৩. ততিযনিব্বানপটিসংযুত্তসুত্তৰণ্ণনা

৭৩. ততিযে অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰাতি তদা কির ভগৰতা অনেকপরিযাযেন সংসারস্স আদীনৰং পকাসেত্ৰা সন্দস্সনাদিৰসেন নিব্বানপটিসংযুত্তায ধম্মদেসনায কতায তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অযং সংসারো ভগৰতা অৰিজ্জাদীহি কারণেহি সহেতুকো পকাসিতো, নিব্বানস্স পন তদুপসমস্স ন কিঞ্চি কারণং ৰুত্তং, তযিদং অহেতুকং, কথং সচ্চিকট্ঠপরমত্থেন উপলব্ভতী’’তি. অথ ভগৰা তেসং ভিক্খূনং এতং যথাৰুত্তং পরিৰিতক্কসঙ্খাতং অত্থং ৰিদিত্ৰা. ইমং উদানন্তি তেসং ভিক্খূনং ৰিমতিৰিধমনত্থঞ্চেৰ ইধ সমণব্রাহ্মণানং ‘‘নিব্বানং নিব্বানন্তি ৰাচাৰত্থুমত্তমেৰ, নত্থি হি পরমত্থতো নিব্বানং নাম অনুপলব্ভমানসভাৰত্তা’’তি লোকাযতিকাদযো ৰিয ৰিপ্পটিপন্নানং বহিদ্ধা চ পুথুদিট্ঠিগতিকানং মিচ্ছাৰাদভঞ্জনত্থঞ্চ ইমং অমতমহানিব্বানস্স পরমত্থতো অত্থিভাৰদীপনং উদানং উদানেসি.

তত্থ অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খতন্তি সব্বানিপি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনানি. অথ ৰা ৰেদনাদযো ৰিয হেতুপচ্চযসমৰাযসঙ্খাতায কারণসামগ্গিযা ন জাতং ন নিব্বত্তন্তি অজাতং, কারণেন ৰিনা, সযমেৰ ৰা ন ভূতং ন পাতুভূতং ন উপ্পন্নন্তি অভূতং, এৰং অজাতত্তা অভূতত্তা চ যেন কেনচি কারণেন ন কতন্তি অকতং, জাতভূতকতসভাৰো চ নামরূপানং সঙ্খতধম্মানং হোতি, ন অসঙ্খতসভাৰস্স নিব্বানস্সাতি দস্সনত্থং অসঙ্খতন্তি ৰুত্তং. পটিলোমতো ৰা সমেচ্চ সম্ভূয পচ্চযেহি কতন্তি সঙ্খতং, তথা ন সঙ্খতং সঙ্খতলক্খণরহিতন্তি অসঙ্খতন্তি. এৰং অনেকেহি কারণেহি নিব্বত্তিতভাৰে পটিসিদ্ধে ‘‘সিযা নু খো একেনেৰ কারণেন কত’’ন্তি আসঙ্কায ‘‘ন যেন কেনচি কত’’ন্তি দস্সনত্থং ‘‘অকত’’ন্তি ৰুত্তং. এৰং অপচ্চযম্পি সমানং ‘‘সযমেৰ নু খো ইদং ভূতং পাতুভূত’’ন্তি আসঙ্কায তন্নিৰত্তনত্থং ‘‘অভূত’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘অযঞ্চেতস্স অসঙ্খতাকতাভূতভাৰো সব্বেন সব্বং অজাতিধম্মত্তা’’তি দস্সেতুং ‘‘অজাত’’ন্তি ৰুত্তং. এৰমেতেসং চতুন্নম্পি পদানং সাত্থকভাৰং ৰিদিত্ৰা ‘‘তযিদং নিব্বানং অত্থি, ভিক্খৰে’’তি পরমত্থতো নিব্বানস্স অত্থিভাৰো পকাসিতোতি ৰেদিতব্বো. এত্থ উদানেন্তেন ভগৰতা, ‘‘ভিক্খৰে’’তি আলপনে কারণং হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

ইতি সত্থা ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খত’’ন্তি ৰত্ৰা তত্থ হেতুং দস্সেন্তো ‘‘নো চেতং, ভিক্খৰে’’তিআদিমাহ. তস্সাযং সঙ্খেপত্থো – ভিক্খৰে, যদি অজাতাদিসভাৰা অসঙ্খতা ধাতু ন অভৰিস্স ন সিযা, ইধ লোকে জাতাদিসভাৰস্স রূপাদিক্খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতস্স সঙ্খতস্স নিস্সরণং অনৰসেসৰূপসমো ন পঞ্ঞাযেয্য ন উপলব্ভেয্য ন সম্ভৰেয্য. নিব্বানঞ্হি আরম্মণং কত্ৰা পৰত্তমানা সম্মাদিট্ঠিআদযো অরিযমগ্গধম্মা অনৰসেসকিলেসে সমুচ্ছিন্দন্তি. তেনেত্থ সব্বস্সপি ৰট্টদুক্খস্স অপ্পৰত্তি অপগমো নিস্সরণং পঞ্ঞাযতি.

এৰং ব্যতিরেকৰসেন নিব্বানস্স অত্থিভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি অন্ৰযৰসেনপি তং দস্সেতুং, ‘‘যস্মা চ খো’’তিআদি ৰুত্তং. তং ৰুত্তত্থমেৰ. এত্থ চ যস্মা ‘‘অপচ্চযা ধম্মা, অসঙ্খতা ধম্মা (ধ. স. দুকমাতিকা ৭, ৮), অত্থি, ভিক্খৰে, তদাযতনং, যত্থ নেৰ পথৰী (উদা. ৭১), ইদম্পি খো ঠানং দুদ্দসং, যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো (মহাৰ. ৮; ম. নি. ১.২৮১; ২.৩৩৭), অসঙ্খতঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, ধম্মং দেসেস্সামি অসঙ্খতগামিনিঞ্চ পটিপদ’’ন্তিআদীহি (সং. নি. ৪.৩৬৬-৩৬৭) অনেকেহি সুত্তপদেহি, ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, অজাত’’ন্তি ইমিনাপি চ সুত্তেন নিব্বানধাতুযা পরমত্থতো সম্ভৰো সব্বলোকং অনুকম্পমানেন সম্মাসম্বুদ্ধেন দেসিতো, তস্মা যদিপি তত্থ অপচ্চক্খকারীনম্পি ৰিঞ্ঞূনং কঙ্খা ৰা ৰিমতি ৰা নত্থিযেৰ. যে পন পরনেয্যবুদ্ধিনো পুগ্গলা, তেসং ৰিমতিৰিনোদনত্থং অযমেত্থ অধিপ্পাযনিদ্ধারণমুখেন যুত্তিৰিচারণা – যথা পরিঞ্ঞেয্যতায সউত্তরানং কামানং রূপাদীনঞ্চ পটিপক্খভূতং তব্বিধুরসভাৰং নিস্সরণং পঞ্ঞাযতি, এৰং তংসভাৰানং সব্বেসম্পি সঙ্খতধম্মানং পটিপক্খভূতেন তব্বিধুরসভাৰেন নিস্সরণেন ভৰিতব্বং. যঞ্চেতং নিস্সরণং, সা অসঙ্খতা ধাতু. কিঞ্চ ভিয্যো সঙ্খতধম্মারম্মণং ৰিপস্সনাঞাণং অপি অনুলোমঞাণং কিলেসে সমুচ্ছেদৰসেন পজহিতুং ন সক্কোতি. তথা সম্মুতিসচ্চারম্মণং পঠমজ্ঝানাদীসু ঞাণং ৰিক্খম্ভনৰসেনেৰ কিলেসে পজহতি, ন সমুচ্ছেদৰসেন. ইতি সঙ্খতধম্মারম্মণস্স সম্মুতিসচ্চারম্মণস্স চ ঞাণস্স কিলেসানং সমুচ্ছেদপ্পহানে অসমত্থভাৰতো তেসং সমুচ্ছেদপ্পহানকরস্স অরিযমগ্গঞাণস্স তদুভযৰিপরীতসভাৰেন আরম্মণেন ভৰিতব্বং, সা অসঙ্খতা ধাতু. তথা ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খত’’ন্তি ইদং নিব্বানপদস্স পরমত্থতো অত্থিভাৰজোতকং ৰচনং অৰিপরীতত্থং ভগৰতা ভাসিতত্তা. যঞ্হি ভগৰতা ভাসিতং, তং অৰিপরীতত্থং পরমত্থং যথা তং ‘‘সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা, সব্বে সঙ্খারা দুক্খা, সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি (অ. নি. ৩.১৩৭; মহানি. ২৭), তথা নিব্বানসদ্দো কত্থচি ৰিসযে যথাভূতপরমত্থৰিসযো উপচারমত্তৰুত্তিসব্ভাৰতো সেয্যথাপি সীহসদ্দো. অথ ৰা অত্থেৰ পরমত্থতো অসঙ্খতা ধাতু, ইতরতব্বিপরীতৰিনিমুত্তসভাৰত্তা সেয্যথাপি পথৰীধাতু ৰেদনাতি. এৰমাদীহি নযেহি যুত্তিতোপি অসঙ্খতায ধাতুযা পরমত্থতো অত্থিভাৰো ৰেদিতব্বো.

ততিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.