৮. মধুপিণ্ডিকসুত্তৰণ্ণনা

১৯৯. এৰং মে সুতন্তি মধুপিণ্ডিকসুত্তং. তত্থ মহাৰনন্তি হিমৰন্তেন সদ্ধিং একাবদ্ধং অরোপিমং জাতিৰনং, ন যথা ৰেসালিযং রোপিতারোপিতমিস্সকং. দিৰাৰিহারাযাতি দিৰা পটিসল্লানত্থায. বেলুৰলট্ঠিকাযাতি তরুণবেলুৰরুক্খস্স. দণ্ডপাণীতি ন জরাদুব্বলতায দণ্ডহত্থো. অযঞ্হি তরুণো পঠমৰযে ঠিতো, দণ্ডচিত্ততায পন সুৰণ্ণদণ্ডং গহেত্ৰা ৰিচরতি, তস্মা দণ্ডপাণীতি ৰুত্তো. জঙ্ঘাৰিহারন্তি জঙ্ঘাকিলমথৰিনোদনত্থং জঙ্ঘাচারং. অনুচঙ্কমমানো অনুৰিচরমানোতি আরামদস্সন-ৰনদস্সন-পব্বতদস্সনাদীনং অত্থায ইতো চিতো চ ৰিচরমানো. অধিচ্চনিক্খমনো কিরেস কদাচি দেৰ নিক্খমিত্ৰা এৰং ৰিচরতি. দণ্ডমোলুব্ভাতি দণ্ডং ওলুম্ভিত্ৰা গোপালকদারকো ৰিয দণ্ডং পুরতো ঠপেত্ৰা দণ্ডমত্থকে দ্ৰে হত্থে পতিট্ঠাপেত্ৰা পিট্ঠিপাণিং হনুকেন উপ্পীল়েত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি.

২০০. কিংৰাদীতি কিংদিট্ঠিকো. কিমক্খাযীতি কিং কথেতি. অযং রাজা ভগৰন্তং অৰন্দিত্ৰা পটিসন্থারমত্তকমেৰ কত্ৰা পঞ্হং পুচ্ছতি. তম্পি ন অঞ্ঞাতুকামতায, অচিত্তীকারেন পুচ্ছতি. কস্মা? দেৰদত্তস্স পক্খিকো কিরেস. দেৰদত্তো অত্তনো সন্তিকং আগচ্ছমানে তথাগতে ভিন্দতি. সো কির এৰং ৰদেতি ‘‘সমণো গোতমো অম্হাকং কুলেন সদ্ধিং ৰেরী, ন নো কুলস্স ৰুদ্ধিং ইচ্ছতি. ভগিনীপি মে চক্কৰত্তিপরিভোগা, তং পহায ‘নস্সতেসা’তি নিক্খমিত্ৰা পব্বজি. ভাগিনেয্যোপি মে চক্কৰত্তিবীজন্তি ঞত্ৰা অম্হাকং কুলস্স ৰড্ঢিযা অতুস্সন্তো ‘নস্সতেত’ন্তি তম্পি দহরকালেযেৰ পব্বাজেসি. অহং পন তেন ৰিনা ৰত্তিতুং অসক্কোন্তো অনুপব্বজিতো. এৰং পব্বজিতম্পি মং পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায ন উজুকেহি অক্খীহি ওলোকেতি. পরিসমজ্ঝে ভাসন্তোপি মহাফরসুনা পহরন্তো ৰিয আপাযিকো দেৰদত্তোতিআদীনি ভাসতী’’তি. এৰং অযম্পি রাজা দেৰদত্তেন ভিন্নো, তস্মা এৰমকাসি.

অথ ভগৰা যথা অযং রাজা মযা পঞ্হে পুচ্ছিতে ন কথেতীতি ৰত্তুং ন লভতি, যথা চ ভাসিতস্স অত্থং ন জানাতি, এৰমস্স কথেস্সামীতি তস্সানুচ্ছৰিকং কথেন্তো যথাৰাদী খোতিআদিমাহ.

তত্থ ন কেনচি লোকে ৰিগ্গয্হ তিট্ঠতীতি লোকে কেনচি সদ্ধিং ৰিগ্গাহিককথং ন করোতি ন ৰিৰদতি. তথাগতো হি লোকেন সদ্ধিং ন ৰিৰদতি; লোকো পন তথাগতেন সদ্ধিং অনিচ্চন্তি ৰুত্তে নিচ্চন্তি ৰদমানো, দুক্খং, অনত্তা, অসুভন্তি ৰুত্তে সুভন্তি ৰদমানো ৰিৰদতি. তেনেৰাহ ‘‘নাহং, ভিক্খৰে, লোকেন ৰিৰদামি, লোকোৰ খো, ভিক্খৰে, মযা ৰিৰদতি, তথা ন, ভিক্খৰে, ধম্মৰাদী কেনচি লোকস্মিং ৰিৰদতি, অধম্মৰাদীৰ খো, ভিক্খৰে, ৰিৰদতী’’তি (সং. নি. ৩.৯৪). যথাতি যেন কারণেন. কামেহীতি ৰত্থুকামেহিপি কিলেসকামেহিপি. তং ব্রাহ্মণন্তি তং খীণাসৰং ব্রাহ্মণং. অকথংকথিন্তি নিব্বিচিকিচ্ছং. ছিন্নকুক্কুচ্চন্তি ৰিপ্পটিসারকুক্কুচ্চস্স চেৰ হত্থপাদকুক্কুচ্চস্স চ ছিন্নত্তা ছিন্নকুক্কুচ্চং. ভৰাভৰেতি পুনপ্পুনব্ভৰে, হীনপণীতে ৰা ভৰে, পণীতো হি ভৰো ৰুদ্ধিপ্পত্তো অভৰোতি ৰুচ্চতি. সঞ্ঞাতি কিলেসসঞ্ঞা. কিলেসাযেৰ ৰা ইধ সঞ্ঞানামেন ৰুত্তা, তস্মা যেন কারণেন কামেহি ৰিসংযুত্তং ৰিহরন্তং তং লোকে নিন্নাৰাদিং খীণাসৰব্রাহ্মণং কিলেসসঞ্ঞা নানুসেন্তি, তঞ্চ কারণং অহং ৰদামীতি অযমেত্থ অত্থো. ইতি ভগৰা অত্তনো খীণাসৰভাৰং দীপেতি. নিল্লাল়েত্ৰাতি নীহরিত্ৰা কীল়াপেত্ৰা. তিৰিসাখন্তি তিসাখং. নলাটিকন্তি ৰলিভঙ্গং নলাটে তিস্সো রাজিযো দস্সেন্তো ৰলিভঙ্গং ৰুট্ঠাপেত্ৰাতি অত্থো. দণ্ডমোলুব্ভাতি দণ্ডং উপ্পীল়েত্ৰা. ‘‘দণ্ডমালুব্ভা’’তিপি পাঠো, গহেত্ৰা পক্কামীতি অত্থো.

২০১. অঞ্ঞতরোতি নামেন অপাকটো একো ভিক্খু. সো কির অনুসন্ধিকুসলো, ভগৰতা যথা দণ্ডপাণী ন জানাতি, তথা মযা কথিতন্তি ৰুত্তে কিন্তি নু খো ভগৰতা অৰিঞ্ঞেয্যং কত্ৰা পঞ্হো কথিতোতি অনুসন্ধিং গহেত্ৰা দসবলং যাচিত্ৰা ইমং পঞ্হং ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাকটং করিস্সামীতি উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা দসনখসমুজ্জলং অঞ্জলিং পগ্গয্হ কিংৰাদী পন, ভন্তে ভগৰাতিআদিমাহ.

যতোনিদানন্তি ভাৰনপুংসকং এতং, যেন কারণেন যস্মিং কারণে সতীতি অত্থো. পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাতি এত্থ সঙ্খাতি কোট্ঠাসো. পপঞ্চসঞ্ঞাতি তণ্হামানদিট্ঠিপপঞ্চসম্পযুত্তা সঞ্ঞা, সঞ্ঞানামেন ৰা পপঞ্চাযেৰ ৰুত্তা. তস্মা পপঞ্চকোট্ঠাসাতি অযমেত্থ অত্থো. সমুদাচরন্তীতি পৰত্তন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বন্তি যস্মিং দ্ৰাদসাযতনসঙ্খাতে কারণে সতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচরন্তি, এত্থ একাযতনম্পি চে অভিনন্দিতব্বং অভিৰদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং নত্থীতি অত্থো. তত্থ অভিনিন্দিতব্বন্তি অহং মমন্তি অভিনন্দিতব্বং. অভিৰদিতব্বন্তি অহং মমাতি ৰত্তব্বং. অজ্ঝোসিতব্বন্তি অজ্ঝোসিত্ৰা গিলিত্ৰা পরিনিট্ঠপেত্ৰা গহেতব্বযুত্তং. এতেনেত্থ তণ্হাদীনংযেৰ অপ্পৰত্তিং কথেতি. এসেৰন্তোতি অযং অভিনন্দনাদীনং নত্থিভাৰোৰ রাগানুসযাদীনং অন্তো. এসেৰ নযো সব্বত্থ.

দণ্ডাদানাদীসু পন যায চেতনায দণ্ডং আদিযতি, সা দণ্ডাদানং. যায সত্থং আদিযতি পরামসতি, সা সত্থাদানং. মত্থকপ্পত্তং কলহং. নানাগাহমত্তং ৰিগ্গহং. নানাৰাদমত্তং ৰিৰাদং. তুৰং তুৰন্তি এৰং পৰত্তং তুৰং তুৰং. পিযসুঞ্ঞকরণং পেসুঞ্ঞং. অযথাসভাৰং মুসাৰাদং করোতি, সা মুসাৰাদোতি ৰেদিতব্বা. এত্থেতেতি এত্থ দ্ৰাদসসু আযতনেসু এতে কিলেসা. কিলেসা হি উপ্পজ্জমানাপি দ্ৰাদসাযতনানি নিস্সায উপ্পজ্জন্তি, নিরুজ্ঝমানাপি দ্ৰাদসসু আযতনেসুযেৰ নিরুজ্ঝন্তি. এৰং যত্থুপ্পন্না, তত্থেৰ নিরুদ্ধা হোন্তি. স্ৰাযমত্থো সমুদযসচ্চপঞ্হেন দীপেতব্বো –

‘‘সা খো পনেসা তণ্হা কত্থ উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, কত্থ নিৰিসমানা নিৰিসতী’’তি ৰত্ৰা – ‘‘যং লোকে পিযরূপং সাতরূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৰিসমানা নিৰিসতি. কিঞ্চ লোকে পিযরূপং সাতরূপং? চক্খু লোকে পিযরূপং সাতরূপ’’ন্তিআদিনা (ৰিভ. ২০৩) নযেন দ্ৰাদসসুযেৰ আযতনেসু তস্সা উপ্পত্তি চ নিরোধো চ ৰুত্তো. যথেৰ চ তণ্হা দ্ৰাদসসু আযতনেসু উপ্পজ্জিত্ৰা নিব্বানং আগম্ম নিরুদ্ধাপি আযতনেসু পুন সমুদাচারস্স অভাৰতো আযতনেসুযেৰ নিরুদ্ধাতি ৰুত্তা, এৰমিমেপি পাপকা অকুসলা ধম্মা আযতনেসু নিরুজ্ঝন্তীতি ৰেদিতব্বা. অথ ৰা য্ৰাযং অভিনন্দনাদীনং অভাৰোৰ রাগানুসযাদীনং অন্তোতি ৰুত্তো. এত্থেতে রাগানুসযাদীনং অন্তোতি লদ্ধৰোহারে নিব্বানে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপরিসেসা নিরুজ্ঝন্তি. যঞ্হি যত্থ নত্থি, তং তত্থ নিরুদ্ধং নাম হোতি, স্ৰাযমত্থো নিরোধপঞ্হেন দীপেতব্বো. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স ৰিতক্কৰিচারা ৰচীসঙ্খারা পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তী’’তিআদি (পটি. ম. ১.৮৩).

২০২. সত্থু চেৰ সংৰণ্ণিতোতি সত্থারা চ পসংসিতো. ৰিঞ্ঞূনন্তি ইদম্পি করণত্থে সামিৰচনং, পণ্ডিতেহি সব্রহ্মচারীহি চ সম্ভাৰিতোতি অত্থো. পহোতীতি সক্কোতি.

২০৩. অতিক্কম্মেৰ মূলং অতিক্কম্ম খন্ধন্তি সারো নাম মূলে ৰা খন্ধে ৰা ভৰেয্য, তম্পি অতিক্কমিত্ৰাতি অত্থো. এৰংসম্পদন্তি এৰংসম্পত্তিকং, ঈদিসন্তি অত্থো. অতিসিত্ৰাতি অতিক্কমিত্ৰা. জানং জানাতীতি জানিতব্বমেৰ জানাতি. পস্সং পস্সতীতি পস্সিতব্বমেৰ পস্সতি. যথা ৰা একচ্চো ৰিপরীতং গণ্হন্তো জানন্তোপি ন জানাতি, পস্সন্তোপি ন পস্সতি, ন এৰং ভগৰা. ভগৰা পন জানন্তো জানাতিযেৰ, পস্সন্তো পস্সতিযেৰ. স্ৰাযং দস্সনপরিণাযকট্ঠেন চক্খুভূতো. ৰিদিতকরণট্ঠেন ঞাণভূতো. অৰিপরীতসভাৰট্ঠেন পরিযত্তিধম্মপ্পৰত্তনতো ৰা হদযেন চিন্তেত্ৰা ৰাচায নিচ্ছারিতধম্মমযোতি ধম্মভূতো. সেট্ঠট্ঠেন ব্রহ্মভূতো. অথ ৰা চক্খু ৰিয ভূতোতি চক্খুভূতোতি এৰমেতেসু পদেসু অত্থো ৰেদিতব্বো. স্ৰাযং ধম্মস্স ৰত্তনতো ৰত্তা. পৰত্তাপনতো পৰত্তা. অত্থং নীহরিত্ৰা দস্সনসমত্থতায অত্থস্স নিন্নেতা. অমতাধিগমায পটিপত্তিং দদাতীতি অমতস্স দাতা. অগরুং কত্ৰাতি পুনপ্পুনং আযাচাপেন্তোপি হি গরুং করোতি নাম, অত্তনো সাৰকপারমীঞাণে ঠত্ৰা সিনেরূপাদতো ৰালুকং উদ্ধরমানো ৰিয দুব্বিঞ্ঞেয্যং কত্ৰা কথেন্তোপি গরুং করোতিযেৰ নাম. এৰং অকত্ৰা অম্হে পুনপ্পুনং অযাচাপেত্ৰা সুৰিঞ্ঞেয্যম্পি নো কত্ৰা কথেহীতি ৰুত্তং হোতি.

২০৪. যং খো নো আৰুসোতি এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘যং খো ৰো’’তি ৰত্তব্বং সিযা, তে পন ভিক্খূ অত্তনা সদ্ধিং সঙ্গণ্হন্তো ‘‘যং খো নো’’তি আহ. যস্মা ৰা উদ্দেসোৰ তেসং উদ্দিট্ঠোৰ. ভগৰা পন থেরস্সাপি তেসম্পি ভগৰাৰ. তস্মা ভগৰাতি পদং সন্ধাযপি এৰমাহ, যং খো অম্হাকং ভগৰা তুম্হাকং সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৰাতি অত্থো.

চক্খুঞ্চাৰুসোতিআদীসু অযমত্থো, আৰুসো, নিস্সযভাৰেন চক্খুপসাদঞ্চ আরম্মণভাৰেন চতুসমুট্ঠানিকরূপে চ পটিচ্চ চক্খুৰিঞ্ঞাণং নাম উপ্পজ্জতি. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সোতি তেসং তিণ্ণং সঙ্গতিযা ফস্সো নাম উপ্পজ্জতি. তং ফস্সং পটিচ্চ সহজাতাদিৰসেন ফস্সপচ্চযা ৰেদনা উপ্পজ্জতি. তায ৰেদনায যং আরম্মণং ৰেদেতি, তদেৰ সঞ্ঞা সঞ্জানাতি, যং সঞ্ঞা সঞ্জানাতি, তদেৰ আরম্মণং ৰিতক্কো ৰিতক্কেতি. যং ৰিতক্কো ৰিতক্কেতি, তদেৰারম্মণং পপঞ্চো পপঞ্চেতি. ততোনিদানন্তি এতেহি চক্খুরূপাদীহি কারণেহি. পুরিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচরন্তীতি তং অপরিঞ্ঞাতকারণং পুরিসং পপঞ্চকোট্ঠাসা অভিভৰন্তি, তস্স পৰত্তন্তীতি অত্থো. তত্থ ফস্সৰেদনাসঞ্ঞা চক্খুৰিঞ্ঞাণেন সহজাতা হোন্তি. ৰিতক্কো চক্খুৰিঞ্ঞাণানন্তরাদীসু সৰিতক্কচিত্তেসু দট্ঠব্বো. পপঞ্চসঙ্খা জৰনেন সহজাতা হোন্তি. যদি এৰং কস্মা অতীতানাগতগ্গহণং কতন্তি? তথা উপ্পজ্জনতো. যথেৰ হি এতরহি চক্খুদ্ৰারিকো পপঞ্চো চক্খুঞ্চ রূপে চ ফস্সৰেদনাসঞ্ঞাৰিতক্কে চ পটিচ্চ উপ্পন্নো, এৰমেৰং অতীতানাগতেসুপি চক্খুৰিঞ্ঞেয্যেসু রূপেসু তস্সুপ্পত্তিং দস্সেন্তো এৰমাহ.

সোতঞ্চাৰুসোতিআদীসুপি এসেৰ নযো. ছট্ঠদ্ৰারে পন মনন্তি ভৰঙ্গচিত্তং. ধম্মেতি তেভূমকধম্মারম্মণং. মনোৰিঞ্ঞাণন্তি আৰজ্জনং ৰা জৰনং ৰা. আৰজ্জনে গহিতে ফস্সৰেদনাসঞ্ঞাৰিতক্কা আৰজ্জনসহজাতা হোন্তি. পপঞ্চো জৰনসহজাতো. জৰনে গহিতে সহাৰজ্জনকং ভৰঙ্গ মনো নাম হোতি, ততো ফস্সাদযো সব্বেপি জৰনেন সহজাতাৰ. মনোদ্ৰারে পন যস্মা অতীতাদিভেদং সব্বম্পি আরম্মণং হোতি, তস্মা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসূতি ইদং যুত্তমেৰ.

ইদানি ৰট্টং দস্সেন্তো সো ৰতাৰুসোতি দেসনং আরভি. ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞপেস্সতীতি ফস্সো নাম একো ধম্মো উপ্পজ্জতীতি এৰং ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞপেস্সতি, দস্সেস্সতীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. এৰং ইমস্মিং সতি ইদং হোতীতি দ্ৰাদসাযতনৰসেন সকলং ৰট্টং দস্সেত্ৰা ইদানি দ্ৰাদসাযতনপটিক্খেপৰসেন ৰিৰট্টং দস্সেন্তো সো ৰতাৰুসো চক্খুস্মিং অসতীতি দেসনং আরভি. তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো.

এৰং পঞ্হং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ইদানি সাৰকেন পঞ্হো কথিতোতি মা নিক্কঙ্খা অহুৰত্থ, অযং ভগৰা সব্বঞ্ঞুতঞাণতুলং গহেত্ৰা নিসিন্নো, ইচ্ছমানা তমেৰ উপসঙ্কমিত্ৰা নিক্কঙ্খা হোথাতি উয্যোজেন্তো আকঙ্খমানা চ পনাতিআদিমাহ.

২০৫. ইমেহি আকারেহীতি ইমেহি কারণেহি পপঞ্চুপ্পত্তিযা পাটিযেক্ককারণেহি চেৰ ৰট্টৰিৰট্টকারণেহি চ. ইমেহি পদেহীতি ইমেহি অক্খরসম্পিণ্ডনেহি. ব্যঞ্জনেহীতি পাটিযেক্কঅক্খরেহি. পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. চতূহি ৰা কারণেহি পণ্ডিতো ধাতুকুসলো আযতনকুসলো পচ্চযাকারকুসলো কারণাকারণকুসলোতি. মহাপঞ্ঞোতি মহন্তে অত্থে মহন্তে ধম্মে মহন্তা নিরুত্তিযো মহন্তানি পটিভানানি পরিগ্গহণসমত্থায মহাপঞ্ঞায সমন্নাগতো. যথা তং মহাকচ্চানেনাতি যথা মহাকচ্চানেন ব্যাকতং, তং সন্ধায তন্তি ৰুত্তং. যথা মহাকচ্চানেন ব্যাকতং, অহম্পি তং এৰমেৰং ব্যাকরেয্যেন্তি অত্থো.

মধুপিণ্ডিকন্তি মহন্তং গুল়পূৰং বদ্ধসত্তুগুল়কং ৰা. অসেচনকন্তি অসেচিতব্বকং. সপ্পিফাণিতমধুসক্করাদীসু ইদং নামেত্থ মন্দং ইদং বহুকন্তি ন ৰত্তব্বং সমযোজিতরসং. চেতসোতি চিন্তকজাতিকো. দব্বজাতিকোতি পণ্ডিতসভাৰো. কো নামো অযন্তি ইদং থেরো অতিভদ্দকো অযং ধম্মপরিযাযো, দসবলস্স সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেনেৰস্স নামং গণ্হাপেস্সামীতি চিন্তেত্ৰা আহ. তস্মাতি যস্মা মধুপিণ্ডিকো ৰিয মধুরো, তস্মা মধুপিণ্ডিকপরিযাযোত্ৰেৰ নং ধারেহীতি ৰদতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

মধুপিণ্ডিকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.