৭. পপঞ্চখযসুত্তৰণ্ণনা

৬৭. সত্তমে পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাপহানন্তি পপঞ্চেন্তি যত্থ সযং উপ্পন্না, তং সন্তানং ৰিত্থারেন্তি চিরং ঠপেন্তীতি পপঞ্চা, কিলেসা. ৰিসেসতো রাগদোসমোহতণ্হাদিট্ঠিমানা. তথা হি ৰুত্তং –

‘‘রাগো পপঞ্চো, দোসো পপঞ্চো, মোহো পপঞ্চো, তণ্হা পপঞ্চো, দিট্ঠি পপঞ্চো, মানো পপঞ্চো’’তি. –

অপিচ সংকিলেসট্ঠো পপঞ্চট্ঠো, কচৰরট্ঠো পপঞ্চট্ঠো. তত্থ রাগপপঞ্চস্স সুভসঞ্ঞা নিমিত্তং, দোসপপঞ্চস্স আঘাতৰত্থু, মোহপপঞ্চস্স আসৰা, তণ্হাপপঞ্চস্স ৰেদনা, দিট্ঠিপপঞ্চস্স সঞ্ঞা, মানপপঞ্চস্স ৰিতক্কো নিমিত্তং. তেহি পপঞ্চেহি সহগতা সঞ্ঞা পপঞ্চসঞ্ঞা. পপঞ্চসঞ্ঞানং সঙ্খা ভাগা কোট্ঠাসা পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা. অত্থতো সদ্ধিং নিমিত্তেহি তংতংপপঞ্চস্স পক্খিযো কিলেসগণো. সঞ্ঞাগহণঞ্চেত্থ তস্স নেসং সাধারণহেতুভাৰেন. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘সঞ্ঞানিদানা হি পপঞ্চসঙ্খা’’তি (সু. নি. ৮৮০). তেসং পহানং, তেন তেন মগ্গেন রাগাদিকিলেসানং সমুচ্ছেদনন্তি অত্থো.

তদা হি ভগৰা অতীতাসু অনেককোটিসতসহস্সসঙ্খাসু অত্তনো জাতীসু অনত্থস্স নিমিত্তভূতে কিলেসে ইমস্মিং চরিমভৰে অরিযমগ্গেন বোধিমণ্ডে সৰাসনে পহীনে পচ্চৰেক্খিত্ৰা সত্তসন্তানঞ্চ কিলেসচরিতং রাগাদিকিলেসসংকিলিট্ঠং কঞ্জিযপুণ্ণলাবুং ৰিয তক্কভরিতচাটিং ৰিয ৰসাপীতপিলোতিকং ৰিয চ দুব্বিনিমোচিযং দিস্ৰা ‘‘এৰং গহনং নামিদং কিলেসৰট্টং অনাদিকালভাৰিতং ময্হং অনৰসেসং পহীনং, অহো সুপ্পহীন’’ন্তি উপ্পন্নপীতিপামোজ্জো উদানং উদানেসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো ভগৰা অত্তনো পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাপহানং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসী’’তি.

তত্থ যস্স পপঞ্চা ঠিতি চ নত্থীতি যস্মা ভগৰা অত্তানমেৰ পরং ৰিয কত্ৰা নিদ্দিসতি তস্মা যস্স অগ্গপুগ্গলস্স ৰুত্তলক্খণা পপঞ্চা, তেহি কতা সংসারে ঠিতি চ নত্থি. নেত্তিযং পন ‘‘ঠিতি নাম অনুসযো’’তি (নেত্তি. ২৭) ৰুত্তং. অনুসযো হি ভৰপৰত্তিযা মূলন্তি. সত্তে সংসারে পপঞ্চেন্তীতি পপঞ্চা. ‘‘পপঞ্চট্ঠিতী’’তি চ পাঠো. তস্সত্থো – পপঞ্চানং ঠিতি ৰিজ্জমানতা মগ্গেন অসমুচ্ছেদো পপঞ্চট্ঠিতি, পপঞ্চা এৰ ৰা অৰসিট্ঠকুসলাকুসলৰিপাকানং পৰত্তিযা হেতুভাৰতো ৰট্টস্স ঠিতি পপঞ্চট্ঠিতি, সা যস্স অগ্গপুগ্গলস্স নত্থি. সন্দানং পলিঘঞ্চ ৰীতিৰত্তোতি যো বন্ধনট্ঠেন সন্তানসদিসত্তা ‘‘সন্দান’’ন্তি লদ্ধনামা তণ্হাদিট্ঠিযো, নিব্বাননগরপৰেসনিসেধনতো পলিঘসদিসত্তা পলিঘসঙ্খাতং অৰিজ্জঞ্চ ৰীতিৰত্তো সৰাসনপহানেন ৰিসেসতো অতিক্কন্তো. অপরে পন কোধং ‘‘সন্দান’’ন্তি ৰদন্তি, তং ন গহেতব্বং. সো হি ‘‘পরাভিসজ্জনী’’তি ৰুত্তোতি.

তং নিত্তণ্হং মুনিং চরন্তন্তি তং সব্বথাপি তণ্হাভাৰেন নিত্তণ্হং, উভযলোকমুননতো অত্তহিতপরহিতমুননতো চ মুনিং, একন্তেনেৰ সব্বসত্তহিতত্থং চতূহি ইরিযাপথেহি নানাসমাপত্তিচারেহি অনঞ্ঞসাধারণেন ঞাণচারেন চ চরন্তং. নাৰজানাতি সদেৰকোপি লোকোতি সব্বো সপঞ্ঞজাতিকো সত্তলোকো সদেৰকোপি সব্রহ্মকোপি ন কদাচিপি অৰজানাতি ন পরিভোতি, অথ খো অযমেৰ লোকে অগ্গো সেট্ঠো উত্তমো পৰরোতি গরুং করোন্তো সক্কচ্চং পূজাসক্কারনিরতো হোতীতি.

সত্তমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.