১. দাসিৰিমানৰণ্ণনা

দুতিযৰগ্গে অপি সক্কোৰ দেৰিন্দোতি দাসিৰিমানং. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৰতি জেতৰনে ৰিহরন্তে সাৰত্থিৰাসী অঞ্ঞতরো উপাসকো সম্বহুলেহি উপাসকেহি সদ্ধিং সাযন্হসমযং ৰিহারং গন্ত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পরিসায ৰুট্ঠিতায ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘ইতো পট্ঠায অহং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স চত্তারি নিচ্চভত্তানি দস্সামী’’তি আহ. অথ নং ভগৰা তদনুচ্ছৰিকং ধম্মকথং কথেত্ৰা ৰিস্সজ্জেসি. সো ‘‘মযা, ভন্তে, সঙ্ঘস্স চত্তারি নিচ্চভত্তানি পঞ্ঞত্তানি. স্ৰে পট্ঠায অয্যা মম গেহং আগচ্ছন্তূ’’তি ভত্তুদ্দেসকস্স আরোচেত্ৰা অত্তনো গেহং গন্ত্ৰা দাসিযা তমত্থং আচিক্খিত্ৰা ‘‘তত্থ তযা নিচ্চকালং অপ্পমত্তায ভৰিতব্ব’’ন্তি আহ. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি. পকতিযাৰ সা সদ্ধাসম্পন্না পুঞ্ঞকামা সীলৰতী, তস্মা দিৰসে দিৰসে কালস্সেৰ উট্ঠায পণীতং অন্নপানং পটিযাদেত্ৰা ভিক্খূনং নিসীদনট্ঠানং সুসম্মট্ঠং সুপরিভণ্ডকং কত্ৰা আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৰা ভিক্খূ উপগতে তত্থ নিসীদাপেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা গন্ধপুপ্ফধূপদীপেহি পূজেত্ৰা সক্কচ্চং পরিৰিসতি.

অথেকদিৰসং ভিক্খূ কতভত্তকিচ্চে উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা এৰমাহ ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, ইতো জাতিআদিদুক্খতো পরিমুত্তি হোতী’’তি. ভিক্খূ তস্সা সরণানি চ পঞ্চ সীলানি চ দত্ৰা কাযসভাৰং পকাসেত্ৰা পটিকূলমনসিকারে নিযোজেসুং, অপরে অনিচ্চতাপটিসংযুত্তং ধম্মকথং কথেসুং. সা সোল়স ৰস্সানি সীলং রক্খন্তী অন্তরন্তরা যোনিসো মনসিকরোন্তী একদিৰসং ধম্মস্সৰনসপ্পাযং লভিত্ৰা ঞাণস্স চ পরিপক্কত্তা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা সোতাপত্তিফলং সচ্ছাকাসি. সা অপরেন সমযেন কালং কত্ৰা সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো ৰল্লভা পরিচারিকা হুত্ৰা নিব্বত্তি. সা সট্ঠিতূরিযসহস্সেহি পরিচরিযমানা অচ্ছরাসতসহস্সপরিৰুতা মহন্তং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰন্তী পমুদা মোদমানা সপরিৰারা উয্যানাদীসু ৰিচরতি. তং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ দিস্ৰা –

১৫৭. ‘‘অপি সক্কোৰ দেৰিন্দো, রম্মে চিত্তলতাৰনে;

সমন্তা অনুপরিযাসি, নারীগণপুরক্খতা;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৰিয তারকা.

১৫৮. ‘‘কেন তেতাদিসো ৰণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৫৯. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৰি মহানুভাৰে,

মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৰং জলিতানুভাৰা,

ৰণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি. – পুচ্ছি;

১৬০. ‘‘সা দেৰতা অত্তমনা, মোগ্গল্লানেন পুচ্ছিতা;

পঞ্হং পুট্ঠা ৰিযাকাসি, যস্স কম্মস্সিদং ফলং’’.

১৬১. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, দাসী অহোসিং পরপেস্সিযা কুলে.

১৬২. ‘‘উপাসিকা চক্খুমতো, গোতমস্স যসস্সিনো;

তস্সা মে নিক্কমো আসি, সাসনে তস্স তাদিনো.

১৬৩. ‘‘কামং ভিজ্জতুযং কাযো, নেৰ অত্থেত্থ সণ্ঠনং;

সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং, মগ্গো সোৰত্থিকো সিৰো.

১৬৪. ‘‘অকণ্টকো অগহনো, উজু সব্ভি পৰেদিতো;

নিক্কমস্স ফলং পস্স, যথিদং পাপুণিত্থিকা.

১৬৫. ‘‘আমন্তনিকা রঞ্ঞোম্হি, সক্কস্স ৰসৰত্তিনো;

সট্ঠি তূরিযসহস্সানি, পটিবোধং করোন্তি মে.

১৬৬. ‘‘আলম্বো গগ্গরো ভীমো, সাধুৰাদী চ সংসযো;

পোক্খরো চ সুফস্সো চ, ৰীণামোক্খা চ নারিযো.

১৬৭. ‘‘নন্দা চেৰ সুনন্দা চ, সোণদিন্না সুচিম্হিতা;

অলম্বুসা মিস্সকেসী চ, পুণ্ডরীকাতি দারুণী.

১৬৮. ‘‘এণীফস্সা সুফস্সা চ, সুভদ্দা মুদুৰাদিনী;

এতা চঞ্ঞা চ সেয্যাসে, অচ্ছরানং পবোধিকা.

১৬৯. ‘‘তা মং কালেনুপাগন্ত্ৰা, অভিভাসন্তি দেৰতা;

হন্দ নচ্চাম গাযাম, হন্দ তং রমযামসে.

১৭০. ‘‘নযিদং অকতপুঞ্ঞানং, কতপুঞ্ঞানমেৰিদং;

অসোকং নন্দনং রম্মং, তিদসানং মহাৰনং.

১৭১. ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞানং, ইধ নত্থি পরত্থ চ;

সুখঞ্চ কতপুঞ্ঞানং, ইধ চেৰ পরত্থ চ.

১৭২. ‘‘তেসং সহব্যকামানং, কত্তব্বং কুসলং বহুং;

কতপুঞ্ঞা হি মোদন্তি, সগ্গে ভোগসমঙ্গিনো’’তি. – দেৰতা ৰিস্সজ্জেসি;

১৫৭. তত্থ অপি সক্কোৰ দেৰিন্দোতি অপিসদ্দো সম্ভাৰনাযং, ইৰসদ্দো ইকারলোপং কত্ৰা ৰুত্তো উপমাযং, তস্মা যথা নাম সক্কো দেৰানমিন্দোতি অত্থো. সক্কসমভাৰো তিস্সা দেৰতায পরিৰারসম্পত্তিদস্সনত্থং ৰুত্তো. কেচি ‘‘অপীতি নিপাতমত্ত’’ন্তি ৰদন্তি. চিত্তলতাৰনেতি চিত্তায নাম দেৰধীতায পুঞ্ঞানুভাৰেন নিব্বত্তে, চিত্তানং ৰা ৰিচিত্তপুপ্ফফলাদিৰিসেসযুত্তানং সন্তানকৰল্লিআদীনং তত্থ যেভুয্যতায চিত্তলতাৰনন্তি লদ্ধনামে দেৰুয্যানে.

১৬১. পরপেস্সিযাতি পরেসং কুলে তস্মিং তস্মিং কিচ্চে পেসনিযা, পরেসং ৰেয্যাৰচ্চকারীতি অত্থো.

১৬২. তস্সা মে নিক্কমো আসি, সাসনে তস্স তাদিনোতি তস্সা দাসিযাপি সমানায পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমতো বুদ্ধস্স ভগৰতো উপাসিকা হুত্ৰা সোল়স ৰস্সানি সীলং রক্খন্তিযা কম্মট্ঠানঞ্চ মনসি করোন্তিযা মনসিকারানুভাৰেন মে ময্হং উপ্পজ্জমানে সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মসঙ্খাতে ইট্ঠাদীসু তাদিলক্খণসম্পত্তিযা তাদিনো সত্থু সাসনে তপ্পরিযাপন্নোযেৰ সংকিলেসপক্খতো নিক্কমনেন ‘‘নিক্কমো’’তি লদ্ধনামো সম্মাৰাযামো আসি অহোসি উপ্পজ্জি.

১৬৩-৪. তস্স পন নিক্কমস্স পুব্বভাগস্স পৰত্তাকারং দস্সেতুং ‘‘কামং ভিজ্জতুযং কাযো, নেৰ অত্থেত্থ সণ্ঠনন্তি ৰুত্তং. তস্সত্থো – যদিপি মে অযং কাযো ভিজ্জতু ৰিনস্সতু, তত্থ কিঞ্চিমত্তম্পি অপেক্খং অকরোন্তী এত্থ এতস্মিং কম্মট্ঠানানুযোগে নেৰ অত্থি, মে ৰীরিযস্স সণ্ঠনং সিথিলীকরণন্তি ৰীরিযং সমুত্তেজেন্তী ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেসিন্তি.

ইদানি তথা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা পটিলদ্ধগুণং দস্সেন্তী –

‘‘সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং, মগ্গো সোৰত্থিকো সিৰো;

অকণ্টকো অগহনো, উজু সব্ভি পৰেদিতো;

নিক্কমস্স ফলং পস্স, যথিদং পাপুণিত্থিকা’’তি. – আহ;

তত্রাযং সঙ্খেপত্থো – যো নিচ্চসীলৰসেন সমাদিন্নানং পঞ্চন্নং সিক্খাপদানং সিক্খাকোট্ঠাসানং উপনিস্সযভাৰেন লদ্ধত্তা তেসং পরিপূরিতত্তা চ সিক্খাপদানং পঞ্চন্নং সম্বন্ধীভূতো, যস্মিং সন্তানে উপ্পন্নো, তস্স সব্বাকারেন সোত্থিভাৰসম্পাদনতো সুন্দরত্থভাৰতো চ সোৰত্থিকো সোত্থিকো, সংকিলেসধম্মেহি অনুপদ্দুতত্তা খেমপ্পত্তিহেতুতায চ সিৰো, রাগকণ্টকাদীনং অভাৰেন অকণ্টকো, কিলেসদিট্ঠিদুচ্চরিতগহনসমুচ্ছেদনতো অগহনো, সব্বজিম্হৰঙ্ককুটিলভাৰাপগমহেতুতায উজু, বুদ্ধাদীহি সপ্পুরিসেহি পকাসিতত্তা সব্ভি পৰেদিতো অরিযমগ্গো, তং যথা যেন উপাযভূতেন ইত্থিকা দ্ৰঙ্গুলবহলবুদ্ধিকাপি সমানা পাপুণিং, তস্স নিক্কমস্স যথাৰুত্তৰীরিযস্স ইদং ফলং পস্সাতি সক্কং আলপতি.

১৬৫. আমন্তনিকা রঞ্ঞোম্হি, সক্কস্স ৰসৰত্তিনোতি সযংৰসীভাৰেন ৰত্তনতো, দ্ৰীসু দেৰলোকেসু অত্তনো ৰসং ইস্সরিযং ৰত্তেতীতি ৰা ৰসৰত্তী, তস্স ৰসৰত্তিনো সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো আমন্তনিকা আলাপসল্লাপযোগ্গা, কীল়নকালে ৰা তেন আমন্তেতব্বা অম্হি, নিক্কমস্স ৰীরিযস্স ফলং পস্সাতি যোজনা. আততৰিততাদিভেদেন পঞ্চ তূরিযঙ্গানি দ্ৰাদসহি পাণিভাগেহি একতো পৰজ্জমানানি সট্ঠি হোন্তি, তানি পন সহস্সমত্তানি পযিরুপাসনৰসেন উপট্ঠিতানি সন্ধাযাহ ‘‘সট্ঠি তূরিযসহস্সানি, পটিবোধং করোন্তি মে’’তি. তত্থ পটিবোধন্তি পীতিসোমনস্সানং পবোধনং.

১৬৬-৮. আলম্বোতিআদি তূরিযৰাদকানং দেৰপুত্তানং একদেসতো নামগ্গহণন্তি ৰদন্তি, তূরিযানং পনেতং নামগ্গহণং. ৰীণামোক্খাদিকা দেৰধীতা. সুচিম্হিতাতি সুদ্ধমিহিতা, নামমেৰ ৰা এতং. মুদুৰাদিনীতি মুদুনাৰ ৰদতীতি মুদুৰাদিনী, মুদুকং অতিৰিয ৰাদনসীলা, নামমেৰ ৰা. সেয্যাসেতি সেয্যতরা. অচ্ছরানন্তি অচ্ছরাসু সঙ্গীতে পাসংসতরা. পবোধিকাতি পবোধনকরা.

১৬৯. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. অভিভাসন্তীতি অভিমুখা, অভিরতা ৰা হুত্ৰা ভাসন্তি. যথা চ ভাসন্তি, তং দস্সেতুং ‘‘হন্দ নচ্চাম গাযাম, হন্দ তং রমযামসে’’তি ৰুত্তং.

১৭০. ইদন্তি ইদং মযা লদ্ধট্ঠানং. অসোকন্তি ইট্ঠকন্তপিযমনাপানংযেৰ রূপাদীনং সম্ভৰতো ৰিসোকং. ততো এৰ সব্বকালং পমোদসংৰদ্ধনতো নন্দনং. তিদসানং মহাৰনন্তি তাৰতিংসদেৰানং মহন্তং মহনীযঞ্চ উয্যানং.

১৭১. এৰরূপা দিব্বসম্পত্তি নাম পুঞ্ঞকম্মৰসেনেৰাতি ওদিস্সকনযেন ৰত্ৰা পনু অনোদিস্সকনযেন দস্সেন্তী ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞান’’ন্তি গাথমাহ.

১৭২. পুন অত্তনা লদ্ধস্স দিব্বট্ঠানস্স পরেহি সাধারণকামতাৰসেন ধম্মং কথেন্তী ‘‘তেসং সহব্যকামান’’ন্তি ওসানগাথমাহ. তেসন্তি তাৰতিংসদেৰানং. সহব্যকামানন্তি সহভাৰং ইচ্ছন্তেহি, কত্তুঅত্থে হি ইদং সামিৰচনং. সহ ৰাতি পৰত্ততীতি সহৰো, তস্স ভাৰো সহব্যং যথা ৰীরস্স ভাৰো ৰীরিযন্তি.

এৰং থেরো দেৰতায অত্তনো পুঞ্ঞকম্মে আৰিকতে তস্সা সপরিৰারায ধম্মং দেসেত্ৰা দেৰলোকতো আগন্ত্ৰা তং পৰত্তিং ভগৰতো আরোচেসি. ভগৰা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৰা সম্পত্তপরিসায ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা সদেৰকস্স লোকস্স সাত্থিকা অহোসীতি.

দাসিৰিমানৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.