৯. মহাঅস্সপুরসুত্তৰণ্ণনা
৪১৫. এৰং মে সুতন্তি মহাঅস্সপুরসুত্তং. তত্থ অঙ্গেসূতি অঙ্গা নাম জানপদিনো রাজকুমারা, তেসং নিৰাসো একোপি জনপদো রুল়্হীসদ্দেন ‘‘অঙ্গা’’তি ৰুচ্চতি, তস্মিং অঙ্গেসু জনপদে. অস্সপুরং নাম অঙ্গানং নিগমোতি অস্সপুরন্তি নগরনামেন লদ্ধৰোহারো অঙ্গানং জনপদস্স একো নিগমো, তং গোচরগামং কত্ৰা ৰিহরতীতি অত্থো. ভগৰা এতদৰোচাতি এতং ‘‘সমণা সমণাতি ৰো, ভিক্খৰে, জনো সঞ্জানাতী’’তিআদিৰচনমৰোচ.
কস্মা পন এৰং অৰোচাতি. তস্মিং কির নিগমে মনুস্সা সদ্ধা পসন্না বুদ্ধমামকা ধম্মমামকা সঙ্ঘমামকা, তদহুপব্বজিতসামণেরম্পি ৰস্সসতিকত্থেরসদিসং কত্ৰা পসংসন্তি; পুব্বণ্হসমযং ভিক্খুসঙ্ঘং পিণ্ডায পৰিসন্তং দিস্ৰা বীজনঙ্গলাদীনি গহেত্ৰা খেত্তং গচ্ছন্তাপি, ফরসুআদীনি গহেত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিসন্তাপি তানি উপকরণানি নিক্খিপিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিসীদনট্ঠানং আসনসালং ৰা মণ্ডপং ৰা রুক্খমূলং ৰা সম্মজ্জিত্ৰা আসনানি পঞ্ঞপেত্ৰা অরজপানীযং পচ্চুপট্ঠাপেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৰা যাগুখজ্জকাদীনি দত্ৰা কতভত্তকিচ্চং ভিক্খুসঙ্ঘং উয্যোজেত্ৰা ততো তানি উপকরণানি আদায খেত্তং ৰা অরঞ্ঞং ৰা গন্ত্ৰা অত্তনো কম্মানি করোন্তি, কম্মন্তট্ঠানেপি নেসং অঞ্ঞা কথা নাম নত্থি. চত্তারো মগ্গট্ঠা চত্তারো ফলট্ঠাতি অট্ঠ পুগ্গলা অরিযসঙ্ঘো নাম; তে ‘‘এৰরূপেন সীলেন, এৰরূপেন আচারেন, এৰরূপায পটিপত্তিযা সমন্নাগতা লজ্জিনো পেসলা উল়ারগুণা’’তি ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৰ ৰণ্ণং কথেন্তি. কম্মন্তট্ঠানতো আগন্ত্ৰা ভুত্তসাযমাসা ঘরদ্ৰারে নিসিন্নাপি, সযনিঘরং পৰিসিত্ৰা নিসিন্নাপি ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৰ ৰণ্ণং কথেন্তি. ভগৰা তেসং মনুস্সানং নিপচ্চকারং দিস্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং পিণ্ডপাতাপচাযনে নিযোজেত্ৰা এতদৰোচ.
যে ধম্মা সমণকরণা চ ব্রাহ্মণকরণা চাতি যে ধম্মা সমাদায পরিপূরিতা সমিতপাপসমণঞ্চ বাহিতপাপব্রাহ্মণঞ্চ করোন্তীতি অত্থো. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৰে, সমণস্স সমণিযানি সমণকরণীযানি. কতমানি তীণি? অধিসীলসিক্খাসমাদানং, অধিচিত্তসিক্খাসমাদানং, অধিপঞ্ঞাসিক্খাসমাদান’’ন্তি (অ. নি. ৩.৮২) এত্থ পন সমণেন কত্তব্বধম্মা ৰুত্তা. তেপি চ সমণকরণা হোন্তিযেৰ. ইধ পন হিরোত্তপ্পাদিৰসেন দেসনা ৰিত্থারিতা. এৰং নো অযং অম্হাকন্তি এত্থ নোতি নিপাতমত্তং. এৰং অযং অম্হাকন্তি অত্থো. মহপ্ফলা মহানিসংসাতি উভযম্পি অত্থতো একমেৰ. অৰঞ্ঝাতি অমোঘা. সফলাতি অযং তস্সেৰ অত্থো. যস্সা হি ফলং নত্থি, সা ৰঞ্ঝা নাম হোতি. সউদ্রযাতি সৰড্ঢি, ইদং সফলতায ৰেৰচনং. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বন্তি, ভিক্খৰে, এৰং তুম্হেহি সিক্খিতব্বং. ইতি ভগৰা ইমিনা এত্তকেন ঠানেন হিরোত্তপ্পাদীনং ধম্মানং ৰণ্ণং কথেসি. কস্মা? ৰচনপথপচ্ছিন্দনত্থং. সচে হি কোচি অচিরপব্বজিতো বালভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘‘ভগৰা হিরোত্তপ্পাদিধম্মে সমাদায ৰত্তথাতি ৰদতি, কো নু খো তেসং সমাদায ৰত্তনে আনিসংসো’’তি? তস্স ৰচনপথপচ্ছিন্দনত্থং. অযঞ্চ আনিসংসো, ইমে হি ধম্মা সমাদায পরিপূরিতা সমিতপাপসমণং নাম বাহিতপাপব্রাহ্মণং নাম করোন্তি, চতুপচ্চযলাভং উপ্পাদেন্তি, পচ্চযদাযকানং মহপ্ফলতং সম্পাদেন্তি, পব্বজ্জং অৰঞ্ঝং সফলং সউদ্রযং করোন্তীতি ৰণ্ণং অভাসি. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৰিত্থারতো পন ৰণ্ণকথা সতিপট্ঠানে (দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৭৩; ম. নি. অট্ঠ. ২.৩৭৩) ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা.
৪১৬. হিরোত্তপ্পেনাতি ‘‘যং হিরীযতি হিরীযিতব্বেন, ওত্তপ্পতি ওত্তপ্পিতব্বেনা’’তি (ধ. স. ১৩৩১) এৰং ৰিত্থারিতায হিরিযা চেৰ ওত্তপ্পেন চ. অপিচেত্থ অজ্ঝত্তসমুট্ঠানা হিরী, বহিদ্ধাসমুট্ঠানং ওত্তপ্পং. অত্তাধিপতেয্যা হিরী, লোকাধিপতেয্যং ওত্তপ্পং. লজ্জাসভাৰসণ্ঠিতা হিরী, ভযসভাৰসণ্ঠিতং ওত্তপ্পং, ৰিত্থারকথা পনেত্থ সব্বাকারেন ৰিসুদ্ধিমগ্গে ৰুত্তা. অপিচ ইমে দ্ৰে ধম্মা লোকং পালনতো লোকপালধম্মা নামাতি কথিতা. যথাহ – ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, সুক্কা ধম্মা লোকং পালেন্তি. কতমে দ্ৰে? হিরী চ ওত্তপ্পঞ্চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুক্কা ধম্মা লোকং পালেন্তি. ইমে চ খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুক্কা ধম্মা লোকং ন পালেয্যুং, নযিধ পঞ্ঞাযেথ, ‘মাতা’তি ৰা, ‘মাতুচ্ছা’তি ৰা, ‘মাতুলানী’তি ৰা, ‘আচরিযভরিযা’তি ৰা, ‘গরূনং দারা’তি ৰা, সম্ভেদং লোকো অগমিস্স, যথা অজেল়কা কুক্কুটসূকরা সোণসিঙ্গালা’’তি (অ. নি. ২.৯). ইমেযেৰ জাতকে ‘‘দেৰধম্মা’’তি কথিতা. যথাহ –
‘‘হিরিওত্তপ্পসম্পন্না, সুক্কধম্মসমাহিতা;
সন্তো সপ্পুরিসা লোকে, দেৰধম্মাতি ৰুচ্চরে’’তি. (জা. ১.১.৬);
মহাচুন্দত্থেরস্স পন কিলেসসল্লেখনপটিপদাতি কত্ৰা দস্সিতা. যথাহ – ‘‘পরে অহিরিকা ভৰিস্সন্তি, মযমেত্থ হিরিমনা ভৰিস্সামাতি সল্লেখো করণীযো. পরে অনোত্তাপী ভৰিস্সন্তি, মযমেত্থ ওত্তাপী ভৰিস্সামাতি সল্লেখো করণীযো’’তি (ম. নি. ১.৮৩). ইমেৰ মহাকস্সপত্থেরস্স ওৰাদূপসম্পদাতি কত্ৰা দস্সিতা. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘তস্মা তিহ তে, কস্সপ, এৰং সিক্খিতব্বং, তিব্বং মে হিরোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠিতং ভৰিস্সতি থেরেসু নৰেসু মজ্ঝিমেসূতি. এৰঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্ব’’ন্তি (সং. নি. ২.১৫৪). ইধ পনেতে সমণধম্মা নামাতি দস্সিতা.
যস্মা পন এত্তাৰতা সামঞ্ঞত্থো মত্থকং পত্তো নাম হোতি, তস্মা অপরেপি সমণকরণধম্মে দস্সেতুং সিযা খো পন, ভিক্খৰে, তুম্হাকন্তিআদিমাহ. তত্থ সামঞ্ঞত্থোতি সংযুত্তকে তাৰ, ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সামঞ্ঞং? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. সেয্যথিদং, সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সামঞ্ঞং. কতমো চ, ভিক্খৰে, সামঞ্ঞত্থো? যো, ভিক্খৰে, রাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সামঞ্ঞত্থো’’তি (সং. নি. ৫.৩৬) মগ্গো ‘‘সামঞ্ঞ’’ন্তি, ফলনিব্বানানি ‘‘সামঞ্ঞত্থো’’তি ৰুত্তানি. ইমস্মিং পন ঠানে মগ্গম্পি ফলম্পি একতো কত্ৰা সামঞ্ঞত্থো কথিতোতি ৰেদিতব্বো. আরোচযামীতি কথেমি. পটিৰেদযামীতি জানাপেমি.
৪১৭. পরিসুদ্ধো নো কাযসমাচারোতি এত্থ কাযসমাচারো পরিসুদ্ধো অপরিসুদ্ধোতি দুৰিধো. যো হি ভিক্খু পাণং হনতি অদিন্নং আদিযতি, কামেসু মিচ্ছা চরতি, তস্স কাযসমাচারো অপরিসুদ্ধো নাম, অযং পন কম্মপথৰসেনেৰ ৰারিতো. যো পন পাণিনা ৰা লেড্ডুনা ৰা দণ্ডেন ৰা সত্থেন ৰা পরং পোথেতি ৰিহেঠেতি, তস্স কাযসমাচারো অপরিসুদ্ধো নাম, অযম্পি সিক্খাপদবদ্ধেনেৰ পটিক্খিত্তো. ইমস্মিং সুত্তে উভযম্পেতং অকথেত্ৰা পরমসল্লেখো নাম কথিতো. যো হি ভিক্খু পানীযঘটে ৰা পানীযং পিৰন্তানং, পত্তে ৰা ভত্তং ভুঞ্জন্তানং কাকানং নিৰারণৰসেন হত্থং ৰা দণ্ডং ৰা লেড্ডুং ৰা উগ্গিরতি, তস্স কাযসমাচারো অপরিসুদ্ধো. ৰিপরীতো পরিসুদ্ধো নাম. উত্তানোতি উগ্গতো পাকটো. ৰিৰটোতি অনাৰটো অসঞ্ছন্নো. উভযেনাপি পরিসুদ্ধতংযেৰ দীপেতি. ন চ ছিদ্দৰাতি সদা একসদিসো অন্তরন্তরে ছিদ্দরহিতো. সংৰুতোতি কিলেসানং দ্ৰার পিদহনেন পিদহিতো, ন ৰজ্জপটিচ্ছাদনত্থায.
৪১৮. ৰচীসমাচারেপি যো ভিক্খু মুসা ৰদতি, পিসুণং কথেতি, ফরুসং ভাসতি, সম্ফং পলপতি, তস্স ৰচীসমাচারো অপরিসুদ্ধো নাম. অযং পন কম্মপথৰসেন ৰারিতো. যো পন গহপতিকাতি ৰা দাসাতি ৰা পেস্সাতি ৰা আদীহি খুংসেন্তো ৰদতি, তস্স ৰচীসমাচারো অপরিসুদ্ধো নাম. অযং পন সিক্খাপদবদ্ধেনেৰ পটিক্খিত্তো. ইমস্মিং সুত্তে উভযম্পেতং অকথেত্ৰা পরমসল্লেখো নাম কথিতো. যো হি ভিক্খু দহরেন ৰা সামণেরেন ৰা, ‘‘কচ্চি, ভন্তে, অম্হাকং উপজ্ঝাযং পস্সথা’’তি ৰুত্তে, সম্বহুলা, আৰুসো, ভিক্খুভিক্খুনিযো একস্মিং পদেসে ৰিচদিংসু, উপজ্ঝাযো তে ৰিক্কাযিকসাকভণ্ডিকং উক্খিপিত্ৰা গতো ভৰিস্সতী’’তিআদিনা নযেন হসাধিপ্পাযোপি এৰরূপং কথং কথেতি, তস্স ৰচীসমাচারো অপরিসুদ্ধো. ৰিপরীতো পরিসুদ্ধো নাম.
৪১৯. মনোসমাচারে যো ভিক্খু অভিজ্ঝালু ব্যাপন্নচিত্তো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, তস্স মনোসমাচারো অপরিসুদ্ধো নাম. অযং পন কম্মপথৰসেনেৰ ৰারিতো. যো পন উপনিক্খিত্তং জাতরূপরজতং সাদিযতি, তস্স মনোসমাচারো অপরিসুদ্ধো নাম. অযম্পি সিক্খাপদবদ্ধেনেৰ পটিক্খিত্তো. ইমস্মিং সুত্তে উভযম্পেতং অকথেত্ৰা পরমসল্লেখো নাম কথিতো. যো পন ভিক্খু কামৰিতক্কং ৰা ব্যাপাদৰিতক্কং ৰা ৰিহিংসাৰিতক্কং ৰা ৰিতক্কেতি, তস্স মনোসমাচারো অপরিসুদ্ধো. ৰিপরীতো পরিসুদ্ধো নাম.
৪২০. আজীৰস্মিং যো ভিক্খু আজীৰহেতু ৰেজ্জকম্মং পহিণগমনং গণ্ডফালনং করোতি, অরুমক্খনং দেতি, তেলং পচতীতি একৰীসতিঅনেসনাৰসেন জীৰিকং কপ্পেতি. যো ৰা পন ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, তস্স আজীৰো অপরিসুদ্ধো নাম. অযং পন সিক্খাপদবদ্ধেনেৰ পটিক্খিত্তো. ইমস্মিং সুত্তে উভযম্পেতং অকথেত্ৰা পরমসল্লেখো নাম কথিতো. যো হি ভিক্খু সপ্পিনৰনীততেলমধুফাণিতাদীনি লভিত্ৰা, ‘‘স্ৰে ৰা পুনদিৰসে ৰা ভৰিস্সতী’’তি সন্নিধিকারকং পরিভুঞ্জতি, যো ৰা পন নিম্বঙ্কুরাদীনি দিস্ৰা সামণেরে ৰদতি – ‘‘অংঙ্কুরে খাদথা’’তি, সামণেরা থেরো খাদিতুকামোতি কপ্পিযং কত্ৰা দেন্তি, দহরে পন সামণেরে ৰা পানীযং পিৰথ, আৰুসোতি ৰদতি, তে থেরো পানীযং পিৰিতুকামোতি পানীযসঙ্খং ধোৰিত্ৰা দেন্তি, তম্পি পরিভুঞ্জন্তস্স আজীৰো অপরিসুদ্ধো নাম হোতি. ৰিপরীতো পরিসুদ্ধো নাম.
৪২২. মত্তঞ্ঞূতি পরিযেসনপটিগ্গহণপরিভোগেসু মত্তঞ্ঞূ, যুত্তঞ্ঞূ, পমাণঞ্ঞূ.
৪২৩. জাগরিযমনুযুত্তাতি রত্তিন্দিৰং ছ কোট্ঠাসে কত্ৰা একস্মিং কোট্ঠাসে নিদ্দায ওকাসং দত্ৰা পঞ্চ কোট্ঠাসে জাগরিযম্হি যুত্তা পযুত্তা. সীহসেয্যন্তি এত্থ কামভোগিসেয্যা, পেতসেয্যা, সীহসেয্যা, তথাগতসেয্যাতি চতস্সো সেয্যা. তত্থ ‘‘যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, কামভোগী সত্তা ৰামেন পস্সেন সেন্তী’’তি (অ. নি. ৪.২৪৬) অযং কামভোগিসেয্যা, তেসু হি যেভুয্যেন দক্খিণপস্সেন সযানো নাম নত্থি.
‘‘যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, পেতা উত্তানা সেন্তী’’তি (অ. নি. ৪.২৪৬) অযং পেতসেয্যা, পেতা হি অপ্পমংসলোহিতত্তা অট্ঠিসঙ্ঘাতজটিতা একেন পস্সেন সযিতুং ন সক্কোন্তি, উত্তানাৰ সেন্তি.
‘‘যেভুয্যেন, ভিক্খৰে, সীহো মিগরাজা নঙ্গুট্ঠং অন্তরসত্থিম্হি অনুপক্খিপিত্ৰা দক্খিণেন পস্সেন সেতী’’তি (অ. নি. ৪.২৪৬) অযং সীহসেয্যা. তেজুস্সদত্তা হি সীহো মিগরাজা দ্ৰে পুরিমপাদে একস্মিং ঠানে পচ্ছিমপাদে একস্মিং ঠপেত্ৰা নঙ্গুট্ঠং অন্তরসত্থিম্হি পক্খিপিত্ৰা পুরিমপাদপচ্ছিমপাদনঙ্গুট্ঠানং ঠিতোকাসং সল্লক্খেত্ৰা দ্ৰিন্নং পুরিমপাদানং মত্থকে সীসং ঠপেত্ৰা সযতি. দিৰসম্পি সযিত্ৰা পবুজ্ঝমানো ন উত্রাসন্তো পবুজ্ঝতি. সীসং পন উক্খিপিত্ৰা পুরিমপাদানং ঠিতোকাসং সল্লক্খেতি. সচে কিঞ্চি ঠানং ৰিজহিত্ৰা ঠিতং হোতি, ‘‘নযিদং তুয্হং জাতিযা, ন সূরভাৰস্স চ অনুরূপ’’ন্তি অনত্তমনো হুত্ৰা তত্থেৰ সযতি, ন গোচরায পক্কমতি. অৰিজহিত্ৰা ঠিতে পন ‘‘তুয্হং জাতিযা সূরভাৰস্স চ অনুরূপমিদ’’ন্তি হট্ঠতুট্ঠো উট্ঠায সীহৰিজম্ভিতং ৰিজম্ভিত্ৰা কেসরভারং ৰিধুনিত্ৰা তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৰা গোচরায পক্কমতি. চতুত্থজ্ঝানসেয্যা পন তথাগতসেয্যাতি ৰুচ্চতি. তাসু ইধ সীহসেয্যা আগতা. অযঞ্হি তেজুস্সদইরিযাপথত্তা উত্তমসেয্যা নাম. পাদে পাদন্তি দক্খিণপাদে ৰামপাদং. অচ্চাধাযাতি অতিআধায ঈসকং অতিক্কম্ম ঠপেত্ৰা, গোপ্ফকেন হি গোপ্ফকে, জাণুনা ৰা জাণুম্হি সঙ্ঘট্টিযমানে অভিণ্হং ৰেদনা উপ্পজ্জতি, চিত্তং একগ্গং ন হোতি, সেয্যা অফাসুকা হোতি. যথা পন ন সঙ্ঘট্টেতি, এৰং অতিক্কম্ম ঠপিতে ৰেদনা নুপ্পজ্জতি, চিত্তং একগ্গং হোতি, সেয্যা ফাসুকা হোতি, তস্মা এৰমাহ.
৪২৫. অভিজ্ঝং লোকেতিআদি চূল়হত্থিপদে ৰিত্থারিতং.
৪২৬. যা পনাযং সেয্যথাপি, ভিক্খৰেতি উপমা ৰুত্তা. তত্থ ইণং আদাযাতি ৰড্ঢিযা ধনং গহেত্ৰা. ব্যন্তী করেয্যাতি ৰিগতন্তানি করেয্য. যথা তেসং কাকণিকমত্তোপি পরিযন্তো নাম নাৰসিস্সতি, এৰং করেয্য, সব্বসো পটিনিয্যাতেয্যাতি অত্থো. ততোনিদানন্তি আণণ্যনিদানং. সো হি অণণোম্হীতি আৰজ্জন্তো বলৰপামোজ্জং লভতি, বলৰসোমনস্সমধিগচ্ছতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্স’’ন্তি.
ৰিসভাগৰেদনুপ্পত্তিযা ককচেনেৰ চতুইরিযাপথং ছিন্দন্তো আবাধতীতি আবাধো, স্ৰাস্স অত্থীতি আবাধিকো. তংসমুট্ঠানেন দুক্খেন দুক্খিতো. অধিমত্তগিলানোতি বাল়্হগিলানো. নচ্ছাদেয্যাতি অধিমত্তব্যাধিপরেততায ন রুচ্চেয্য. বলমত্তাতি বলমেৰ, বলঞ্চস্স কাযে ন ভৰেয্যাতি অত্থো. ততোনিদানন্তি আরোগ্যনিদানং, তস্স হি অরোগোম্হীতি আৰজ্জযতো তদুভযং হোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্স’’ন্তি. ন চস্স কিঞ্চি ভোগানং ৰযোতি কাকণিকমত্তম্পি ভোগানং ৰযো ন ভৰেয্য. ততোনিদানন্তি বন্ধনামোক্খনিদানং, সেসং ৰুত্তনযেনেৰ সব্বপদেসু যোজেতব্বং. অনত্তাধীনোতি ন অত্তনি অধীনো, অত্তনো রুচিযা কিঞ্চি কাতুং ন লভতি. পরাধীনোতি পরেসু অধীনো, পরস্সেৰ রুচিযা পৰত্ততি. ন যেন কামং গমোতি যেন দিসাভাগেনস্স কামো হোতি. ইচ্ছা উপ্পজ্জতি গমনায, তেন গন্তুং ন লভতি. দাসব্যাতি দাসভাৰা. ভুজিস্সোতি অত্তনো সন্তকো. ততোনিদানন্তি ভুজিস্সনিদানং. কন্তারদ্ধানমগ্গন্তি কন্তারং অদ্ধানমগ্গং, নিরুদকং দীঘমগ্গন্তি অত্থো. ততোনিদানন্তি খেমন্তভূমিনিদানং.
ইমে পঞ্চ নীৰরণে অপ্পহীনেতি এত্থ ভগৰা অপ্পহীনং কামচ্ছন্দনীৰরণং ইণসদিসং, সেসানি রোগাদিসদিসানি কত্ৰা দস্সেতি. তত্রাযং সদিসতা – যো হি পরেসং ইণং গহেত্ৰা ৰিনাসেতি. সো তেহি ইণং দেহীতি ৰুচ্চমানোপি ফরুসং ৰুচ্চমানোপি বজ্ঝমানোপি পহরিযমানোপি কিঞ্চি পটিবাহিতুং ন সক্কোতি, সব্বং তিতিক্খতি, তিতিক্খকারণঞ্হিস্স তং ইণং হোতি. এৰমেৰং যো যম্হি কামচ্ছন্দেন রজ্জতি, তণ্হাগণেন তং ৰত্থুং গণ্হাতি, সো তেন ফরুসং ৰুচ্চমানোপি বজ্ঝমানোপি পহরিযমানোপি সব্বং তিতিক্খতি. তিতিক্খকারণঞ্হিস্স সো কামচ্ছন্দো হোতি ঘরসামিকেহি ৰধীযমানানং ইত্থীনং ৰিযাতি. এৰং ইণং ৰিয কামচ্ছন্দো দট্ঠব্বো.
যথা পন পিত্তরোগাতুরো মধুসক্করাদীসুপি দিন্নেসু পিত্তরোগাতুরতায তেসং রসং ন ৰিন্দতি, তিত্তকং তিত্তকন্তি উগ্গিরতিযেৰ. এৰমেৰং ব্যাপন্নচিত্তো হিতকামেহি আচরিযুপজ্ঝাযেহি অপ্পমত্তকম্পি ওৰদীযমানো ওৰাদং ন গণ্হাতি, ‘‘অতি ৰিয মে তুম্হে উপদ্দৰেথা’’তিআদীনি ৰত্ৰা ৰিব্ভমতি. পিত্তরোগাতুরতায সো পুরিসো মধুসক্করাদিরসং ৰিয, কোধাতুরতায ঝানসুখাদিভেদং সাসনরসং ন ৰিন্দতীতি. এৰং রোগো ৰিয ব্যাপাদো দট্ঠব্বো.
যথা পন নক্খত্তদিৰসে বন্ধনাগারে বদ্ধো পুরিসো নক্খত্তস্স নেৰ আদিং, ন মজ্ঝং, ন পরিযোসানং পস্সতি. সো দুতিযদিৰসে মুত্তো, ‘‘অহো হিয্যো নক্খত্তং মনাপং, অহো নচ্চং, অহো গীত’’ন্তিআদীনি সুত্ৰাপি পটিৰচনং ন দেতি. কিং কারণা? নক্খত্তস্স অননুভূতত্তা. এৰমেৰং থিনমিদ্ধাভিভূতো ভিক্খু ৰিচিত্তনযেপি ধম্মস্সৰনে পৰত্তমানে নেৰ তস্স আদিং, ন মজ্ঝং, ন পরিযোসানং জানাতি. সো উট্ঠিতে ধম্মস্সৰনে, ‘‘অহো ধম্মস্সৰনং, অহো কারণং, অহো উপমা’’তি ধম্মস্সৰনস্স ৰণ্ণং ভণমানানং সুত্ৰাপি পটিৰচনং ন দেতি. কিং কারণা? থিনমিদ্ধৰসেন ধম্মকথায অননুভূতত্তাতি. এৰং বন্ধনাগারং ৰিয থিনমিদ্ধং দট্ঠব্বং.
যথা পন নক্খত্তং কীল়ন্তোপি দাসো, ‘‘ইদং নাম অচ্চাযিকং করণীযং অত্থি, সীঘং, তত্থ গচ্ছ, নো চে গচ্ছসি, হত্থপাদং ৰা তে ছিন্দামি কণ্ণনাসং ৰা’’তি ৰুত্তো সীঘং গচ্ছতিযেৰ, নক্খত্তস্স আদিমজ্ঝপরিযোসানং অনুভৰিতুং ন লভতি. কস্মা? পরাধীনতায. এৰমেৰং ৰিনযে অপ্পকতঞ্ঞুনা ৰিৰেকত্থায অরঞ্ঞং পৰিট্ঠেনাপি কিস্মিঞ্চিদেৰ অন্তমসো কপ্পিযমংসেপি অকপ্পিযমংসসঞ্ঞায উপ্পন্নায ৰিৰেকং পহায সীলৰিসোধনত্থং ৰিনযধরস্স সন্তিকে গন্তব্বং হোতি. ৰিৰেকসুখং অনুভৰিতুং ন লভতি. কস্মা? উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চাভিভূততাযাতি, এৰং দাসব্যং ৰিয উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং দট্টব্বং.
যথা পন কন্তারদ্ধানমগ্গপটিপন্নো পুরিসো চোরেহি মনুস্সানং ৰিলুত্তোকাসং পহতোকাসঞ্চ দিস্ৰা দণ্ডকসদ্দেনপি সকুণসদ্দেনপি চোরা আগতাতি উস্সঙ্কিতপরিসঙ্কিতো হোতি, গচ্ছতিপি, তিট্ঠতিপি, নিৰত্ততিপি, গতট্ঠানতো আগতট্ঠানমেৰ বহুতরং হোতি. সো কিচ্ছেন কসিরেন খেমন্তভূমিং পাপুণাতি ৰা, ন ৰা পাপুণাতি. এৰমেৰং যস্স অট্ঠসু ঠানেসু ৰিচিকিচ্ছা উপ্পন্না হোতি. সো ‘‘বুদ্ধো নু খো, ন নু খো বুদ্ধো’’তিআদিনা নযেন ৰিচিকিচ্ছন্তো অধিমুচ্চিত্ৰা সদ্ধায গণ্হিতুং ন সক্কোতি. অসক্কোন্তো মগ্গং ৰা ফলং ৰা ন পাপুণাতীতি যথা কন্তারদ্ধানমগ্গে ‘‘চোরা অত্থি নত্থী’’তি পুনপ্পুনং আসপ্পনপরিসপ্পনং অপরিযোগাহনং ছম্ভিতত্ত চিত্তস্স উপ্পাদেন্তো খেমন্তপত্তিযা অন্তরাযং করোতি, এৰং ৰিচিকিচ্ছাপি ‘‘বুদ্ধো নু খো ন বুদ্ধো’’তিআদিনা নযেন পুনপ্পুনং আসপ্পনপরিসপ্পনং অপরিযোগাহনং ছম্ভিতত্তং চিত্তস্স উপ্পাদযমানা অরিযভূমিপ্পত্তিযা অন্তরাযং করোতীতি কন্তারদ্ধানমগ্গো ৰিয দট্ঠব্বা.
ইদানি সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আণণ্যন্তি এত্থ ভগৰা পহীনকামচ্ছন্দনীৰরণং আণণ্যসদিসং, সেসানি আরোগ্যাদিসদিসানি কত্ৰা দস্সেতি. তত্রাযং সদিসতা – যথা হি পুরিসো ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেত্ৰা সমিদ্ধকম্মন্তো, ‘‘ইদং ইণং নাম পলিবোধমূল’’ন্তি চিন্তেত্ৰা সৰড্ঢিকং ইণং নিয্যাতেত্ৰা পণ্ণং ফালাপেয্য. অথস্স ততো পট্ঠায নেৰ কোচি দূতং পেসেতি, ন পণ্ণং, সো ইণসামিকে দিস্ৰাপি সচে ইচ্ছতি, আসনা উট্ঠহতি, নো চে, ন উট্ঠহতি. কস্মা? তেহি সদ্ধিং নিল্লেপতায অলগ্গতায. এৰমেৰ ভিক্খু, ‘‘অযং কামচ্ছন্দো নাম পলিবোধমূল’’ন্তি সতিপট্ঠানে ৰুত্তনযেনেৰ ছ ধম্মে ভাৰেত্ৰা কামচ্ছন্দনীৰরণং পজহতি. তস্সেৰং পহীনকামচ্ছন্দস্স যথা ইণমুত্তস্স পুরিসস্স ইণসামিকে দিস্ৰা নেৰ ভযং ন ছম্ভিতত্তং হোতি. এৰমেৰ পরৰত্থুম্হি নেৰ সঙ্গো ন বন্ধো হোতি. দিব্বানিপি রূপানি পস্সতো কিলেসো ন সমুদাচরতি. তস্মা ভগৰা আণণ্যমিৰ কামচ্ছন্দপ্পহানমাহ.
যথা পন সো পিত্তরোগাতুরো পুরিসো ভেসজ্জকিরিযায তং রোগং ৰূপসমেত্ৰা ততো পট্ঠায মধুসক্করাদীনং রসং ৰিন্দতি. এৰমেৰং ভিক্খু, ‘‘অযং ব্যাপাদো নাম অনত্থকারকো’’তি ছ ধম্মে ভাৰেত্ৰা ব্যাপাদনীৰরণং পজহতি. সো এৰং পহীনব্যাপাদো যথা পিত্তরোগৰিমুত্তো পুরিসো মধুসক্করাদীনি মধুরানি সম্পিযাযমানো পটিসেৰতি. এৰমেৰং আচারপণ্ণত্তিআদীনি সিক্খাপিযমানো সিরসা সম্পটিচ্ছিত্ৰা সম্পিযাযমানো সিক্খতি. তস্মা ভগৰা আরোগ্যমিৰ ব্যাপাদপ্পহানমাহ.
যথা সো নক্খত্তদিৰসে বন্ধনাগারং পৰেসিতো পুরিসো অপরস্মিং নক্খত্তদিৰসে, ‘‘পুব্বেপি অহং পমাদদোসেন বদ্ধো তং নক্খত্তং নানুভৰামি, ইদানি অপ্পমত্তো ভৰিস্সামী’’তি যথাস্স পচ্চত্থিকা ওকাসং ন লভন্তি. এৰং অপ্পমত্তো হুত্ৰা নক্খত্তং অনুভৰিত্ৰা – ‘‘অহো নক্খত্তং অহো নক্খত্ত’’ন্তি উদানং উদানেসি. এৰমেৰ ভিক্খু, ‘‘ইদং থিনমিদ্ধং নাম মহাঅনত্থকর’’ন্তি ছ ধম্মে ভাৰেত্ৰা থিনমিদ্ধনীৰরণং পজহতি. সো এৰং পহীনথিনমিদ্ধো যথা বন্ধনা মুত্তো পুরিসো সত্তাহম্পি নক্খত্তস্স আদিমজ্ঝপরিযোসানং অনুভৰতি. এৰমেৰং ভিক্খু ধম্মনক্খত্তস্স আদিমজ্ঝপরিযোসানং অনুভৰন্তো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণাতি. তস্মা ভগৰা বন্ধনা মোক্খমিৰ থিনমিদ্ধপ্পহানমাহ.
যথা পন দাসো কঞ্চিদেৰ মিত্তং উপনিস্সায সামিকানং ধনং দত্ৰা অত্তানং ভুজিস্সং কত্ৰা ততো পট্ঠায যং ইচ্ছতি, তং করেয্য. এৰমেৰ ভিক্খু, ‘‘ইদং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং নাম মহাঅনত্থকর’’ন্তি ছ ধম্মে ভাৰেত্ৰা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পজহতি. সো এৰং পহীনুদ্ধচ্চকুক্কুচ্চো যথা ভুজিস্সো পুরিসো যং ইচ্ছতি, তং করোতি. ন তং কোচি বলক্কারেন ততো নিৰত্তেতি. এৰমেৰং ভিক্খু যথাসুখং নেক্খম্মপটিপদং পটিপজ্জতি, ন নং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং বলক্কারেন ততো নিৰত্তেতি. তস্মা ভগৰা ভুজিস্সং ৰিয উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চপ্পহানমাহ.
যথা বলৰা পুরিসো হত্থসারং গহেত্ৰা সজ্জাৰুধো সপরিৰারো কন্তারং পটিপজ্জেয্য. তং চোরা দূরতোৰ দিস্ৰা পলাযেয্যুং. সো সোত্থিনা তং কন্তারং নিত্থরিত্ৰা খেমন্তং পত্তো হট্ঠতুট্ঠো অস্স. এৰমেৰং ভিক্খু, ‘‘অযং ৰিচিকিচ্ছা নাম অনত্থকারিকা’’তি ছ ধম্মে ভাৰেত্ৰা ৰিচিকিচ্ছং পজহতি. সো এৰং পহীনৰিচিকিচ্ছো যথা বলৰা সজ্জাৰুধো সপরিৰারো পুরিসো নিব্ভযো চোরে তিণং ৰিয অগণেত্ৰা সোত্থিনা নিক্খমিত্ৰা খেমন্তভূমিং পাপুণাতি. এৰমেৰং দুচ্চরিতকন্তারং নিত্থরিত্ৰা পরমখেমন্তভূমিং অমতং নিব্বানং পাপুণাতি. তস্মা ভগৰা খেমন্তভূমিং ৰিয ৰিচিকিচ্ছাপহানমাহ.
৪২৭. ইমমেৰ কাযন্তি ইমং করজকাযং. অভিসন্দেতীতি তেমেতি স্নেহেতি, সব্বত্থ পৰত্তপীতিসুখং করোতি. পরিসন্দেতীতি সমন্ততো সন্দেতি. পরিপূরেতীতি ৰাযুনা ভস্তং ৰিয পূরেতি. পরিপ্ফরতীতি সমন্ততো ফুসতি. সব্বাৰতো কাযস্সাতি অস্স ভিক্খুনো সব্বকোট্ঠাসৰতো কাযস্স. কিঞ্চি উপাদিন্নকসন্ততিপৰত্তিট্ঠানে ছৰিমংসলোহিতানুগতং অণুমত্তম্পি ঠানং পঠমজ্ঝানসুখেন অফুট্ঠং নাম ন হোতি. দক্খোতি ছেকো পটিবলো ন্হানীযচুণ্ণানি কাতুঞ্চেৰ যোজেতুঞ্চ সন্নেতুঞ্চ. কংসথালেতি যেন কেনচি লোহেন কতভাজনে. মত্তিকভাজনং পন থিরং ন হোতি, সন্নেন্তস্স ভিজ্জতি, তস্মা তং ন দস্সেতি. পরিপ্ফোসকং পরিপ্ফোসকন্তি সিঞ্চিত্ৰা সিঞ্চিত্ৰা. সন্নেয্যাতি ৰামহত্থেন কংসথালং গহেত্ৰা দক্খিণেন হত্থেন পমাণযুত্তং উদকং সিঞ্চিত্ৰা সিঞ্চিত্ৰা পরিমদ্দন্তো পিণ্ডং করেয্য. স্নেহানুগতাতি উদকসিনেহেন অনুগতা. স্নেহপরেতাতি উদকসিনেহেন পরিগতা. সন্তরবাহিরাতি সদ্ধিং অন্তোপদেসেন চেৰ বহিপদেসেন চ, সব্বত্থকমেৰ উদকসিনেহেন ফুটাতি অত্থো. ন চ পগ্ঘরিণীতি ন বিন্দু বিন্দু উদকং পগ্ঘরতি, সক্কা হোতি হত্থেনপি দ্ৰীহিপি তীহিপি অঙ্গুলীহি গহেতুং ওৰট্টিকম্পি কাতুন্তি অত্থো.
৪২৮. দুতিযজ্ঝানসুখউপমাযং উব্ভিতোদকোতি উব্ভিন্নউদকো, ন হেট্ঠা উব্ভিজ্জিত্ৰা উগ্গচ্ছনউদকো, অন্তোযেৰ পন উব্ভিজ্জনউদকোতি অত্থো. আযমুখন্তি আগমনমগ্গো. দেৰোতি মেঘো. কালেনকালন্তি কালে কালে, অন্ৰদ্ধমাসং ৰা অনুদসাহং ৰাতি অত্থো. ধারন্তি ৰুট্ঠিং. নানুপ্পৰেচ্ছেয্যাতি ন পৰেসেয্য, ন ৰস্সেয্যাতি অত্থো. সীতা ৰারিধারা উব্ভিজ্জিত্ৰাতি সীতং ৰারি তং উদকরহদং পূরযমানং উব্ভিজ্জিত্ৰা. হেট্ঠা উগ্গচ্ছনউদকঞ্হি উগ্গন্ত্ৰা উগ্গন্ত্ৰা ভিজ্জন্তং উদকং খোভেতি. চতূহি দিসাহি পৰিসনউদকং পুরাণপণ্ণতিণকট্ঠদণ্ডকাদীহি উদকং খোভেতি. ৰুট্ঠিউদকং ধারানিপাতপুপ্ফুল়কেহি উদকং খোভেতি. সন্নিসিন্নমেৰ পন হুত্ৰা ইদ্ধিনিম্মিতমিৰ উপ্পজ্জমানং উদকং ইমং পদেসং ফরতি, ইমং পদেসং ন ফরতীতি নত্থি. তেন অফুটোকাসো নাম ন হোতীতি. তত্থ রহদো ৰিয করজকাযো, উদকং ৰিয দুতিযজ্ঝানসুখং. সেসং পুরিমনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.
৪২৯. ততিযজ্ঝানসুখউপমাযং উপ্পলানি এত্থ সন্তীতি উপ্পলিনী. সেসপদদ্ৰযেসুপি এসেৰ নযো. এত্থ চ সেতরত্তনীলেসু যংকিঞ্চি উপ্পলং উপ্পলমেৰ, ঊনকসতপত্তং পুণ্ডরীকং, সতপত্তং পদুমং. পত্তনিযমং ৰা ৰিনাপি সেতং পদুমং, রত্তং পুণ্ডরীকন্তি অযমেত্থ ৰিনিচ্ছযো. উদকানুগ্গতানীতি উদকতো ন উগ্গতানি. অন্তোনিমুগ্গপোসীনীতি উদকতলস্স অন্তো নিমুগ্গানিযেৰ হুত্ৰা পোসীনি, ৰড্ঢীনীতি অত্থো. সেসং পুরিমনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.
৪৩০. চতুত্থজ্ঝানসুখউপমাযং পরিসুদ্ধেন চেতসা পরিযোদাতেনাতি এত্থ নিরুপক্কিলেসট্ঠেন পরিসুদ্ধং. পভস্সরট্ঠেন পরিযোদাতং ৰেদিতব্বং. ওদাতেন ৰত্থেনাতি ইদং উতুফরণত্থং ৰুত্তং. কিলিট্ঠৰত্থেন হি উতুফরণং ন হোতি, তঙ্খণধোতপরিসুদ্ধেন উতুফরণং বলৰং হোতি. ইমিস্সা হি উপমায ৰত্থং ৰিয করজকাযো. উতুফরণং ৰিয চতুত্থজ্ঝানসুখং. তস্মা যথা সুন্হাতস্স পুরিসস্স পরিসুদ্ধং ৰত্থং সসীসং পারুপিত্ৰা নিসিন্নস্স সরীরতো উতু সব্বমেৰ ৰত্থং ফরতি, ন কোচি ৰত্থস্স অফুটোকাসো হোতি. এৰং চতুত্থজ্ঝানসুখেন ভিক্খুনো করজকাযস্স ন কোচি ওকাসো অফুটো হোতীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. চতুত্থজ্ঝানচিত্তমেৰ ৰা ৰত্থং ৰিয, তংসমুট্ঠানরূপং উতুফরণং ৰিয. যথা হি কত্থচি ওদাতৰত্থে কাযং অপ্ফুসন্তেপি তংসমুট্ঠানেন উতুনা সব্বত্থকমেৰ কাযো ফুট্ঠো হোতি. এৰং চতুত্থজ্ঝানসমুট্ঠিতেন সুখুমরূপেন সব্বত্থকমেৰ ভিক্খুনো করজকাযো ফুটো হোতীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
৪৩১. পুব্বেনিৰাসঞাণউপমাযং তংদিৰসং কতকিরিযা পাকটা হোতীতি তংদিৰসং গতগামত্তযমেৰ গহিতং. তত্থ গামত্তযং গতপুরিসো ৰিয পুব্বেনিৰাসঞাণলাভী দট্ঠব্বো. তযো গামা ৰিয তযো ভৰা দট্ঠব্বা. তস্স পুরিসস্স তীসু গামেসু তংদিৰসং কতকিরিযায আৰিভাৰো ৰিয পুব্বেনিৰাসায চিত্তং অভিনীহরিত্ৰা নিসিন্নস্স ভিক্খুনো তীসু ভৰেসু কতকিরিযায আৰিভাৰো দট্ঠব্বো.
৪৩২. দিব্বচক্খুউপমাযং দ্ৰে অগারাতি দ্ৰে ঘরা. সদ্ৰারাতি সম্মুখদ্ৰারা. অনুচঙ্কমন্তেতি অপরাপরং সঞ্চরন্তে. অনুৰিচরন্তেতি ইতো চিতো চ ৰিচরন্তে, ইতো পন গেহা নিক্খমিত্ৰা এতং গেহং, এতস্মা ৰা নিক্খমিত্ৰা ইমং গেহং পৰিসনৰসেনপি দট্ঠব্বা. তত্থ দ্ৰে অগারা সদ্ৰারা ৰিয চুতিপটিসন্ধিযো, চক্খুমা পুরিসো ৰিয দিব্বচক্খুঞাণলাভী, চক্খুমতো পুরিসস্স দ্ৰিন্নং গেহানং অন্তরে ঠত্ৰা পস্সতো দ্ৰে অগারে পৰিসনকনিক্খমনকপুরিসানং পাকটকালো ৰিয দিব্বচক্খুলাভিনো আলোকং ৰড্ঢেত্ৰা ওলোকেন্তস্স চৰনকউপপজ্জনকসত্তানং পাকটকালো. কিং পন তে ঞাণস্স পাকটা, পুগ্গলস্সাতি? ঞাণস্স. তস্স পাকটত্তা পন পুগ্গলস্স পাকটাযেৰাতি.
৪৩৩. আসৰক্খযঞাণউপমাযং পব্বতসঙ্খেপেতি পব্বতমত্থকে. অনাৰিলোতি নিক্কদ্দমো. সিপ্পিযো চ সম্বুকা চ সিপ্পিসম্বুকং. সক্খরা চ কথলা চ সক্খরকথলং. মচ্ছানং গুম্বা ঘটাতি মচ্ছগুম্বং. তিট্ঠন্তম্পি চরন্তম্পীতি এত্থ সক্খরকথলং তিট্ঠতিযেৰ, ইতরানি চরন্তিপি তিট্ঠন্তিপি. যথা পন অন্তরন্তরা ঠিতাসুপি নিসিন্নাসুপি ৰিজ্জমানাসুপি, ‘‘এতা গাৰো চরন্তী’’তি চরন্তিযো উপাদায ইতরাপি চরন্তীতি ৰুচ্চন্তি. এৰং তিট্ঠন্তমেৰ সক্খরকথলং উপাদায ইতরম্পি দ্ৰযং তিট্ঠন্তন্তি ৰুত্তং. ইতরঞ্চ দ্ৰযং চরন্তং উপাদায সক্খরকথলম্পি চরন্তন্তি ৰুত্তং. তত্থ চক্খুমতো পুরিসস্স তীরে ঠত্ৰা পস্সতো সিপ্পিসম্বুকাদীনং ৰিভূতকালো ৰিয আসৰানং খযায চিত্তং নীহরিত্ৰা নিসিন্নস্স ভিক্খুনো চতুন্নং সচ্চানং ৰিভূতকালো দট্ঠব্বো.
৪৩৪. ইদানি সত্তহাকারেহি সলিঙ্গতো সগুণতো খীণাসৰস্স নামং গণ্হন্তো, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু সমণো ইতিপীতিআদিমাহ. তত্থ এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সমণো হোতীতিআদীসু, ভিক্খৰে, এৰং ভিক্খু সমিতপাপত্তা সমণো হোতি. বাহিতপাপত্তা ব্রাহ্মণো হোতি. ন্হাতকিলেসত্তা ন্হাতকো হোতি, ধোতকিলেসত্তাতি অত্থো. চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতেহি ৰেদেহি অকুসলধম্মানং গতত্তা ৰেদগূ হোতি, ৰিদিতত্তাতি অত্থো. তেনেৰ ৰিদিতাস্স হোন্তীতিআদিমাহ. কিলেসানং সুতত্তা সোত্তিযো হোতি, নিস্সুতত্তা অপহতত্তাতি অত্থো. কিলেসানং আরকত্তা অরিযো হোতি, হতত্তাতি অত্থো. তেহি আরকত্তা অরহং হোতি, দূরীভূতত্তাতি অত্থো. সেসং সবত্থ পাকটমেৰাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
মহাঅস্সপুরসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.