৪. বকব্রহ্মসুত্তৰণ্ণনা

১৭৫. চতুত্থে পাপকং দিট্ঠিগতন্তি লামিকা সস্সতদিট্ঠি. ইদং নিচ্চন্তি ইদং সহ কাযেন ব্রহ্মট্ঠানং অনিচ্চং ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৰদতি. ধুৰাদীনি তস্সেৰ ৰেৰচনানি. তত্থ ধুৰন্তি থিরং. সস্সতন্তি সদা ৰিজ্জমানং. কেৰলন্তি অখণ্ডং সকলং. অচৰনধম্মন্তি অচৰনসভাৰং. ইদং হি ন জাযতীতিআদীসু ইমস্মিং ঠানে কোচি জাযনকো ৰা জীযনকো ৰা মীযনকো ৰা চৰনকো ৰা উপপজ্জনকো ৰা নত্থি, তং সন্ধায ৰদতি. ইতো চ পনঞ্ঞন্তি ইতো সহকাযা ব্রহ্মট্ঠানা উত্তরি অঞ্ঞং নিস্সরণং নাম নত্থীতি. এৰমস্স থামগতা সস্সতদিট্ঠি উপ্পন্না হোতি. এৰংৰাদী চ পন সো উপরি তিস্সো ঝানভূমিযো চত্তারো মগ্গে চত্তারি ফলানি নিব্বানন্তি সব্বং পটিবাহতি. কদা পনস্স সা দিট্ঠি উপ্পন্নাতি? পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্তকালে. দুতিযজ্ঝানভূমিযন্তি একে.

তত্রাযং অনুপুব্বিকথা – হেট্ঠুপপত্তিকো কিরেস ব্রহ্মা অনুপ্পন্নে বুদ্ধুপ্পাদে ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা কসিণপরিকম্মং কত্ৰা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা অপরিহীনজ্ঝানো কালং কত্ৰা চতুত্থজ্ঝানভূমিযং ৰেহপ্ফলব্রহ্মলোকে পঞ্চকপ্পসতিকং আযুং গহেত্ৰা নিব্বত্তি. তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা হেট্ঠুপপত্তিকং কত্ৰা ততিযজ্ঝানং পণীতং ভাৰেত্ৰা সুভকিণ্হব্রহ্মলোকে চতুসট্ঠিকপ্পং আযুং গহেত্ৰা নিব্বত্তি. তত্থ দুতিযজ্ঝানং ভাৰেত্ৰা আভস্সরে অট্ঠ কপ্পে আযুং গহেত্ৰা নিব্বত্তি. তত্থ পঠমজ্ঝানং ভাৰেত্ৰা, পঠমজ্ঝানভূমিযং কপ্পাযুকো হুত্ৰা নিব্বত্তি. সো পঠমকালে অত্তনা কতকম্মঞ্চ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চ অঞ্ঞাসি, কালে পন গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে উভযং পমুস্সিত্ৰা সস্সতদিট্ঠিং উপ্পাদেসি.

অৰিজ্জাগতোতি অৰিজ্জায গতো সমন্নাগতো অঞ্ঞাণী অন্ধীভূতো. যত্র হি নামাতি যো নাম. ৰক্খতীতি ভণতি. ‘‘যত্রা’’তি নিপাতযোগেন পন অনাগতৰচনং কতং.

এৰং ৰুত্তে সো ব্রহ্মা যথা নাম মগ্গচোরো দ্ৰে তযো পহারে অধিৰাসেন্তো সহাযে অনাচিক্খিত্ৰাপি উত্তরিং পহারং পহরিযমানো ‘‘অসুকো চ অসুকো চ ময্হং সহাযো’’তি আচিক্খতি, এৰমেৰ ভগৰতা সন্তজ্জিযমানো সতিং লভিত্ৰা, ‘‘ভগৰা ময্হং পদানুপদং পেক্খন্তো মং নিপ্পীল়িতুকামো’’তি ভীতো অত্তনো সহাযে আচিক্খন্তো দ্ৰাসত্ততীতিআদিমাহ. তস্সত্থো – ভো গোতম, মযং দ্ৰাসত্ততি জনা পুঞ্ঞকম্মা তেন পুঞ্ঞকম্মেন ইধ নিব্বত্তা. ৰসৰত্তিনো সযং অঞ্ঞেসং ৰসে অৰত্তিত্ৰা পরে অত্তনো ৰসে ৰত্তেম, জাতিঞ্চ জরঞ্চ অতীতা, অযং নো ৰেদেহি গতত্তা ‘‘ৰেদগূ’’তি সঙ্খং গতা ভগৰা অন্তিমা ব্রহ্মুপপত্তি. অস্মাভিজপ্পন্তি জনা অনেকাতি অনেকজনা অম্হে অভিজপ্পন্তি. ‘‘অযং খো ভৰং ব্রহ্মা, মহাব্রহ্মা, অভিভূ, অনভিভূতো, অঞ্ঞদত্থুদসো, ৰসৰত্তী, ইস্সরো, কত্তা, নিম্মাতা, সেট্ঠো, সজিতা, ৰসী, পিতা ভূতভব্যান’’ন্তি এৰং পত্থেন্তি পিহেন্তীতি.

অথ নং ভগৰা অপ্পং হি এতন্তিআদিমাহ. তত্থ এতন্তি যং ত্ৰং ইধ তৰ আযুং ‘‘দীঘ’’ন্তি মঞ্ঞসি, এতং অপ্পং পরিত্তকং. সতং সহস্সানং নিরব্বুদানন্তি নিরব্বুদগণনায সতসহস্সনিরব্বুদানং. আযুং পজানামীতি, ‘‘ইদানি তৰ অৰসিট্ঠং এত্তকং আযূ’’তি অহং জানামি. অনন্তদস্সী ভগৰা হমস্মীতি, ভগৰা, তুম্হে ‘‘অহং অনন্তদস্সী জাতিআদীনি উপাতিৰত্তো’’তি ৰদথ. কিং মে পুরাণন্তি, যদি ত্ৰং অনন্তদস্সী, এৰং সন্তে ইদং মে আচিক্খ, কিং ময্হং পুরাণং? ৰতসীলৰত্তন্তি সীলমেৰ ৰুচ্চতি. যমহং ৰিজঞ্ঞাতি যং অহং তযা কথিতং জানেয্যং, তং মে আচিক্খাতি ৰদতি.

ইদানিস্স আচিক্খন্তো ভগৰা যং ত্ৰং অপাযেসীতিআদিমাহ. তত্রাযং অধিপ্পাযো – পুব্বে কিরেস কুলঘরে নিব্বত্তিত্ৰা কামেসু আদীনৰং দিস্ৰা – ‘‘জাতিজরামরণস্স অন্তং করিস্সামী’’তি নিক্খম্ম ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানস্স লাভী হুত্ৰা গঙ্গাতীরে পণ্ণসালং কারেত্ৰা ঝানরতিযা ৰীতিনামেতি. তদা চ কালেনকালং সত্থৰাহা পঞ্চহি সকটসতেহি মরুকন্তারং পটিপজ্জন্তি. মরুকন্তারে পন দিৰা ন সক্কা গন্তুং, রত্তিং গমনং হোতি. অথ পুরিমসকটস্স অগ্গযুগে যুত্তবলিবদ্দা গচ্ছন্তা গচ্ছন্তা নিৰত্তিত্ৰা আগতমগ্গাভিমুখা অহেসুং, সব্বসকটানি তথেৰ নিৰত্তিত্ৰা অরুণে উগ্গতে নিৰত্তিতভাৰং জানিংসু. তেসঞ্চ তদা কন্তারং অতিক্কমনদিৰসো অহোসি. সব্বং দারুদকং পরিক্খীণং – তস্মা ‘‘নত্থি দানি অম্হাকং জীৰিত’’ন্তি চিন্তেত্ৰা, গোণে চক্কেসু বন্ধিত্ৰা, মনুস্সা সকটচ্ছাযং পৰিসিত্ৰা নিপজ্জিংসু.

তাপসোপি কালস্সেৰ পণ্ণসালতো নিক্খমিত্ৰা পণ্ণসালদ্ৰারে নিসিন্নো গঙ্গং ওলোকযমানো অদ্দস গঙ্গং মহতা উদকোঘেন পূরিযমানং পৰত্তিতমণিক্খন্ধং ৰিয আগচ্ছন্তং, দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো ইমস্মিং লোকে এৰরূপস্স মধুরোদকস্স অলাভেন কিলিস্সমানা সত্তা’’তি? সো এৰং আৰজ্জেন্তো মরুকন্তারে তং সত্থং দিস্ৰা ‘ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’তি ‘‘ইতো চিতো চ মহাউদকক্খন্ধো ছিজ্জিত্ৰা মরুকন্তারে সত্থাভিমুখো গচ্ছতূ’’তি অভিঞ্ঞাচিত্তেন অধিট্ঠাসি. সহ চিত্তুপ্পাদেন মাতিকারুল়্হং ৰিয উদকং তত্থ অগমাসি. মনুস্সা উদকসদ্দেন ৰুট্ঠায উদকং দিস্ৰা হট্ঠতুট্ঠা ন্হাযিত্ৰা পিৰিত্ৰা গোণেপি পাযেত্ৰা সোত্থিনা ইচ্ছিতট্ঠানং অগমংসু. সত্থা তং ব্রহ্মুনো পুব্বকম্মং দস্সেন্তো পঠমং গাথমাহ. তত্থ অপাযেসীতি পাযেসি. অ-কারো নিপাতমত্তং. গম্মনীতি গিম্হে. সম্পরেতেতি গিম্হাতপেন ফুট্ঠে অনুগতে.

অপরস্মিম্পি সমযে তাপসো গঙ্গাতীরে পণ্ণসালং মাপেত্ৰা অরঞ্ঞগামকং নিস্সায ৰসতি. তেন চ সমযেন চোরা তং গামং পহরিত্ৰা হত্থসারং গহেত্ৰা গাৰিযো চ করমরে চ গহেত্ৰা গচ্ছন্তি. গাৰোপি সুনখাপি মনুস্সাপি মহাৰিরৰং ৰিরৰন্তি. তাপসো তং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘কিন্নু খো এত’’ন্তি? আৰজ্জেন্তো ‘‘মনুস্সানং ভযং উপ্পন্ন’’ন্তি ঞত্ৰা ‘‘মযি পস্সন্তে ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায অভিঞ্ঞাচিত্তেন চোরানং পটিপথে চতুরঙ্গিনিং সেনং মাপেসি. কম্মসজ্জা আগচ্ছন্তা চোরা দিস্ৰা, ‘‘রাজা মঞ্ঞে আগতো’’তি ৰিলোপং ছড্ডেত্ৰা পক্কমিংসু. তাপসো ‘‘যং যস্স সন্তকং, তং তস্সেৰ হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি, তং তথেৰ অহোসি. মহাজনো সোত্থিভাৰং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো দুতিযং গাথমাহ. তত্থ এণিকূলস্মিন্তি গঙ্গাতীরে. গয্হকং নীযমানন্তি গহেত্ৰা নীযমানং, করমরং নীযমানন্তিপি অত্থো.

পুন একস্মিং সমযে উপরিগঙ্গাৰাসিকং একং কুলং হেট্ঠাগঙ্গাৰাসিকেন কুলেন সদ্ধিং মিত্তসন্থৰং কত্ৰা, নাৰাসঙ্ঘাটং বন্ধিত্ৰা, বহুং খাদনীযঞ্চেৰ ভোজনীযঞ্চ গন্ধমালাদীনি চ আরোপেত্ৰা গঙ্গাসোতেন আগচ্ছতি. মনুস্সা খাদমানা ভুঞ্জমানা নচ্চন্তা গাযন্তা দেৰৰিমানেন গচ্ছন্তা ৰিয বলৰসোমনস্সা অহেসুং. গঙ্গেয্যকো নাগো দিস্ৰা কুপিতো ‘‘ইমে মযি সঞ্ঞম্পি ন করোন্তি. ইদানি নে সমুদ্দমেৰ পাপেস্সামী’’তি মহন্তং অত্তভাৰং মাপেত্ৰা উদকং দ্ৰিধা ভিন্দিত্ৰা উট্ঠায ফণং কত্ৰা, সুসুকারং করোন্তো অট্ঠাসি. মহাজনো দিস্ৰা ভীতো ৰিস্সরমকাসি. তাপসো পণ্ণসালাযং নিসিন্নো সুত্ৰা, ‘‘ইমে গাযন্তা নচ্চন্তা সোমনস্সজাতা আগচ্ছন্তি. ইদানি পন ভযরৰং রৰিংসু, কিন্নু খো’’তি? আৰজ্জেন্তো নাগরাজং দিস্ৰা, ‘‘মযি পস্সন্তে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা অত্তভাৰং পজহিত্ৰা সুপণ্ণৰণ্ণং মাপেত্ৰা নাগরাজস্স দস্সেসি. নাগরাজা ভীতো ফণং সংহরিত্ৰা উদকং পৰিট্ঠো, মহাজনো সোত্থিভাৰং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো ততিযং গাথমাহ. তত্থ লুদ্দেনাতি দারুণেন. মনুস্সকম্যাতি মনুস্সকামতায, মনুস্সে ৰিহেঠেতুকামতাযাতি অত্থো.

অপরস্মিম্পি সমযে এস ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা কেসৰো নাম তাপসো অহোসি. তেন সমযেন অম্হাকং বোধিসত্তো কপ্পো নাম মাণৰো কেসৰস্স বদ্ধচরো অন্তেৰাসিকো হুত্ৰা আচরিযস্স কিংকারপটিস্সাৰী মনাপচারী বুদ্ধিসম্পন্নো অত্থচরো অহোসি. কেসৰো তেন ৰিনা ৰসিতুং ন সক্কোতি, তং নিস্সাযেৰ জীৰিকং কপ্পেসি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো চতুত্থং গাথমাহ.

তত্থ বদ্ধচরোতি অন্তেৰাসিকো, সো পন জেট্ঠন্তেৰাসিকো অহোসি. সম্বুদ্ধিমন্তং ৰতিনং অমঞ্ঞীতি, ‘‘সম্মা বুদ্ধিমা ৰতসম্পন্নো অয’’ন্তি এৰং মঞ্ঞমানো কপ্পো তৰ অন্তেৰাসিকো অহোসিং অহং সো তেন সমযেনাতি দস্সেতি. অঞ্ঞেপি জানাসীতি ন কেৰলং ময্হং আযুমেৰ, অঞ্ঞেপি ত্ৰং জানাসিযেৰ. তথা হি বুদ্ধোতি তথা হি ত্ৰং বুদ্ধো, যস্মা বুদ্ধো, তস্মা জানাসীতি অত্থো. তথা হি ত্যাযং জলিতানুভাৰোতি যস্মা চ ত্ৰং বুদ্ধো, তস্মা তে অযং জলিতো আনুভাৰো. ওভাসযং তিট্ঠতীতি সব্বং ব্রহ্মলোকং ওভাসযন্তো তিট্ঠতি. চতুত্থং.