২. নন্দতিসুত্তৰণ্ণনা

১২. দুতিযে নন্দতীতি তুস্সতি অত্তমনো হোতি. পুত্তিমাতি বহুপুত্তো. তস্স হি একচ্চে পুত্তা কসিকম্মং কত্ৰা ধঞ্ঞস্স কোট্ঠে পূরেন্তি, একচ্চে ৰণিজ্জং কত্ৰা হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং আহরন্তি, একচ্চে রাজানং উপট্ঠহিত্ৰা যানৰাহনগামনিগমাদীনি লভন্তি. অথ তেসং আনুভাৰসঙ্খাতং সিরিং অনুভৰমানা মাতা ৰা পিতা ৰা নন্দতি. ছণদিৰসাদীসু ৰা মণ্ডিতপসাধিতে পুত্তে সম্পত্তিং অনুভৰমানে দিস্ৰা নন্দতীতি, ‘‘নন্দতি পুত্তেহি পুত্তিমা’’তি আহ. গোহি তথেৰাতি যথা পুত্তিমা পুত্তেহি, তথা গোসামিকোপি সম্পন্নং গোমণ্ডলং দিস্ৰা গাৰো নিস্সায গোরসসম্পত্তিং অনুভৰমানো গোহি নন্দতি. উপধী হি নরস্স নন্দনাতি, এত্থ উপধীতি চত্তারো উপধী – কামূপধি, খন্ধূপধি, কিলেসূপধি, অভিসঙ্খারূপধীতি. কামাপি হি ‘‘যং পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং কামানং অস্সাদো’’তি (ম. নি. ১.১৬৬) এৰং ৰুত্তস্স সুখস্স অধিট্ঠানভাৰতো ‘‘উপধিযতি এত্থ সুখ’’ন্তি ইমিনা ৰচনত্থেন উপধীতি ৰুচ্চতি. খন্ধাপি খন্ধমূলকস্স দুক্খস্স অধিট্ঠানভাৰতো, কিলেসাপি অপাযদুক্খস্স অধিট্ঠানভাৰতো, অভিসঙ্খারাপি ভৰদুক্খস্স অধিট্ঠানভাৰতোতি. ইধ পন কামূপধি অধিপ্পেতো. পঞ্চ হি কামগুণা তেভূমিকাদিপাসাদ-উল়ারসযন-ৰত্থালঙ্কার-নাটকপরিৰারাদিৰসেন পচ্চুপট্ঠিতা পীতিসোমনস্সং উপসংহরমানা নরং নন্দযন্তি. তস্মা যথা পুত্তা চ গাৰো চ, এৰং ইমেপি উপধী হি নরস্স নন্দনাতি ৰেদিতব্বা. ন হি সো নন্দতি যো নিরূপধীতি যো কামগুণসম্পত্তিরহিতো দলিদ্দো দুল্লভঘাসচ্ছাদনো, ন হি সো নন্দতি. এৰরূপো মনুস্সপেতো চ মনুস্সনেরযিকো চ কিং নন্দিস্সতি ভগৰাতি আহ.

ইদং সুত্ৰা সত্থা চিন্তেসি – ‘‘অযং দেৰতা সোকৰত্থুমেৰ নন্দৰত্থুং করোতি, সোকৰত্থুভাৰমস্সা দীপেস্সামী’’তি ফলেন ফলং পাতেন্তো ৰিয তাযেৰ উপমায তস্সা ৰাদং ভিন্দন্তো তমেৰ গাথং পরিৰত্তেত্ৰা সোচতীতি আহ. তত্থ সোচতি পুত্তেহীতি ৰিদেসগমনাদিৰসেন পুত্তেসু নট্ঠেসুপি নস্সন্তেসুপি ইদানি নস্সিস্সন্তীতি নাসসঙ্কীপি সোচতি, তথা মতেসুপি মরন্তেসুপি চোরেহি রাজপুরিসেহি গহিতেসু ৰা পচ্চত্থিকানং হত্থং উপগতেসু ৰা মরণসঙ্কীপি হুত্ৰা সোচতি. রুক্খপব্বতাদীহি পতিত্ৰা হত্থপাদাদীনং ভেদৰসেন ভিন্নেসুপি ভিজ্জন্তেসুপি ভেদসঙ্কীপি হুত্ৰা সোচতি. যথা চ পুত্তেহি পুত্তিমা, গোসামিকোপি তথেৰ নৰহাকারেহি গোহি সোচতি. উপধী হি নরস্স সোচনাতি যথা চ পুত্তগাৰো, এৰং পঞ্চ কামগুণোপধীপি –

‘‘তস্স চে কামযানস্স, ছন্দজাতস্স জন্তুনো;

তে কামা পরিহাযন্তি, সল্লৰিদ্ধোৰ রুপ্পতী’’তি. (সু. নি. ৭৭৩) –

ৰুত্তনযেন নরং সোচন্তি. তস্মা নরস্স সোচনা সোকৰত্থুকমেৰাতি ৰেদিতব্বা. ন হি সো সোচতি, যো নিরূপধীতি যস্স পন চতুব্বিধাপেতে উপধিযো নত্থি, সো নিরুপধি মহাখীণাসৰো কিং সোচিস্সতি, ন সোচতি দেৰতেতি.

নন্দতিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.