১. সালেয্যকসুত্তৰণ্ণনা
৪৩৯. এৰং মে সুতন্তি সালেয্যকসুত্তং. তত্থ কোসলেসূতি কোসলা নাম জানপদিনো রাজকুমারা. তেসং নিৰাসো একোপি জনপদো রুল়্হীসদ্দেন কোসলাতি ৰুচ্চতি, তস্মিং কোসলেসু জনপদে. পোরাণা পনাহু – যস্মা পুব্বে মহাপনাদং রাজকুমারং নানানাটকানি দিস্ৰা সিতমত্তম্পি অকরোন্তং সুত্ৰা রাজা আহ – ‘‘যো মম পুত্তং হসাপেতি, সব্বালঙ্কারেন নং অলঙ্করোমী’’তি. ততো নঙ্গলানিপি ছড্ডেত্ৰা মহাজনকাযে সন্নিপতিতে মনুস্সা সাতিরেকানি সত্তৰস্সানি নানাকীল়িকাযো দস্সেত্ৰা নং হসাপেতুং নাসক্খিংসু. ততো সক্কো দেৰনটং পেসেসি. সো দিব্বনাটকং দস্সেত্ৰা হসাপেসি. অথ তে মনুস্সা অত্তনো অত্তনো ৰসনোকাসাভিমুখা পক্কমিংসু. তে পটিপথে মিত্তসুহজ্জাদযো দিস্ৰা পটিসন্থারং করোন্তা, ‘‘কচ্চি, ভো, কুসলং, কচ্চি, ভো, কুসল’’ন্তি আহংসু. তস্মা তং ‘‘কুসলং কুসল’’ন্তি ৰচনং উপাদায সো পদেসো কোসলাতি ৰুচ্চতীতি.
চারিকং চরমানোতি অতুরিতচারিকং চরমানো. মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিন্তি সতং ৰা সহস্সং ৰা সতসহস্সং ৰাতি এৰং অপরিচ্ছিন্নেন মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং. ব্রাহ্মণগামোতি ব্রাহ্মণানং সমোসরণগামোপি ব্রাহ্মণগামোতি ৰুচ্চতি ব্রাহ্মণানং ভোগগামোপি. ইধ সমোসরণগামো অধিপ্পেতো. তদৰসরীতি তং অৰসরি, সম্পত্তোতি অত্থো. ৰিহারো পনেত্থ অনিযামিতো; তস্মা তস্স অৰিদূরে বুদ্ধানং অনুচ্ছৰিকো একো ৰনসণ্ডো ভৰিস্সতি, সত্থা তং ৰনসণ্ডং গতোতি ৰেদিতব্বো. অস্সোসুন্তি সুণিংসু উপলভিংসু. সোতদ্ৰারসম্পত্তৰচননিগ্ঘোসানুসারেন জানিংসু. খোতি অৰধারণত্থে পদপূরণমত্তে ৰা নিপাতো. তত্থ অৰধারণত্থেন অস্সোসুংযেৰ, ন নেসং কোচি সৰনন্তরাযো অহোসীতি অযমত্থো ৰেদিতব্বো. পদপূরণেন ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতামত্তমেৰ.
ইদানি যমত্থং অস্সোসুং, তং পকাসেতুং সমণো খলু, ভো, গোতমোতিআদি ৰুত্তং. তত্থ সমিতপাপত্তা সমণোতি ৰেদিতব্বো. খলূতি অনুস্সৰনত্থে নিপাতো. ভোতি তেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং আলপনমত্তং. গোতমোতি ভগৰতো গোত্তৰসেন পরিদীপনং. তস্মা সমণো খলু, ভো, গোতমোতি এত্থ সমণো কির, ভো, গোতমগোত্তোতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. সক্যপুত্তোতি ইদং পন ভগৰতো উচ্চাকুলপরিদীপনং. সক্যকুলা পব্বজিতোতি সদ্ধাপব্বজিতভাৰদীপনং. কেনচি পারিজুঞ্ঞেন অনভিভূতো অপরিক্খীণংযেৰ তং কুলং পহায সদ্ধাপব্বজিতোতি ৰুত্তং হোতি. ততো পরং ৰুত্তত্থমেৰ. তং খো পনাতি ইত্থম্ভূতাখ্যানত্থে উপযোগৰচনং, তস্স খো পন ভোতো গোতমস্সাতি অত্থো. কল্যাণোতি কল্যাণগুণসমন্নাগতো, সেট্ঠোতি ৰুত্তং হোতি. কিত্তিসদ্দোতি কিত্তিযেৰ, থুতিঘোসো ৰা. অব্ভুগ্গতোতি সদেৰকং লোকং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা উগ্গতো. কিন্তি? ‘‘ইতিপি সো ভগৰা…পে… বুদ্ধো ভগৰা’’তি.
তত্রাযং পদসম্বন্ধো – সো ভগৰা ইতিপি অরহং, ইতিপি সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… ইতিপি ভগৰাতি. ইমিনা চ ইমিনা চ কারণেনাতি ৰুত্তং হোতি. তত্থ আরকত্তা, অরীনং অরানঞ্চ হতত্তা, পচ্চযাদীনং অরহত্তা, পাপকরণে রহাভাৰাতি ইমেহি তাৰ কারণেহি সো ভগৰা অরহন্তি ৰেদিতব্বোতিআদিনা নযেন মাতিকং নিক্খিপিত্ৰা সব্বানেৰ এতানি পদানি ৰিসুদ্ধিমগ্গে বুদ্ধানুস্সতিনিদ্দেসে ৰিত্থারিতানীতি ততো তেসং ৰিত্থারো গহেতব্বো.
সাধু খো পনাতি সুন্দরং খো পন; অত্থাৰহং সুখাৰহন্তি ৰুত্তং হোতি. তথারূপানং অরহতন্তি যথারূপো সো ভৰং গোতমো, এৰরূপানং অনেকেহিপি কপ্পকোটিসতসহস্সেহি দুল্লভদস্সনানং ব্যামপ্পভাপরিক্খিত্তেহি অসীতিঅনুব্যঞ্জনরতনপটিমণ্ডিতেহি দ্ৰত্তিংস্মহাপুরিসলক্খণৰরেহি সমাকিণ্ণমনোরমসরীরানং অতপ্পকদস্সনানং অতিমধুরধম্মনিগ্ঘোসানং, যথাভূতগুণাধিগমেন লোকে অরহন্তোতি লদ্ধসদ্দানং অরহতং. দস্সনং হোতীতি পসাদসোম্মানি অক্খীনি উম্মীলেত্ৰা দস্সনমত্তম্পি সাধু হোতি. সচে পন অট্ঠঙ্গসমন্নাগতেন ব্রহ্মস্সরেন ধম্মং দেসেন্তস্স একং পদম্পি সোতুং লভিস্সাম, সাধুতরংযেৰ ভৰিস্সতীতি এৰং অজ্ঝাসযং কত্ৰা.
যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসূতি সব্বকিচ্চানি পহায তুট্ঠমানসা আগমংসু. এতদৰোচুন্তি দুৰিধা হি পুচ্ছা অগারিকপুচ্ছা অনগারিকপুচ্ছা চ. তত্থ ‘‘কিং, ভন্তে, কুসলং, কিং অকুসল’’ন্তি ইমিনা নযেন অগারিকপুচ্ছা আগতা. ‘‘ইমে খো, ভন্তে, পঞ্চুপাদানক্খন্ধা’’তি ইমিনা নযেন অনগারিকপুচ্ছা. ইমে পন অত্তনো অনুরূপং অগারিকপুচ্ছং পুচ্ছন্তা এতং, ‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো’’তিআদিৰচনং অৰোচুং. তেসং ভগৰা যথা ন সক্কোন্তি সল্লক্খেতুং, এৰং সংখিত্তেনেৰ তাৰ পঞ্হং ৰিস্সজ্জেন্তো, অধম্মচরিযাৰিসমচরিযাহেতু খো গহপতযোতিআদিমাহ. কস্মা পন ভগৰা যথা ন সল্লক্খেন্তি, এৰং ৰিস্সজ্জেসীতি? পণ্ডিতমানিকা হি তে; আদিতোৰ মাতিকং অট্ঠপেত্ৰা যথা সল্লক্খেন্তি, এৰং অত্থে ৰিত্থারিতে, দেসনং উত্তানিকাতি মঞ্ঞন্তা অৰজানন্তি, মযম্পি কথেন্তা এৰমেৰ কথেয্যামাতি ৰত্তারো ভৰন্তি. তেন নেসং ভগৰা যথা ন সক্কোন্তি সল্লক্খেতুং, এৰং সংখিত্তেনেৰ তাৰ পঞ্হং ৰিস্সজ্জেসি. ততো সল্লক্খেতুং অসক্কোন্তেহি ৰিত্থারদেসনং যাচিতো ৰিত্থারেন দেসেতুং, তেন হি গহপতযোতিআদিমাহ. তত্থ তেন হীতি কারণত্থে নিপাতো. যস্মা মং তুম্হে যাচথ, তস্মাতি অত্থো.
৪৪০. তিৰিধন্তি তীহি কোট্ঠাসেহি. কাযেনাতি কাযদ্ৰারেন. অধম্মচরিযাৰিসমচরিযাতি অধম্মচরিযসঙ্খাতা ৰিসমচরিযা. অযং পনেত্থ পদত্থো, অধম্মস্স চরিযা অধম্মচরিযা, অধম্মকরণন্তি অত্থো. ৰিসমা চরিযা, ৰিসমস্স ৰা কম্মস্স চরিযাতি ৰিসমচরিযা. অধম্মচরিযা চ সা ৰিসমচরিযা চাতি অধম্মচরিযাৰিসমচরিযা. এতেনুপাযেন সব্বেসু কণ্হসুক্কপদেসু অত্থো ৰেদিতব্বো. লুদ্দোতি কক্খল়ো. দারুণোতি সাহসিকো. লোহিতপাণীতি পরং জীৰিতা ৰোরোপেন্তস্স পাণী লোহিতেন লিপ্পন্তি. সচেপি ন লিপ্পন্তি, তথাৰিধো লোহিতপাণীত্ৰেৰ ৰুচ্চতি. হতপ্পহতে নিৰিট্ঠোতি হতে চ পরস্স পহারদানে, পহতে চ পরমারণে নিৰিট্ঠো. অদযাপন্নোতি নিক্করুণতং আপন্নো.
যং তং পরস্সাতি যং তং পরস্স সন্তকং. পরৰিত্তূপকরণন্তি তস্সেৰ পরস্স ৰিত্তূপকরণং তুট্ঠিজননং পরিক্খারভণ্ডকং. গামগতং ৰাতি অন্তোগামে ৰা ঠপিতং. অরঞ্ঞগতং ৰাতি অরঞ্ঞে রুক্খগ্গপব্বতমত্থকাদীসু ৰা ঠপিতং. অদিন্নন্তি তেহি পরেহি কাযেন ৰা ৰাচায ৰা অদিন্নং. থেয্যসঙ্খাতন্তি এত্থ থেনোতি চোরো. থেনস্স ভাৰো থেয্যং, অৰহরণচিত্তস্সেতং অধিৰচনং. সঙ্খা সঙ্খাতন্তি অত্থতো একং, কোট্ঠাসস্সেতং অধিৰচনং, ‘‘সঞ্ঞানিদানা হি পপঞ্চসঙ্খা’’তিআদীসু ৰিয. থেয্যঞ্চ তং সঙ্খাতঞ্চাতি থেয্যসঙ্খাতং, থেয্যচিত্তসঙ্খাতো একো চিত্তকোট্ঠাসোতি অত্থো. করণত্থে চেতং পচ্চত্তৰচনং, তস্মা থেয্যসঙ্খাতেনাতি অত্থতো দট্ঠব্বং.
মাতুরক্খিতাতিআদীসু যং পিতরি নট্ঠে ৰা মতে ৰা ঘাসচ্ছাদনাদীহি পটিজগ্গমানা, ৰযপত্তং কুলঘরে দস্সামীতি মাতা রক্খতি, অযং মাতুরক্খিতা নাম. এতেনুপাযেন পিতুরক্খিতাদযোপি ৰেদিতব্বা. সভাগকুলানি পন কুচ্ছিগতেসুপি গব্ভেসু কতিকং করোন্তি – ‘‘সচে ময্হং পুত্তো হোতি, তুয্হং ধীতা, অঞ্ঞত্থ গন্তুং ন লভিস্সতি, ময্হং পুত্তস্সেৰ হোতূ’’তি. এৰং গব্ভেপি পরিগ্গহিতা সস্সামিকা নাম. ‘‘যো ইত্থন্নামং ইত্থিং গচ্ছতি, তস্স এত্তকো দণ্ডো’’তি এৰং গামং ৰা গেহং ৰা ৰীথিং ৰা উদ্দিস্স ঠপিতদণ্ডা, পন সপরিদণ্ডা নাম. অন্তমসো মালাগুণপরিক্খিত্তাপীতি যা সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন, ‘‘এসা মে ভরিযা ভৰিস্সতী’’তি সঞ্ঞায তস্সা উপরি কেনচি মালাগুণং খিপন্তেন মালাগুণমত্তেনাপি পরিক্খিত্তা হোতি. তথারূপাসু চারিত্তং আপজ্জিতা হোতীতি এৰরূপাসু ইত্থীসু সম্মাদিট্ঠিসুত্তে ৰুত্তমিচ্ছাচারলক্খণৰসেন ৰীতিক্কমং কত্তা হোতি.
সভাগতোতি সভাযং ঠিতো. পরিসাগতোতি পরিসাযং ঠিতো. ঞাতিমজ্ঝগতোতি দাযাদানং মজ্ঝে ঠিতো. পূগমজ্ঝগতোতি সেনীনং মজ্ঝে ঠিতো. রাজকুলমজ্ঝগতোতি রাজকুলস্স মজ্ঝে মহাৰিনিচ্ছযে ঠিতো. অভিনীতোতি পুচ্ছনত্থায নীতো. সক্খিপুট্ঠোতি সক্খিং কত্ৰা পুচ্ছিতো. এহম্ভো পুরিসাতি আলপনমেতং. অত্তহেতু ৰা পরহেতু ৰাতি অত্তনো ৰা পরস্স ৰা হত্থপাদাদিহেতু ৰা ধনহেতু ৰা. আমিসকিঞ্চিক্খহেতু ৰাতি এত্থ আমিসন্তি লাভো অধিপ্পেতো. কিঞ্চিক্খন্তি যং ৰা তং ৰা অপ্পমত্তকং. অন্তমসো তিত্তিরৰট্টকসপ্পিপিণ্ডনৰনীতপিণ্ডাদিমত্তকস্সপি লঞ্জস্স হেতূতি অত্থো. সম্পজানমুসা ভাসিতা হোতীতি জানন্তোযেৰ মুসাৰাদং কত্তা হোতি.
ইমেসং ভেদাযাতি যেসং ইতোতি ৰুত্তানং সন্তিকে সুতং হোতি, তেসং ভেদায. অমূসং ভেদাযাতি যেসং অমুত্রাতি ৰুত্তানং সন্তিকে সুতং হোতি, তেসং ভেদায. ইতি সমগ্গানং ৰা ভেদকাতি এৰং সমগ্গানং ৰা দ্ৰিন্নং সহাযকানং ভেদং কত্তা. ভিন্নানং ৰা অনুপ্পদাতাতি সুট্ঠু কতং তযা, তং পজহন্তেন কতিপাহেনেৰ তে মহন্তং অনত্থং করেয্যাতি এৰং ভিন্নানং পুন অসংসন্দনায অনুপ্পদাতা উপত্থম্ভেতা কারণং দস্সেতাতি অত্থো. ৰগ্গো আরামো অভিরতিট্ঠানমস্সাতি ৰগ্গারামো. ৰগ্গরতোতি ৰগ্গেসু রতো. ৰগ্গে দিস্ৰা ৰা সুত্ৰা ৰা নন্দতীতি ৰগ্গনন্দী. ৰগ্গকরণিং ৰাচন্তি যা ৰাচা সমগ্গেপি সত্তে ৰগ্গে করোতি ভিন্দতি, তং কলহকারণং ৰাচং ভাসিতা হোতি.
অণ্ডকাতি যথা সদোসে রুক্খে অণ্ডকানি উট্ঠহন্তি, এৰং সদোসতায খুংসনাৰম্ভনাদিৰচনেহি অণ্ডকা জাতা. কক্কসাতি পূতিকা. যথা নাম পূতিকরুক্খো কক্কসো হোতি পগ্ঘরিতচুণ্ণো, এৰং কক্কসা হোতি, সোতং ঘংসমানা ৰিয পৰিসতি. তেন ৰুত্তং ‘‘কক্কসা’’তি. পরকটুকাতি পরেসং কটুকা অমনাপা দোসজননী. পরাভিসজ্জনীতি কুটিলকণ্টকসাখা ৰিয মম্মেসু ৰিজ্ঝিত্ৰা পরেসং অভিসজ্জনী গন্তুকামানম্পি গন্তুং অদত্ৰা লগ্গনকারী. কোধসামন্তাতি কোধস্স আসন্না. অসমাধিসংৰত্তনিকাতি অপ্পনাসমাধিস্স ৰা উপচারসমাধিস্স ৰা অসংৰত্তনিকা. ইতি সব্বানেৰ তানি সদোসৰাচায ৰেৰচনানি.
অকালৰাদীতি অকালেন ৰত্তা. অভূতৰাদীতি যং নত্থি, তস্স ৰত্তা. অনত্থৰাদীতি অকারণনিস্সিতং ৰত্তা. অধম্মৰাদীতি অসভাৰং ৰত্তা. অৰিনযৰাদীতি অসংৰরৰিনযপটিসংযুত্তস্স ৰত্তা. অনিধানৰতি ৰাচন্তি হদযমঞ্জূসাযং নিধেতুং অযুত্তং ৰাচং ভাসিতা হোতি. অকালেনাতি ৰত্তব্বকালস্স পুব্বে ৰা পচ্ছা ৰা অযুত্তকালে ৰত্তা হোতি. অনপদেসন্তি সুত্তাপদেসৰিরহিতং. অপরিযন্তৰতিন্তি অপরিচ্ছেদং, সুত্তং ৰা জাতকং ৰা নিক্খিপিত্ৰা তস্স উপলব্ভং ৰা উপমং ৰা ৰত্থুং ৰা আহরিত্ৰা বাহিরকথংযেৰ কথেতি. নিক্খিত্তং নিক্খিত্তমেৰ হোতি. ‘‘সুত্তং নু খো কথেতি জাতকং নু খো, নস্স অন্তং ৰা কোটিং ৰা পস্সামা’’তি ৰত্তব্বতং আপজ্জতি. যথা ৰটরুক্খসাখানং গতগতট্ঠানে পারোহা ওতরন্তি, ওতিণ্ণোতিণ্ণট্ঠানে সম্পজ্জিত্ৰা পুন ৰড্ঢন্তিযেৰ. এৰং অড্ঢযোজনম্পি যোজনম্পি গচ্ছন্তিযেৰ, গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে পন মূলরুক্খো ৰিনস্সতি, পৰেণিজাতকাৰ তিট্ঠন্তি. এৰমযম্পি নিগ্রোধধম্মকথিকো নাম হোতি; নিক্খিত্তং নিক্খিত্তমত্তমেৰ কত্ৰা পস্সেনেৰ পরিহরন্তো গচ্ছতি. যো পন বহুম্পি ভণন্তো এতদত্থমিদং ৰুত্তন্তি আহরিত্ৰা জানাপেতুং সক্কোতি, তস্স কথেতুং ৰট্টতি. অনত্থসংহিতন্তি ন অত্থনিস্সিতং.
অভিজ্ঝাতা হোতীতি অভিজ্ঝায ওলোকেতা হোতি. অহো ৰতাতি পত্থনত্থে নিপাতো. অভিজ্ঝায ওলোকিতমত্তকেন চেত্থ কম্মপথভেদো ন হোতি. যদা পন, ‘‘অহো ৰতিদং মম সন্তকং অস্স, অহমেত্থ ৰসং ৰত্তেয্য’’ন্তি অত্তনো পরিণামেতি, তদা কম্মপথভেদো হোতি, অযমিধ অধিপ্পেতো.
ব্যাপন্নচিত্তোতি ৰিপন্নচিত্তো পূতিভূতচিত্তো. পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পোতি দোসেন দুট্ঠচিত্তসঙ্কপ্পো. হঞ্ঞন্তূতি ঘাতিযন্তূ. ৰজ্ঝন্তূতি ৰধং পাপুণন্তু. মা ৰা অহেসুন্তি কিঞ্চিপি মা অহেসুং. ইধাপি কোপমত্তকেন কম্মপথভেদো ন হোতি. হঞ্ঞন্তূতিআদিচিন্তনেনেৰ হোতি, তস্মা এৰং ৰুত্তং.
মিচ্ছাদিট্ঠিকোতি অকুসলদস্সনো. ৰিপরীতদস্সনোতি ৰিপল্লত্থদস্সনো. নত্থি দিন্নন্তি দিন্নস্স ফলাভাৰং সন্ধায ৰদতি. যিট্ঠং ৰুচ্চতি মহাযাগো. হুতন্তি পহেণকসক্কারো অধিপ্পেতো, তম্পি উভযং ফলাভাৰমেৰ সন্ধায পটিক্খিপতি. সুকতদুক্কটানন্তি সুকতদুক্কটানং, কুসলাকুসলানন্তি অত্থো. ফলং ৰিপাকোতি যং ফলন্তি ৰা ৰিপাকোতি ৰা ৰুচ্চতি, তং নত্থীতি ৰদতি. নত্থি অযং লোকোতি পরলোকে ঠিতস্স অযং লোকো নত্থি. নত্থি পরো লোকোতি ইধ লোকে ঠিতস্সপি পরলোকো নত্থি, সব্বে তত্থ তত্থেৰ উচ্ছিজ্জন্তীতি দস্সেতি. নত্থি মাতা নত্থি পিতাতি তেসু সম্মাপটিপত্তিমিচ্ছাপটিপত্তীনং ফলাভাৰৰসেন ৰদতি. নত্থি সত্তা ওপপাতিকাতি চৰিত্ৰা উপপজ্জনকসত্তা নাম নত্থীতি ৰদতি. সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেন্তীতি যে ইমঞ্চ লোকং পরঞ্চ লোকং অভিৰিসিট্ঠায পঞ্ঞায সযং পচ্চক্খং কত্ৰা পৰেদেন্তি, তে নত্থীতি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধানং অভাৰং দীপেতি, এত্তাৰতা দসৰত্থুকা মিচ্ছাদিট্ঠি কথিতা হোতি.
৪৪১. পাণাতিপাতং পহাযাতিআদযো সত্ত কম্মপথা চূল়হত্থিপদে ৰিত্থারিতা. অনভিজ্ঝাদযো উত্তানত্থাযেৰ.
৪৪২. সহব্যতং উপপজ্জেয্যন্তি সহভাৰং উপগচ্ছেয্যং. ব্রহ্মকাযিকানং দেৰানন্তি পঠমজ্ঝানভূমিদেৰানং. আভানং দেৰানন্তি আভা নাম ৰিসুং নত্থি, পরিত্তাভঅপ্পমাণাভআভস্সরানমেতং অধিৰচনং. পরিত্তাভানন্তিআদি পন একতো অগ্গহেত্ৰা তেসংযেৰ ভেদতো গহণং. পরিত্তসুভানন্তিআদীসুপি এসেৰ নযো. ইতি ভগৰা আসৰক্খযং দস্সেত্ৰা অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠপেসি.
ইধ ঠত্ৰা পন দেৰলোকা সমানেতব্বা. তিস্সন্নং তাৰ ঝানভূমীনং ৰসেন নৰ ব্রহ্মলোকা, পঞ্চ সুদ্ধাৰাসা চতূহি আরূপেহি সদ্ধিং নৰাতি অট্ঠারস, ৰেহপ্ফলেহি সদ্ধিং একূনৰীসতি, তে অসঞ্ঞং পক্খিপিত্ৰা ৰীসতি ব্রহ্মলোকা হোন্তি, এৰং ছহি কামাৰচরেহি সদ্ধিং ছব্বীসতি দেৰলোকা নাম. তেসং সব্বেসম্পি ভগৰতা দসকুসলকম্মপথেহি নিব্বত্তি দস্সিতা.
তত্থ ছসু তাৰ কামাৰচরেসু তিণ্ণং সুচরিতানং ৰিপাকেনেৰ নিব্বত্তি হোতি. উপরিদেৰলোকানং পন ইমে কম্মপথা উপনিস্সযৰসেন কথিতা. দস কুসলকম্মপথা হি সীলং, সীলৰতো চ কসিণপরিকম্মং ইজ্ঝতীতি. সীলে পতিট্ঠায কসিণপরিকম্মং কত্ৰা পঠমজ্ঝানং নিব্বত্তেত্ৰা পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্ততি; দুতিযাদীনি ভাৰেত্ৰা দুতিযজ্ঝানভূমিআদীসু নিব্বত্ততি; রূপাৰচরজ্ঝানং পাদকং কত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অনাগামিফলে পতিট্ঠিতো পঞ্চসু সুদ্ধাৰাসেসু নিব্বত্ততি; রূপাৰচরজ্ঝানং পাদকং কত্ৰা অরূপাৰচরসমাপত্তিং নিব্বত্তেত্ৰা চতূসু অরূপেসু নিব্বত্ততি; রূপারূপজ্ঝানং পাদকং কত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি. অসঞ্ঞভৰো পন বাহিরকানং তাপসপরিব্বাজকানং আচিণ্ণোতি ইধ ন নিদ্দিট্ঠো. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
সালেয্যকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.