১. কন্দরকসুত্তৰণ্ণনা
১. এৰং মে সুতন্তি কন্দরকসুত্তং. তত্থ চম্পাযন্তি এৰংনামকে নগরে. তস্স হি নগরস্স আরামপোক্খরণীআদীসু তেসু তেসু ঠানেসু চম্পকরুক্খাৰ উস্সন্না অহেসুং, তস্মা চম্পাতি সঙ্খমগমাসি. গগ্গরায পোক্খরণিযা তীরেতি তস্স চম্পানগরস্স অৰিদূরে গগ্গরায নাম রাজমহেসিযা খণিতত্তা গগ্গরাতি লদ্ধৰোহারা পোক্খরণী অত্থি. তস্সা তীরে সমন্ততো নীলাদিপঞ্চৰণ্ণকুসুমপটিমণ্ডিতং মহন্তং চম্পকৰনং. তস্মিং ভগৰা কুসুমগন্ধসুগন্ধে চম্পকৰনে ৰিহরতি. তং সন্ধায ‘‘গগ্গরায পোক্খরণিযা তীরে’’তি ৰুত্তং. মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিন্তি অদস্সিতপরিচ্ছেদেন মহন্তেন ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং. পেস্সোতি তস্স নামং. হত্থারোহপুত্তোতি হত্থাচরিযস্স পুত্তো. কন্দরকো চ পরিব্বাজকোতি কন্দরকোতি এৰংনামো ছন্নপরিব্বাজকো. অভিৰাদেত্ৰাতি ছব্বণ্ণানং ঘনবুদ্ধরস্মীনং অন্তরং পৰিসিত্ৰা পসন্নলাখারসে নিমুজ্জমানো ৰিয, সিঙ্গীসুৰণ্ণৰণ্ণং দুস্সৰরং পসারেত্ৰা সসীসং পারুপমানো ৰিয, ৰণ্ণগন্ধসম্পন্নচম্পকপুপ্ফানি সিরসা সম্পটিচ্ছন্তো ৰিয, সিনেরুপাদং উপগচ্ছন্তো পুণ্ণচন্দো ৰিয ভগৰতো চক্কলক্খণপটিমণ্ডিতে অলত্তকৰণ্ণফুল্লপদুমসস্সিরিকে পাদে ৰন্দিত্ৰাতি অত্থো. একমন্তং নিসীদীতি ছনিসজ্জদোসৰিরহিতে একস্মিং ওকাসে নিসীদি.
তুণ্হীভূ তং তুণ্হীভূতন্তি যতো যতো অনুৰিলোকেতি, ততো ততো তুণ্হীভূতমেৰাতি অত্থো. তত্থ হি একভিক্খুস্সাপি হত্থকুক্কুচ্চং ৰা পাদকুক্কুচ্চং ৰা নত্থি, সব্বে ভগৰতো চেৰ গারৰেন অত্তনো চ সিক্খিতসিক্খতায অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিগতসল্লাপা অন্তমসো উক্কাসিতসদ্দম্পি অকরোন্তা সুনিখাতইন্দখীলা ৰিয নিৰাতট্ঠানে সন্নিসিন্নং মহাসমুদ্দউদকং ৰিয কাযেনপি নিচ্চলা মনসাপি অৰিক্খিত্তা রত্তৰলাহকা ৰিয সিনেরুকূটং ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা নিসীদিংসু. পরিব্বাজকস্স এৰং সন্নিসিন্নং পরিসং দিস্ৰা মহন্তং পীতিসোমনস্সং উপ্পজ্জি. উপ্পন্নং পন অন্তোহদযস্মিংযেৰ সন্নিদহিতুং অসক্কোন্তো পিযসমুদাহারং সমুট্ঠাপেসি. তস্মা অচ্ছরিযং ভোতিআদিমাহ.
তত্থ অন্ধস্স পব্বতারোহনং ৰিয নিচ্চং ন হোতীতি অচ্ছরিযং. অযং তাৰ সদ্দনযো. অযং পন অট্ঠকথানযো, অচ্ছরাযোগ্গন্তি অচ্ছরিযং. অচ্ছরং পহরিতুং যুত্তন্তি অত্থো. অভূতপুব্বং ভূতন্তি অব্ভুতং. উভযম্পেতং ৰিম্হযস্সেৰাধিৰচনং. তং পনেতং গরহঅচ্ছরিযং, পসংসাঅচ্ছরিযন্তি দুৰিধং হোতি. তত্থ অচ্ছরিযং মোগ্গল্লান অব্ভুতং মোগ্গল্লান, যাৰ বাহাগহণাপি নাম সো মোঘপুরিসো আগমেস্সতীতি (চূল়ৰ. ৩৮৩; অ. নি. ৮.২০), ইদং গরহঅচ্ছরিযং নাম. ‘‘অচ্ছরিযং নন্দমাতে অব্ভুতং নন্দমাতে, যত্র হি নাম চিত্তুপ্পাদম্পি পরিসোধেস্সসীতি (অ. নি. ৭.৫৩) ইদং পসংসাঅচ্ছরিযং নাম. ইধাপি ইদমেৰ অধিপ্পেতং’’ অযঞ্হি তং পসংসন্তো এৰমাহ.
যাৰঞ্চিদন্তি এত্থ ইদন্তি নিপাতমত্তং. যাৰাতি পমাণপরিচ্ছেদো, যাৰ সম্মা পটিপাদিতো, যত্তকেন পমাণেন সম্মা পটিপাদিতো, ন সক্কা তস্স ৰণ্ণে ৰত্তুং, অথ খো অচ্ছরিযমেৰেতং অব্ভুতমেৰেতন্তি ৰুত্তং হোতি. এতপরমংযেৰাতি এৰং সম্মা পটিপাদিতো এসো ভিক্খুসঙ্ঘো তস্সাপি ভিক্খুসঙ্ঘস্স পরমোতি এতপরমো, তং এতপরমং যথা অযং পটিপাদিতো, এৰং পটিপাদিতং কত্ৰা পটিপাদেসুং, ন ইতো ভিয্যোতি অত্থো. দুতিযনযে এৰং পটিপাদেস্সন্তি, ন ইতো ভিয্যোতি যোজেতব্বং. তত্থ পটিপাদিতোতি আভিসমাচারিকৰত্তং আদিং কত্ৰা সম্মা অপচ্চনীকপটিপত্তিযং যোজিতো. অথ কস্মা অযং পরিব্বাজকো অতীতানাগতে বুদ্ধে দস্সেতি, কিমস্স তিযদ্ধজাননঞাণং অত্থীতি. নত্থি, নযগ্গাহে পন ঠত্ৰা ‘‘যেনাকারেন অযং ভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিসিন্নো দন্তো ৰিনীতো উপসন্তো, অতীতবুদ্ধাপি এতপরমংযেৰ কত্ৰা পটিপজ্জাপেসুং, অনাগতবুদ্ধাপি পটিপজ্জাপেস্সন্তি, নত্থি ইতো উত্তরি পটিপাদনা’’তি মঞ্ঞমানো অনুবুদ্ধিযা এৰমাহ.
২. এৰমেতং কন্দরকাতি পাটিএক্কো অনুসন্ধি. ভগৰা কির তং সুত্ৰা ‘‘কন্দরক ত্ৰং ভিক্খুসঙ্ঘং উপসন্তোতি ৰদসি, ইমস্স পন ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপসন্তকারণং তুয্হং অপাকটং, ন হি ত্ৰং সমতিংস পারমিযা পূরেত্ৰা কুসলমূলং পরিপাচেত্ৰা বোধিপল্লঙ্কে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৰিজ্ঝি, মযা পন পারমিযো পূরেত্ৰা ঞাতত্থচরিযং লোকত্থচরিযং বুদ্ধত্থচরিযঞ্চ কোটিং পাপেত্ৰা বোধিপল্লঙ্কে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৰিদ্ধং, ময্হং এতেসং উপসন্তকারণং পাকট’’ন্তি দস্সেতুং ইমং দেসনং আরভি.
সন্তি হি কন্দরকাতি অযম্পি পাটিএক্কো অনুসন্ধি. ভগৰতো কির এতদহোসি – ‘‘অযং পরিব্বাজকো ইমং ভিক্খুসঙ্ঘং উপসন্তোতি ৰদতি, অযঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘো কপ্পেত্ৰা পকপ্পেত্ৰা কুহকভাৰেন ইরিযাপথং সণ্ঠপেন্তো চিত্তেন অনুপসন্তো ন উপসন্তাকারং দস্সেতি. এত্থ পন ভিক্খুসঙ্ঘে পটিপদং পূরযমানাপি পটিপদং পূরেত্ৰা মত্থকং পত্ৰা ঠিতভিক্খূপি অত্থি, তত্থ পটিপদং পূরেত্ৰা মত্থকং পত্তা অত্তনা পটিৰিদ্ধগুণেহেৰ উপসন্তা, পটিপদং পূরযমানা উপরিমগ্গস্স ৰিপস্সনায উপসন্তা, ইতো মুত্তা পন অৰসেসা চতূহি সতিপট্ঠানেহি উপসন্তা. তং নেসং উপসন্তকারণং দস্সেস্সামী’’তি ‘‘ইমিনা চ ইমিনা চ কারণেন অযং ভিক্খুসঙ্ঘো উপসন্তো’’তি দস্সেতুং ‘‘সন্তি হি কন্দরকা’’তিআদিমাহ.
তত্থ অরহন্তো খীণাসৰাতিআদীসু যং ৰত্তব্বং, তং মূলপরিযাযসুত্তৰণ্ণনাযমেৰ ৰুত্তং. সেখপটিপদম্পি তত্থেৰ ৰিত্থারিতং. সন্ততসীলাতি সততসীলা নিরন্তরসীলা. সন্ততৰুত্তিনোতি তস্সেৰ ৰেৰচনং, সন্ততজীৰিকা ৰাতিপি অত্থো. তস্মিং সন্ততসীলে ঠত্ৰাৰ জীৰিকং কপ্পেন্তি, ন দুস্সীল্যং মরণং পাপুণন্তীতি অত্থো.
নিপকাতি নেপক্কেন সমন্নাগতা পঞ্ঞৰন্তো. নিপকৰুত্তিনোতি পঞ্ঞায ৰুত্তিনো, পঞ্ঞায ঠত্ৰা জীৰিকং কপ্পেন্তি. যথা একচ্চো সাসনে পব্বজিত্ৰাপি জীৰিতকারণা ছসু অগোচরেসু চরতি, ৰেসিযাগোচরো হোতি, ৰিধৰথুল্লকুমারিকপণ্ডকপানাগারভিক্খুনিগোচরো হোতি. সংসট্ঠো ৰিহরতি রাজূহি রাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৰকেহি অননুলোমিকেন গিহিসংসগ্গেন (ৰিভ. ৫১৪), ৰেজ্জকম্মং করোতি, দূতকম্মং করোতি, পহিণকম্মং করোতি, গণ্ডং ফালেতি, অরুমক্খনং দেতি, উদ্ধংৰিরেচনং দেতি, অধোৰিরেচনং দেতি, নত্থুতেলং পচতি, পিৰনতেলং পচতি, ৰেল়ুদানং, পত্তদানং, পুপ্ফদানং, ফলদানং, সিনানদানং, দন্তকট্ঠদানং, মুখোদকদানং, চুণ্ণমত্তিকদানং দেতি, চাটুকম্যং করোতি, মুগ্গসূপিযং, পারিভটুং, জঙ্ঘপেসনিযং করোতীতি একৰীসতিৰিধায অনেসনায জীৰিকং কপ্পেন্তো অনিপকৰুত্তি নাম হোতি, ন পঞ্ঞায ঠত্ৰা জীৰিকং কপ্পেতি, ততো কালকিরিযং কত্ৰা সমণযক্খো নাম হুত্ৰা ‘‘তস্স সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা হোতি সম্পজ্জলিতা’’তি ৰুত্তনযেন মহাদুক্খং অনুভোতি. এৰংৰিধা অহুত্ৰা জীৰিতহেতুপি সিক্খাপদং অনতিক্কমন্তো চতুপারিসুদ্ধিসীলে পতিট্ঠায যথাবলং বুদ্ধৰচনং উগ্গণ্হিত্ৰা রথৰিনীতপটিপদং, মহাগোসিঙ্গপটিপদং, মহাসুঞ্ঞতপটিপদং, অনঙ্গণপটিপদং, ধম্মদাযাদপটিপদং, নালকপটিপদং, তুৰট্টকপটিপদং, চন্দোপমপটিপদন্তি ইমানি অরিযপটিপদানি পূরেন্তো চতুপচ্চয-সন্তোস-ভাৰনারাম-অরিযৰংসপটিপত্তিযং কাযসক্খিনো হুত্ৰা অনীকা নিক্খন্তহত্থী ৰিয যূথা ৰিস্সট্ঠসীহো ৰিয নিপচ্ছাবন্ধমহানাৰা ৰিয চ গমনাদীসু একৰিহারিনো ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা অজ্জঅজ্জেৰ অরহত্তন্তি পৰত্তউস্সাহা ৰিহরন্তীতি অত্থো.
সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তাতি চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুট্ঠপিতচিত্তা হুত্ৰা. সেসা সতিপট্ঠানকথা হেট্ঠা ৰিত্থারিতাৰ. ইধ পন লোকিযলোকুত্তরমিস্সকা সতিপট্ঠানা কথিতা, এত্তকেন ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপসন্তকারণং কথিতং হোতি.
৩. যাৰ সুপঞ্ঞত্তাতি যাৰ সুট্ঠপিতা সুদেসিতা. মযম্পি হি, ভন্তেতি ইমিনা এস অত্তনো কারকভাৰং দস্সেতি, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ উক্খিপতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো, মযম্পি হি, ভন্তে, গিহি…পে… সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা ৰিহরাম, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পন অযমেৰ কসি চ বীজঞ্চ যুগনঙ্গলঞ্চ ফালপাচনঞ্চ, তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘো সব্বকালং সতিপট্ঠানপরাযণো, মযং পন কালেন কালং ওকাসং লভিত্ৰা এতং মনসিকারং করোম, মযম্পি কারকা, ন সব্বসো ৰিস্সট্ঠকম্মট্ঠানাযেৰাতি. মনুস্সগহনেতি মনুস্সানং অজ্ঝাসযগহনেন গহনতা, অজ্ঝাসযস্সাপি নেসং কিলেসগহনেন গহনতা ৰেদিতব্বা. কসটসাঠেয্যেসুপি এসেৰ নযো. তত্থ অপরিসুদ্ধট্ঠেন কসটতা, কেরাটিযট্ঠেন সাঠেয্যতা ৰেদিতব্বা. সত্তানং হিতাহিতং জানাতীতি এৰং গহনকসটকেরাটিযানং মনুস্সানং হিতাহিতপটিপদং যাৰ সুট্ঠু ভগৰা জানাতি. যদিদং পসৰোতি এত্থ সব্বাপি চতুপ্পদজাতি পসৰোতি অধিপ্পেতা. পহোমীতি সক্কোমি. যাৰতকেন অন্তরেনাতি যত্তকেন খণেন. চম্পং গতাগতং করিস্সতীতি অস্সমণ্ডলতো যাৰ চম্পানগরদ্ৰারা গমনঞ্চ আগমনঞ্চ করিস্সতি. সাঠেয্যানীতি সঠত্তানি. কূটেয্যানীতি কূটত্তানি. ৰঙ্কেয্যানীতি ৰঙ্কত্তানি. জিম্হেয্যানীতি জিম্হত্তানি. পাতুকরিস্সতীতি পকাসেস্সতি দস্সেস্সতি. ন হি সক্কা তেন তানি এত্তকেন অন্তরেন দস্সেতুং.
তত্থ যস্স কিস্মিঞ্চিদেৰ ঠানে ঠাতুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুরতো গন্ত্ৰা ৰঞ্চেত্ৰা ঠস্সামীতি ন হোতি, তস্মিং ঠাতুকামট্ঠানেযেৰ নিখাতত্থম্ভো ৰিয চত্তারো পাদে নিচ্চলে কত্ৰা তিট্ঠতি, অযং সঠো নাম. যস্স পন কিস্মিঞ্চিদেৰ ঠানে অৰচ্ছিন্দিত্ৰা খন্ধগতং পাতেতুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুরতো গন্ত্ৰা ৰঞ্চেত্ৰা পাতেস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৰ অৰচ্ছিন্দিত্ৰা পাতেতি, অযং কূটো নাম. যস্স কিস্মিঞ্চিদেৰ ঠানে মগ্গা উক্কম্ম নিৰত্তিত্ৰা পটিমগ্গং আরোহিতুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুরতো গন্ত্ৰা ৰঞ্চেত্ৰা এৰং করিস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৰ মগ্গা উক্কম্ম নিৰত্তিত্ৰা পটিমগ্গং আরোহতি, অযং ৰঙ্কো নাম. যস্স পন কালেন ৰামতো কালেন দক্খিণতো কালেন উজুমগ্গেনেৰ গন্তুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুরতো গন্ত্ৰা ৰঞ্চেত্ৰা এৰং করিস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৰ কালেন ৰামতো কালেন দক্খিণতো কালেন উজুমগ্গং গচ্ছতি, তথা লণ্ডং ৰা পস্সাৰং ৰা ৰিস্সজ্জেতুকামস্স সতো ইদং ঠানং সুসম্মট্ঠং আকিণ্ণমনুস্সং রমণীযং, ইমস্মিং ঠানে এৰরূপং কাতুং ন যুত্তং, পুরতো গন্ত্ৰা পটিচ্ছন্নঠানে করিস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৰ করোতি, অযং জিম্হো নাম. ইতি ইমং চতুব্বিধম্পি কিরিযং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. সব্বানি তানি সাঠেয্যানি কূটেয্যানি ৰঙ্কেয্যানি জিম্হেয্যানি পাতুকরিস্সতীতি এৰং করোন্তাপি তে সঠাদযো তানি সাঠেয্যাদীনি পাতুকরোন্তি নাম.
এৰং পসূনং উত্তানভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি মনুস্সানং গহনভাৰং দস্সেন্তো অম্হাকং পন, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ দাসাতি অন্তোজাতকা ৰা ধনক্কীতা ৰা করমরানীতা ৰা সযং ৰা দাসব্যং উপগতা. পেস্সাতি পেসনকারকা. কম্মকরাতি ভত্তৰেতনভতা. অঞ্ঞথাৰ কাযেনাতি অঞ্ঞেনেৰাকারেন কাযেন সমুদাচরন্তি, অঞ্ঞেনেৰাকারেন ৰাচায, অঞ্ঞেন চ নেসং আকারেন চিত্তং ঠিতং হোতীতি দস্সেতি. তত্থ যে সম্মুখা সামিকে দিস্ৰা পচ্চুগ্গমনং করোন্তি, হত্থতো ভণ্ডকং গণ্হন্তি, ইমং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ইমং গণ্হন্তা সেসানিপি আসন-পঞ্ঞাপন-তালৰণ্টবীজন-পাদধোৰনাদীনি সব্বানি কিচ্চানি করোন্তি, পরম্মুখকালে পন তেলম্পি উত্তরন্তং ন ওলোকেন্তি, সতগ্ঘনকেপি সহস্সগ্ঘনকেপি কম্মে পরিহাযন্তে নিৰত্তিত্ৰা ওলোকেতুম্পি ন ইচ্ছন্তি, ইমে অঞ্ঞথা কাযেন সমুদাচরন্তি নাম. যে পন সম্মুখা ‘‘অম্হাকং সামি অম্হাকং অয্যো’’তিআদীনি ৰত্ৰা পসংসন্তি, পরম্মুখা অৰত্তব্বং নাম নত্থি, যং ইচ্ছন্তি, তং ৰদন্তি, ইমে অঞ্ঞথা ৰাচায সমুদাচরন্তি নাম.
৪. চত্তারোমে পেস্সপুগ্গলাতি অযম্পি পাটিএক্কো অনুসন্ধি. অযঞ্হি পেস্সো ‘‘যাৰঞ্চিদং, ভন্তে, ভগৰা এৰং মনুস্সগহণে এৰং মনুস্সকসটে এৰং মনুস্সসাঠেয্যে ৰত্তমানে সত্তানং হিতাহিতং জানাতী’’তি আহ. পুরিমে চ তযো পুগ্গলা অহিতপটিপদং পটিপন্না, উপরি চতুত্থো হিতপটিপদং, এৰমহং সত্তানং হিতাহিতং জানামীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আরভি. হেট্ঠা কন্দরকস্স কথায সদ্ধিং যোজেতুম্পি ৰট্টতি. তেন ৰুত্তং ‘‘যাৰঞ্চিদং ভোতা গোতমেন সম্মা ভিক্খুসঙ্ঘো পটিপাদিতো’’তি. অথস্স ভগৰা ‘‘পুরিমে তযো পুগ্গলে পহায উপরি চতুত্থপুগ্গলস্স হিতপটিপত্তিযংযেৰ পটিপাদেমী’’তি দস্সেন্তোপি ইমং দেসনং আরভি. সন্তোতি ইদং সংৰিজ্জমানাতি পদস্সেৰ ৰেৰচনং. ‘‘সন্তা হোন্তি সমিতা ৰূপসন্তা’’তি (ৰিভ. ৫৪২) এত্থ হি নিরুদ্ধা সন্তাতি ৰুত্তা. ‘‘সন্তা এতে ৰিহারা অরিযস্স ৰিনযে ৰুচ্চন্তী’’তি এত্থ (ম. নি. ১.৮২) নিব্বুতা. ‘‘সন্তো হৰে সব্ভি পৰেদযন্তী’’তি এত্থ (জা. ২.২১.৪১৩) পণ্ডিতা. ইধ পন ৰিজ্জমানা উপলব্ভমানাতি অত্থো.
অত্তন্তপাদীসু অত্তানং তপতি দুক্খাপেতীতি অত্তন্তপো. অত্তনো পরিতাপনানুযোগং অত্তপরিতাপনানুযোগং. পরং তপতি দুক্খাপেতীতি পরন্তপো. পরেসং পরিতাপনানুযোগং পরপরিতাপনানুযোগং. দিট্ঠেৰ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে. নিচ্ছাতোতি ছাতং ৰুচ্চতি তণ্হা, সা অস্স নত্থীতি নিচ্ছাতো. সব্বকিলেসানং নিব্বুতত্তা নিব্বুতো. অন্তো তাপনকিলেসানং অভাৰা সীতলো জাতোতি সীতিভূতো. ঝানমগ্গফলনিব্বানসুখানি পটিসংৰেদেতীতি সুখপটিসংৰেদী. ব্রহ্মভূতেন অত্তনাতি সেট্ঠভূতেন অত্তনা. চিত্তং আরাধেতীতি চিত্তং সম্পাদেতি, পরিপূরেতি গণ্হাতি পসাদেতীতি অত্থো.
৫. দুক্খপটিক্কূলন্তি দুক্খস্স পটিকূলং, পচ্চনীকসণ্ঠিতং দুক্খং অপত্থযমানন্তি অত্থো.
৬. পণ্ডিতোতি ইধ চতূহি কারণেহি পণ্ডিতোতি ন ৰত্তব্বো, সতিপট্ঠানেসু পন কম্মং করোতীতি পণ্ডিতোতি ৰত্তুং ৰট্টতি. মহাপঞ্ঞোতি ইদম্পি মহন্তে অত্থে পরিগ্গণ্হাতীতিআদিনা মহাপঞ্ঞলক্খণেন ন ৰত্তব্বং, সতিপট্ঠানপরিগ্গাহিকায পন পঞ্ঞায সমন্নাগতত্তা মহাপঞ্ঞোতি ৰত্তুং ৰট্টতি. মহতা অত্থেন সংযুত্তো অগমিস্সাতি মহতা অত্থেন সংযুত্তো হুত্ৰা গতো ভৰেয্য, সোতাপত্তিফলং পাপুণেয্যাতি অত্থো. কিং পন যেসং মগ্গফলানং উপনিস্সযো অত্থি, বুদ্ধানং সম্মুখীভাৰে ঠিতেপি তেসং অন্তরাযো হোতীতি. আম হোতি, ন পন বুদ্ধে পটিচ্চ, অথ খো কিরিযপরিহানিযা ৰা পাপমিত্ততায ৰা হোতি. তত্থ কিরিযপরিহানিযা হোতি নাম – সচে হি ধম্মসেনাপতি ধনঞ্জানিস্স ব্রাহ্মণস্স আসযং ঞত্ৰা ধম্মং অদেসযিস্সা, সো ব্রাহ্মণো সোতাপন্নো অভৰিস্সা, এৰং তাৰ কিরিযপরিহানিযা হোতি. পাপমিত্ততায হোতি নাম – সচে হি অজাতসত্তু দেৰদত্তস্স ৰচনং গহেত্ৰা পিতুঘাতকম্মং নাকরিস্সা, সামঞ্ঞফলসুত্তকথিতদিৰসেৰ সোতাপন্নো অভৰিস্সা, তস্স ৰচনং গহেত্ৰা পিতুঘাতকম্মস্স কতত্তা পন ন হোতি, এৰং পাপমিত্ততায হোতি. ইমস্সাপি উপাসকস্স কিরিযপরিহানি জাতা, অপরিনিট্ঠিতায দেসনায উট্ঠহিত্ৰা পক্কন্তো. অপিচ, ভিক্খৰে, এত্তাৰতাপি পেস্সোহত্থারোহপুত্তো মহতা অত্থেন সংযুত্তোতি কতরেন মহন্তেন অত্থেন? দ্ৰীহি আনিসংসেহি. সো কির উপাসকো সঙ্ঘে চ পসাদং পটিলভি, সতিপট্ঠানপরিগ্গহণত্থায চস্স অভিনৰো নযো উদপাদি. তেন ৰুত্তং ‘‘মহতা অত্থেন সংযুত্তো’’তি. কন্দরকো পন সঙ্ঘে পসাদমেৰ পটিলভি. এতস্স ভগৰা কালোতি এতস্স ধম্মক্খানস্স, চতুন্নং ৰা পুগ্গলানং ৰিভজনস্স কালো.
৮. ওরব্ভিকাদীসু উরব্ভা ৰুচ্চন্তি এল়কা, উরব্ভে হনতীতি ওরব্ভিকো. সূকরিকাদীসুপি এসেৰ নযো. লুদ্দোতি দারুণো কক্খল়ো. মচ্ছঘাতকোতি মচ্ছবন্ধকেৰট্টো. বন্ধনাগারিকোতি বন্ধনাগারগোপকো. কুরুরকম্মন্তাতি দারুণকম্মন্তা.
৯. মুদ্ধাৰসিত্তোতি খত্তিযাভিসেকেন মুদ্ধনি অভিসিত্তো. পুরত্থিমেন নগরস্সাতি নগরতো পুরত্থিমদিসায. সন্থাগারন্তি যঞ্ঞসালং. খরাজিনং নিৰাসেত্ৰাতি সখুরং অজিনচম্মং নিৰাসেত্ৰা. সপ্পিতেলেনাতি সপ্পিনা চ তেলেন চ. ঠপেত্ৰা হি সপ্পিং অৰসেসো যো কোচি স্নেহো তেলন্তি ৰুচ্চতি. কণ্ডূৰমানোতি নখানং ছিন্নত্তা কণ্ডূৰিতব্বকালে তেন কণ্ডূৰমানো. অনন্তরহিতাযাতি অসন্থতায. সরূপৰচ্ছাযাতি সদিসৰচ্ছায. সচে গাৰী সেতা হোতি, ৰচ্ছোপি সেতকোৰ. সচে গাৰী কবরা ৰা রত্তা ৰা, ৰচ্ছোপি তাদিসো ৰাতি এৰং সরূপৰচ্ছায. সো এৰমাহাতি সো রাজা এৰং ৰদেতি. ৰচ্ছতরাতি তরুণৰচ্ছকভাৰং অতিক্কন্তা বলৰৰচ্ছা. ৰচ্ছতরীসুপি এসেৰ নযো. বরিহিসত্থাযাতি পরিক্খেপকরণত্থায চেৰ যঞ্ঞভূমিযং অত্থরণত্থায চ. সেসং হেট্ঠা তত্থ তত্থ ৰিত্থারিতত্তা উত্তানমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
কন্দরকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.