৩. নাগৰিমানৰণ্ণনা
অলঙ্কতা মণিকঞ্চনাচিতন্তি নাগৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা বারাণসিযং ৰিহরতি ইসিপতনে মিগদাযে. তেন সমযেন বারাণসিৰাসিনী একা উপাসিকা সদ্ধা পসন্না সীলাচারসম্পন্না ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰত্থযুগং ৰাযাপেত্ৰা সুপরিধোতং কারাপেত্ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদমূলে ঠপেত্ৰা এৰমাহ ‘‘পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে ভগৰা, ইমং ৰত্থযুগং অনুকম্পং উপাদায যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. ভগৰা তং পটিগ্গহেত্ৰা তস্সা উপনিস্সযসম্পত্তিং দিস্ৰা ধম্মং দেসেসি, সা দেসনাৰসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা গেহং অগমাসি. সা ন চিরস্সেৰ কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু উপ্পন্না সক্কস্স দেৰরাজস্স পিযা অহোসি ৰল্লভা যসুত্তরা নাম নামেন. তস্সা পুঞ্ঞানুভাৰেন হেমজালসঞ্ছন্নো কুঞ্জরৰরো নিব্বত্তি, তস্স চ খন্ধে মণিমযো মণ্ডপো, মজ্ঝে সুপঞ্ঞত্তরতনপল্লঙ্কো নিব্বত্তি, দ্ৰীসু দন্তেসু চস্স কমলকুৰলযুজ্জলা রমণীযা দ্ৰে পোক্খরণিযো পাতুরহেসুং. তত্থ পদুমকণ্ণিকাসু ঠিতা দেৰধীতা পগ্গহিতপঞ্চঙ্গিকতূরিযা নচ্চন্তি চেৰ গাযন্তি চ.
সত্থা বারাণসিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন সাৰত্থি তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা তত্র সুদং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ সা দেৰতা অত্তনা অনুভুয্যমানং দিব্বসম্পত্তিং ওলোকেত্ৰা তস্সা কারণং উপধারেন্তী ‘‘সত্থু ৰত্থযুগদানকারণ’’ন্তি ঞত্ৰা সঞ্জাতসোমনস্সা ভগৰতি পসাদবহুমানা ৰন্দিতুকামা অভিক্কন্তায রত্তিযা হত্থিক্খন্ধৰরগতা আকাসেন আগন্ত্ৰা ততো ওতরিত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ একমন্তং অট্ঠাসি. তং আযস্মা ৰঙ্গীসো ভগৰতো অনুঞ্ঞায ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি –
৭০৫. ‘‘অলঙ্কতা মণিকঞ্চনাচিতং, সোৰণ্ণজালচিতং মহন্তং;
অভিরুয্হ গজৰরং সুকপ্পিতং, ইধাগমা ৰেহাযসং অন্তলিক্খে.
৭০৬. ‘‘নাগস্স দন্তেসু দুৰেসু নিম্মিতা, অচ্ছোদকা পদুমিনিযো সুফুল্লা;
পদুমেসু চ তূরিযগণা পভিজ্জরে, ইমা চ নচ্চন্তি মনোহরাযো.
৭০৭. ‘‘দেৰিদ্ধিপত্তাসি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;
কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.
৭০৫. তত্থ অলঙ্কতাতি সব্বাভরণৰিভূসিতা. মণিকঞ্চনাচিতন্তি তেহি দিব্বমানেহি মণিসুৰণ্ণেহি আচিতং. সোৰণ্ণজালচিতন্তি হেমজালসঞ্ছন্নং. মহন্তন্তি ৰিপুলং. সুকপ্পিতন্তি গমনসন্নাহৰসেন সুট্ঠু সন্নদ্ধং. ৰেহাযসন্তি ৰেহাযসভূতে হত্থিপিট্ঠে. অন্তলিক্খেতি আকাসে, ‘‘অলঙ্কতমণিকঞ্চনাচিত’’ন্তিপি পাঠো. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – দেৰতে, ত্ৰং সব্বালঙ্কারেহি অলঙ্কতা অলঙ্কতমণিকঞ্চনাচিতং, অতিৰিয দিব্বমানেহি মণীহি কঞ্চনেহি চ অলঙ্করণৰসেন খচিতং, হেমজালেহি কুম্ভালঙ্কারাদিভেদেহি হত্থালঙ্কারেহি চিতং আমুত্তং মহন্তং অতিৰিয ব্রহন্তং উত্তমং গজং আরুয্হ হত্থিপিট্ঠিযা নিসিন্না আকাসেনেৰ ইধ অম্হাকং সন্তিকং আগতাতি.
৭০৬. নাগস্স দন্তেসু দুৰেসু নিম্মিতাতি এরাৰণস্স ৰিয নাগরাজস্স ইমস্স দ্ৰীসু দন্তেসু দ্ৰে পোক্খরণিযো সুচরিতসিপ্পিনা সুট্ঠু ৰিরচিতা. তূরিযগণাতি পঞ্চঙ্গিকতূরিযসমূহা. পভিজ্জরেতি দ্ৰাদসন্নং লযভেদানং ৰসেন পভেদং গচ্ছন্তি. ‘‘পৰজ্জরে’’তি চ পঠন্তি, পকারেহি ৰাদীযন্তীতি অত্থো.
এৰং থেরেন পুট্ঠা দেৰতা ইমাহি গাথাহি ৰিস্সজ্জেসি –
৭০৮. ‘‘বারাণসিযং উপসঙ্কমিত্ৰা, বুদ্ধস্সহং ৰত্থযুগং অদাসিং;
পাদানি ৰন্দিত্ৰা ছমা নিসীদিং, ৰিত্তা চহং অঞ্জলিকং অকাসিং.
৭০৯. ‘‘বুদ্ধো চ মে কঞ্চনসন্নিভত্তচো, অদেসযি সমুদযদুক্খনিচ্চতং;
অসঙ্খতং দুক্খনিরোধসস্সতং, মগ্গং অদেসযি যতো ৰিজানিসং.
৭১০. ‘‘অপ্পাযুকী কালকতা ততো চুতা, উপপন্না তিদসগণং যসস্সিনী;
সক্কস্সহং অঞ্ঞতরা পজাপতি, যসুত্তরা নাম দিসাসু ৰিস্সুতা’’তি.
৭০৮-৯. তত্থ ছমাতি ভূমিযং. ভুম্মত্থে হি ইদং পচ্চত্তৰচনং. ৰিত্তাতি তুট্ঠা. যতোতি যতো সত্থু সামুক্কংসিকধম্মদেসনতো. ৰিজানিসন্তি চত্তারি অরিযসচ্চানি পটিৰিজ্ঝিং.
৭১০. অপ্পাযুকীতি ‘‘ঈদিসং নাম উল়ারং পুঞ্ঞং কত্ৰা ন তযা এতস্মিং দুক্খবহুলে মনুস্সত্তভাৰে এৰং ঠাতব্ব’’ন্তি সঞ্জাতাভিসন্ধিনা ৰিয পরিক্খযং গতেন কম্মুনা অপ্পাযুকা সমানা. অঞ্ঞতরা পজাপতীতি সোল়সসহস্সানং মহেসীনং অঞ্ঞতরা. দিসাসু ৰিস্সুতাতি দ্ৰীসু দেৰলোকেসু সব্বদিসাসু পাকটা পঞ্ঞাতা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
নাগৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.