১০. বহুধীতরসুত্তৰণ্ণনা

১৯৬. দসমে অঞ্ঞতরস্মিং ৰনসণ্ডেতি পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স ব্রাহ্মণস্স অরহত্তস্স উপনিস্সযং দিস্ৰা ‘‘গচ্ছামিস্স সঙ্গহং করিস্সামী’’তি গন্ত্ৰা তস্মিং ৰনসণ্ডে ৰিহরতি. নট্ঠা হোন্তীতি কসিত্ৰা ৰিস্সট্ঠা অটৰিমুখা চরমানা ব্রাহ্মণে ভুঞ্জিতুং গতে পলাতা হোন্তি. পল্লঙ্কন্তি সমন্ততো ঊরুবদ্ধাসনং. আভুজিত্ৰাতি বন্ধিত্ৰা. উজুং কাযং পণিধাযাতি উপরিমং সরীরং উজুকং ঠপেত্ৰা, অট্ঠারস পিট্ঠিকণ্টকে কোটিযা কোটিং পটিপাদেত্ৰা. পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰাতি কম্মট্ঠানাভিমুখং সতিং ঠপযিত্ৰা, মুখসমীপে ৰা কত্ৰাতি অত্থো. তেনেৰ ৰিভঙ্গে ৰুত্তং – ‘‘অযং সতি উপট্ঠিতা হোতি সূপট্ঠিতা নাসিকগ্গে ৰা মুখনিমিত্তে ৰা, তেন ৰুচ্চতি পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা’’তি (ৰিভ. ৫৩৭). অথ ৰা ‘‘পরীতি পরিগ্গহট্ঠো. মুখন্তি নিয্যানট্ঠো. সতীতি উপট্ঠানট্ঠো. তেন ৰুচ্চতি পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা’’তি এৰং পটিসম্ভিদাযং (পটি. ম. ১.১৬৪) ৰুত্তনযেনপেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. তত্রাযং সঙ্খেপো – ‘‘পরিগ্গহিতনিয্যানং সতিং কত্ৰা’’তি. এৰং নিসীদন্তো চ পন ছব্বণ্ণা ঘনবুদ্ধরস্মিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা নিসীদি. উপসঙ্কমীতি দোমনস্সাভিভূতো আহিণ্ডন্তো, ‘‘সুখেন ৰতাযং সমণো নিসিন্নো’’তি চিন্তেত্ৰা উপসঙ্কমি.

অজ্জসট্ঠিং ন দিস্সন্তীতি অজ্জ ছদিৰসমত্তকা পট্ঠায ন দিস্সন্তি. পাপকাতি লামকা তিলখাণুকা. তেন কির তিলখেত্তে ৰপিতে তদহেৰ দেৰো ৰস্সিত্ৰা তিলে পংসুম্হি ওসীদাপেসি, পুপ্ফং ৰা ফলং ৰা গহেতুং নাসক্খিংসু. যেপি ৰড্ঢিংসু, তেসং উপরি পাণকা পতিত্ৰা পণ্ণানি খাদিংসু, একপণ্ণদুপণ্ণা খাণুকা অৰসিস্সিংসু. ব্রাহ্মণো খেত্তং ওলোকেতুং গতো তে দিস্ৰা – ‘‘ৰড্ঢিযা মে তিলা গহিতা, তেপি নট্ঠা’’তি দোমনস্সজাতো অহোসি, তং গহেত্ৰা ইমং গাথমাহ.

উস্সোল়্হিকাযাতি উস্সাহেন কণ্ণনঙ্গুট্ঠাদীনি উক্খিপিত্ৰা ৰিচরন্তা উপ্পতন্তি. তস্স কির অনুপুব্বেন ভোগেসু পরিক্খীণেসু পক্খিপিতব্বস্স অভাৰেন তুচ্ছকোট্ঠা অহেসুং. তস্স ইতো চিতো চ সত্তহি ঘরেহি আগতা মূসিকা তে তুচ্ছকোট্ঠে পৰিসিত্ৰা উয্যানকীল়ং কীল়ন্তা ৰিয নচ্চন্তি, তং গহেত্ৰা এৰমাহ.

উপ্পাটকেহি সঞ্ছন্নোতি উপ্পাটকপাণকেহি সঞ্ছন্নো. তস্স কির ব্রাহ্মণস্স সযনত্থায সন্থতং তিণপণ্ণসন্থারং কোচি অন্তরন্তরা পটিজগ্গন্তো নত্থি. সো দিৰসং অরঞ্ঞে কম্মং কত্ৰা সাযং আগন্ত্ৰা তস্মিং নিপজ্জতি. অথস্স উপ্পাটকপাণকা সরীরং একচ্ছন্নং করোন্তা খাদন্তি, তং গহেত্ৰা এৰমাহ.

ৰিধৰাতি মতপতিকা. যাৰ কির তস্স ব্রাহ্মণস্স গেহে ৰিভৰমত্তা অহোসি, তাৰ তা ৰিধৰাপি হুত্ৰা পতিকুলেসু ৰসিতুং লভিংসু. যদা পন সো নিদ্ধনো জাতো, তদা তা ‘‘পিতুঘরং গচ্ছথা’’তি সস্সুসসুরাদীহি নিক্কড্ঢিতা ততো তস্সেৰ ঘরং আগন্ত্ৰা ৰসন্তিযো ব্রাহ্মণস্স ভোজনকালে ‘‘গচ্ছথ অয্যকেন সদ্ধিং ভুঞ্জথা’’তি পুত্তে পেসেন্তি, তেহি পাতিযং হত্থেসু ওতারিতেসু ব্রাহ্মণো হত্থস্স ওকাসং ন লভতি. তং গহেত্ৰা ইমং গাথমাহ.

পিঙ্গলাতি কল়ারপিঙ্গলা. তিলকাহতাতি কাল়সেতাদিৰণ্ণেহি তিলকেহি আহতগত্তা. সোত্তং পাদেন বোধেতীতি নিদ্দং ওক্কন্তং পাদেন পহরিত্ৰা পবোধেতি. অযং কির ব্রাহ্মণো মূসিকসদ্দেন উব্বাল়্হো উপ্পাটকেহি চ খজ্জমানো সব্বরত্তিং নিদ্দং অলভিত্ৰা পচ্চূসকালে নিদ্দাযতি. অথ নং অক্খীসু নিম্মিলিতমত্তেস্ৰেৰ – ‘‘কিং করোসি, ব্রাহ্মণ, পচ্ছা চ পুব্বে চ গহিতস্স ইণস্স? ৰড্ঢি মত্থকং পত্তা, সত্ত ধীতরো পোসেতব্বা. ইদানি ইণাযিকা আগন্ত্ৰা গেহং পরিৰারেস্সন্তি, গচ্ছ কম্মং করোহী’’তি পাদেন পহরিত্ৰা পবোধেতি. তং গহেত্ৰা ইমং গাথমাহ.

ইণাযিকাতি যেসং অনেন হত্থতো ইণং গহিতং. সো কির কস্সচি হত্থতো একং কহাপণং কস্সচি দ্ৰে কস্সচি দস…পে… কস্সচি সতন্তি এৰং বহূনং হত্থতো ইণং অগ্গহেসি. তে দিৰা ব্রাহ্মণং অপস্সন্তা ‘‘গেহতো তং নিক্খন্তমেৰ গণ্হিস্সামা’’তি বলৰপচ্চূসে গন্ত্ৰা চোদেন্তি. তং গহেত্ৰা ইমং গাথমাহ.

ভগৰা তেন ব্রাহ্মণেন ইমাহি সত্তহি গাথাহি দুক্খে কথিতে ‘‘যং যং, ব্রাহ্মণ, তযা দুক্খং কথিতং, সব্বমেতং ময্হং নত্থী’’তি দস্সেন্তো পটিগাথাহি ব্রাহ্মণস্স ধম্মদেসনং ৰড্ঢেসি. ব্রাহ্মণো তা গাথা সুত্ৰা ভগৰতি পসন্নো সরণেসু পতিট্ঠায পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পাপুণি. তং দস্সেতুং এৰং ৰুত্তে ভারদ্ৰাজগোত্তোতিআদি ৰুত্তং. তত্থ অলত্থাতি লভি.

তঞ্চ পন ব্রাহ্মণং ভগৰা পব্বাজেত্ৰা আদায জেতৰনং গন্ত্ৰা পুনদিৰসে তেন থেরেন পচ্ছাসমণেন কোসলরঞ্ঞো গেহদ্ৰারং অগমাসি. রাজা ‘‘সত্থা আগতো’’তি সুত্ৰা পাসাদা ওরুয্হ ৰন্দিত্ৰা হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা তথাগতং উপরিপাসাদং আরোপেত্ৰা ৰরাসনে নিসীদাপেত্ৰা গন্ধোদকেন পাদে ধোৰিত্ৰা সতপাকতেলেন মক্খেত্ৰা যাগুং আহরাপেত্ৰা রজতদণ্ডং সুৰণ্ণকটচ্ছুং গহেত্ৰা সত্থু উপনামেসি. সত্থা পত্তং পিদহি. রাজা তথাগতস্স পাদেসু পতিত্ৰা, ‘‘সচে মে, ভন্তে, দোসো অত্থি, খমথা’’তি আহ. নত্থি, মহারাজাতি. অথ কস্মা যাগুং ন গণ্হথাতি? পলিবোধো অত্থি, মহারাজাতি. কিং পন, ভন্তে, যাগুং অগণ্হন্তেহেৰ লভিতব্বো এস পলিবোধো, পটিবলো অহং পলিবোধং দাতুং, গণ্হথ, ভন্তেতি. সত্থা অগ্গহেসি. মহল্লকত্থেরোপি দীঘরত্তং ছাতো যাৰদত্থং যাগুং পিৰি. রাজা খাদনীযভোজনীযং দত্ৰা ভত্তকিচ্চাৰসানে ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা আহ – ‘‘ভগৰা তুম্হে পৰেণিযা আগতে ওক্কাকৰংসে উপ্পজ্জিত্ৰা চক্কৰত্তিসিরিং পহায পব্বজিত্ৰা লোকে অগ্গতং পত্তো, কো নাম, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি? মহারাজ, এতস্স মহল্লকত্থেরস্স পলিবোধো অম্হাকং পলিবোধসদিসোৰাতি.

রাজা থেরং ৰন্দিত্ৰা – ‘‘কো, ভন্তে, তুম্হাকং পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ইণপলিবোধো, মহারাজাতি. কিত্তকো, ভন্তেতি? গণেহি, মহারাজাতি. রঞ্ঞো ‘‘একং দ্ৰে সতং সহস্স’’ন্তি গণেন্তস্স অঙ্গুলিযো নপ্পহোন্তি. অথেকং পুরিসং পক্কোসিত্ৰা, ‘‘গচ্ছ, ভণে, নগরে ভেরিং চরাপেহি ‘সব্বে বহুধীতিকব্রাহ্মণস্স ইণাযিকা রাজঙ্গণে সন্নিপতন্তূ’’তি. মনুস্সা ভেরিং সুত্ৰা সন্নিপতিংসু. রাজা তেসং হত্থতো পণ্ণানি আহরাপেত্ৰা সব্বেসং অনূনং ধনমদাসি. তত্থ সুৰণ্ণমেৰ সতসহস্সগ্ঘনকং অহোসি. পুন রাজা পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি অত্থি, ভন্তে, পলিবোধো’’তি. ইণং নাম, মহারাজ, দত্ৰা মুচ্চিতুং সক্কা, এতা পন সত্ত দারিকা মহাপলিবোধা ময্হন্তি. রাজা যানানি পেসেত্ৰা তস্স ধীতরো আহরাপেত্ৰা অত্তনো ধীতরো কত্ৰা তং তং কুলঘরং পেসেত্ৰা, ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি পুচ্ছি? ব্রাহ্মণী, মহারাজাতি. রাজা যানং পেসেত্ৰা, তস্স ব্রাহ্মণিং আহরাপেত্ৰা, অয্যিকট্ঠানে ঠপেত্ৰা পুন পুচ্ছি – ‘‘অঞ্ঞোপি, ভন্তে, অত্থি পলিবোধো’’তি? নত্থি, মহারাজাতি ৰুত্তে রাজাপি চীৰরদুস্সানি দাপেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, মম সন্তকং তুম্হাকং ভিক্খুভাৰং জানাথা’’তি আহ. আম, মহারাজাতি. অথ নং রাজা আহ – ‘‘ভন্তে, চীৰরপিণ্ডপাতাদযোপি সব্বে পচ্চযা অম্হাকং সন্তকা ভৰিস্সন্তি. তুম্হে তথাগতস্স মনং গহেত্ৰা সমণধম্মং করোথা’’তি. থেরো তথেৰ অপ্পমত্তো সমণধম্মং করোন্তো নচিরস্সেৰ আসৰক্খযং পত্তোতি. দসমং.

পঠমো ৰগ্গো.