৪. মঞ্জিট্ঠকৰগ্গো

১. মঞ্জিট্ঠকৰিমানৰণ্ণনা

মঞ্জিট্ঠকৰগ্গে মঞ্জিট্ঠকে ৰিমানস্মিন্তি মঞ্জিট্ঠকৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে. তত্থ অঞ্ঞতরো উপাসকো ভগৰন্তং নিমন্তেত্ৰা অনন্তরৰিমানে ৰুত্তনযেনেৰ মণ্ডপং সজ্জেত্ৰা তত্থ নিসিন্নং সত্থারং পূজেত্ৰা দানং দেতি. তেন চ সমযেন অঞ্ঞতরা কুলদাসী অন্ধৰনে সুপুপ্ফিতং সালরুক্খং দিস্ৰা তত্থ পুপ্ফানি গহেত্ৰা হীরেহি আৰুণিত্ৰা ৰটংসকে কত্ৰা পুন বহূনি মুত্তপুপ্ফানি অগ্গপুপ্ফানি চ গহেত্ৰা নগরং পৰিট্ঠা. তস্মিং মণ্ডপে যুগন্ধরপব্বতকুচ্ছিং ওভাসযমানং বালসূরিযং ৰিয ছব্বণ্ণবুদ্ধরংসিযো ৰিস্সজ্জেত্ৰা নিসিন্নং, ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নচিত্তা তেহি পুপ্ফেহি পূজেন্তী ৰটংসকানি আসনস্স সমন্ততো ঠপেত্ৰা ইতরানি চ পুপ্ফানি ওকিরিত্ৰা সক্কচ্চং ৰন্দিত্ৰা তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা অগমাসি. সা অপরভাগে কালং কত্ৰা তাৰতিংসভৰনে নিব্বত্তি, তত্থ তস্সা রত্তফলিকমযং ৰিমানং, তস্স চ পুরতো সুৰণ্ণৰালুকাসন্থতভূমিভাগং মহন্তং সালৰনং পাতুরহোসি. সা যদা ৰিমানতো নিক্খমিত্ৰা সালৰনং পৰিসতি, তদা সালসাখা ওনমিত্ৰা তস্সা উপরি কুসুমানি ওকিরন্তি. তং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো হেট্ঠা ৰুত্তনযেন উপগন্ত্ৰা ইমাহি গাথাহি কতকম্মং পুচ্ছি –

৬৮৯. ‘‘মঞ্জিট্ঠকে ৰিমানস্মিং, সোণ্ণৰালুকসন্থতে;

পঞ্চঙ্গিকেন তূরিযেন, রমসি সুপ্পৰাদিতে.

৬৯০. ‘‘তম্হা ৰিমানা ওরুয্হ, নিম্মিতা রতনামযা;

ওগাহসি সালৰনং, পুপ্ফিতং সব্বকালিকং.

৬৯১. ‘‘যস্স যস্সেৰ সালস্স, মূলে তিট্ঠসি দেৰতে;

সো সো মুঞ্চতি পুপ্ফানি, ওনমিত্ৰা দুমুত্তমো.

৬৯২. ‘‘ৰাতেরিতং সালৰনং, আধুতং দিজসেৰিতং;

ৰাতি গন্ধো দিসা সব্বা, রুক্খো মঞ্জূসকো যথা.

৬৯৩. ‘‘ঘাযসে তং সুচিগন্ধং, রূপং পস্সসি অমানুসং;

দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.

৬৮৯. তত্থ মঞ্জিট্ঠকে ৰিমানস্মিন্তি রত্তফলিকমযে ৰিমানে. সিন্দুৰারকণৰীরমকুলসদিসৰণ্ণঞ্হি ‘‘মঞ্জিট্ঠক’’ন্তি ৰুচ্চতি. সোণ্ণৰালুকসন্থতেতি সমন্ততো ৰিপ্পকিণ্ণাহি সুৰণ্ণৰালুকাহি সন্থতভূমিভাগে. রমসি সুপ্পৰাদিতেতি সুট্ঠু পৰাদিতেন পঞ্চঙ্গিকেন তূরিযেন অভিরমসি.

৬৯০. নিমিত্তা রতনামযাতি তৰ সুচরিতসিপ্পিনা অভিনিম্মিতা রতনমযা ৰিমানা. ওগাহসীতি পৰিসসি. সব্বকালিকন্তি সব্বকালে সুখং সব্বউতুসপ্পাযং, সব্বকালে পুপ্ফনকং ৰা.

৬৯২. ৰাতেরিতন্তি যথা পুপ্ফানি ওকিরন্তি, এৰং ৰাতেন ঈরিতং চলিতং. আধুতন্তি মন্দেন মালুতেন সণিকসণিকং ৰিধূপযমানং. দিজসেৰিতন্তি মযূরকোকিলাদিসকুণসঙ্ঘেহি উপসেৰিতং.

এৰং থেরেন পুট্ঠা সা দেৰতা ইমাহি গাথাহি ব্যাকাসি –

৬৯৪. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, দাসী অযিরকুলে অহুং;

বুদ্ধং নিসিন্নং দিস্ৰান, সালপুপ্ফেহি ওকিরিং.

৬৯৫. ‘‘ৰটংসকঞ্চ সুকতং, সালপুপ্ফমযং অহং;

বুদ্ধস্স উপনামেসিং, পসন্না সেহি পাণিভি.

৬৯৬. ‘‘তাহং কম্মং করিত্ৰান, কুসলং বুদ্ধৰণ্ণিতং;

অপেতসোকা সুখিতা, সম্পমোদামনামযা’’তি.

৬৯৪-৫. তত্থ অযিরকুলেতি অয্যকুলে, সামিকগেহেতি অত্থো. অহুন্তি অহোসিং. ওকিরিন্তি পুপ্ফেহি ৰিপ্পকিরিং. উপনামেসিন্তি পূজাৰসেন উপনামেসিং. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো সপরিৰারায তস্সা দেৰতায ধম্মং দেসেত্ৰা মনুস্সলোকং আগন্ত্ৰা ভগৰতো তমত্থং নিৰেদেসি. ভগৰা তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তমহাজনস্স ধম্মং দেসেসি. দেসনা সদেৰকস্স লোকস্স সাত্থিকা অহোসীতি.

মঞ্জিট্ঠকৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পভস্সরৰিমানৰণ্ণনা

পভস্সরৰরৰণ্ণনিভেতি পভস্সরৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি. তেন চ সমযেন রাজগহে অঞ্ঞতরো উপাসকো মহামোগ্গল্লানত্থেরে অভিপ্পসন্নো হোতি. তস্সেকা ধীতা সদ্ধা পসন্না, সাপি থেরে গরুচিত্তীকারবহুলা হোতি. অথেকদিৰসং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো রাজগহে পিণ্ডায চরন্তো তং কুলং উপসঙ্কমি. সা থেরং দিস্ৰা সোমনস্সজাতা আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা থেরে তত্থ নিসিন্নে সুমনমালায পূজেত্ৰা মধুরং গুল়ফাণিতং থেরস্স পত্তে আকিরি, থেরো অনুমোদিতুকামো নিসীদি. সা ঘরাৰাসস্স বহুকিচ্চতায অনোকাসতং পৰেদেত্ৰা ‘‘অঞ্ঞস্মিং দিৰসে ধম্মং সোস্সামী’’তি থেরং ৰন্দিত্ৰা উয্যোজেসি. তদহেৰ চ সা কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু নিব্বত্তি. তং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো উপসঙ্কমিত্ৰা ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি –

৬৯৭. ‘‘পভস্সরৰরৰণ্ণনিভে, সুরত্তৰত্থৰসনে;

মহিদ্ধিকে চন্দনরুচিরগত্তে,

কা ত্ৰং সুভে দেৰতে ৰন্দসে মমং.

৬৯৮. ‘‘পল্লঙ্কো চ তে মহগ্ঘো, নানারতনচিত্তিতো রুচিরো;

যত্থ ত্ৰং নিসিন্না ৰিরোচসি, দেৰরাজারিৰ নন্দনে ৰনে.

৬৯৯. ‘‘কিং ত্ৰং পুরে সুচরিতমাচরী ভদ্দে, কিস্স কম্মস্স ৰিপাকং;

অনুভোসি দেৰলোকস্মিং, দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ;

কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি.

৬৯৭. তত্থ পভস্সরৰরৰণ্ণনিভেতি নিভাতি দিব্বতীতি নিভা, ৰণ্ণোৰ নিভা ৰণ্ণনিভা, অতিৰিয ওভাসনতো পভস্সরা ছৰিদোসাভাৰেন ৰরা উত্তমা ৰণ্ণনিভা এতিস্সাতি পভস্সরৰরৰণ্ণনিভা. আমন্তনৰসেন ‘‘পভস্সরৰরৰণ্ণনিভে’’তি ৰুত্তং. সুরত্তৰত্থৰসনেতি সুট্ঠু রত্তৰত্থনিৰত্থে. চন্দনরুচিরগত্তেতি চন্দনানুলিত্তং ৰিয রুচিরগত্তে, গোসীতচন্দনেন বহলতরানুলিত্তং ৰিয সুরত্তমনুঞ্ঞসরীরাৰযৰেতি অত্থো, চন্দনানুলেপেন ৰা রুচিরগত্তে.

এৰং থেরেন পুট্ঠা দেৰতা ইমাহি গাথাহি ব্যাকাসি –

৭০০. ‘‘পিণ্ডায তে চরন্তস্স, মালং ফাণিতঞ্চ অদদং ভন্তে;

তস্স কম্মস্সিদং ৰিপাকং, অনুভোমি দেৰলোকস্মিং.

৭০১. ‘‘হোতি চ মে অনুতাপো, অপরদ্ধং দুক্খিতঞ্চ মে ভন্তে;

সাহং ধম্মং নাস্সোসিং, সুদেসিতং ধম্মরাজেন.

৭০২. ‘‘তং তং ৰদামি ভদ্দন্তে, যস্স মে অনুকম্পিযো কোচি;

ধম্মেসু তং সমাদপেথ, সুদেসিতং ধম্মরাজেন.

৭০৩. ‘‘যেসং অত্থি সদ্ধা বুদ্ধে, ধম্মে চ সঙ্ঘরতনে;

তে মং অতিৰিরোচন্তি, আযুনা যসসা সিরিযা.

৭০৪. ‘‘পতাপেন ৰণ্ণেন উত্তরিতরা, অঞ্ঞে মহিদ্ধিকতরা মযা দেৰা’’তি.

৭০০. তত্থ মালন্তি সুমনপুপ্ফং. ফাণিতন্তি উচ্ছুরসং গহেত্ৰা কতফাণিতং.

৭০১. অনুতাপোতি ৰিপ্পটিসারো. তস্স কারণমাহ ‘‘অপরদ্ধং দুক্খতঞ্চ মে ভন্তে’’তি. ইদানি তং সরূপতো দস্সেতি ‘‘সাহং ধম্মং নাস্সোসি’’ন্তি, সা অহং তদা তৰ দেসেতুকামস্স ধম্মং ন সুণিং. কীদিসং? সুদেসিতং ধম্মরাজেনাতি, সম্মাসম্বুদ্ধেন আদিকল্যাণাদিতায একন্তনিয্যানিকতায চ স্ৰাখাতন্তি অত্থো.

৭০২. তন্তি তস্মা ধম্মরাজেন সুদেসিতত্তা অসৰনস্স চ মাদিসানং অনুতাপহেতুভাৰতো. তন্তি তুৰং, তুয্হন্তি অত্থো. যস্সাতি যো অস্স. অনুকম্পিযোতি অনুকম্পিতব্বো. কোচীতি যো কোচি. ধম্মেসূতি সীলাদিধম্মেসু. ‘‘ধম্মে হী’’তি ৰা পাঠো, সাসনধম্মেতি অত্থো. হীতি নিপাতমত্তং, ৰচনৰিপল্লাসো ৰা. তন্তি অনুকম্পিতব্বপুগ্গলং. সুদেসিতন্তি সুট্ঠু দেসিতং.

৭০৩-৪. তে মং অতিৰিরোচন্তীতি তে রতনত্তযে পসন্না দেৰপুত্তা মং অতিক্কমিত্ৰা ৰিরোচন্তি. পতাপেনাতি তেজসা আনুভাৰেন. অঞ্ঞেতি যে অঞ্ঞে. মযাতি নিস্সক্কে করণৰচনং. ৰণ্ণেন উত্তরিতরা মহিদ্ধিকতরা চ দেৰা, তে রতনত্তযে অভিপ্পসন্নাযেৰাতি দস্সেতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

পভস্সরৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. নাগৰিমানৰণ্ণনা

অলঙ্কতা মণিকঞ্চনাচিতন্তি নাগৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা বারাণসিযং ৰিহরতি ইসিপতনে মিগদাযে. তেন সমযেন বারাণসিৰাসিনী একা উপাসিকা সদ্ধা পসন্না সীলাচারসম্পন্না ভগৰন্তং উদ্দিস্স ৰত্থযুগং ৰাযাপেত্ৰা সুপরিধোতং কারাপেত্ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদমূলে ঠপেত্ৰা এৰমাহ ‘‘পটিগ্গণ্হাতু, ভন্তে ভগৰা, ইমং ৰত্থযুগং অনুকম্পং উপাদায যং মম অস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. ভগৰা তং পটিগ্গহেত্ৰা তস্সা উপনিস্সযসম্পত্তিং দিস্ৰা ধম্মং দেসেসি, সা দেসনাৰসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা গেহং অগমাসি. সা ন চিরস্সেৰ কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু উপ্পন্না সক্কস্স দেৰরাজস্স পিযা অহোসি ৰল্লভা যসুত্তরা নাম নামেন. তস্সা পুঞ্ঞানুভাৰেন হেমজালসঞ্ছন্নো কুঞ্জরৰরো নিব্বত্তি, তস্স চ খন্ধে মণিমযো মণ্ডপো, মজ্ঝে সুপঞ্ঞত্তরতনপল্লঙ্কো নিব্বত্তি, দ্ৰীসু দন্তেসু চস্স কমলকুৰলযুজ্জলা রমণীযা দ্ৰে পোক্খরণিযো পাতুরহেসুং. তত্থ পদুমকণ্ণিকাসু ঠিতা দেৰধীতা পগ্গহিতপঞ্চঙ্গিকতূরিযা নচ্চন্তি চেৰ গাযন্তি চ.

সত্থা বারাণসিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন সাৰত্থি তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন সাৰত্থিং পত্ৰা তত্র সুদং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ সা দেৰতা অত্তনা অনুভুয্যমানং দিব্বসম্পত্তিং ওলোকেত্ৰা তস্সা কারণং উপধারেন্তী ‘‘সত্থু ৰত্থযুগদানকারণ’’ন্তি ঞত্ৰা সঞ্জাতসোমনস্সা ভগৰতি পসাদবহুমানা ৰন্দিতুকামা অভিক্কন্তায রত্তিযা হত্থিক্খন্ধৰরগতা আকাসেন আগন্ত্ৰা ততো ওতরিত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গয্হ একমন্তং অট্ঠাসি. তং আযস্মা ৰঙ্গীসো ভগৰতো অনুঞ্ঞায ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি –

৭০৫. ‘‘অলঙ্কতা মণিকঞ্চনাচিতং, সোৰণ্ণজালচিতং মহন্তং;

অভিরুয্হ গজৰরং সুকপ্পিতং, ইধাগমা ৰেহাযসং অন্তলিক্খে.

৭০৬. ‘‘নাগস্স দন্তেসু দুৰেসু নিম্মিতা, অচ্ছোদকা পদুমিনিযো সুফুল্লা;

পদুমেসু চ তূরিযগণা পভিজ্জরে, ইমা চ নচ্চন্তি মনোহরাযো.

৭০৭. ‘‘দেৰিদ্ধিপত্তাসি মহানুভাৰে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা, ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

৭০৫. তত্থ অলঙ্কতাতি সব্বাভরণৰিভূসিতা. মণিকঞ্চনাচিতন্তি তেহি দিব্বমানেহি মণিসুৰণ্ণেহি আচিতং. সোৰণ্ণজালচিতন্তি হেমজালসঞ্ছন্নং. মহন্তন্তি ৰিপুলং. সুকপ্পিতন্তি গমনসন্নাহৰসেন সুট্ঠু সন্নদ্ধং. ৰেহাযসন্তি ৰেহাযসভূতে হত্থিপিট্ঠে. অন্তলিক্খেতি আকাসে, ‘‘অলঙ্কতমণিকঞ্চনাচিত’’ন্তিপি পাঠো. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – দেৰতে, ত্ৰং সব্বালঙ্কারেহি অলঙ্কতা অলঙ্কতমণিকঞ্চনাচিতং, অতিৰিয দিব্বমানেহি মণীহি কঞ্চনেহি চ অলঙ্করণৰসেন খচিতং, হেমজালেহি কুম্ভালঙ্কারাদিভেদেহি হত্থালঙ্কারেহি চিতং আমুত্তং মহন্তং অতিৰিয ব্রহন্তং উত্তমং গজং আরুয্হ হত্থিপিট্ঠিযা নিসিন্না আকাসেনেৰ ইধ অম্হাকং সন্তিকং আগতাতি.

৭০৬. নাগস্স দন্তেসু দুৰেসু নিম্মিতাতি এরাৰণস্স ৰিয নাগরাজস্স ইমস্স দ্ৰীসু দন্তেসু দ্ৰে পোক্খরণিযো সুচরিতসিপ্পিনা সুট্ঠু ৰিরচিতা. তূরিযগণাতি পঞ্চঙ্গিকতূরিযসমূহা. পভিজ্জরেতি দ্ৰাদসন্নং লযভেদানং ৰসেন পভেদং গচ্ছন্তি. ‘‘পৰজ্জরে’’তি চ পঠন্তি, পকারেহি ৰাদীযন্তীতি অত্থো.

এৰং থেরেন পুট্ঠা দেৰতা ইমাহি গাথাহি ৰিস্সজ্জেসি –

৭০৮. ‘‘বারাণসিযং উপসঙ্কমিত্ৰা, বুদ্ধস্সহং ৰত্থযুগং অদাসিং;

পাদানি ৰন্দিত্ৰা ছমা নিসীদিং, ৰিত্তা চহং অঞ্জলিকং অকাসিং.

৭০৯. ‘‘বুদ্ধো চ মে কঞ্চনসন্নিভত্তচো, অদেসযি সমুদযদুক্খনিচ্চতং;

অসঙ্খতং দুক্খনিরোধসস্সতং, মগ্গং অদেসযি যতো ৰিজানিসং.

৭১০. ‘‘অপ্পাযুকী কালকতা ততো চুতা, উপপন্না তিদসগণং যসস্সিনী;

সক্কস্সহং অঞ্ঞতরা পজাপতি, যসুত্তরা নাম দিসাসু ৰিস্সুতা’’তি.

৭০৮-৯. তত্থ ছমাতি ভূমিযং. ভুম্মত্থে হি ইদং পচ্চত্তৰচনং. ৰিত্তাতি তুট্ঠা. যতোতি যতো সত্থু সামুক্কংসিকধম্মদেসনতো. ৰিজানিসন্তি চত্তারি অরিযসচ্চানি পটিৰিজ্ঝিং.

৭১০. অপ্পাযুকীতি ‘‘ঈদিসং নাম উল়ারং পুঞ্ঞং কত্ৰা ন তযা এতস্মিং দুক্খবহুলে মনুস্সত্তভাৰে এৰং ঠাতব্ব’’ন্তি সঞ্জাতাভিসন্ধিনা ৰিয পরিক্খযং গতেন কম্মুনা অপ্পাযুকা সমানা. অঞ্ঞতরা পজাপতীতি সোল়সসহস্সানং মহেসীনং অঞ্ঞতরা. দিসাসু ৰিস্সুতাতি দ্ৰীসু দেৰলোকেসু সব্বদিসাসু পাকটা পঞ্ঞাতা. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

নাগৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. অলোমৰিমানৰণ্ণনা

অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেনাতি অলোমৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা বারাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে ৰিহরন্তো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায বারাণসিং পিণ্ডায পাৰিসি. তত্থেকা অলোমা নাম দুগ্গতিত্থী ভগৰন্তং দিস্ৰা পসন্নচিত্তা অঞ্ঞং দাতব্বং অপস্সন্তী ‘‘ঈদিসম্পি ভগৰতো দিন্নং ময্হং মহপ্ফলং ভৰিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা পরিভিন্নৰণ্ণং অলোণং সুক্খকুম্মাসং উপনেসি, ভগৰা পটিগ্গহেসি. সা তং দানং আরম্মণং কত্ৰা সোমনস্সং পৰেদেসি, সা অপরভাগে কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু নিব্বত্তি. তং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো –

৭১১. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন…পে… ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –

পুচ্ছি. সাপি তস্স ব্যাকাসি, তং দস্সেতুং –

৭১৪. ‘‘সা দেৰতা অত্তমনা…পে… যস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. – ৰুত্তং;

৭১৫. ‘‘অহঞ্চ বারাণসিযং, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;

অদাসিং সুক্খকুম্মাসং, পসন্না সেহি পাণিভি.

৭১৬. ‘‘সুক্খায অলোণিকায চ, পস্স ফলং কুম্মাসপিণ্ডিযা;

অলোমং সুখিতং দিস্ৰা, কো পুঞ্ঞং ন করিস্সতি.

৭১৭. ‘‘তেন মেতাদিসো ৰণ্ণো…পে… ৰণ্ণো চ মে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

৭১৬. তত্থ অলোমং সুখিতং দিস্ৰাতি অলোমম্পি নাম সুক্খকুম্মাসমত্তং দত্ৰা এৰং দিব্বসুখেন সুখিতং দিস্ৰা. কো পুঞ্ঞং ন করিস্সতীতি কো নাম অত্তনো হিতসুখং ইচ্ছন্তো পুঞ্ঞং ন করিস্সতীতি. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

অলোমৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. কঞ্জিকদাযিকাৰিমানৰণ্ণনা

অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেনাতি কঞ্জিকদাযিকাৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা অন্ধকৰিন্দে ৰিহরতি. তেন চ সমযেন ভগৰতো কুচ্ছিযং ৰাতরোগো উপ্পজ্জি. ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি ‘‘গচ্ছ ত্ৰং আনন্দ, পিণ্ডায চরিত্ৰা ময্হং ভেসজ্জত্থং কঞ্জিকং আহরা’’তি. ‘‘এৰং ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পটিস্সুণিত্ৰা মহারাজদত্তিযং পত্তং গহেত্ৰা অত্তনো উপট্ঠাকৰেজ্জস্স নিৰেসনদ্ৰারে অট্ঠাসি. তং দিস্ৰা ৰেজ্জস্স ভরিযা পচ্চুগ্গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা থেরং পুচ্ছি ‘‘কীদিসেন ৰো, ভন্তে, ভেসজ্জেন অত্থো’’তি. সা কির বুদ্ধিসম্পন্না ‘‘ভেসজ্জেন পযোজনে সতি থেরো ইধাগচ্ছতি, ন ভিক্খত্থ’’ন্তি সল্লক্খেসি. ‘‘কঞ্জিকেনা’’তি চ ৰুত্তে ‘‘ন যিদং ভেসজ্জং ময্হং অয্যস্স, তথা হেস ভগৰতো পত্তো, হন্দাহং লোকনাথস্স অনুচ্ছৰিকং কঞ্জিকং সম্পাদেমী’’তি সোমনস্সজাতা সঞ্জাতবহুমানা বদরযূসেন যাগুং সম্পাদেত্ৰা পত্তং পূরেত্ৰা তস্স পরিৰারভাৰেন অঞ্ঞঞ্চ ভোজনং পটিযাদেত্ৰা পেসেসি. তং পরিভুত্তমত্তস্সেৰ ভগৰতো সো আবাধো ৰূপসমি. সা অপরেন সমযেন কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু উপ্পজ্জিত্ৰা মহতিং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰন্তী মোদতি. অথাযস্মা মহামোগ্গল্লানো দেৰচারিকং চরন্তো তং অচ্ছরাসহস্সপরিৰারেন ৰিচরন্তিং দিস্ৰা তায কতকম্মং ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি –

৭১৯. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন …পে… ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. –

সাপি ব্যাকাসি.

৭২১. ‘‘সা দেৰতা অত্তমনা…পে… যস্স কম্মস্সিদং ফলং’’.

৭২৩. ‘‘অহং অন্ধকৰিন্দম্হি, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;

অদাসিং কোলসম্পাকং, কঞ্জিকং তেলধূপিতং.

৭২৪. ‘‘পিপ্ফল্যা লসুণেন চ, মিস্সং লামঞ্জকেন চ;

অদাসিং উজুভূতস্মিং, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা.

৭২৫. ‘‘যা মহেসিত্তং কারেয্য, চক্কৰত্তিস্স রাজিনো;

নারী সব্বঙ্গকল্যাণী, ভত্তু চানোমদস্সিকা;

একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সিং.

৭২৬. ‘‘সতং নিক্খা সতং অস্সা, সতং অস্সতরীরথা;

সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, আমুত্তমণিকুণ্ডলা;

একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘন্তি সোল়সিং.

৭২৭. ‘‘সতং হেমৰতা নাগা, ঈসাদন্তা উরূল়্হৰা;

সুৰণ্ণকচ্ছা মাতঙ্গা, হেমকপ্পনৰাসসা,

একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘন্তি সোল়সিং.

৭২৮. ‘‘চতুন্নমপি দীপানং, ইস্সরং যোধ কারযে;

একস্স কঞ্জিকদানস্স, কলং নাগ্ঘতি সোল়সি’’ন্তি.

৭২৩-৪. তত্থ অদাসিং কোলসম্পাপকং, কঞ্জিকং তেলধূপিতন্তি বদরমোদককসাৰে চতুগুণোদকসমোদিতে পাকেন চতুত্থভাগাৰসিট্ঠং যাগুং পচিত্ৰা তং তিকটুকঅজমোদহিঙ্গুজীরকলসুণাদীহি কটুকভণ্ডেহি অভিসঙ্খরিত্ৰা সুধূপিতং কত্ৰা লামঞ্জগন্ধং গাহাপেত্ৰা পসন্নচিত্তেন ভগৰতো পত্তে আকিরিত্ৰা সত্থারং উদ্দিসিত্ৰা অদাসিং, থেরস্স হত্থে পতিট্ঠপেসিন্তি দস্সেতি. তেনাহ –

‘‘পিপ্ফল্যা লসুণেন চ, মিস্সং লামঞ্জকেন চ;

অদাসিং উজুভূতস্মিং, ৰিপ্পসন্নেন চেতসা’’তি.

সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

এৰং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তায দেৰতায অত্তনা সমুপচিতসুচরিতকম্মে আৰিকতে সপরিৰারায তস্সা ধম্মং দেসেত্ৰা মনুস্সলোকং আগন্ত্ৰা তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসি. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা চতুপরিসমজ্ঝে ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা মহাজনস্স সাত্থিকা অহোসীতি.

কঞ্জিকদাযিকাৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. ৰিহারৰিমানৰণ্ণনা

অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেনাতি ৰিহারৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে. তেন সমযেন ৰিসাখা মহাউপাসিকা অঞ্ঞতরস্মিং উস্সৰদিৰসে উয্যানে ৰিচরণত্থং সহাযিকাহি পরিজনেন চ উস্সাহিতা সুন্হাতানুলিত্তা সুভোজনং ভুঞ্জিত্ৰা মহালতাপসাধনং পিল়ন্ধিত্ৰা পঞ্চমত্তেহি সহাযিকাসতেহি পরিৰারিতা মহন্তেন ইস্সরিযেন মহতা পরিচ্ছেদেন গেহতো নিক্খম্ম উয্যানং উদ্দিস্স গচ্ছন্তী চিন্তেসি ‘‘বালদারিকায ৰিয কিং মে মোঘকীল়িতেন, হন্দাহং ৰিহারং গন্ত্ৰা ভগৰন্তং মনোভাৰনীযে চ অয্যে ৰন্দিস্সামি, ধম্মঞ্চ সোস্সামী’’তি ৰিহারং গন্ত্ৰা একমন্তে ঠত্ৰা মহালতাপিল়ন্ধনং ওমুঞ্চিত্ৰা তং দাসিযা হত্থে দত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. তস্সা ভগৰা ধম্মং দেসেসি.

সা ধম্মং সুত্ৰা ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা মনোভাৰনীযে চ ভিক্খূ ৰন্দিত্ৰা ৰিহারতো নিক্খমিত্ৰা থোকং গন্ত্ৰা দাসিং আহ ‘‘হন্দ জে আভরণং পিল়ন্ধিস্সামী’’তি. সা তং ভণ্ডিকং কত্ৰা বন্ধিত্ৰা ৰিহারে ঠপেত্ৰা তহং তহং ৰিচরিত্ৰা গমনকালে ৰিস্সরিত্ৰা গতত্তা ‘‘ৰিস্সরিতং মযা, তিট্ঠ অয্যে আহরিস্সামী’’তি নিৰত্তিতুকামা অহোসি. ৰিসাখা ‘‘সচে জে ৰিহারে ঠপেত্ৰা ৰিস্সরিতং, তস্স ৰিহারস্সেৰ অত্থায তং পরিচ্চজিস্সামী’’তি ৰিহারং গন্ত্ৰা ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অত্তনো অধিপ্পাযং পৰেদেন্তী ‘‘ৰিহারং, ভন্তে, কারেস্সামি, অধিৰাসেতু মে ভগৰা অনুকম্পং উপাদাযা’’তি আহ. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন.

সা তং পিল়ন্ধনং সতসহস্সাধিকনৰকোটিঅগ্ঘনকং ৰিস্সজ্জেত্ৰা আযস্মতা মহামোগ্গল্লানেন নৰকম্মাধিট্ঠাযকেন সুৰিভত্তভিত্তিথম্ভতুলাগোপানসিকণ্ণিকদ্ৰারবাহৰাতপান সোপানাদিগেহাৰযৰং মনোহরং সুৰিকপ্পিতকট্ঠকম্মরমণীযং সুপরিকম্মকতসুধাকম্মং মনুঞ্ঞং সুৰিরচিতমালাকম্মলতাকম্মাদিচিত্তকম্মৰিচিত্তং সুপরিনিট্ঠিতমণিকুট্টিম সদিসভূমিতলং দেৰৰিমানসদিসং হেট্ঠাভূমিযং পঞ্চ গব্ভসতানি, উপরিভূমিযং পঞ্চ গব্ভসতানীতি গব্ভসহস্সপটিমণ্ডিতং বুদ্ধস্স ভগৰতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ৰসনানুচ্ছৰিকং মহন্তং পাসাদং তস্স পরিৰারপাসাদসহস্সঞ্চ তেসং পরিৰারভাৰেন কুটিমণ্ডপচঙ্কমনাদীনি চ কারেন্তী নৰহি মাসেহি ৰিহারং নিট্ঠাপেসি. পরিনিট্ঠিতে চ ৰিহারে নৰহেৰ হিরঞ্ঞকোটীহি ৰিহারমহং কারেন্তী পঞ্চমত্তেহি সহাযিকাসতেহি সদ্ধিং পাসাদং অভিরুহিত্ৰা তস্স সম্পত্তিং দিস্ৰা সোমনস্সজাতা সহাযিকা আহ ‘‘ইমং এৰরূপং পাসাদং কারেন্তিযা যং মযা পুঞ্ঞং পসুতং, তং অনুমোদথ, পত্তিদানং ৰো দম্মী’’তি. ‘‘অহো সাধু অহো সাধূ’’তি পসন্নচিত্তা সব্বাপি অনুমোদিংসু.

তত্থ অঞ্ঞতরা উপাসিকা ৰিসেসতো তং পত্তিদানং মনসাকাসি. সা ন চিরস্সেৰ কালং কত্ৰা তাৰতিংসেসু নিব্বত্তি. তস্সা পুঞ্ঞানুভাৰেন অনেককূটাগারপাকারউয্যানপোক্খরণিআদিপটিমণ্ডিতং সোল়সযোজনাযামৰিত্থারব্বেধং অত্তনো পভায যোজনসতং ফরন্তং আকাসচারিং মহন্তং ৰিমানং পাতুরহোসি. সা গচ্ছন্তীপি অচ্ছরাসহস্সপরিৰারা সহ ৰিমানেন গচ্ছতি. ৰিসাখা পন মহাউপাসিকা ৰিপুলপরিচ্চাগতায সদ্ধাসম্পত্তিযা চ নিম্মানরতীসু নিব্বত্তিত্ৰা সুনিম্মিতদেৰরাজস্স অগ্গমহেসিভাৰং সম্পাপুণি. অথাযস্মা অনুরুদ্ধো দেৰচারিকং চরন্তো তং ৰিসাখায সহাযিকং তাৰতিংসভৰনে উপ্পন্নং দিস্ৰা –

৭২৯. ‘‘অভিক্কন্তেন ৰণ্ণেন, যা ত্ৰং তিট্ঠসি দেৰতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

৭৩০. ‘‘তস্সা তে নচ্চমানায, অঙ্গমঙ্গেহি সব্বসো;

দিব্বা সদ্দা নিচ্ছরন্তি, সৰনীযা মনোরমা.

৭৩১. ‘‘তস্সা তে নচ্চমানায, অঙ্গমঙ্গেহি সব্বসো;

দিব্বা গন্ধা পৰাযন্তি, সুচিগন্ধা মনোরমা.

৭৩২. ‘‘ৰিৰত্তমানা কাযেন, যা ৰেণীসু পিল়ন্ধনা;

তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তূরিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.

৭৩৩. ‘‘ৰটংসকা ৰাতধুতা, ৰাতেন সম্পকম্পিতা;

তেসং সুয্যতি নিগ্ঘোসো, তূরিযে পঞ্চঙ্গিকে যথা.

৭৩৪. ‘‘যাপি তে সিরস্মিং মালা, সুচিগন্ধা মনোরমা;

ৰাতি গন্ধো দিসা সব্বা, রুক্খো মঞ্জূসকো যথা.

৭৩৫. ‘‘ঘাযসে তং সুচিগন্ধং, রূপং পস্সসি অমানুসং;

দেৰতে পুচ্ছিতাচিক্খ, কিস্স কম্মস্সিদং ফল’’ন্তি. –

ইমাহি গাথাহি পুচ্ছি. সাপি তস্স এৰং ব্যাকাসি –

৭৩৬. ‘‘সাৰত্থিযং ময্হং সখী ভদন্তে, সঙ্ঘস্স কারেসি মহাৰিহারং;

তত্থপ্পসন্না অহমানুমোদিং, দিস্ৰা অগারঞ্চ পিযঞ্চ মেতং.

৭৩৭. ‘‘তাযেৰ মে সুদ্ধনুমোদনায, লদ্ধং ৰিমানব্ভুতদস্সনেয্যং;

সমন্ততো সোল়সযোজনানি, ৰেহাযসং গচ্ছতি ইদ্ধিযা মম.

৭৩৮. ‘‘কূটাগারা নিৰেসা মে, ৰিভত্তা ভাগসো মিতা;

দদ্দল্লমানা আভন্তি, সমন্তা সতযোজনং.

৭৩৯. ‘‘পোক্খরঞ্ঞো চ মে এত্থ, পুথুলোমনিসেৰিতা;

অচ্ছোদকা ৰিপ্পসন্না, সোণ্ণৰালুকসন্থতা.

৭৪০. ‘‘নানাপদুমসঞ্ছন্না, পুণ্ডরীকসমোততা;

সুরভী সম্পৰাযন্তি, মনুঞ্ঞা মালুতেরিতা.

৭৪১. ‘‘জম্বুযো পনসা তালা, নাল়িকেরৰনানি চ;

অন্তোনিৰেসনে জাতা, নানারুক্খা অরোপিমা.

৭৪২. ‘‘নানাতূরিযসঙ্ঘুট্ঠং, অচ্ছরাগণঘোসিতং;

যোপি মং সুপিনে পস্সে, সোপি ৰিত্তো সিযা নরো.

৭৪৩. ‘‘এতাদিসং অব্ভুতদস্সনেয্যং, ৰিমানং সব্বসো পভং;

মম কম্মে হি নিব্বত্তং, অলং পুঞ্ঞানি কাতৰে’’তি.

৭৩৬. তত্থ সাৰত্থিযং ময্হং সখী ভদন্তে, সঙ্ঘস্স কারেসি মহাৰিহারন্তি ভন্তে অনুরুদ্ধ, সাৰত্থিযা সমীপে পাচীনপস্সে ময্হং মম সক্খী সহাযিকা ৰিসাখা মহাউপাসিকা আগতাগতং চাতুদ্দিসং ভিক্খুসঙ্ঘং উদ্দিস্স নৰহিরঞ্ঞকোটিপরিচ্চাগেন পুব্বারামং নাম মহন্তং ৰিহারং কারেসি. তত্থপ্পসন্না অহমানুমোদিন্তি তস্মিং ৰিহারে কতপরিযোসিতে সঙ্ঘস্স নিয্যাদিযমানে তায কতে পত্তিদানে ‘‘অহো ঠানে ৰত পরিচ্চাগো কতো’’তি পসন্না রতনত্তযে কম্মফলে চ সঞ্জাতপসাদা অহং অনুমোদিং. ৰত্থুৰসেন তস্সা অনুমোদনায উল়ারভাৰং দস্সেতুং ‘‘দিস্ৰা অগারঞ্চ পিযঞ্চ মেত’’ন্তি আহ. সহস্সগব্ভং অতিৰিয রমণীযং দেৰৰিমানসদিসং তঞ্চ অগারং মহন্তং পাসাদং পিযঞ্চ মে বুদ্ধপ্পমুখং সঙ্ঘং উদ্দিস্স তাদিসং মহন্তং ধনপরিচ্চাগং দিস্ৰা অনুমোদিন্তি যোজনা.

৭৩৭. তাযেৰ মে সুদ্ধনুমোদনাযাতি যথাৰুত্তায দেয্যধম্মপরিচ্চাগাভাৰেন সুদ্ধায কেৰলায অনুমোদনাযেৰ. লদ্ধং ৰিমানব্ভুতদস্সনেয্যন্তি ময্হং পুব্বে ঈদিসস্স অভূতপুব্বতায অব্ভুতং সমন্তভদ্দকভাৰেন অতিৰিয সুরূপতায চ দস্সনেয্যং ইমং ৰিমানং লদ্ধং অধিগতং. এৰং তস্স ৰিমানস্স অভিরূপতং দস্সেত্ৰা ইদানি পমাণমহত্তং পভাৰমহত্তং উপভোগৰত্থুমহত্তঞ্চ দস্সেতুং ‘‘সমন্ততো সোল়সযোজনানী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ইদ্ধিযা মমাতি মম পুঞ্ঞিদ্ধিযা.

৭৩৯. পোক্খরঞ্ঞোতি পোক্খরণিযো. পুথুলোমনিসেৰিতাতি দিব্বমচ্ছেহি উপসেৰিতা.