৯. কোণ্ডঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা
২১৭. নৰমে অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞোতি পঠমং ধম্মস্স অঞ্ঞাতত্তা এৰং গহিতনামো থেরো. সুচিরস্সেৰাতি কীৰচিরস্স? দ্ৰাদসন্নং সংৰচ্ছরানং. এত্তকং কালং কত্থ ৰিহাসীতি. ছদ্দন্তভৰনে মন্দাকিনিপোক্খরণিযা তীরে পচ্চেকবুদ্ধানং ৰসনট্ঠানে. কস্মা? ৰিহারগরুতায. সো হি পঞ্ঞৰা মহাসাৰকো. যথেৰ ভগৰতো, এৰমস্স দসসহস্সচক্কৰাল়ে দেৰমনুস্সানং অব্ভন্তরে গুণা পত্থটাৰ. দেৰমনুস্সা তথাগতস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজং কত্ৰা ‘‘অগ্গধম্মং পটিৰিদ্ধসাৰকো’’তি অনন্তরং থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা পূজেন্তি. সন্তিকং আগতানঞ্চ নাম তথারূপা ধম্মকথা ৰা পটিসন্থারো ৰা কাতব্বো হোতি. থেরো চ ৰিহারগরুকো, তেনস্স সো পপঞ্চো ৰিয উপট্ঠাতি. ইতি ৰিহারগরুতায তত্থ গন্ত্ৰা ৰিহাসি.
অপরম্পি কারণং – ভিক্খাচারৰেলাযং তাৰ সব্বসাৰকা ৰস্সগ্গেন গচ্ছন্তি. ধম্মদেসনাকালে পন মজ্ঝট্ঠানে অলঙ্কতবুদ্ধাসনম্হি সত্থরি নিসিন্নে দক্খিণহত্থপস্সে ধম্মসেনাপতি, ৰামহত্থপস্সে মহামোগ্গল্লানত্থেরো নিসীদতি, তেসং পিট্ঠিভাগে অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞত্থেরস্স আসনং পঞ্ঞাপেন্তি. সেসা ভিক্খূ তং পরিৰারেত্ৰা নিসীদন্তি. দ্ৰে অগ্গসাৰকা অগ্গধম্মপটিৰিদ্ধত্তা চ মহল্লকত্তা চ থেরে সগারৰা থেরং মহাব্রহ্মং ৰিয অগ্গিক্খন্ধং ৰিয আসীৰিসং ৰিয চ মঞ্ঞমানা ধুরাসনে নিসীদন্তা ওত্তপ্পন্তি হরাযন্তি. থেরো চিন্তেসি – ‘‘ইমেহি ধুরাসনত্থায কপ্পসতসহস্সাধিকং অসঙ্খ্যেয্যং পারমিযো পূরিতা, তে ইদানি ধুরাসনে নিসীদন্তা মম ওত্তপ্পন্তি হরাযন্তি, ফাসুৰিহারং নেসং করিস্সামী’’তি. সো পতিরূপে কালে তথাগতং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘ইচ্ছামহং, ভন্তে, জনপদে ৰসিতু’’ন্তি আহ, সত্থা অনুজানি.
থেরো সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ছদ্দন্তভৰনে মন্দাকিনিতীরং গতো. পুব্বে পচ্চেকবুদ্ধানং পারিচরিযায কতপরিচযা অট্ঠসহস্সা হত্থিনাগা থেরং দিস্ৰাৰ ‘‘অম্হাকং পুঞ্ঞক্খেত্তং আগত’’ন্তি নখেহি চঙ্কমনং নিত্তিণং কত্ৰা আৰরণসাখা হরিত্ৰা থেরস্স ৰসনট্ঠানং পটিজগ্গিত্ৰা ৰত্তং কত্ৰা সব্বে সন্নিপতিত্ৰা মন্তযিংসু – ‘‘সচে হি মযং ‘অযং থেরস্স কত্তব্বং করিস্সতি, অযং করিস্সতী’তি পটিপজ্জিস্সাম, থেরো বহুঞাতিকগামং গতো ৰিয যথাধোতেনেৰ পত্তেন গমিস্সতি, ৰারেন নং পটিজগ্গিস্সাম, একস্স পন ৰারে পত্তে সেসেহিপি নপ্পমজ্জিতব্ব’’ন্তি ৰারং ঠপযিংসু. ৰারিকনাগো পাতোৰ থেরস্স মুখোদকঞ্চ দন্তকট্ঠঞ্চ ঠপেতি, ৰত্তং করোতি.
মন্দাকিনিপোক্খরণী নাম চেসা পণ্ণাসযোজনা হোতি. তস্সা পঞ্চৰীসতিযোজনমত্তে ঠানে সেৰালো ৰা পণকং ৰা নত্থি, ফলিকৰণ্ণং উদকমেৰ হোতি. ততো পরং পন কটিপ্পমাণে উদকে অড্ঢযোজনৰিত্থতং সেসপদুমৰনং পণ্ণাসযোজনং সরং পরিক্খিপিত্ৰা ঠিতং. তদনন্তরং তাৰ মহন্তমেৰ রত্তপদুমৰনং, তদনন্তরং রত্তকুমুদৰনং, তদনন্তরং সেতকুমুদৰনং, তদনন্তরং নীলুপ্পলৰনং, তদনন্তরং রত্তুপ্পলৰনং, তদনন্তরং সুগন্ধরত্তসালিৰনং, তদনন্তরং এল়ালুকলাবুকুম্ভণ্ডাদীনি মধুররসানি ৰল্লিফলানি, তদনন্তরং অড্ঢযোজনৰিত্থারমেৰ উচ্ছুৰনং, তত্থ পূগরুক্খক্খন্ধপ্পমাণা উচ্ছূ, তদনন্তরং কদলিৰনং, যতো দুৰে পক্কানি খাদন্তা কিলমন্তি, তদনন্তরং চাটিপ্পমাণফলং পনসৰনং, তদনন্তরং জম্বুৰনং, তদনন্তরং অম্বৰনং, তদনন্তরং কপিত্থৰনন্তি. সঙ্খেপতো তস্মিং দহে খাদিতব্বযুত্তকং ফলং নাম নত্থীতি ন ৰত্তব্বং. কুসুমানং পুপ্ফনসমযে ৰাতো রেণুৰট্টিং উট্ঠাপেত্ৰা পদুমিনিপত্তেসু ঠপেতি, তত্থ উদকফুসিতানি পতন্তি. ততো আদিচ্চপাকেন পচ্চিত্ৰা পক্কপযোঘনিকা ৰিয তিট্ঠতি, এতং পোক্খরমধু নাম, তং থেরস্স আহরিত্ৰা দেন্তি. মুল়ালং নঙ্গলসীসমত্তং হোতি, তম্পি আহরিত্ৰা দেন্তি. ভিসং মহাভেরিপোক্খরপ্পমাণং হোতি, তস্স একস্মিং পব্বে পাদঘটকপ্পমাণং খীরং হোতি, তং আহরিত্ৰা দেন্তি. পোক্খরট্ঠীনি মধুসক্খরায যোজেত্ৰা দেন্তি. উচ্ছুং পাসাণপিট্ঠে ঠপেত্ৰা পাদেন অক্কমন্তি. ততো রসো পগ্ঘরিত্ৰা সোণ্ডিআৰাটে পূরেত্ৰা, আদিচ্চপাকেন পচ্চিত্ৰা খীরপাসাণপিণ্ডো ৰিয তিট্ঠতি, তং আহরিত্ৰা দেন্তি. পনসকদলিঅম্বপক্কাদীসু কথাৰ নত্থি.
কেলাসপব্বতে নাগদত্তো নাম দেৰপুত্তো ৰসতি. থেরো কালেন কালং তস্স ৰিমানদ্ৰারং গচ্ছতি. সো নৰসপ্পিপোক্খরমধুচুণ্ণযুত্তস্স নিরুদকপাযাসস্স পত্তং পূরেত্ৰা দেতি. সো কির কস্সপবুদ্ধকালে ৰীসতিৰস্সসহস্সানি সুগন্ধসপ্পিনা খীরসলাকং অদাসি. তেনস্সেতং ভোজনং উপ্পজ্জতি. এৰং থেরো দ্ৰাদস ৰস্সানি ৰসিত্ৰা অত্তনো আযুসঙ্খারং ওলোকেন্তো পরিক্খীণভাৰং ঞত্ৰা ‘‘কত্থ পরিনিব্বাযিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা – ‘‘হত্থিনাগেহি মং দ্ৰাদস ৰস্সানি উপট্ঠহন্তেহি দুক্করং কতং, সত্থারং অনুজানাপেত্ৰা এতেসংযেৰ সন্তিকে পরিনিব্বাযিস্সামী’’তি আকাসেন ভগৰতো সন্তিকং অগমাসি. তেন ৰুত্তং ‘‘সুচিরস্সেৰ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমী’’তি.
নামঞ্চাতি কস্মা নামং সাৰেতি? থেরঞ্হি কেচি সঞ্জানন্তি, কেচি ন সঞ্জানন্তি. তত্থ থেরো চিন্তেসি – ‘‘যে মং অজানন্তা ‘কো এস পণ্ডরসীসো ওভগ্গো গোপানসিৰঙ্কো মহল্লকো সত্থারা সদ্ধিং পটিসন্থারং করোতী’তি চিত্তং পদূসেস্সন্তি, তে অপাযপূরকা ভৰিস্সন্তি. যে পন মং জানন্তা – ‘দসসহস্সচক্কৰাল়ে সত্থা ৰিয পঞ্ঞাতো পাকটো মহাসাৰকো’তি চিত্তং পসাদেস্সন্তি, তে সগ্গূপগা ভৰিস্সন্তী’’তি, সত্তানং অপাযমগ্গং পিদহিত্ৰা সগ্গমগ্গং ৰিৰরন্তো নামং সাৰেতি.
বুদ্ধানুবুদ্ধোতি পঠমং সত্থা চত্তারি সচ্চানি বুজ্ঝি, পচ্ছা থেরো, তস্মা বুদ্ধানুবুদ্ধোতি, ৰুচ্চতি. তিব্বনিক্কমোতি বাল়্হৰীরিযো. ৰিৰেকানন্তি তিণ্ণং ৰিৰেকানং. তেৰিজ্জো, চেতোপরিযাযকোৰিদোতি ছসু অভিঞ্ঞাসু চতস্সো ৰদতি. ইতরা দ্ৰে কিঞ্চাপি ন ৰুত্তা, থেরো পন ছল়ভিঞ্ঞোৰ. ইমিস্সা চ গাথায পরিযোসানে পরিসা সন্নিসীদি. পরিসায সন্নিসিন্নভাৰং ঞত্ৰা থেরো সত্থারা সদ্ধিং পটিসন্থারং কত্ৰা ‘‘পরিক্খীণা মে, ভন্তে, আযুসঙ্খারা, পরিনিব্বাযিস্সামী’’তি, পরিনিব্বানকালং অনুজানাপেসি. কত্থ পরিনিব্বাযিস্সসি কোণ্ডঞ্ঞাতি? উপট্ঠাকেহি মে, ভন্তে, হত্থিনাগেহি দুক্করং কতং, তেসং সন্তিকেতি. সত্থা অনুজানি.
থেরো দসবলং পদক্খিণং কত্ৰা – ‘‘পুব্বং তং মে, ভন্তে, পঠমদস্সনং, ইদং পচ্ছিমদস্সন’’ন্তি পরিদেৰন্তে মহাজনে সত্থারং ৰন্দিত্ৰা নিক্খমিত্ৰা, দ্ৰারকোট্ঠকে ঠিতো – ‘‘মা সোচিত্থ, মা পরিদেৰিত্থ, বুদ্ধা ৰা হোন্তু বুদ্ধসাৰকা ৰা, উপ্পন্না সঙ্খারা অভিজ্জনকা নাম নত্থী’’তি মহাজনং ওৰদিত্ৰা পস্সন্তস্সেৰ মহাজনস্স ৰেহাসং অব্ভুগ্গম্ম মন্দাকিনিতীরে ওতরিত্ৰা পোক্খরণিযং ন্হত্ৰা নিৰত্থনিৰাসনো কতুত্তরাসঙ্গো সেনাসনং সংসামেত্ৰা ফলসমাপত্তিযা তযো যামে ৰীতিনামেত্ৰা বলৰপচ্চূসসমযে পরিনিব্বাযি. থেরস্স সহপরিনিব্বানা হিমৰতি সব্বরুক্খা পুপ্ফেহি চ ফলেহি চ ওনতৰিনতা অহেসুং. ৰারিকনাগো থেরস্স পরিনিব্বুতভাৰং অজানন্তো পাতোৰ মুখোদকদন্তকট্ঠানি উপট্ঠপেত্ৰা ৰত্তং কত্ৰা খাদনীযফলানি আহরিত্ৰা চঙ্কমনকোটিযং অট্ঠাসি. সো যাৰ সূরিযুগ্গমনা থেরস্স নিক্খমনং অপস্সন্তো ‘‘কিং নু খো এতং? পুব্বে অয্যো পাতোৰ চঙ্কমতি, মুখং ধোৰতি. অজ্জ পন পণ্ণসালতোপি ন নিক্খমতী’’তি কুটিদ্ৰারং কম্পেত্ৰা ওলোকেন্তো থেরং নিসিন্নকমেৰ দিস্ৰা হত্থং পসারেত্ৰা পরামসিত্ৰা অস্সাসপস্সাসে পরিযেসন্তো তেসং অপ্পৰত্তিভাৰং ঞত্ৰা – ‘‘পরিনিব্বুতো থেরো’’তি সোণ্ডং মুখে পক্খিপিত্ৰা মহারৰং ৰিরৰি. সকলহিমৰন্তো একনিন্নাদো অহোসি. অট্ঠনাগসহস্সানি সন্নিপতিত্ৰা থেরং জেট্ঠকনাগস্স কুম্ভে নিসীদাপেত্ৰা সুপুপ্ফিতরুক্খসাখা গহেত্ৰা পরিৰারেত্ৰা সকলহিমৰন্তং অনুৰিচরিত্ৰা সকট্ঠানমেৰ আগতা.
সক্কো ৰিস্সকম্মং আমন্তেসি – ‘‘তাত, অম্হাকং জেট্ঠভাতা পরিনিব্বুতো, সক্কারং করিস্সাম, নৰযোজনিকং সব্বরতনমযং কূটাগারং মাপেহী’’তি. সো তথা কত্ৰা থেরং তত্থ নিপজ্জাপেত্ৰা হত্থিনাগানং অদাসি. তে কূটাগারং উক্খিপিত্ৰা তিযোজনসহস্সং হিমৰন্তং পুনপ্পুনং আৰিজ্ঝিংসু. তেসং হত্থতো আকাসট্ঠকা দেৰা গহেত্ৰা সাধুকীল়িতং কীল়িংসু. ততো ৰস্সৰলাহকা সীতৰলাহকা উণ্হৰলাহকা চাতুমহারাজিকা তাৰতিংসাতি এতেনুপাযেন যাৰ ব্রহ্মলোকা কূটাগারং অগমাসি, পুন ব্রহ্মানো দেৰানন্তি অনুপুব্বেন হত্থিনাগানংযেৰ কূটাগারং অদংসু. একেকা দেৰতা চতুরঙ্গুলমত্তং চন্দনঘটিকং আহরি, চিতকো নৰযোজনিকো অহোসি. কূটাগারং চিতকং আরোপযিংসু. পঞ্চ ভিক্খুসতানি আকাসেনাগন্ত্ৰা সব্বরত্তিং সজ্ঝাযমকংসু. অনুরুদ্ধত্থেরো ধম্মং কথেসি, বহূনং দেৰতানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. পুনদিৰসে অরুণুগ্গমনৰেলাযমেৰ চিতকং নিব্বাপেত্ৰা সুমনমকুল়ৰণ্ণানং ধাতূনং পরিসাৰনং পূরেত্ৰা ভগৰতি নিক্খমিত্ৰা ৰেল়ুৰনৰিহারকোট্ঠকং সম্পত্তে আহরিত্ৰা সত্থু হত্থে ঠপযিংসু. সত্থা ধাতুপরিসাৰনং গহেত্ৰা পথৰিযা হত্থং পসারেসি, মহাপথৰিং ভিন্দিত্ৰা রজতবুব্বুল়সদিসং চেতিযং নিক্খমি. সত্থা সহত্থেন চেতিযে ধাতুযো নিধেসি. অজ্জাপি কির তং চেতিযং ধরতিযেৰাতি. নৰমং.