১. সব্ভিসুত্তৰণ্ণনা

৩১. সতুল্লপকাযিকৰগ্গস্স পঠমে সতুল্লপকাযিকাতি সতং ধম্মং সমাদানৰসেন উল্লপেত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তাতি সতুল্লপকাযিকা. তত্রিদং ৰত্থু – সম্বহুলা কির সমুদ্দৰাণিজা নাৰায সমুদ্দং পক্খন্দিংসু. তেসং খিত্তসরৰেগেন গচ্ছন্তিযা নাৰায সত্তমে দিৰসে সমুদ্দমজ্ঝে মহন্তং উপ্পাতিকং পাতুভূতং, মহাঊমিযো উট্ঠহিত্ৰা নাৰং উদকস্স পূরেন্তি. নাৰায নিমুজ্জমানায মহাজনো অত্তনো অত্তনো দেৰতানং নামানি গহেত্ৰা আযাচনাদীনি করোন্তো পরিদেৰি. তেসং মজ্ঝে একো পুরিসো – ‘‘অত্থি নু খো মে এৰরূপে ভযে পতিট্ঠা’’তি আৰজ্জেন্তো অত্তনো পরিসুদ্ধানি সরণানি চেৰ সীলানি চ দিস্ৰা যোগী ৰিয পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা নিসীদি. তমেনং ইতরে সভযকারণং পুচ্ছিংসু. সো তেসং কথেসি – ‘‘অম্ভো অহং নাৰং অভিরূহনদিৰসে ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং দত্ৰা সরণানি চেৰ সীলানি চ অগ্গহেসিং, তেন মে ভযং নত্থী’’তি. কিং পন সামি এতানি অঞ্ঞেসম্পি ৰত্তন্তীতি? আম ৰত্তন্তীতি তেন হি অম্হাকম্পি দেথাতি. সো তে মনুস্সে সতং সতং কত্ৰা সত্ত কোট্ঠাসে অকাসি, ততো পঞ্চসীলানি অদাসি. তেসু পঠমং জঙ্ঘসতং গোপ্ফকমত্তে উদকে ঠিতং অগ্গহেসি, দুতিযং জাণুমত্তে, ততিযং কটিমত্তে, চতুত্থং নাভিমত্তে, পঞ্চমং থনমত্তে, ছট্ঠং গলপ্পমাণে, সত্তমং মুখেন লোণোদকে পৰিসন্তে অগ্গহেসি. সো তেসং সীলানি দত্ৰা – ‘‘অঞ্ঞং তুম্হাকং পটিসরণং নত্থি, সীলমেৰ আৰজ্জেথা’’তি উগ্ঘোসেসি. তানি সত্তপি জঙ্ঘসতানি তত্থ কালং কত্ৰা আসন্নকালে গহিতসীলং নিস্সায তাৰতিংসভৰনে নিব্বত্তিংসু, তেসং ঘটাৰসেনেৰ ৰিমানানি নিব্বত্তিংসু. সব্বেসং মজ্ঝে আচরিযস্স যোজনসতিকং সুৰণ্ণৰিমানং নিব্বত্তি, অৰসেনানি তস্স পরিৰারানি হুত্ৰা সব্বহেট্ঠিমং দ্ৰাদসযোজনিকং অহোসি. তে নিব্বত্তক্খণেযেৰ কম্মং আৰজ্জেন্তা আচরিযং নিস্সায সম্পত্তিলাভং ঞত্ৰা, ‘‘গচ্ছাম তাৰ, দসবলস্স সন্তিকে অম্হাকং আচরিযস্স ৰণ্ণং কথেয্যামা’’তি মজ্ঝিমযামসমনন্তরে ভগৰন্তং উপসঙ্কমিংসু, তা দেৰতা আচরিযস্স ৰণ্ণভণনত্থং একেকং গাথং অভাসিংসু.

তত্থ সব্ভিরেৰাতি পণ্ডিতেহি, সপ্পুরিসেহি এৰ. র-কারো পদসন্ধিকরো. সমাসেথাতি সহ নিসীদেয্য. দেসনাসীসমেৰ চেতং, সব্বইরিযাপথে সব্ভিরেৰ সহ কুব্বেয্যাতি অত্থো. কুব্বেথাতি করেয্য. সন্থৰন্তি মিত্তসন্থৰং. তণ্হাসন্থৰো পন ন কেনচি সদ্ধিং কাতব্বো, মিত্তসন্থৰো বুদ্ধ-পচ্চেকবুদ্ধ-বুদ্ধসাৰকেহি সহ কাতব্বো. ইদং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. সতন্তি বুদ্ধাদীনং সপ্পুরিসানং. সদ্ধম্মন্তি পঞ্চসীলদসসীলচতুসতিপট্ঠানাদিভেদং সদ্ধম্মং, ইধ পন পঞ্চসীলং অধিপ্পেতং. সেয্যো হোতীতি ৰড্ঢি হোতি. ন পাপিযোতি লামকং কিঞ্চি ন হোতি. নাঞ্ঞতোতি ৰালিকাদীহি তেলাদীনি ৰিয অঞ্ঞতো অন্ধবালতো পঞ্ঞা নাম ন লব্ভতি, তিলাদীহি পন তেলাদীনি ৰিয সতং ধম্মং ঞত্ৰা পণ্ডিতমেৰ সেৰন্তো ভজন্তো লভতীতি. সোকমজ্ঝেতি সোকৰত্থূনং সোকানুগতানং ৰা সত্তানং মজ্ঝগতো ন সোচতি বন্ধুলমল্লসেনাপতিস্স উপাসিকা ৰিয, পঞ্চন্নং চোরসতানং মজ্ঝে ধম্মসেনাপতিস্স সদ্ধিৰিহারিকো সংকিচ্চসামণেরো ৰিয চ.

ঞাতিমজ্ঝে ৰিরোচতীতি ঞাতিগণমজ্ঝে সংকিচ্চথেরস্স সদ্ধিৰিহারিকো অধিমুত্তকসামণেরো ৰিয সোভতি. সো কির থেরস্স ভাগিনেয্যো হোতি, অথ নং থেরো আহ – ‘‘সামণের, মহল্লকোসি জাতো, গচ্ছ, ৰস্সানি পুচ্ছিত্ৰা এহি, উপসম্পাদেস্সামি ত’’ন্তি. সো ‘‘সাধূ’’তি থেরং ৰন্দিত্ৰা পত্তচীৰরমাদায চোরঅটৰিযা ওরভাগে ভগিনিগামং গন্ত্ৰা পিণ্ডায চরি, তং ভগিনী দিস্ৰা ৰন্দিত্ৰা গেহে নিসীদাপেত্ৰা ভোজেসি. সো কতভত্তকিচ্চো ৰস্সানি পুচ্ছি. সা ‘‘অহং ন জানামি, মাতা মে জানাতী’’তি আহ. অথ সো ‘‘তিট্ঠথ তুম্হে, অহং মাতুসন্তিকং গমিস্সামী’’তি অটৰিং ওতিণ্ণো. তমেনং দূরতোৰ চোরপুরিসো দিস্ৰা চোরানং আরোচেসি. চোরা ‘‘সামণেরো কিরেকো অটৰিং ওতিণ্ণো, গচ্ছথ নং আনেথা’’তি আণাপেত্ৰা একচ্চে ‘‘মারেম ন’’ন্তি আহংসু, একচ্চে ৰিস্সজ্জেমাতি. সামণেরো চিন্তেসি – ‘‘অহং সেখো সকরণীযো, ইমেহি সদ্ধিং মন্তেত্ৰা সোত্থিমত্তানং করিস্সামী’’তি চোরজেট্ঠকং আমন্তেত্ৰা, ‘‘উপমং তে, আৰুসো, করিস্সামী’’তি ইমা গাথা অভাসি –

‘‘অহু অতীতমদ্ধানং, অরঞ্ঞস্মিং ব্রহাৰনে;

চেতো কূটানি ওড্ডেত্ৰা, সসকং অৰধী তদা.

‘‘সসকঞ্চ মতং দিস্ৰা, উব্বিগ্গা মিগপক্খিনো;

একরত্তিং অপক্কামুং, ‘অকিচ্চং ৰত্ততে ইধ’.

‘‘তথেৰ সমণং হন্ত্ৰা, অধিমুত্তং অকিঞ্চনং;

অদ্ধিকা নাগমিস্সন্তি, ধনজানি ভৰিস্সতী’’তি.

‘‘সচ্চং খো সমণো আহ, অধিমুত্তো অকিঞ্চনো;

অদ্ধিকা নাগমিস্সন্তি, ধনজানি ভৰিস্সতি.

‘‘সচে পটিপথে দিস্ৰা, নারোচেস্সসি কস্সচি;

তৰ সচ্চমনুরক্খন্তো, গচ্ছ ভন্তে যথাসুখ’’ন্তি.

সো তেহি চোরেহি ৰিস্সজ্জিতো গচ্ছন্তো ঞাতযোপি দিস্ৰা তেসম্পি ন আরোচেসি. অথ তে অনুপ্পত্তে চোরা গহেত্ৰা ৰিহেঠযিংসু, উরং পহরিত্ৰা পরিদেৰমানঞ্চস্স মাতরং চোরা এতদৰোচুং –

‘‘কিং তে হোতি অধিমুত্তো, উদরে ৰসিকো অসি;

পুট্ঠা মে অম্ম অক্খাহি, কথং জানেমু তং ময’’ন্তি.

‘‘অধিমুত্তস্স অহং মাতা, অযঞ্চ জনকো পিতা;

ভগিনী ভাতরো চাপি, সব্বেৰ ইধ ঞাতযো.

‘‘অকিচ্চকারী অধিমুত্তো, যং দিস্ৰা ন নিৰারযে;

এতং খো ৰত্তং সমণানং, অরিযানং ধম্মজীৰিনং.

‘‘সচ্চৰাদী অধিমুত্তো, যং দিস্ৰা ন নিৰারযে;

অধিমুত্তস্স সুচিণ্ণেন, সচ্চৰাদিস্স ভিক্খুনো;

সব্বেৰ অভযং পত্তা, সোত্থিং গচ্ছন্তু ঞাতযো’’তি.

এৰং তে চোরেহি ৰিস্সজ্জিতা গন্ত্ৰা অধিমুত্তং আহংসু –

‘‘তৰ তাত সুচিণ্ণেন, সচ্চৰাদিস্স ভিক্খুনো;

সব্বেৰ অভযং পত্তা, সোত্থিং পচ্চাগমম্হসে’’তি.

তেপি পঞ্চসতা চোরা পসাদং আপজ্জিত্ৰা অধিমুত্তস্স সামণেরস্স সন্তিকে পব্বজিংসু. সো তে আদায উপজ্ঝাযস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পঠমং অত্তনা উপসম্পন্নো পচ্ছা তে পঞ্চসতে অত্তনো অন্তেৰাসিকে কত্ৰা উপসম্পাদেসি. তে অধিমুত্তথেরস্স ওৰাদে ঠিতা সব্বে অগ্গফলং অরহত্তং পাপুণিংসু. ইমমত্থং গহেত্ৰা দেৰতা ‘‘সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায ঞাতিমজ্ঝে ৰিরোচতী’’তি আহ.

সাততন্তি সততং সুখং ৰা চিরং তিট্ঠন্তীতি ৰদতি. সব্বাসং ৰোতি সব্বাসং তুম্হাকং. পরিযাযেনাতি কারণেন. সব্বদুক্খা পমুচ্চতীতি, ন কেৰলং সেয্যোৰ হোতি, ন চ কেৰলং পঞ্ঞং লভতি, সোকমজ্ঝে ন সোচতি, ঞাতিমজ্ঝে ৰিরোচতি, সুগতিযং নিব্বত্ততি, চিরং সুখং তিট্ঠতি, সকলস্মা পন ৰট্টদুক্খাপি মুচ্চতীতি. পঠমং.