিং ভিন্দি.
রাজা সীসতো পট্ঠায তক্কেন কিলিন্নসরীরো অহোসি. সো সরীরং উব্বট্টাপেত্ৰা উয্যানপোক্খরণিযং ন্হত্ৰা অলঙ্কতসরীরো নগরং পৰিসন্তো পুন তং অদ্দস. দিস্ৰা ‘‘অযং সো অম্হেহি দিট্ঠমহল্লকো পুন দিস্সতি. ৰারেথ ৰারেথ ন’’ন্তি আহ. মনুস্সা ‘‘কহং, দেৰ, কহং, দেৰা’’তি ইতো চিতো চ ৰিধাৰিংসু. সো পঠমৰিপ্পকারমেৰ পুন পাপুণি. তস্মিং খণে সক্কো গোণে চ যানঞ্চ অন্তরধাপেত্ৰা আকাসে ঠত্ৰা আহ, ‘‘অন্ধবাল, ত্ৰং মযি তক্কৰাণিজকো এসো’’তি সঞ্ঞং করোসি, সক্কোহং দেৰরাজা, ‘‘তৰেতং পাপকিরিযং নিৰারেস্সামী’’তি আগতো, ‘‘মা পুন এৰরূপং অকাসী’’তি সন্তজ্জেত্ৰা অগমাসি. ইমিনা কম্মেন সো দুব্বণ্ণো অহোসি.
ৰিপস্সীসম্মাসম্বুদ্ধকালে পনেস চিত্তপত্তকোকিলো নাম হুত্ৰা খেমে মিগদাযে ৰসন্তো একদিৰসং হিমৰন্তং গন্ত্ৰা মধুরং অম্বফলং তুণ্ডেন গহেত্ৰা আগচ্ছন্তো ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰারং সত্থারং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অহং অঞ্ঞেসু দিৰসেসু রিত্তকো তথাগতং পস্সামি. অজ্জ পন মে ইমং অম্বপক্কং অত্থি, দসবলস্স তং দস্সামী’’তি ওতরিত্ৰা আকাসে চরতি. সত্থা তস্স চিত্তং ঞত্ৰা উপট্ঠাকং ওলোকেসি. সো পত্তং নীহরিত্ৰা দসবলং ৰন্দিত্ৰা সত্থু হত্থে ঠপেসি. কোকিলো দসবলস্স পত্তে অম্বপক্কং পতিট্ঠাপেসি. সত্থা তত্থেৰ নিসীদিত্ৰা তং পরিভুঞ্জি. কোকিলো পসন্নচিত্তো পুনপ্পুনং দসবলস্স গুণে আৰজ্জেত্ৰা দসবলং ৰন্দিত্ৰা অত্তনো কুলাৰকং গন্ত্ৰা সত্তাহং পীতিসুখেনেৰ ৰীতিনামেসি. ইমিনা কম্মেন সরো মধুরো অহোসি.
কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে পন চেতিযে আরদ্ধে ‘‘কিংপমাণং করোম? সত্তযোজনপ্পমাণং. অতিমহন্তং এতং, ছযোজনপ্পমাণং করোম. ইদম্পি অতিমহন্তং, পঞ্চযোজনং করোম, চতুযোজনং, তিযোজনং, দ্ৰিযোজন’’ন্তি. অযং তদা জেট্ঠকৰড্ঢকী হুত্ৰা, ‘‘এৰং, ভো, অনাগতে সুখপটিজগ্গিতং কাতুং ৰট্টতী’’তি ৰত্ৰা রজ্জুং আদায পরিক্খিপন্তো গাৰুতমত্তকে ঠত্ৰা, ‘‘একেকং মুখং গাৰুতং হোতু, চেতিযং যোজনাৰট্টং যোজনুব্বেধং ভৰিস্সতী’’তি আহ. তে তস্স ৰচনে অট্ঠংসু. চেতিযং সত্তদিৰসসত্তমাসাধিকেহি সত্তহি সংৰচ্ছরেহি নিট্ঠিতং. ইতি অপ্পমাণস্স বুদ্ধস্স পমাণং অকাসীতি. তেন কম্মেন ওকোটিমকো জাতো.
হত্থযো পসদা মিগাতি হত্থিনো চ পসদমিগা চ. নত্থি কাযস্মিং তুল্যতাতি কাযস্মিং পমাণং নাম নত্থি, অকারণং কাযপমাণন্তি অত্থো. ছট্ঠং.
৭. ৰিসাখসুত্তৰণ্ণনা
২৪১. সত্তমে পোরিযা ৰাচাযাতি পুরৰাসীনং নগরমনুস্সানং ৰাচাসদিসায অপরিহীনক্খরপদায মধুরৰাচায. ৰিস্সট্ঠাযাতি অসন্দিদ্ধায অপলিবুদ্ধায, পিত্তসেম্হেহি অনুপহতাযাতি অত্থো. অনেলগলাযাতি যথা দন্ধমনুস্সা মুখেন খেল়ং গল়ন্তেন ৰাচং ভাসন্তি, ন এৰরূপায, অথ খো নিদ্দোসায ৰিসদৰাচায. পরিযাপন্নাযাতি চতুসচ্চপরিযাপন্নায চত্তারি সচ্চানি অমুঞ্চিত্ৰা পৰত্তায. অনিস্সিতাযাতি ৰট্টনিস্সিতং কত্ৰা অকথিতায. ধম্মো হি ইসিনং ধজোতি নৰৰিধলোকুত্তরধম্মো ইসীনং ধজো নামাতি. সত্তমং.
৮. নন্দসুত্তৰণ্ণনা
২৪২. অট্ঠমে আকোটিতপচ্চাকোটিতানীতি একস্মিং পস্সে পাণিনা ৰা মুগ্গরেন ৰা আকোটনেন আকোটিতানি, পরিৰত্তেত্ৰা আকোটনেন পচ্চাকোটিতানি. অঞ্জেত্ৰাতি অঞ্জনেন পূরেত্ৰা. অচ্ছং পত্তন্তি ৰিপ্পসন্নৰণ্ণং মত্তিকাপত্তং. কস্মা পন থেরো এৰমকাসীতি? সত্থু অজ্ঝাসযজাননত্থং. এৰং কিরস্স অহোসি ‘‘সচে সত্থা ‘সোভতি ৰত মে অযং কনিট্ঠভাতিকো’তি ৰক্খতি, যাৰজীৰং ইমিনা ৰাকারেন চরিস্সামি. সচে এত্থ দোসং দস্সতি, ইমং আকারং পহায সঙ্কারচোল়ং গহেত্ৰা চীৰরং কত্ৰা ধারেন্তো পরিযন্তসেনাসনে ৰসন্তো চরিস্সামী’’তি. অস্সসীতি ভৰিস্সসি.
অঞ্ঞাতুঞ্ছেনাতি অভিলক্খিতেসু ইস্সরজনগেহেসু কটুকভণ্ডসম্ভারং সুগন্ধং ভোজনং পরিযেসন্তস্স উঞ্ছো ঞাতুঞ্ছো নাম. ঘরপটিপাটিযা পন দ্ৰারে ঠিতেন লদ্ধং মিস্সকভোজনং অঞ্ঞাতুঞ্ছো নাম. অযমিধ অধিপ্পেতো. কামেসু অনপেক্খিনন্তি ৰত্থুকামকিলেসকামেসু নিরপেক্খং. আরঞ্ঞিকো চাতিআদি সব্বং সমাদানৰসেনেৰ ৰুত্তং. কামেসু চ অনপেক্খোতি ইদং সুত্তং দেৰলোকে অচ্ছরাযো দস্সেত্ৰা আগতেন অপরভাগে কথিতং. ইমস্স কথিতদিৰসতো পট্ঠায থেরো ঘটেন্তো ৰাযমন্তো কতিপাহেনেৰ অরহত্তে পতিট্ঠায সদেৰকে লোকে অগ্গদক্খিণেয্যো জাতো. অট্ঠমং.
৯. তিস্সসুত্তৰণ্ণনা
২৪৩. নৰমে দুম্মনোতি উপ্পন্নদোমনস্সো. কস্মা পনাযং এৰং দুক্খী দুম্মনো জাতোতি? খত্তিযপব্বজিতো হেস, তেন নং পব্বাজেত্ৰা দুপট্টসাটকং নিৰাসাপেত্ৰা ৰরচীৰরং পারুপেত্ৰা অক্খীনি অঞ্জেত্ৰা মনোসিলাতেলেন সীসং মক্খেসুং. সো ভিক্খূসু রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানং গতেসু ‘‘ভিক্খুনা নাম ৰিৰিত্তোকাসে নিসীদিতব্ব’’ন্তি অজানন্তো ভোজনসালং গন্ত্ৰা মহাপীঠং আরুহিত্ৰা নিসীদি. দিসাৰচরা আগন্তুকা পংসুকূলিকা ভিক্খূ আগন্ত্ৰা, ‘‘ইমিনাৰ নীহারেন রজোকিণ্ণেহি গত্তেহি ন সক্কা দসবলং পস্সিতুং. ভণ্ডকং তাৰ ঠপেস্সামা’’তি ভোজনসালং অগমংসু. সো তেসু মহাথেরেসু আগচ্ছন্তেসু নিচ্চলো নিসীদিযেৰ. অঞ্ঞে ভিক্খূ ‘‘পাদৰত্তং করোম, তালৰণ্টেন বীজামা’’তি আপুচ্ছন্তি. অযং পন নিসিন্নকোৰ ‘‘কতিৰস্সত্থা’’তি? পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘মযং অৰস্সিকা. তুম্হে পন কতিৰস্সত্থা’’তি? ৰুত্তে, ‘‘মযং অজ্জ পব্বজিতা’’তি আহ. অথ নং ভিক্খূ, ‘‘আৰুসো, অধুনা ছিন্নচূল়োসি, অজ্জাপি তে সীসমূলে ঊকাগন্ধো ৰাযতিযেৰ, ত্ৰং নাম এত্তকেসু ৰুড্ঢতরেসু ৰত্তং আপুচ্ছন্তেসু নিস্সদ্দো নিচ্চলো নিসিন্নো, অপচিতিমত্তম্পি তে নত্থি, কস্স সাসনে পব্বজিতোসী’’তি? পরিৰারেত্ৰা তং ৰাচাসত্তীহি পহরন্তা ‘‘কিং ত্ৰং ইণট্টো ৰা ভযট্টো ৰা জীৰিতুং অসক্কোন্তো পব্বজিতো’’তি? আহংসু. সো একম্পি থেরং ওলোকেসি, তেন ‘‘কিং মং ওলোকেসি মহল্লকা’’তি? ৰুত্তে অঞ্ঞং ওলোকেসি, তেনপি তথেৰ ৰুত্তে অথস্স ‘‘ইমে মং পরিৰারেত্ৰা ৰাচাসত্তীহি ৰিজ্ঝন্তী’’তি খত্তিযমানো উপ্পজ্জি. অক্খীসু মণিৰণ্ণানি অস্সূনি সঞ্চরিংসু. ততো নে আহ – ‘‘কস্স সন্তিকং আগতত্থা’’তি. তে ‘‘কিং পন ত্ৰং ‘ময্হং সন্তিকং আগতা’তি? অম্হে মঞ্ঞসি গিহিব্যঞ্জনভট্ঠকা’’তি ৰত্ৰা, ‘‘সদেৰকে লোকে অগ্গপুগ্গলস্স সত্থু সন্তিকং আগতম্হা’’তি আহংসু. সো ‘‘ময্হং ভাতু সন্তিকে আগতা তুম্হে, যদি এৰং ইদানি ৰো আগতমগ্গেনেৰ গমনং করিস্সামী’’তি কুজ্ঝিত্ৰা নিক্খন্তো অন্তরামগ্গে চিন্তেসি – ‘‘মযি ইমিনাৰ নীহারেন গতে সত্থা এতে ন নীহরাপেস্সতী’’তি দুক্খী দুম্মনো অস্সূনি পৰত্তযমানো অগমাসি. ইমিনা কারণেন এস এৰং জাতোতি.
ৰাচাসন্নিতোদকেনাতি ৰচনপতোদেন. সঞ্জম্ভরিমকংসূতি সঞ্জম্ভরিতং নিরন্তরং ফুটং অকংসু, উপরি ৰিজ্ঝিংসূতি ৰুত্তং হোতি. ৰত্তাতি পরে যদিচ্ছকং ৰদতিযেৰ. নো চ ৰচনক্খমোতি পরেসং ৰচনং খমিতুং ন সক্কোতি. ইদানি তাৰ ত্ৰং ইমিনা কোপেন ইমিনা ৰুত্তৰাচাসন্নিতোদকেন ৰিদ্ধো. অতীতে পন রট্ঠতো চ পব্বাজিতোতি. এৰং ৰুত্তে, ‘‘কতরস্মিং কালে ভগৰা’’তি? ভিক্খূ ভগৰন্তং যাচিংসু.
সত্থা আহ – অতীতে বারাণসিযং বারাণসিরাজা রজ্জং কারেসি. অথেকো জাতিমা, একো মাতঙ্গোতি দ্ৰে ইসযো বারাণসিং অগমংসু. তেসু জাতিমা পুরেতরং গন্ত্ৰা কুম্ভকারসালাযং নিসীদি. মাতঙ্গো তাপসো পচ্ছা গন্ত্ৰা তত্থ ওকাসং যাচি কুম্ভকারো ‘‘অত্থেত্থ পঠমতরং পৰিট্ঠো পব্বজিতো, তং পুচ্ছা’’তি আহ. সো অত্তনো পরিক্খারং গহেত্ৰা সালায দ্ৰারমূলে ঠত্ৰা, ‘‘অম্হাকম্পি আচরিয একরত্তিৰাসায ওকাসং দেথা’’তি আহ. ‘‘পৰিস, ভো’’তি. পৰিসিত্ৰা নিসিন্নং, ‘‘ভো, কিং গোত্তোসী’’তি? পুচ্ছি. ‘‘চণ্ডালগোত্তোম্হী’’তি. ‘‘ন সক্কা তযা সদ্ধিং একট্ঠানে নিসীদিতুং, একমন্তং গচ্ছা’’তি. সো চ তত্থেৰ তিণসন্থারকং পত্থরিত্ৰা নিপজ্জি, জাতিমা দ্ৰারং নিস্সায নিপজ্জি. ইতরো পস্সাৰত্থায নিক্খমন্তো তং উরস্মিং অক্কমি. ‘‘কো এসো’’তি চ ৰুত্তে? ‘‘অহং আচরিযা’’তি আহ. ‘‘রে চণ্ডাল, কিং অঞ্ঞতো মগ্গং ন পস্সসি? অথ মে আগন্ত্ৰা অক্কমসী’’তি. ‘‘আচরিয, অদিস্ৰা মে অক্কন্তোসি, খম ময্হ’’ন্তি. সো মহাপুরিসে বহি নিক্খন্তে চিন্তেসি – ‘‘অযং পচ্চাগচ্ছন্তোপি ইতোৰ আগমিস্সতী’’তি পরিৰত্তেত্ৰা নিপজ্জি. মহাপুরিসোপি ‘‘আচরিযো ইতো সীসং কত্ৰা নিপন্নো, পাদসমীপেন গমিস্সামী’’তি পৰিসন্তো পুন উরস্মিংযেৰ অক্কমি. ‘‘কো এসো’’তি চ ৰুত্তে? ‘‘অহং আচরিযা’’তি আহ. ‘‘পঠমং তাৰ তে অজানন্তেন কতং, ইদানি মং ঘটেন্তোৰ অকাসি, সূরিযে তে উগ্গচ্ছন্তে সত্তধা মুদ্ধা ফলতূ’’তি সপি. মহাপুরিসো কিঞ্চি অৰত্ৰা পুরেঅরুণেযেৰ সূরিযং গণ্হি, নাস্স উগ্গন্তুং অদাসি. মনুস্সা চ হত্থিঅস্সাদযো চ পবুজ্ঝিংসু.
মনুস্সা রাজকুলং গন্ত্ৰা, ‘‘দেৰ, সকলনগরে অপ্পবুদ্ধো নাম নত্থি, ন চ অরুণুগ্গং পঞ্ঞাযতি, কিন্নু খো এত’’ন্তি? তেন হি নগরং পরিৰীমংসথাতি. তে পরিৰীমংসন্তা কুম্ভকারসালাযং দ্ৰে তাপসে দিস্ৰা, ‘‘ইমেসং এতং কম্মং ভৰিস্সতী’’তি গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. রঞ্ঞা চ ‘‘পুচ্ছথ নে’’তি ৰুত্তা আগন্ত্ৰা জাতিমন্তং পুচ্ছিংসু – ‘‘তুম্হেহি অন্ধকারং কত’’ন্তি. ‘‘ন মযা কতং, এস পন কূটজটিলো ছৰো অনন্তমাযো, তং পুচ্ছথা’’তি. তে আগন্ত্ৰা মহাপুরিসং পুচ্ছিংসু – ‘‘তুম্হেহি, ভন্তে, অন্ধকারং কত’’ন্তি. ‘‘আম অযং আচরিযো মং অভিসপি, তস্মা মযা কত’’ন্তি. তে গন্ত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. রাজাপি আগন্ত্ৰা মহাপুরিসং ‘‘তুম্হেহি কতং, ভন্তে’’তি? পুচ্ছি. ‘‘আম, মহারাজা’’তি. ‘‘কস্মা ভন্তে’’তি? ‘‘ইমিনা অভিসপিতোম্হি, সচে মং এসো খমাপেস্সতি, সূরিযং ৰিস্সজ্জেস্সামী’’তি. রাজা ‘‘খমাপেথ, ভন্তে, এত’’ন্তি আহ. ইতরো ‘‘মাদিসো জাতিমা কিং এৰরূপং চণ্ডালং খমাপেস্সতি? ন খমাপেমী’’তি.
অথ নং মনুস্সা ‘‘ন কিং ত্ৰং অত্তনো রুচিযা খমাপেস্সসী’’তি? ৰত্ৰা হত্থেসু চ পাদেসু চ গহেত্ৰা পাদমূলে নিপজ্জাপেত্ৰা ‘‘খমাপেহী’’তি আহংসু. সো নিস্সদ্দো নিপজ্জি. পুনপি নং ‘‘খমাপেহী’’তি আহংসু. ততো ‘‘খম ময্হং, আচরিযা’’তি আহ. মহাপুরিসো ‘‘অহং তাৰ তুয্হং খমিত্ৰা সূরিযং ৰিস্সজ্জেস্সামি, সূরিযে পন উগ্গতে তৰ সীসং সত্তধা ফলিস্সতী’’তি ৰত্ৰা, ‘‘ইমস্স সীসপ্পমাণং মত্তিকাপিণ্ডং মত্থকে ঠপেত্ৰা এতং নদিযা গলপ্পমাণে উদকে ঠপেথা’’তি আহ. মনুস্সা তথা অকংসু. এত্তাৰতা সরট্ঠকং রাজবলং সন্নিপতি. মহাপুরিসো সূরিযং মুঞ্চি. সূরিযরস্মি আগন্ত্ৰা মত্তিকাপিণ্ডং পহরি. সো সত্তধা ভিজ্জি. তাৰদেৰ সো নিমুজ্জিত্ৰা একেন তিত্থেন উত্তরিত্ৰা পলাযি. সত্থা ইমং ৰত্থুং আহরিত্ৰা, ‘‘ইদানি তাৰ ত্ৰং ভিক্খূনং সন্তিকে পরিভাসং লভসি, পুব্বেপি ইমং কোধং নিস্সায রট্ঠতো পব্বাজিতো’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা অথ নং ওৰদন্তো ন খো তে তং তিস্স পতিরূপন্তিআদিমাহ. নৰমং.
১০. থেরনামকসুত্তৰণ্ণনা
২৪৪. দসমে ৰণ্ণৰাদীতি আনিসংসৰাদী. যং অতীতং তং পহীনন্তি অতীতে খন্ধপঞ্চকে ছন্দরাগপ্পহানেন তং পহীনং নাম হোতি. অনাগতন্তি অনাগতম্পি খন্ধপঞ্চকং তত্থ ছন্দরাগপটিনিস্সগ্গেন পটিনিস্সট্ঠং নাম হোতি. সব্বাভিভুন্তি সব্বা খন্ধাযতনধাতুযো চ তযো ভৰে চ অভিভৰিত্ৰা ঠিতং. সব্বৰিদুন্তি তং ৰুত্তপ্পকারং সব্বং ৰিদিতং পাকটং কত্ৰা ঠিতং. সব্বেসু ধম্মেসূতি তেস্ৰেৰ ধম্মেসু তণ্হাদিট্ঠিলেপেহি অনুপলিত্তং. সব্বঞ্জহন্তি তদেৰ সব্বং তত্থ ছন্দরাগপ্পহানেন জহিত্ৰা ঠিতং. তণ্হক্খযে ৰিমুত্তন্তি তণ্হক্খযসঙ্খাতে নিব্বানে তদারম্মণায ৰিমুত্তিযা ৰিমুত্তং. দসমং.
১১. মহাকপ্পিনসুত্তৰণ্ণনা
২৪৫. একাদসমে মহাকপ্পিনোতি এৰংনামকো অভিঞ্ঞাবলপ্পত্তো অসীতিমহাসাৰকানং অব্ভন্তরো মহাথেরো. সো কির গিহিকালে কুক্কুটৰতীনগরে তিযোজনসতিকং রজ্জং অকাসি. পচ্ছিমভৰিকত্তা পন তথারূপং সাসনং সোতুং ওহিতসোতো ৰিচরতি. অথেকদিৰসং অমচ্চসহস্সপরিৰুতো উয্যানকীল়িকং অগমাসি. তদা চ মজ্ঝিমদেসতো জঙ্ঘৰাণিজা তং নগরং গন্ত্ৰা, ভণ্ডং পটিসামেত্ৰা, ‘‘রাজানং পস্সিস্সামা’’তি পণ্ণাকারহত্থা রাজকুলদ্ৰারং গন্ত্ৰা, ‘‘রাজা উয্যানং গতো’’তি সুত্ৰা, উয্যানং গন্ত্ৰা, দ্ৰারে ঠিতা, পটিহারস্স আরোচযিংসু. অথ রঞ্ঞো নিৰেদিতে রাজা পক্কোসাপেত্ৰা নিয্যাতিতপণ্ণাকারে ৰন্দিত্ৰা ঠিতে, ‘‘তাতা, কুতো আগতত্থা’’তি? পুচ্ছি. ‘‘সাৰত্থিতো দেৰা’’তি. ‘‘কচ্চি ৰো রট্ঠং সুভিক্খং, ধম্মিকো রাজা’’তি? ‘‘আম, দেৰা’’তি. ‘‘অত্থি পন তুম্হাকং দেসে কিঞ্চি সাসন’’ন্তি? ‘‘অত্থি, দেৰ, ন পন সক্কা উচ্ছিট্ঠমুখেহি কথেতু’’ন্তি. রাজা সুৰণ্ণভিঙ্গারেন উদকং দাপেসি. তে মুখং ৰিক্খালেত্ৰা দসবলাভিমুখা অঞ্জলিং পগ্গণ্হিত্ৰা, ‘‘দেৰ, অম্হাকং দেসে বুদ্ধরতনং নাম উপ্পন্ন’’ন্তি আহংসু. রঞ্ঞো ‘‘বুদ্ধো’’তি ৰচনে সুতমত্তে সকলসরীরং ফরমানা পীতি উপ্পজ্জি. ততো ‘‘বুদ্ধোতি, তাতা, ৰদথা’’তি? আহ. ‘‘বুদ্ধোতি দেৰ ৰদামা’’তি. এৰং তিক্খত্তুং ৰদাপেত্ৰা, ‘‘বুদ্ধোতি পদং অপরিমাণং, নাস্স সক্কা পরিমাণং কাতু’’ন্তি তস্মিংযেৰ পসন্নো সতসহস্সং দত্ৰা পুন ‘‘অঞ্ঞং কিং সাসন’’ন্তি? পুচ্ছি. ‘‘দেৰ ধম্মরতনং নাম উপ্পন্ন’’ন্তি. তম্পি সুত্ৰা তথেৰ তিক্খত্তুং পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা অপরম্পি সতসহস্সং দত্ৰা পুন ‘‘অঞ্ঞং কিং সাসন’’ন্তি? পুচ্ছি. ‘‘সঙ্ঘরতনং দেৰ উপ্পন্ন’’ন্তি. তম্পি সুত্ৰা তথেৰ তিক্খত্তুং পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা অপরম্পি সতসহস্সং দত্ৰা দিন্নভাৰং পণ্ণে লিখিত্ৰা, ‘‘তাতা, দেৰিযা সন্তিকং গচ্ছথা’’তি পেসেসি. তেসু গতেসু অমচ্চে পুচ্ছি, ‘‘তাতা, বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো, তুম্হে কিং করিস্সথা’’তি? ‘‘দেৰ তুম্হে কিং কত্তুকামা’’তি? ‘‘অহং পব্বজিস্সামী’’তি. ‘‘মযম্পি পব্বজিস্সামা’’তি. তে সব্বেপি ঘরং ৰা কুটুম্বং ৰা অনপলোকেত্ৰা যে অস্সে আরুয্হ গতা, তেহেৰ নিক্খমিংসু.
ৰাণিজা অনোজাদেৰিযা সন্তিকং গন্ত্ৰা পণ্ণং দস্সেসুং. সা ৰাচেত্ৰা ‘‘রঞ্ঞা তুম্হাকং বহূ কহাপণা দিন্না, কিং তুম্হেহি কতং, তাতা’’তি? পুচ্ছি. ‘‘পিযসাসনং দেৰি আনীত’’ন্তি. ‘‘অম্হেপি সক্কা, তাতা, সুণাপেতু’’ন্তি. ‘‘সক্কা দেৰি, উচ্ছিট্ঠমুখেহি পন ৰত্তুং ন সক্কা’’তি. সা সুৰণ্ণভিঙ্গারেন উদকং দাপেসি. তে মুখং ৰিক্খালেত্ৰা রঞ্ঞো আরোচিতনযেনেৰ আরোচেসুং. সাপি সুত্ৰা উপ্পন্নপামোজ্জা তেনেৰ নযেন একেকস্মিং পদে তিক্খত্তুং পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা পটিঞ্ঞাগণনায তীণি তীণি কত্ৰা নৰসতসহস্সানি অদাসি. ৰাণিজা সব্বানিপি দ্ৰাদসসতসহস্সানি লভিংসু. অথ নে ‘‘রাজা কহং, তাতা’’তি, পুচ্ছি. ‘‘পব্বজিস্সামীতি নিক্খন্তো দেৰী’’তি. ‘‘তেন হি, তাতা, তুম্হে গচ্ছথা’’তি তে উয্যোজেত্ৰা রঞ্ঞা সদ্ধিং গতানং অমচ্চানং মাতুগামে পক্কোসাপেত্ৰা, ‘‘তুম্হে অত্তনো সামিকানং গতট্ঠানং জানাথ অম্মা’’তি পুচ্ছি. ‘‘জানাম অয্যে, রঞ্ঞা সদ্ধিং উয্যানকীল়িকং গতা’’তি. আম গতা, তত্থ পন গন্ত্ৰা, ‘‘বুদ্ধো উপ্পন্নো, ধম্মো উপ্পন্নো, সঙ্ঘো উপ্পন্নো’’তি সুত্ৰা, ‘‘দসবলস্স সন্তিকে পব্বজিস্সামা’’তি গতা. ‘‘তুম্হে কিং করিস্সথা’’তি? ‘‘তুম্হে পন অয্যে কিং কত্তুকামা’’তি? ‘‘অহং পব্বজিস্সামি, ন তেহি ৰন্তৰমনং জিৰ্হগ্গে ঠপেয্য’’ন্তি. ‘‘যদি এৰং, মযম্পি পব্বজিস্সামা’’তি সব্বা রথে যোজাপেত্ৰা নিক্খমিংসু.
রাজাপি অমচ্চসহস্সেন সদ্ধিং গঙ্গায তীরং পাপুণি. তস্মিঞ্চ সমযে গঙ্গা পূরা হোতি. অথ নং দিস্ৰা, ‘‘অযং গঙ্গা পূরা চণ্ডমচ্ছাকিণ্ণা, অম্হেহি সদ্ধিং আগতা দাসা ৰা মনুস্সা ৰা নত্থি, যে নো নাৰং ৰা উল়ুম্পং ৰা কত্ৰা দদেয্যুং, এতস্স পন সত্থু গুণা নাম হেট্ঠা অৰীচিতো উপরি যাৰ ভৰগ্গা পত্থটা, সচে এস সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো, ইমেসং অস্সানং খুরপিট্ঠানি মা তেমেন্তূ’’তি উদকপিট্ঠেন অস্সে পক্খন্দাপেসুং. একঅস্সস্সাপি খুরপিট্ঠমত্তং ন তেমি, রাজমগ্গেন গচ্ছন্তা ৰিয পরতীরং পত্ৰা পুরতো অঞ্ঞং মহানদিং পাপুণিংসু. তত্থ অঞ্ঞা সচ্চকিরিযা নত্থি, তায এৰ সচ্চকিরিযায তম্পি অড্ঢযোজনৰিত্থারং নদিং অতিক্কমিংসু. অথ ততিযং চন্দভাগং নাম মহানদিং পত্ৰা তম্পি তায এৰ সচ্চকিরিযায অতিক্কমিংসু.
সত্থাপি তংদিৰসং পচ্চূসসমযে মহাকরুণাসমাপত্তিতো ৰুট্ঠায লোকং ওলোকেন্তো ‘‘অজ্জ মহাকপ্পিনো তিযোজনসতিকং রজ্জং পহায অমচ্চসহস্সপরিৰারো মম সন্তিকে পব্বজিতুং আগচ্ছতী’’তি দিস্ৰা, ‘‘মযা তেসং পচ্চুগ্গমনং কাতুং যুত্ত’’ন্তি পাতোৰ সরীরপটিজগ্গনং কত্ৰা, ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰারো সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা, পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সযমেৰ পত্তচীৰরং গহেত্ৰা, আকাসে উপ্পতিত্ৰা চন্দভাগায নদিযা তীরে তেসং উত্তরণতিত্থস্স অভিমুখে ঠানে মহানিগ্রোধরুক্খো অত্থি, তত্থ পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা ছব্বণ্ণবুদ্ধরস্মিযো ৰিস্সজ্জেসি. তে তেন তিত্থেন উত্তরন্তা চ ছব্বণ্ণবুদ্ধরস্মিযো ইতো চিতো চ ৰিধাৰন্তিযো ওলোকেন্তা দসবলস্স পুণ্ণচন্দসস্সিরিকং মুখং দিস্ৰা, ‘‘যং সত্থারং উদ্দিস্স মযং পব্বজিতা, অদ্ধা সো এসো’’তি দস্সনেনেৰ নিট্ঠং গন্ত্ৰা দিট্ঠট্ঠানতো পট্ঠায ওনতা ৰন্দমানা আগম্ম সত্থারং ৰন্দিংসু. রাজা গোপ্ফকেসু গহেত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি সদ্ধিং অমচ্চসহস্সেন. সত্থা তেসং ধম্মং কথেসি. দেসনাপরিযোসানে সব্বে অরহত্তে পতিট্ঠায সত্থারং পব্বজ্জং যাচিংসু. সত্থা ‘‘পুব্বে ইমে চীৰরদানস্স দিন্নত্তা অত্তনো চীৰরানি গহেত্ৰাৰ আগতা’’তি সুৰণ্ণৰণ্ণং হত্থং পসারেত্ৰা, ‘‘এথ ভিক্খৰো স্ৰাক্খাতো ধম্মো, চরথ ব্রহ্মচরিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিরিযাযা’’তি আহ. সাৰ তেসং আযস্মন্তানং পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ অহোসি, ৰস্সসট্ঠিকত্থেরা ৰিয সত্থারং পরিৰারযিংসু.
অনোজাপি দেৰী রথসহস্সপরিৰারা গঙ্গাতীরং পত্ৰা রঞ্ঞো অত্থায আভতং নাৰং ৰা উল়ুম্পং ৰা অদিস্ৰা অত্তনো ব্যত্ততায চিন্তেসি – ‘‘রাজা সচ্চকিরিযং কত্ৰা গতো ভৰিস্সতি, সো পন সত্থা ন কেৰলং তেসংযেৰ অত্থায নিব্বত্তো, সচে সো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো, অম্হাকং রথা মা উদকে নিমুজ্জিংসূ’’তি উদকপিট্ঠে রথে পক্খন্দাপেসি. রথানং নেমিৰট্টিমত্তম্পি ন তেমি. দুতিযততিযনদীপি তেনেৰ সচ্চকারেন উত্তরমানাযেৰ নিগ্রোধরুক্খমূলে সত্থারং অদ্দস. সত্থা ‘‘ইমাসং অত্তনো সামিকে পস্সন্তীনং ছন্দরাগো উপ্পজ্জিত্ৰা মগ্গফলানং অন্তরাযং করেয্য, সো এৰং কাতুং ন সক্খিস্সতী’’তি যথা অঞ্ঞমঞ্ঞে ন পস্সন্তি, তথা অকাসি. তা সব্বাপি তিত্থতো উত্তরিত্ৰা দসবলং ৰন্দিত্ৰা নিসীদিংসু. সত্থা তাসং ধম্মং কথেসি, দেসনাপরিযোসানে সব্বাপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অঞ্ঞমঞ্ঞে পস্সিংসু. সত্থা ‘‘উপ্পলৰণ্ণা আগচ্ছতূ’’তি চিন্তেসি. থেরী আগন্ত্ৰা সব্বা পব্বাজেত্ৰা আদায ভিক্খুনীনং উপস্সযং গতা. সত্থা ভিক্খুসহস্সং গহেত্ৰা আকাসেন জেতৰনং অগমাসি. ইমং সন্ধাযেতং ৰুত্তং – ‘‘মহাকপ্পিনোতি এৰং নামকো অভিঞ্ঞাবলপ্পত্তো অসীতিমহাসাৰকানং অব্ভন্তরো মহাথেরো’’তি.
জনেতস্মিন্তি জনিতে পজাযাতি অত্থো. যে গোত্তপটিসারিনোতি যে ‘‘মযং ৰাসেট্ঠা গোতমা’’তি গোত্তং পটিসরন্তি পটিজানন্তি, তেসং খত্তিযো সেট্ঠোতি অত্থো. ৰিজ্জাচরণসম্পন্নোতি অট্ঠহি ৰিজ্জাহি চেৰ পন্নরসধম্মভেদেন চরণেন চ সমন্নাগতো. তপতীতি ৰিরোচতি. ঝাযী তপতি ব্রাহ্মণোতি খীণাসৰব্রাহ্মণো দুৰিধেন ঝানেন ঝাযমানো তপতি ৰিরোচতি. তস্মিং পন খণে কালুদাযিত্থেরো দুৰিধেন ঝানেন ঝাযমানো অৰিদূরে নিসিন্নো হোতি. বুদ্ধো তপতীতি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধো ৰিরোচতি. সব্বমঙ্গলগাথা কিরেসা. ভাতিকরাজা কির একং পূজং কারেত্ৰা আচরিযকং আহ – ‘‘তীহি রতনেহি অমুত্তং একং জযমঙ্গলং ৰদথা’’তি. সো তেপিটকং বুদ্ধৰচনং সম্মসিত্ৰা ইমং গাথং ৰদন্তো ‘‘দিৰা তপতি আদিচ্চো’’তি ৰত্ৰা অত্থঙ্গমেন্তস্স সূরিযস্স অঞ্জলিং পগ্গণ্হি. ‘‘রত্তিমাভাতি চন্দিমা’’তি, উট্ঠহন্তস্স চন্দস্স অঞ্জলিং পগ্গণ্হি. ‘‘সন্নদ্ধো খত্তিযো তপতী’’তি রঞ্ঞো অঞ্জলিং পগ্গণ্হি. ‘‘ঝাযী তপতি ব্রাহ্মণো’’তি ভিক্খুসঙ্ঘস্স অঞ্জলিং পগ্গণ্হি. ‘‘বুদ্ধো তপতি তেজসা’’তি ৰত্ৰা পন মহাচেতিযস্স অঞ্জলিং পগ্গণ্হি. অথ নং রাজা ‘‘মা হত্থং ওতারেহী’’তি উক্খিত্তস্মিংযেৰ হত্থে সহস্সং ঠপেসি. একাদসমং.
১২. সহাযকসুত্তৰণ্ণনা
২৪৬. দ্ৰাদসমে চিররত্তংসমেতিকাতি দীঘরত্তং সংসন্দিত্ৰা সমেত্ৰা ঠিতলদ্ধিনো. তে কির পঞ্চজাতিসতানি একতোৰ ৰিচরিংসু. সমেতি নেসং সদ্ধম্মোতি ইদানি ইমেসং অযং সাসনধম্মো সংসন্দতি সমেতি. ধম্মে বুদ্ধপ্পৰেদিতেতি বুদ্ধেন পৰেদিতে ধম্মে এতেসং সাসনধম্মো সোভতীতি অত্থো. সুৰিনীতা কপ্পিনেনাতি অত্তনো উপজ্ঝাযেন অরিযপ্পৰেদিতে ধম্মে সুট্ঠু ৰিনীতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি. দ্ৰাদসমং.
ভিক্খুসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি সারত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
নিদানৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.